I SA/Wr 1451/09

WyrokWSA we Wrocławiu2010-04-20

Skład orzekający: Ireneusz Dukiel, Alojzy Wyszkowski, Maria Tkacz-Rutkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik, który utracił całą dokumentację księgową, w tym faktury dokumentujące zakup towarów i usług, ma prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, jeśli nie jest w stanie odtworzyć utraconej dokumentacji lub uzyskać duplikatów faktur?
Ratio decidendi
Podatnik, który utracił dokumentację księgową, w tym faktury dokumentujące zakup towarów i usług, nie ma prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, jeśli nie jest w stanie odtworzyć utraconej dokumentacji lub uzyskać duplikatów faktur. Ciężar dowodu w zakresie prawa do odliczenia spoczywa na podatniku, a nie na organach podatkowych. Utrata dokumentacji, niezależnie od przyczyn, obliguje podatnika do podjęcia procedury odtworzenia utraconej dokumentacji.
Stan faktyczny
Spółka zadeklarowała nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. W trakcie kontroli stwierdzono brak ksiąg rachunkowych i dokumentów źródłowych z powodu kradzieży. Organ podatkowy, na podstawie danych bankowych i ustaleń z kontrahentami, odtworzył sprzedaż Spółki. Spółka nie przedstawiła dokumentów potwierdzających prawo do odliczenia podatku naliczonego. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie prawa, nieustalenie stanu faktycznego, przedawnienie i nieuwzględnienie wniosków dowodowych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Protokolant Paulina Wódka, po rozpoznaniu w na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. oddala skargę. Z akt sprawy wynika, że Spółka zadeklarowała w rozliczeniu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe. W toku postępowania kontrolnego, przeprowadzonego w Spółce przez organ kontroli skarbowej, stwierdzono, że Spółka nie posiada ksiąg rachunkowych oraz dokumentów źródłowych. Z wyjaśnień prezesa zarządu Spółki A. K. wynika, że dokumentacja została skradziona, o czym informował Policję. W trakcie prowadzonego postępowania prezes zarządu Spółki nie przekazał informacji dotyczących kontrahentów Spółki, nie przedstawił duplikatów zaginionej dokumentacji, wskazał jedynie banki, w których Spółka posiadała rachunki. Na postawie otrzymanych z banków danych za lata 2003 –2005 organ I instancji dokonał identyfikacji podmiotów na rzecz, których Spółka realizowała w 2005 r. sprzedaż towarów i usług. Następnie, w wyniku postępowania wyjaśniającego u ustalonych kontrahentów Spółki, odtworzono transakcje sprzedaży Spółki w 2005 r. o łącznej wartości 1.048.774,70 (netto) VAT – 230.730,43 zł. Z ustaleń organu wynika, że firmy na rzecz, których Spółka świadczyła usługi w 2005 r. to: B, "C" sp. z o.o., D G. K., "E" M. B., "F" – J. K., "G – obrazy bez granic". W deklaracjach VAT-7 za ww. okres Spółka wykazała obrót w kwocie 1.193.912 zł zł, VAT w kwocie 262.661 zł. Także na podstawie danych z rachunków bankowych ustalono, że Spółka poprzez te rachunki nie regulowała należności z tytułu zakupu towarów lub usług. W trakcie postępowania uzyskano dane z systemu VIES o dostawach wykazanych przez podmioty zagraniczne z Unii Europejskiej w 2005 r. na rzecz skarżącej, tj. przez: H, I, J z [...]. Organ powołując art. 31 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz.535 ze zm.) – dalej: ustawa o VAT, stwierdził, że podstawą opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów jest kwota jaką Spółka jest zobowiązana zapłacić i zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 4 ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi kwota podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Ze względu na brak wyjaśnień strony, wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia przeliczono według kursu średniego NBP na dzień 15 ostatniego miesiąca danego kwartału. W konsekwencji ustalono podstawę opodatkowania z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia: - w marcu 2005 w kwocie 3.357,58 zł; - w czerwcu 2005 r. w kwocie 19.105,98 zł; - we wrześniu 2005 r. w kwocie 12.467,08 zł; - w grudniu 2005 r. w kwocie 7.845,02 zł. Podatek należny z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia ustalono