I SA/Wr 1449/09

WyrokWSA we Wrocławiu2010-04-20

Skład orzekający: Ireneusz Dukiel, Alojzy Wyszkowski, Maria Tkacz-Rutkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy utrata dokumentacji księgowej przez podatnika, w tym faktur dokumentujących zakup towarów i usług, uniemożliwia mu skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego, nawet jeśli podatnik podjął próby odtworzenia tej dokumentacji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do odliczenia podatku naliczonego jest ściśle związane z posiadaniem przez podatnika oryginałów faktur, ich kopii lub duplikatów. Utrata dokumentacji, niezależnie od przyczyn, obliguje podatnika do podjęcia procedury odtworzenia utraconej dokumentacji. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na podatniku, a nie na organach podatkowych. Organ podatkowy nie ma obowiązku poszukiwania dowodów lub ustalania kontrahentów podatnika, zwłaszcza gdy sam podatnik jest bezczynny lub nie przedstawia niezbędnych danych.
Stan faktyczny
Spółka zadeklarowała nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za 2003 r. W wyniku kontroli stwierdzono brak ksiąg rachunkowych i dokumentów źródłowych z powodu kradzieży. Organ I instancji, na podstawie danych bankowych i ustaleń u kontrahentów, odtworzył część sprzedaży. Organ odwoławczy, uwzględniając zarzut przedawnienia, uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej miesięcy od stycznia do listopada 2003 r. i umorzył postępowanie, a za grudzień 2003 r. określił nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym. Spółka wniosła skargę, zarzucając m.in. naruszenie prawa, nieustalenie stanu faktycznego, sprzeczność ustaleń z materiałem dowodowym oraz przedawnienie.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Protokolant Paulina Wódka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2003 r. oddala skargę. Z akt sprawy wynika, że Spółka zadeklarowała w rozliczeniu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2003 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe. W toku postępowania kontrolnego, przeprowadzonego w Spółce przez organ kontroli skarbowej, stwierdzono, że Spółka nie posiada ksiąg rachunkowych oraz dokumentów źródłowych. Z wyjaśnień prezesa zarządu Spółki A. K. wynika, że dokumentacja została skradziona, o czym informował Policję. W trakcie prowadzonego postępowania prezes zarządu Spółki nie przekazał informacji dotyczących kontrahentów Spółki, nie przedstawił duplikatów zaginionej dokumentacji, wskazał jedynie banki, w których Spółka posiadała rachunki. Na postawie otrzymanych z banków danych za lata 2003 –2005 organ I instancji dokonał identyfikacji podmiotów na rzecz, których Spółka realizowała w 2003 r. sprzedaż towarów i usług. Następnie, w wyniku postępowania wyjaśniającego u ustalonych kontrahentów Spółki, odtworzono transakcje sprzedaży Spółki w 2003 r. o łącznej wartości 56.000 zł (netto) VAT w kwocie 11.600 zł. Z ustaleń organu wynika, że firmy na rzecz, których Spółka świadczyła usługi w 2003 r. to: B, K Oddział w P., "L" – O. T. Organ kontroli skarbowej nie ustalił wartości sprzedaży dla firm "C" spółki z o.o. i "M" spółki z o.o., gdyż skierowana do tych podmiotów korespondencja została zwrócona z adnotacja "adresat wyprowadził się". W deklaracjach VAT-7 za ww. okres Spółka wykazała obrót w kwocie 227.780 zł, VAT w kwocie 48.910 zł. Także na podstawie danych z rachunków bankowych ustalono, że Spółka poprzez te rachunki nie regulowała należności z tytułu zakupu towarów lub usług. Z deklaracji VAT-7 wynika, że w 2003 r. Spółka dokonała zakupu za kwotę 396.406 zł. Wobec braku możliwości dokonania dalszych ustaleń, zmierzających do wyjaśnienia stwierdzanych różnic, w szczególności ze względu na odmowę złożenia wyjaśnień przez prezesa zarządu Spółki, organ jako podstawę do wyliczenia podatku należnego, za poszczególne miesiące 2003 r. (z wyjątkiem lipca) przyjął obrót w wysokości zadeklarowanej. Uznał bowiem, że przeprowadzone postępowanie potwierdziło dokonywanie przez Spółkę sprzedaży usług. Za lipiec 2003 r. przyjęto obrót w wysokości ustalonej przez organ, gdyż wykazany w deklaracji VAT-7 był niższy niż wynikało do faktur przedstawionych przez kontrahentów Spółki. Jako podstawę takiego rozstrzygnięcia powołano art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) – dalej uptu. Z uwagi na brak jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej wartość wykazanych przez Spółkę w deklaracjach VAT-7 zakupów, organ uznał zadeklarowane z tego tytułu kwoty za niewiadomego pochodzenia i niesprawdzalne. Powołując art. 19 ust. 1 i 2 uptu oraz § 48 ust. 1-3 i § 49 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm.) – dalej rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22.003.2002 r., organ stwierdził, że jeśli Spółka nie przedstawiła w toku kontroli faktur dokumentujących zakupy, ani duplikatów takich faktur, nie ma prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wykazany w deklaracjach VAT-7. Ustalenia te znalazły wyraz w decyzji Dyrektora UKS we W. z [...] r., nr [...]. W odwołaniu A S.A. z siedzibą w J. G. wniosła u uchylenie decyzji, zarzucając: naruszenie prawa przez nieustalenie stanu faktycznego, sprzeczność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym, działanie na szkodę podatnika na skutek poświadczenia nieprawdy przez organ w celu osiągnięcia korzyści materialnych przez Skarb Państwa. Uzasadniając zarzuty, strona stwierdziła, że organ wbrew dowodom, jakimi są deklaracje podatkowe, zeznania i inne dokumenty posiadane przez organ i przez Urząd Skarbowy w J. G., a także wbrew zdrowemu rozsądkowi, poświadczył nieprawdę, przyjmując że w okresie od stycznia 2003 do grudnia 2005 r. Spółka prowadziła działalność gospodarczą nie ponosząc koszów i uzyskując obroty o dużej wartości. Obroty te, jak wyjaśniono, osiągała z tytułu stworzenia programów telewizyjnych, filmów, opracowań, reklam. Wykonanie tych dzieł i usług wymagało zatrudnienia przez Spółkę podwykonawców, operatorów, dziennikarzy, informatyków, dźwiękowców, oświetleniowców, ekonomistów. Spółka działała także na terenie U., B., F., S., N. i C. Strona podkreśla, że dokumentacja Spółki została utracona na skutek kradzieży, czyli nie z winy Spółki. Prezes zarządu Spółki odmówił składania wyjaśnień, gdyż nie potrafił odtworzyć wszystkich danych. Podjęto próby odtworzenia danych, jednak żaden z kontrahentów nie odpowiedział na listy i ogłoszenia prasowe Spółki. Zdaniem Spółki, organ wykorzystał fakt kradzieży dokumentacji księgowej Spółki na jej niekorzyść, przyjmując błędne założenie, że Spółka nie ponosiła żadnych kosztów, a złożone deklaracje są niezgodne ze stanem faktycznym. W celu wykazania zatrudnienia podwykonawców Spółka wnosiła o przeprowadzenie dowodu z zeznań M. K. W. zamieszkałego w K. oraz ponowne przesłuchanie wszystkich świadków, także J. S. i P. Ż. na okoliczność ponoszonych wydatków przy wykonywaniu zdjęć filmowych i foto na terenie Europy, ponoszenia kosztów noclegów, rozliczenia transportu itp. Dowodów tych nie przeprowadzono. Ponadto Spółka zarzuciła przedawnienie wskazując, że termin do wydania decyzji, określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za 2003 r., wynikający z art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz.60 ze zm. – dalej: O.p., upłynął 31 grudnia 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G., po rozpoznaniu odwołania, uwzględniając zarzut przedawnianie, uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z [...] r. w części obejmującej rozliczenie z podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2003 r. i umorzył w tym zakresie postępowanie. Organ odwoławczy uchylił też decyzję pierwszoinstancyjną za grudzień 2003 r. i określił nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w kwocie 15.502 zł. Uwzględniając zarzut przedawnienia organ wyjaśnił, że do przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług ma zastosowanie art. 70 §1 O.p, a nie powołany w odwołaniu art. 68 tej ustawy. Stosownie do art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku. Z ustaleń organu podatkowego, wynika, że bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie nie został przerwany, co oznacza, że dla zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2003 r. upłynął 31 grudnia 2008 r. Zobowiązanie w tym podatku za grudzień 2003 r. przedawnia się z dniem 31 grudnia 2009 r. gdyż termin płatności przypada na styczeń 2004 r. Z uwagi na zmianę rozliczeń za poprzednie okresy rozliczeniowe niezbędne było ponowne rozliczenie podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r., co organ uczynił. Rozliczając grudzień 2003 r. organ przyjął: - podatek należny zgodnie z danymi z deklaracji VAT-7 za grudzień 2003 r. - nadwyżkę podatku naliczonego nad podatkiem należnym z przeniesienia z poprzedniego okresu rozliczeniowego, zgodnie z danymi z deklaracji VAT-7 za grudzień 2003 r., - podatek naliczony w kwocie 0 zł. Organ odwoławczy, powołując art. 23 § 1 i § 2 O.p., wyjaśnił, że mimo braku ksiąg podatkowych, obrót ustalono na podstawie składanych przez Spółkę deklaracji. Fakt, że dane wykazane w deklaracjach VAT-7 odzwierciedlają zrealizowany przez Spółkę obrót i mogą być dowodem dla określenia podstawy opodatkowania potwierdziły, zdaniem organu, czynności kontrolne, przeprowadzone u niektórych kontrahentów Spółki. W zakresie podatku naliczonego wykazanego w deklaracjach VAT-7 organ, powołując art. 19 ust. 1 i 2 uptu oraz § 48 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.03.2002 r., wyjaśnił, że podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, związanych ze sprzedażą opodatkowaną, podstawę od obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty (§49 ww. rozporządzenia). Spółka w toku postępowania nie przedstawiła żadnego dokumentu uprawniającego ją od odliczenia podatku naliczonego, nie wskazała także podmiotów, które zobowiązane były do wystawienia takich dokumentów w związku z ze sprzedażą towarów lub usług. Za nieuzasadnione organ uważa przerzucanie przez Spółkę na organy podatkowe obowiązku poszukiwania dokumentów uprawniających od odliczania podatku naliczonego. Organ wyjaśnił, że istotnym jest, aby w momencie korzystania z prawa do odliczenia podatnik dysponował oryginałem faktury dokumentującej podatek naliczony. Powiedzenie tego stanu winno wynikać z dokumentacji źródłowej, jaką podatnik ma obowiązek przechowywać. W przypadku utraty tej dokumentacji winien ją odtworzyć i uprawnienia swoje wykazywać duplikatem faktury. Zarówno obowiązek przechowywania dokumentacji, jak i jej odtworzenia spoczywa na podatniku, a nie na organie. Zauważył także organ, że przeprowadzenie dowodu ze świadków w zakresie ponoszonych kosztów nie zastąpi, w niniejszej sprawie, dowodu z dokumentów. W ocenie organu Spółka nie wykazała, a nawet nie uprawdopodobniła prawa do odliczenia kwot wykazanych w deklaracji za grudzień 2003 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A S.A. z siedzibą w J. G. wniosła o: - uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania z powodów obiektywnej niemożności odtworzenia stanu faktycznego, lub - umorzenie postępowania z powodu przedawnienia, - uwzględnienie wniosków dowodowych przedstawionych w skardze. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuca rażące naruszenia prawa, w szczególności nieustalenie stanu faktycznego, sprzeczność z zebranym materiałem dowodowym i własnymi decyzjami oraz subiektywność wyrażoną świadomym dzianiem na szkodę podatnika przez poświadczenie nieprawdy celem osiągnięcia korzyści materialnych przez Skarb Państwa. W uzasadnieniu skargi Spółka stwierdziła, że skoro kontrolujący chcą zakwestionować rzetelność składanych przez Spółkę deklaracji podatkowych to spoczywa na nich ciężar dowodu w tym zakresie. Dalej wywodzi, że skoro organy podatkowe nie zakwestionowały wykonania przez Spółkę dzieł i usług, nawet potwierdziły ich wykonanie, to bezpodstawnym jest kwestionowanie faktu poniesienia kosztów wykonania tych usług i dzieł, wykazanych w deklaracjach podatkowych. Zdaniem Spółki, organy podatkowe bezprawnie i nieprecyzyjnie wyliczyły, w zaskarżonej decyzji, zobowiązanie podatkowe, nie posiadały bowiem żadnych dowodów, że dane wskazane w deklaracji podatkowej przez Spółkę są nieprawidłowe. Utrata prowadzonej przez Spółkę dokumentacji księgowej utrudnia precyzyjną weryfikację danych z deklaracji podatkowych. Podejmowane przez Spółkę próby odtworzenia tej dokumentacji nie powiodły się, a prezes zarządu Spółki nie jest w stanie precyzyjnie odtworzyć wszystkich danych. Dalej Spółka wywodzi, że to organ winien udowodnić wysokość obciążeń podatkowych, a wszystkie wątpliwości w tym zakresie winien interpretować na korzyść podatnika. W związku z tym zgłosiła wnioski o przedłożenia przez organy podatkowe dowodów na okoliczności: - jakie w latach 2003 –2005 czynności zakupu usług nie zostały dokonane na rzecz skarżącej przez jej kontrahentów, z podaniem stron umów, dat, wartości transakcji, numeru rachunku, - jak wyglądała struktura zakupów towarów i usług dokonywanych przez skarżącą z podziałem kontrahentów na podatników podatku od towarów i usług i innych, - przedłożenia dowodów, które z deklaracji VAT-7, składanych przez skarżącą, są fałszywe, Ponadto ponownie wnosi o przeprowadzenie dowodów: z zeznań M. K. W. w celu potwierdzenia, że skarżąca zatrudniała podwykonawców, z ponownego przesłuchania wszystkich świadków na okoliczność czy skarżąca bez ponoszenia kosztów była w stanie wykonać usługi, z ponownego przesłuchanie J. S. i P. Ż. na okoliczność, czy skarżąca ponosiła wydatki w czasie wykonywania przez nich zdjęć na terenie Europy (koszty hoteli, transportu). Strona skarżąca podnosi także, że organ odwoławczy w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2003-2005 przychylił się do argumentów Spółki i uchylił decyzje organu pierwszej instancji nakazując ponowne przeprowadzenia postępowania dowodnego. Przemilczenie tego faktu w zaskarżonej decyzji jest działaniem na szkodę skarżącej, gdyż, jak wywodzi, prawidłowe naliczenie kosztów wpływa na określenia skutków podatkowych w tym VAT. Skarżąca Spółka zarzuca także naruszenie procedur i jej praw wskazując na niezawinione nieuczestniczenie w przesłuchaniach wszystkich świadków i nieuwzględnienie wniosków dowodowych oraz prośby o przepisanie na maszynie protokołów sporządzonych odręcznie, które są nieczytelne. Powtarza także skarżąca zarzut przedawnienia, wywodząc, że organ podatkowy miał trzy lata na wykazanie, że deklaracje w podatku VAT są nierzetelne i wydanie prawomocnych decyzji. Termin ten minął 31 grudnia 2007 r.. Organ zaś myli, na szkodę Spółki, czynność przechowywania dokumentów z czynnością określenia podatku. Z faktu, że organ decyzjami koryguje deklaracje podatkowe skarżąca wyprowadza wniosek, że zastosowanie w sprawie na art. 68 § 1 O.p. mówiący o przedawnieniu prawa do wydania decyzji. Spółka podkreśla, że do dnia złożenia skargi w aktach sprawy nie było duplikatów faktur dokumentujących sprzedaż przez Spółkę, duplikatów takich bowiem nie mogła wystawić, gdyż nie ma ich kopii, a posiadacze oryginałów- mimo wezwań nie przekazali Spółce poświadczonych za zgodność kopii oryginałów, aby można było wystawić ich duplikaty. Brak tych duplikatów nie był przeszkodą dla organów do naliczenie podatku. Niezrozumiałym jest zatem dla strony skarżącej dlaczego brak duplikatów potwierdzających zakup jest przeszkodą do uznania rzetelności deklaracji w zakresie podatku naliczonego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G., podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jako pierwszy Sąd rozważy sformułowany w skardze zarzut przedawnienia, gdyż jest najdalej idący. Wyjaśnienie kwestii podnoszonych w skardze wymaga przywołania art. 70 § 1, art. 68 § 1 oraz art. 21 § 1 i § 2 O.p.( w brzmieniu obowiązującym w 2003 r.) Przedawnienie do wydania decyzji, na które powołuje się skarżąca Spółka (art. 68 § 1 O.p.), dotyczy wyłącznie zobowiązań podatkowych które powstają na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania. Zobowiązanie w podatku od towarów i usług nie powstaje na skutek decyzji organu podatkowego, ale na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa (w tym przypadku uptu) wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 §1 pkt 1 O.p.). W odniesieniu do tych zobowiązań podatkowych obowiązuje zasada obliczenia ich przez podatnika. Organ, korygując decyzją te zobowiązania, nie ustala ich gdyż zostały już ustalone przez podatnika, a jedyne określa ich prawidłową wysokość. Takie zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 O.p.). Terminy płatności podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2003 r. upłynęły przed końcem 2003 r., zaś termin płatności podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r. upływał 25 stycznia 2004 r. Oznacza to, że zobowiązania w tych podatkach przedawniały się odpowiednio z końcem 2008 r. i z końcem 2009 r., o ile nie wystąpiły sytuacje określone w art. 70 § 2 –6 O.p. (przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia). Ponieważ w niniejszej sprawie nie doszło ani do przerwania, ani zawieszenie biegu terminu przedawnienia organ odwoławczy prawidłowo uznał, że do końca 2009 r. mógł określić skarżącej, w innej kwocie niż wynika to z deklaracji VAT-7, jednanie wysokość podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy także prawa Spółki do obniżenia podatku należnego od towarów i usług o podatek naliczony w wysokości wykazanej w deklaracji VAT-7. Spółka utraciła bowiem całość dokumentacji księgowej za 2003 r., w tym faktury dokumentujące zakup towarów i usług i twierdzi, że nie jest możliwe jej pełne odtworzenie. Podjęte przez organ podatkowy działania w zakresie weryfikacji deklaracji podatkowych za 2003 r. uważa za niewystarczające, gdyż nie wskazują, jakich konkretnie zakupów z wykazanych w deklaracji VAT-7, w tym za grudzień 2003 r. Spółka nie dokonała. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji na wstępie należy przywołać art. 19 ust. 1 i 2 uptu, który stanowił, że podatnik miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, przy czym kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług. Także w § 48 ust. 3 rozrządzenia Ministra Finansów z dnia 22.03.2002 r. wskazano, że podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty. Oznacza to, że warunkiem obniżenia podatku należnego o podatek naliczony jest posiadanie przez podatnika faktur dokumentujących zakup (por. wyrok NSA z dnia 16.02.2005 r. sygn. FSK 1471/2004). W myśl przepisów § 48 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, faktury i faktury korygujące są wystawiane co najmniej w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał faktury otrzymuje nabywca, a kopie zatrzymuje sprzedawca. Jeśli oryginał faktury (faktury korygującej) zaginie lub ulegnie zniszczeniu, sprzedawca, na wniosek nabywcy, ponownie wystawi fakturę z danymi zawartymi w kopii faktury. Ponownie wystawiona faktura musi zawierać wyraz "duplikat" oraz datę wystawienia (§ 49 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia). Na podatnikach spoczywa także obowiązek przechowywania oryginałów i kopii faktur przez okres 5 lat, licząc od końca roku w którym fakturę wystawiono. W ocenie Sądu, przedstawione regulacje przesłanką uprawniającą podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony czynią posiadanie odpowiedniej dokumentacji, która potwierdza wysokość dokonanego obniżenia. Utrata tej dokumentacji w okresie, w jakim podatnik powinien ją posiadać, obliguje tego podatnika do podjęcia procedury odtworzenia utraconej dokumentacji, przy czym nie mają znaczenia przyczyny utraty dokumentacji. W zakresie obowiązku odtworzenia dokumentacji ustawodawca nie przewidział, żadnych zwolnień, brak także podstaw do przyjęcia, że ciężar dowodu wówczas spoczywa, czy przesuwa się na organy podatkowe. To na podatniku spoczywa obowiązek wykazania, że w momencie dokonywania rozliczenia podatku od towarów i usług miał prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Organy podatkowe, w szczególności w przypadkach utraty dokumentacji z przyczyn losowych, winny współdziałać z podatnikiem, w celu odtworzenia tej dokumentacji, nie mają jednak obowiązku poszukiwać dowodów i ustalać kontrahentów podatnika, szczególnie wówczas, kiedy sam podatnik pozostaje bezczynny i nie przedstawia organowi niezbędnych danych. W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka nie przedstawiła żadnych danych dotyczących kontrahentów. Ustaleń w tym zakresie dokonał organ podatkowy na podstawie danych o podmiotach dokonujący wpłat na rachunek bankowy Spółki. Ponieważ Spółka poprzez znane organowi rachunki bankowa nie dokonywała płatności podmiotom, od których nabywała towary lub usługi, organ nie posiadając informacji o tych podmiotach nie mógł zweryfikować danych dotyczących podatku naliczonego wykazanych w deklaracji VAT-7, w tym za grudzień 2003 r. Z obowiązujących przepisów w sposób jednoznaczny wynika, że prawo do odliczenia ustawodawca wiąże z posiadaniem faktur dokumentujących zakup lub duplikatów takich faktur, a nie z wykazaniem kwoty podatku naliczonego w deklaracji VAT-7. Skarżąca winna zatem podjąć wszelkie działania zmierzające do odtworzenie dokumentacji, potwierdzającej jej prawo do dokonanych odliczeń. Jak wynika z ustaleń organu, dokumentacja księgowa skarżącej, dotycząca 2003 r., została skradziona w styczniu 2004 r., świadczy o tym zgłoszenie o kradzieży w Komendzie Rejonowej Policji W. I z dnia [...] r. Urząd Skarbowy w J. G. o tym zdarzeniu Spółka poinformowała pismem z dnia [...] r. Już wówczas Spółka winna podjąć działania, zmierzające do uzyskania duplikatów faktur dokumentujących zakup, w sposób określony w § 48 ww. rozporządzenia wykonawczego, a nie dopiero w 2009 r., poprzez ogłoszenie prasowe skierowane do niewymienionych z nazwy podmiotów, kontrahentów skarżącej. Całkowicie nieuzasadniona, w ocenie Sądu, jest próba przerzucenia na organy podatkowe ciężaru wykazania wysokości podatku naliczonego, wobec zaniedbań jakich dopuściła się skarżąca w zakresie uzyskania duplikatów faktur potwierdzających zakup oraz wobec całkowitej bezczynności Spółki w zakresie wskazania podmiotów u których dokonywała zakupu towarów i usług. Spółka, podnosząc zarzut nieuwzględnienia wniosków dowodowych, w tym o ponowne przesłuchanie świadków na okoliczność ponoszenia przez Spółka kosztów związanych z prowadzona działalnością oraz zarzut uchylenia tylko decyzji określających podatek dochodowy od osób prawnych za 2003 r., nie dostrzega różnic między podatkiem od towarów i usług a podatkiem dochodowym. Dowód z zeznań świadków na okoliczność ogólnie ponoszenia kosztów z tytułu działalności, nie mógł bowiem wywołać skutku w postaci przyznania Spółce prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym prawo do odliczenia wiąże z posiadaniem stosownych dokumentów w dacie dokonania odliczenia. Wnioskowane przez Spółkę dowody, okoliczności tej nie mogły wykazać. Zgodnie zaś z art. 180 § 1 O.p. organ podatkowy jako dowód powinien dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wydatki poniesione przez Spółkę na zakup towarów i usług mogą być uznane za koszt podatkowy po spełnieniu określonych warunków. Warunki te nie mają jednak tak formalnego charakteru jak warunki uprawniające do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, dlatego organ odwoławczy mógł uznać, że w zakresie podatku dochodowego zachodzą przesłanki do dokonania dalszych ustaleń w celu prawidłowego określenia podstawy opodatkowania. Prowadząc postępowania w niniejszej sprawie organy podatkowe nie naruszyły przepisów procesowych dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego. W toku postępowania organ podjął bowiem wszelkie możliwe czynności zmierzające do prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług za 2003 r. Nie zasługuje na uwzględnię także zarzut naruszenia przepisów procesowych w związku z nieuczestniczeniem strony w przesłuchaniach wszystkich świadków oraz nieuwzglednieniem wniosków o przepisanie na maszynie sporządzonych odręcznie protokołów. Na organie podatkowym spoczywa obowiązek zawiadomienia strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu, w tym dowodu z zeznań świadków, z tego obowiązku organ się wywiązał. Protokoły, o przepisanie których wnosiła strona skarżąca dotyczą przesłuchania świadków na okoliczność potwierdzenia obrotów wykazanych w deklaracjach, tj. danych których Spółka nie kwestionowała, zatem spory formalne w tym zakresie nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Wskazać także należy na przepis art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który pozwala na przeprowadzenie przed sądem administracyjnym jedynie dowodu z dokumentów, pod warunkiem że przeprowadzenie tego dowodu nie spowoduje nadmiernego przedłużenie postępowania. Powołany przepis był podstawa do oddalenia wniosków dowodowych strony skarżące zawartych w skardze. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił jako bezpodstawną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło