I SA/Wr 1464/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu wznowionego postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. postanawia: umorzyć postępowanie sądowe. E. P. wniosła skargę na wskazane w sentencji postanowienie, wydane w toku wznowionego postępowania podatkowego, dotyczącego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, przyczyną wznowienia postępowania było powołanie się przez stronę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt SK 18/09, a podstawą zawieszenia wznowionego postępowania stało się wystąpienie przez Marszałka Sejmu z wnioskiem z dnia 9 grudnia 2013 r. do Trybunału Konstytucyjnego o wykładnię zagadnień wzruszania postępowań podatkowych zakończonych już ostatecznymi decyzjami i prawomocnymi wyrokami sądowymi, wiążących się ze stosowaniem wyroku SK 18/09. Przed wydaniem rozstrzygnięcia przez Sąd w niniejszej sprawie, organ podatkowy podjął ww. postępowanie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. i decyzją z [...] kwietnia 2014 r. uchylił w całości decyzje organów podatkowych obu instancji (z dnia [...] kwietnia 2004 r. i z [...] lipca 2004 r.) i umorzył postępowanie w sprawie. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej we W. w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2014 r. strona skarżąca zakwestionowała wniosek organu podatkowego i ponownie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Postępowanie w niniejszej sprawie podlegało umorzeniu. Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn, niż wymienione w punktach 1 i 2 (cofnięcie skargi i śmierć strony), stało się bezprzedmiotowe. Sąd podziela stanowisko zajęte w tożsamej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w postanowieniu z dnia 16 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1506/14. Zasadne jest zatem powtórzenie argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu tego orzeczenia. Umorzenie postępowania oznacza przerwanie i zakończenie postepowania sądowoadministracyjnego z powodu zaistnienia w jego toku takich zdarzeń, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu, albo powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności staje się zbędne albo nawet niedopuszczalne. Powoduje zatem zakończenie postępowania orzeczeniem, które nie rozstrzyga o istocie sprawy sądowoadministracyjnej. Bezprzedmiotowość postępowania sądowego z innych przyczyn zachodzi m.in. wtedy, kiedy w toku danego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestaje istnieć przedmiot zaskarżenia, a więc gdy zaskarżona decyzja lub postanowienie zostają pozbawione bytu prawnego. W ocenie Sądu, taka sytuacja wystąpiła na gruncie rozpatrywanej sprawy. Kontroli poddano postanowienie organu odwoławczego, wydane w sprawie zawieszenia prowadzonego na wniosek skarżącego, wznowionego postępowania podatkowego w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2002 r. Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej – mając na względzie fakt, że kwestia, stanowiąca według niego, zagadnienie wstępne, została już rozstrzygnięta w następstwie postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 kwietnia 2014 r. (odmawiającego wyjaśnienia wątpliwości przedstawionych we wniosku Marszałka Sejmu) – postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Takie działanie organu uchyliło skutki zawieszenia postępowania podatkowego i uruchomiło dalszy bieg tego postępowania. W orzecznictwie wielokrotnie zajmowane było stanowisko, że wraz z podjęciem postępowania ustają skutki prawne wynikające z postanowienia o zawieszeniu postępowania i to bez konieczności wydawania formalnego rozstrzygnięcia o uchyleniu tego ostatniego postanowienia. (przykładowo: wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3034/05, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 800/09 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 782/07 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc podjęcie przez Dyrektora Izby Skarbowej zawieszonego postępowania odjęło pierwszoinstancyjnemu postanowieniu (w przedmiocie zawieszenia) oraz postanowieniu utrzymującemu je w mocy (zaskarżonemu) zdolność wywoływania skutków prawnych. Z uwagi na powyższe należało uznać, że podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego stanowiło "inną przyczynę" bezprzedmiotowości postępowania sądowego w sprawie ze skargi na postanowienie zawieszające postępowanie administracyjne, w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Za prawidłowością takiego stanowiska przemawia także analiza omawianego problemu z punktu widzenia oceny skutków orzeczenia sądowego (ogólnie) uwzględniającego skargę. W przypadku bowiem uchylenia przez Sąd zaskarżonego orzeczenia, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., w sytuacji, gdy jego kontroli poddane jest postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania, konsekwencją takiego rozstrzygnięcia byłby (jedynie) obowiązek kontynuowania postępowania. Kontrola sądowoadministracyjna ma bowiem prowadzić do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, co w przypadku niezasadnego zawieszenia postępowania oznacza właśnie kontynuację tego postępowania. Tym bardziej, że środki prawne wymienione w art. 145 p.p.s.a. odnoszą co do zasady skutek pro futuro (i ex nunc), a wyjątkiem jest stwierdzenie nieważności aktu (zob. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 1014/08 – publ. jw.). Jeśli więc organ doprowadzi do tego stanu rzeczy, podejmując uprzednio zawieszone postępowanie, to przestaje istnieć przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej także z tej perspektywy. Ponadto zwrócić należy uwagę, że postępowanie wznowieniowe, w toku którego organ podatkowy wydał zaskarżone postanowienie, zostało już zakończone wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] maja 2014 r. przez uchylenie decyzji organów obu instancji i – co istotne w niniejszej sprawie – umorzeniem tego postępowania. Z przedstawionych względów rozpatrzenie skargi zawierającej w istocie zarzuty dotyczące niezasadności zawieszenia postępowania oraz wskazujące na konieczność jego kontynuowania, stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało umorzenie postępowania sądowego (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Odnośnie zawartego w skardze wniosku o zasądzenie kosztów postępowania wskazać należy, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują orzeczenia o kosztach w postanowieniu o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zwrot kosztów przysługuje stronie skarżącej od organu jedynie w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 cyt. ustawy, a także w razie wystąpienia podstaw z art. 200 p.p.s.a. Z kolei podstawę zwrotu uiszczonego wpisu od skargi stanowi przepis art. 232 § 1 p.p.s.a., wskazując, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od: pisma odrzuconego lub cofniętego (pkt 1), zażalenia na postanowienie w przedmiocie ukarania grzywną, jeżeli zażalenie zostało uwzględnione (pkt 2). Mając na względzie powyższe regulacje brak było podstaw do zasądzenia kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej, jak i zwrotu uiszczonego przez stronę wpisu sądowego od skargi.