odpowiednio w kwotach: 739 zł, 4.203 zł, 2.743 zł, 1.726 zł, który stanowi jednocześnie podatek naliczony podlegający odliczeniu. Z deklaracji VAT-7 wynika, że w 2005 r. Spółka dokonała zakupu za kwotę 841.332 zł. Wobec braku możliwości dokonania dalszych ustaleń, zmierzających do wyjaśnienia stwierdzanych różnic, w szczególności ze względu na odmowę złożenia wyjaśnień przez prezesa zarządu Spółki, organ jako podstawę do wyliczenia podatku należnego, za miesiące od stycznia do maja, za lipiec, wrzesień i listopad 2005 r. przyjął obrót w wysokości zadeklarowanej. Natomiast wielkość sprzedaży i podatek należny za miesiące: czerwiec, sierpień, październik i grudzień 2005 r. przyjęto w kwotach wynikających faktur wystawionych przez Spółkę, gdyż za te miesiące Spółka zadeklarował podatek niższy niż wynikała to z faktur ujawnionych u kontrahentów podczas postępowania. Jako podstawę takiego rozstrzygnięcia powołano art. 29 ust. 1 ustawa o VAT. Dalej organ stwierdził, że obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w deklaracjach za 2005 r. Spółka dokonała z naruszeniem art. 86 ust.1 i 2 ustawy o VAT oraz § 11 ust. 1, § 25, § 26 rozporządzenia Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług do których maja zastosowanie zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz.971 ze zm.) – dalej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27.04.2004 r. Ustalenie te znalazły wyraz w decyzji Dyrektora UKS we W. z [...] r., nr [...] W odwołaniu A S.A. z siedzibą w J. G. wniosła u uchylenie decyzji, zarzucając: naruszenie prawa przez nieustalenie stanu faktycznego, sprzeczność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym, działanie na szkodę podatnika na skutek poświadczenia nieprawdy przez organ w celu osiągnięcia korzyści materialnych przez Skarb Państwa. Uzasadniając zarzuty, strona stwierdziła, że organ wbrew dowodom, jakimi są deklaracje podatkowe, zeznania i inne dokumenty posiadane przez organ i przez Urząd Skarbowy w J. G. a także wbrew zdrowemu rozsądkowi, poświadczył nieprawdę, przyjmując że w okresie od stycznia 2003 do grudnia 2005 r. Spółka prowadziła działalność gospodarczą nie ponosząc koszów i uzyskując obroty o dużej wartości. Obroty te, jak wyjaśniono, osiągała z tytułu stworzenia programów telewizyjnych, filmów, opracowań, reklam. Wykonanie tych dzieł i usług wymagało zatrudnienia przez Spółkę podwykonawców, operatorów, dziennikarzy, informatyków, dźwiękowców, oświetleniowców, ekonomistów. Spółka działała także na terenie U., B., F., S., N. i C. Strona podkreśla, że dokumentacja Spółki została utracona na skutek kradzieży, czyli nie z winy Spółki. Prezes zarządu Spółki odmówił składania wyjaśnień, gdyż nie potrafił odtworzyć wszystkich danych. Podjęto próby odtworzenia danych, jednak żaden z kontrahentów nie odpowiedział na listy i ogłoszenia prasowe Spółki. Zdaniem Spółki, organ wykorzystał fakt kradzieży dokumentacji księgowej Spółki jej na niekorzyść, przyjmując błędne założenie, że Spółka nie ponosiła żadnych kosztów, a złożone deklamacje są niezgodne ze stanem faktycznym. W celu wykazania zatrudnienia podwykonawców Spółka wnosiła o przeprowadzenie dowodu z zeznań M. K. W. zamieszkałego w K. oraz ponowne przesłuchanie wszystkich świadków, także J. S. i P. Ż. na okoliczność ponoszonych wydatków przy wykonywaniu zdjęć filmowych i foto na terenie Europy, ponoszenia kosztów noclegów, rozliczenia transportu itp. Dowodów tych nie przeprowadzono. Ponadto Spółka zarzuciła przedawnienie wskazując, że termin do wydania decyzji, określającej zobowiązanie w podatku oda towarów i usług za 2004 r., wynikający z art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz.60 ze zm.0 – dalej: O.p., upłynął 31 grudnia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G., po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia organ wyjaśnił, że do przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług ma zastosowanie art. 70 §1 O.p, a nie powołany w odwołaniu art. 68 tej ustawy. Stosownie do art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku. Z ustaleń organu podatkowego, wynika, że bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie nie został przerwany, co oznacza, że dla zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2004 r. upływał 31 grudnia 2009 r. Zobowiązanie w tym podatku za grudzień 2004 r. przedawnia się z dniem 31 grudnia 2010 r. gdyż termin płatności przypada na rok 2005 r Organ odwoławczy powołując art. 23 § 1 i § 2 O.p., wyjaśnił, że mimo braku ksiąg podatkowych, można odstąpić od szacowania podstaw opodatkowania i obrót ustalić na podstawie danych wynikających ze składanych przez Spółkę deklaracji uzupełnionych danymi zebranymi podczas postępowania, w tym postępowań przeprowadzonych u kontrahentów Spółki. Wskazał także na art. 29 ust. ustawy o VAT. W zakresie podatku naliczonego wykazanego w deklaracjach VAT-7 organ, powołując, art. 86 ust.1 i 2 ustawy o VAT, § 11 ust. 1 i 2, § 25, § 26 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27.04.2004 r. oraz § 8 ust. 1 i 2,, § 21, § 22 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania od podatku od towarów i usług (Dz. U Nr 95, poz. 798 ze zm.) – dalej rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25.05.2005 r. wyjaśnił, że podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, związanych ze sprzedażą opodatkowana, podstawę od obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty. Spółka w toku postępowania nie przedstawiła żadnego dokumentu uprawniającego ją od odliczenia podatku naliczonego, nie wskazała także podmiotów, które zobowiązane były do wystawienia takich dokumentów w związku z ze sprzedażą towarów lub usług. Za nieuzasadnione organ uważa przerzucanie przez Spółkę na organy podatkowe obowiązku poszukiwania dokumentów uprawniających od odliczania podatku naliczonego. Organ stwierdził, że istotnym jest, aby w momencie korzystania z prawa do odliczenia podatnik dysponował oryginałem faktury dokumentującej podatek naliczony. Potwierdzenie tego stanu winno wynikać z dokumentacji źródłowej, jaką podatnik ma obowiązek przechowywać. W przypadku utraty tej dokumentacji winien ją odtworzyć i uprawnienia swoje wykazywać duplikatem faktury. Zarówno obowiązek przechowywania dokumentacji, jak i jej odtworzenia spoczywa na podatniku, a nie na organie. Zauważył także organ, że przeprowadzenie dowodu ze świadków w zakresie ponoszonych kosztów nie zastąpi, w niniejszej sprawie, dowodu z dokumentów. W ocenie organu Spółka nie wykazała, a nawet nie uprawdopodobniła prawa do odliczenia kwot wykazanych w deklaracjach za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A S.A. z siedzibą w J. G. wniosła o: - uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania z powodów obiektywnej niemożności odtworzenia stanu faktycznego, lub - umorzenie postępowania z powodu przedawnienia, - uwzględnienie wniosków dowodowych przedstawionych w skardze. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuca rażące naruszenia prawa, w szczególności nieustalenie stanu faktycznego, sprzeczność z zebranym materiałem dowodowym i własnymi decyzjami oraz subiektywność wyrażona świadomym dzianiem na szkodę podatnika przez poświadczenie nieprawdy celem osiągnięcia korzyści materialnych przez Skarb Państwa. W uzasadnieniu skargi Spółka stwierdziła, że skoro kontrolujący chcą zakwestionować rzetelność składanych przez Spółkę deklaracji podatkowych to spoczywa na nich ciężar dowodu w tym zakresie. Dalej wywodzi, że skoro organy podatkowe nie zakwestionowały wykonania przez Spółkę dzieł i usług, nawet potwierdziły ich wykonanie, to bezpodstawnym jest kwestionowanie faktu poniesienia kosztów wykonania tych usług i dzieł, wykazanych w deklaracjach podatkowych. Zdaniem Spółki, organy podatkowe bezprawnie i nieprecyzyjnie wyliczyły, w zaskarżonej decyzji, zobowiązanie podatkowe, nie posiadały bowiem żadnych dowodów, że dane wskazane w deklaracji podatkowej przez Spółkę są nieprawidłowe. Utrata prowadzonej przez Spółkę dokumentacji księgowej utrudnia precyzyjną weryfikację danych z deklaracji podatkowych. Podejmowane przez Spółkę próby odtworzenia tej dokumentacji nie powiodły się, a prezes zarządu Spółki nie jest w stanie precyzyjnie odtworzyć wszystkich danych. Dalej Spółka wywodzi, że ta organ winien udowodnić wysokość obciążeń podatkowych, a wszystkie wątpliwości w tym zakresie winien interpretować na korzyść podatnika. W związku z tym zgasił wnioski o przedłożenia przez organy podatkowe dowodów na okoliczności: - jakie w latach 2003 –2005 czynności zakupu usług nie zostały dokonane na rzecz skarżącej przez jej kontrahentów, z podaniem stron umów, dat, wartości transakcji, numeru rachunku, - jak wyglądała struktura zakupów towarów i usług dokonywanych przez skarżącą z podziałem kontrahentów na podatników podatku od towarów i usług i innych, - przedłożenia dowodów, które z deklaracji VAT-7, składanych przez skarżącą, są fałszywe, Ponadto ponownie wnosi o przeprowadzenie dowodów: z zeznań M. K. W. w celu potwierdzenia, że skarżąca zatrudniała podwykonawców, z ponownego przesłuchania wszystkich świadków na okoliczność czy skarżąca bez ponoszenia kosztów była w stanie wykonać usługi, z ponownego przesłuchanie J. S. i P. Ż. na okoliczność, czy skarżąca ponosiła wydatki w czasie wykonywania przez nich zdjęć na terenie Europy (koszty hoteli, transportu. Strona skarżąca podnosi także, że organ odwoławczy w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2003-2005 przychylił się do argumentów Spółki i uchylił decyzje organu pierwszej instancji nakazując ponowne przeprowadzenia postępowania dowodnego. Przemilczenie tego faktu w zaskarżonej decyzji jest działaniem na szkodę skarżącej, gdyż, jak wywodzi, prawidłowe naliczenie kosztów wpływa na określenia skutków podatkowych w tym VAT. Skarżąca Spółka zarzuca także naruszenie procedur i jej praw wskazując na niezawinione nieuczestniczenie w przesłuchaniach wszystkich świadków i nieuwzględnienie wniosków dowodowych oraz prośby o przepisanie na maszynie protokołów sporządzonych odręcznie, które są nieczytelne. Podnosi także skarżąca zarzut przedawnienia, wywodząc, że organ podatkowy miał trzy lata na wykazanie, że deklaracje w podatku VAT są nierzetelne i wydanie prawomocnych decyzji. Termin ten minął 31 grudnia 2007 r. Organ zaś myli, na szkodę Spółki, czynność przechowywania dokumentów z czynnością określenia podatku. Z faktu, że organ decyzjami koryguje deklaracje podatkowe skarżąca wyprowadza wniosek, że zastosowanie w sprawie na art. 68 § 1 O.p. mówiący o przedawnieniu prawa do wydania decyzji. Spółka podkreśla, że do dnia złożenia skargi w aktach sprawy nie było duplikatów faktur dokumentujących sprzedaż przez Spółkę, duplikatów takich bowiem nie mogła wystawić, gdyż nie ma ich kopii, a posiadacze oryginałów- mimo wezwań nie przekazali Spółce poświadczonych za zgodność kopii oryginałów, aby można było wystawić ich duplikaty. Brak tych duplikatów nie był przeszkodą dla organów do naliczenie podatku. Niezrozumiałym jest zatem dla strony skarżącej dlaczego brak duplikatów, potwierdzających zakup jest przeszkodą do uznania rzetelności deklaracji w zakresie podatku naliczonego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G., podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jako pierwszy Sąd rozważy sformułowany w skardze zarzut przedawnienia, gdyż jest najdalej idący. Wyjaśnienie kwestii podnoszonych w skardze wymaga przywołania art. 70 § 1, art. 68 § 1 oraz art. 21 § 1 i § 2 O.p. (w brzmieniu obowiązującym w 2005 r.). Przedawnienie do wydania decyzji, na które powołuje się skarżąca Spółka (art. 68 § 1 O.p.), dotyczy wyłącznie zobowiązań podatkowych które powstają na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania. Zobowiązanie w podatku od towarów i usług nie powstaje na skutek decyzji organu podatkowego, ale na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa (w tym przypadku ustawa o VAT) wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.). W odniesieniu do tych zobowiązań podatkowych obowiązuje zasada obliczenia ich przez podatnika. Organ, korygując decyzją te zobowiązania, nie ustala ich gdyż zostały już ustalone przez podatnika, a jedyne określa ich prawidłową wysokość. Takie zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 §1 O.p.). Terminy płatności podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2005 r. upłynęły przed końcem 2005 r., zaś termin płatności podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. upływał 25 stycznia 2006 r. Oznacza to, że zobowiązania w tych podatkach przedawniają się odpowiednio z końcem 2010 r. i z końcem 2011 r., o ile nie wystąpią sytuacje określone w art. 70 § 2 –6 O.p. (przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia) Organ odwoławczy prawidłowo zatem uznał, że do końca 2010 r. mógł określić skarżącej, w innej kwocie niż wynika to z deklaracji VAT-7, wysokość podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2004 r., a do końca 2011 r. zobowiązanie za grudzień 2005 r. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy prawa Spółki do obniżenia podatku należnego od towarów i usług o podatek naliczony w wysokości wykazanej w deklaracji VAT-7. Spółka utraciła bowiem całość dokumentacji księgowej za 2005 r., w tym faktury dokumentujące zakup towarów i usług i twierdzi, że nie jest możliwe jej pełne odtworzenie. Podjęte przez organ podatkowy działania w zakresie weryfikacji deklaracji podatkowych za 2005 r. uważa za niewystarczające, gdyż nie wskazują, jakich konkretnie zakupów z wykazanych w deklaracji VAT-7 za miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. Spółka nie dokonała. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji na wstępie należy przywołać art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, z którego wynika, że podatnik miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, przy czym kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług. Oznacza to, że warunkiem obniżenia podatku należnego o podatek naliczony było posiadanie przez podatnika faktur dokumentujących zakup (por. wyrok NSA z dnia 16.02.2005 r. sygn. FSK 1471/2004). W myśl przepisu § 24 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27.04.2004 r. ( także § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25.05.2005 r.) faktury i faktury korygujące są wystawiane co najmniej w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał faktury otrzymuje nabywca, a kopie zatrzymuje sprzedawca. Jeśli oryginał faktury (faktury korygującej) zaginie lub ulegnie zniszczeniu, sprzedawca na wniosek nabywcy ponownie wystawi fakturę z danymi zawartymi w kopii faktury. Ponownie wystawiona faktura musi zawierać wyraz "duplikat" oraz datę wystawienia § 25 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27.04.2004 r. (§ 22 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25.05.2005 r.) Obowiązek przechowywania przez podatnika oryginałów i kopii faktur także duplikatów rozciąga się do czasu upływu terminu przedawnienia (§ 26 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27.04.2004 r. i § 23 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25.05.2005 r.). W ocenie Sądu, przedstawione regulacje przesłanką uprawniającą podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony czynią posiadanie odpowiedniej dokumentacji, która potwierdza wysokość dokonanego obniżenia. Utrata tej dokumentacji w okresie, w jakim podatnik powinien ją posiadać, obliguje tego podatnika do podjęcia procedury odtworzenia utraconej dokumentacji, przy czym nie mają znaczenia przyczyny utraty dokumentacji. W zakresie obowiązku odtworzenia dokumentacji ustawodawca nie przewidział, żadnych zwolnień, w ocenie Sądu, brak także podstaw do przyjęcia, że ciężar dowodu wówczas spoczywa, czy przesuwa się na organy podatkowe. To na podatniku spoczywa obowiązek wykazania, że w momencie dokonywania rozliczenia podatku od towarów i usług miał prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Organy podatkowe, w szczególności w przypadkach utraty dokumentacji z przyczyn losowych, winny współdziałać z podatnikiem, w celu odtworzenia tej dokumentacji, nie mają jednak obowiązku poszukiwać dowodów i ustalać kontrahentów podatnika, szczególnie wówczas, kiedy sam podatnik pozostaje bezczynny i nie przedstawia organowi niezbędnych danych. W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka nie przedstawiła żadnych danych dotyczących kontrahentów. Ustaleń w tym zakresie dokonał organ podatkowy na podstawie danych o podmiotach dokonujący wpłat na rachunek bankowy Spółki. Ponieważ Spółka poprzez znane organowi rachunki bankowe nie dokonywała płatności podmiotom, od których nabywała towary lub usługi, organ nie posiadając żadnych informacji o tych podmiotach nie mógł zweryfikować danych dotyczących podatku naliczonego wykazanych w deklaracjach VAT-7 za miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. Z obowiązujących przepisów w sposób jednoznaczny wynika, że prawo do odliczenia ustawodawca wiąże z posiadaniem faktur dokumentujących zakup lub duplikatów takich faktur, a nie z wykazaniem kwoty podatku naliczonego w deklaracji VAT-7. Skarżąca winna zatem podjąć wszelkie działania zmierzające do odtworzenie dokumentacji, potwierdzającej jej prawo do dokonanych odliczeń. Jak wynika z ustaleń organu, dokumentacja księgowa skarżącej, dotycząca 2005 r., została skradziona w 2006 r., o tym zdarzeniu Spółka nie poinformowała właściwego urzędu skarbowego. Już wówczas Spółka winna podjąć działania, zmierzające do uzyskania duplikatów faktur dokumentujących zakup, w sposób określony w ww. rozporządzeniu wykonawczym do ustawy o VAT, a nie dopiero w 2009 r., poprzez ogłoszenie prasowe skierowane do niewymienionych z nazwy podmiotów, kontrahentów skarżącej. Całkowicie nieuzasadniona, w ocenie Sądu, jest próba przerzucenia na organy podatkowe ciężaru wykazania wysokości podatku naliczonego, wobec zaniedbań jakich dopuściła się skarżąca w zakresie uzyskania duplikatów faktur potwierdzających zakup oraz wobec całkowitej bezczynności Spółki w zakresie wskazania podmiotów u których dokonywała zakupu towarów i usług. Spółka, podnosząc zarzut nieuwzględnienia wniosków dowodowych, w tym o ponowne przesłuchanie świadków na okoliczność ponoszenia przez Spółkę kosztów związanych z prowadzoną działalnością oraz zarzut uchylenia tylko decyzji określających podatek dochodowy od osób prawnych, nie dostrzega różnic między podatkiem od towarów i usług a podatkiem dochodowym. Dowód z zeznań świadków na okoliczność ogólnie ponoszenia kosztów z tytułu działalności, nie mógł bowiem wywołać skutku w postaci przyznania Spółce prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług prawo do odliczenia wiąże z posiadaniem stosownych dokumentów w dacie dokonania odliczenia. Wnioskowane przez Spółkę dowody, okoliczności tej nie mogły wykazać. Zgodnie zaś z art. 180 § 1 O.p. organ podatkowy jako dowód powinien dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wydatki poniesione przez Spółkę na zakup towarów i usług mogą być uznane za koszt podatkowy po spełnieniu określonych warunków. Warunki te nie mają jednak tak formalnego charakteru jak warunki uprawniające do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług. Dlatego organ odwoławczy mógł uznać, że w zakresie podatku dochodowego zachodzą przesłanki do dokonania dalszych ustaleń w celu prawidłowego określenia podstawy opodatkowania. Prowadząc postępowania w niniejszej sprawie organy podatkowe nie naruszyły przepisów procesowych dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego. W toku postępowania organ podjął bowiem wszelkie możliwe czynności zmierzające do prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. Nie zasługuje na uwzględnię także zarzut naruszenia przepisów procesowych w związku z nieuczestniczeniem strony w przesłuchaniach wszystkich świadków oraz nieuwzglednieniem wniosków o przepisanie na maszynie sporządzonych odręcznie protokołów. Na organie podatkowym spoczywa obowiązek zawiadomienia strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu, w tym dowodu z zeznań świadków, z tego obowiązku organ się wywiązał. Protokoły, o przepisanie których wnosiła strona skarżąca dotyczą przesłuchania świadków na okoliczność potwierdzenia obrotów wykazanych w deklaracjach, tj. danych których Spółka nie kwestionowała, zatem spory formalne w tym zakresie nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Wskazać także należy na przepis art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który pozwala na przeprowadzenie przed sądem administracyjnym jedynie dowodu z dokumentów, pod warunkiem że przeprowadzenie tego dowodu nie spowoduje nadmiernego przedłużenie postępowania. Powołany przepis był podstawa do oddalenia wniosków dowodowych strony skarżące zawartych w skardze. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił jako bezpodstawną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło