I SA/Wr 165/14

WyrokWSA we Wrocławiu2014-04-02

Skład orzekający: Katarzyna Borońska, Lidia Błystak, Tomasz Świetlikowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja ustalająca zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2006 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu, wydana na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, może być utrzymana w mocy po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności tego przepisu z Konstytucją RP?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z Konstytucją RP, przepis ten nie może stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć w sprawach podatkowych. W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) PPSA, sąd uchylił decyzje, uznając, że naruszono prawo dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący zakwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, która ustaliła zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2006 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Organy podatkowe ustaliły, że skarżący zawyżył stratę z działalności gospodarczej i poniósł wydatki, które nie znalazły pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu ani w latach poprzednich, odrzucając jednocześnie dowody dotyczące pożyczek. Skarżący zarzucił naruszenie zasady prawdy obiektywnej, błędne ustalenie wartości majątku i dochodów z lat poprzednich oraz nieuznanie pożyczek.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W.; stwierdzono, że akty te nie podlegają wykonaniu; zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Lidia Błystak sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Kruś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. w Wydziale I przy udziale sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...]; II. stwierdza, że akty wymienione w pkt. I nie podlegają wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącego kwotę 5.617 zł (słownie: pięć tysięcy sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi S. K. (dalej: skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. (dalej: organ odwoławczy) z dnia [...] 2013 r. nr [...], którą - po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. (dalej: organ podatkowy pierwszej instancji) z dnia [...] 2012 r. nr [...] ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2006 rok w wysokości 116.639 zł od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów – utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego w zakresie rzetelności danych wykazanych przez skarżącego w zeznaniu podatkowym PIT-36 za 2006 rok, zakończonego wynikiem kontroli z dnia [...] 2010 r. nr [...] ustalono, że skarżący, który w 2006 r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą "A", zawyżył wykazaną w zeznaniu stratę (2.191,86 zł) o kwotę 516,48 zł na skutek nie ujęcia faktury korygującej z dnia 30 kwietnia 2006 r. nr [...] wystawionej przez firmę "B" S.A. Ponadto ustalono, że skarżący w związku z prowadzeniem ww. działalności gospodarczej poniósł wydatki w łącznej kwocie 20.821,54 zł, które zostały sfinansowane środkami niepochodzącymi z tej działalności, nie wskazując przy tym źródła ich pochodzenia. Następnie, postanowieniem z dnia [...] 2010 r. organ podatkowy pierwszej instancji wszczął wobec skarżącego postępowanie kontrolne w zakresie dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r. W postępowaniu tym stwierdzono, że skarżący w dniu [...] stycznia 2006 r. nabył z majątku osobistego od Syndyka Masy Upadłości "C" w K. zabudowaną działkę gruntu nr [...] w miejscowości J. (gmina L.) za kwotę 262.880,68 zł (akt notarialny Rep. A nr [...]/2006). Organ podatkowy pierwszej instancji przyjął, że skarżący na dzień 31 grudnia 2005 r. mógł posiadać oszczędności zgromadzone w ramach majątku odrębnego ze źródeł opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania w kwocie łącznej nie większej niż 96.440,37 zł pochodzących z dochodów zgromadzonych w latach 1998-2005 z pracy zawodowej, z działalności gospodarczej oraz ze sprzedaży samochodów. Ustalono przy tym, że wartość zgromadzonych oszczędności w walucie obcej na dzień 31 grudnia 2005 r. odpowiadała 30.232 dolarom amerykańskim bądź 17.875 euro. Ponieważ z wyjaśnień skarżącego nie wynikało w jakich terminach i według jakich kursów wymienił ową walutę obcą, organ podatkowy pierwszej instancji dokonał jej przeliczenia na dzień 31 grudnia 2005 r. przyjmując wariant najbardziej korzystny dla skarżącego. Stwierdzono przy tym, że wyjaśnienia skarżącego w zakresie posiadania oszczędności w kwocie wyższej od wskazanej przez organ podatkowy, są niewiarygodne i nie mają żadnego potwierdzenia w dowodach. Organ podatkowy pierwszej instancji uznał również, że wynikające z przedłożonych w toku postępowania umów pożyczki na kwoty 170.000 zł i 180.000 zł, udzielone skarżącemu – odpowiednio – przez R. K. w dniu 28 grudnia 2002 r. i J. K. (ojca skarżącego) w dniu 10 listopada 2006 r., nie miały miejsca. Organ podatkowy pierwszej instancji w oparciu o zebrany materiał dowodowy za niewiarygodne uznał bowiem zeznania stron ww. umów, a także zeznania A. P. świadczącej pracę w charakterze księgowej w firmie R. K. Organ pierwszej instancji ustalił ponadto, że skarżący w dniu [...] 1998 r. zawarł związek małżeński z K. K. i od tego dnia między nimi zaistniała ustawowa wspólność majątkowa. Ustalono również, że w 2006 r. rodzina skarżącego składała się z 3 osób, a jej członkowie nie pozostawali na jego utrzymaniu, gdyż w tym okresie skarżący utrzymywany był przez ojca. Skarżący zeznał także do protokołu z dnia 9 lutego 2012 r., że w przypadku wystąpienia w 2006 r., w ramach majątku wspólnego nadwyżki ponoszonych wydatków nad uzyskanymi dochodami, wydatki te zostały sfinansowane przez niego z majątku odrębnego. Według dokonanych przez organ podatkowy pierwszej instancji ustaleń małżonkowie K. K. i S. K. w 2006 r. ponieśli wydatki z majątku wspólnego w łącznej kwocie 77.725,47 zł na: sfinansowanie działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w kwocie ogółem 20.821,54 zł; zakup ubrania i eksploatację samochodu w kwocie rocznej 4.200 zł (miesięcznie 350 zł); odsetki związane z prowadzeniem rachunku bankowego w kwocie ogółem 36,60 zł; zakup przez skarżącego samochodu [...] w kwocie 2.489,35 zł; zakup przez żonę skarżącego samochodu [...] 2,2 Kombi w kwocie 2.071,50 zł; podatek od środków transportowych w kwocie 429 zł; na ubezpieczenie komunikacyjne w kwocie 492 zł; zakup dwóch ciągników rolniczych [...] w sumie za kwotę 47.185,48 zł. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że na pokrycie wymienionych wyżej wydatków małżonkowie zgromadzili w 2006 r. łącznie kwotę 223.848,37 zł, która pochodziła z następujących źródeł: ze sprzedaży samochodu marki [...] w kwocie 16.000 zł; ze sprzedaży nieruchomości położonej w Ka. w wysokości 200.000 zł; z odsetek na rachunku bankowym w kwocie 19,71 zł; z majątku osobistego skarżącego w wysokości 7.828,66 zł służącej pokryciu niedoborów powstałych w budżecie małżonków na dzień 31 maja 2006 r. Organ podatkowy pierwszej instancji przyjął zatem, że na dzień 31 grudnia 2006 r. małżonkowie mogli dysponować kwotą 146.122,90 zł, z której 39.983,12 zł znajdowało się na rachunku bankowym żony skarżącego, a 110.000 zł, zgodnie z przyjętymi wyjaśnieniami, przechowywane było w domu. Źródłem pochodzenia tych oszczędności była sprzedaż samochodu marki [...] za kwotę 16.000 zł oraz zbycie nieruchomości położonej w Ka. za kwotę 200.000 zł. W ocenie organu podatkowego pierwszej instancji, na żadnym etapie prowadzonego postępowania skarżący nie wskazał i nie wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego (w tym przesłuchania małżonki), że z majątku wspólnego małżonków finansował poniesienie wydatków z majątku odrębnego. Organ podatkowy pierwszej instancji w wyniku zbilansowania wartości dokonanych wydatków i nabytego majątku z osiągniętymi przychodami stwierdził, że skarżący, w ramach majątku odrębnego, w 2006 r. dysponował środkami pieniężnymi z ujawnionych źródeł w wysokości 96.440,37 zł (wartość oszczędności pochodzących z lat ubiegłych dotycząca majątku osobistego), zaś wydatki stanowiły kwotę ogółem 251.959,34 zł i zostały poniesione tytułem: zakupu nieruchomości położonej w miejscowości J. - kwota poniesionego wydatku 233.150 zł; poniesienia wydatku w wysokości 10.980,68 zł w związku ze sporządzeniem aktu notarialnego; pokrycia z majątku osobistego wydatków w kwocie 7.828,66 zł poniesionych na utrzymanie w ramach majątku wspólnego. Ustalono zatem, że z ogólnej kwoty poniesionych w 2006 r. wydatków kwota 155.518,97 zł nie znajduje pokrycia we wskazanych przez skarżącego źródłach przychodu oraz, że skarżący nie udokumentował faktu zgromadzenia w latach poprzednich zasobów pieniężnych, które mogłyby pokryć wydatki w ww. kwocie. W tym stanie rzeczy, decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1 i 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm. – dalej: u.p.d.o.f.), organ podatkowy pierwszej instancji ustalił skarżącemu wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za rok 2006 w kwocie 116.639 zł. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, organ odwoławczy wspomnianą na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że ocena zebranego w sprawie obszernego materiału dowodowego, w tym wyroku Sądu Rejonowego w K. sygn. akt [...] K [...]/05 nie daje podstaw do uznania, że w skład zasobów pieniężnych, które służyły do pokrycia wydatków, wchodziły pożyczki od R. K. i J. K. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na wymienioną decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego pierwszej instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając: 1) rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 122 O.p. z uwagi na naruszenie art. 187 § 1 w związku z art. 180 § 1 i art. 181 O.p.; 2) naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1 i 3 oraz art. art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. W konsekwencji powyższego, w ocenie skarżącego, uchybiono w sposób rażący zasadzie praworządności określonej w art. 120 O.p. Uzasadniając tak postawione zarzuty skarżący podniósł, że organ podatkowy pierwszej instancji błędnie ustalił wartość majątku zgromadzonego na początek badanego okresu, w szczególności pochodzącego ze świadczenia usług przewozu osób taksówką (Radio Taxi "D") w okresie od [...] marca 1994 r. do [...] września 1996 r. Skarżący zaznaczył przy tym, że środki uzyskiwane z tej działalności były opodatkowane na zasadach karty podatkowej i były faktycznie wyższe (przede wszystkim w okresie świadczenia usług na rzecz "E" przy realizacji filmu [...]), niż wskazane w wyliczeniu przez organy podatkowe. Tak uzyskiwane przychody znacznie więc odbiegały od średnio uzyskiwanych zarobków z tej działalności, co znalazło potwierdzenie w zeznaniach świadków J. K. i K. K. Jak wskazał skarżący, ich faktyczna wielkość nie została uwzględniona przez organy podatkowego przy wyliczeniu dochodu w tym okresie. Skarżący zarzucił też, że koszty związane ze świadczeniem usług w ww. zakresie zostały znacznie zawyżone, a tym samym ustalony miesięczny dochód z tego tytułu na poziomie 7000 zł w sposób oczywisty zaniża wartość majątku zgromadzonego w latach poprzedzających rok 2006. Skarżący podniósł również, że pomimo złożenia wyjaśnień w trakcie postępowania, iż strata w wysokości 20.821,54 zł wynikająca z działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą "A" została pokryta z majątku wypracowanego w latach poprzedzających kontrolowany okres i nie może stanowić kosztu badanego okresu, organy podatkowe wbrew tym wyjaśnieniom i przy braku dowodów przyjęły powyższą kwotę za wydatek roku 2006. Dalej skarżący stwierdził, że organy podatkowe błędnie uznały (wbrew przedłożonym dowodom oraz wyjaśnieniom pożyczkobiorcy i składanym zeznaniom pożyczkodawców), że pożyczki od R. K. i J. K. nie miały miejsca. W ocenie skarżącego, takie stanowisko organów podatkowych stoi w sprzeczności z całokształtem zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto skarżący wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania nie podjęto żadnych czynności dotyczących badania zapisów księgowych w firmie należącej do R. K. na okoliczność udzielenia spornej pożyczki. Istniał też dowód w postaci wyroku Sądu Rejonowego w K. sygn. akt [...] K [...]/05, z uzasadnienia którego wynika, że R. K. posiadał środki finansowe, z których udzielał pożyczek. Końcowo skarżący, wskazując na postanowienia przepisów art. 180-200 O.p. stwierdził, że dołożył należytej staranności przy wykazaniu, że otrzymał kwestionowane pożyczki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 21 sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uzupełnienie skargi przez uwzględnienie w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt SK 18/09, którym orzeczono o niezgodności art. 20 ust. 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. z Konstytucją RP, gdyż wskazane przepisy stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Wniesiono także o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych. Po rozpoznaniu sprawy na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 126 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie na zgodny wniosek stron. Zawieszone postępowanie zostało podjęte postanowieniem z dnia 27 stycznia 2014 r. na wniosek jednej ze stron, a sprawa - po jej zakreśleniu w repertorium I SA/Wr zgodnie z § 61 ust. 1 zarządzenia nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych – została zarejestrowana pod nową sygnaturą akt I SA/Wr 165/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, zasadne bowiem okazały się zarzuty podniesione przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia 21 sierpnia 2013 r. Materialną podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.), który stanowi (w brzmieniu obowiązującym w 2006 r.), że wysokość przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Na wstępie należy zaznaczyć, że od momentu wniesienia skargi w niniejszej sprawie w istotny sposób zmienił się stan prawny w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013r., sygn. akt SK 18/09 (Dz. U. z 27 sierpnia 2013 r., poz. 985), w którym stwierdzono, że art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2006r., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Konsekwencją powyższego jest to, że, przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2006r. nie może zostać uznany za zgodną z prawem podstawę rozstrzygnięcia spraw podatkowych oraz podstawę ich kontroli przez sądy administracyjne, ponadto nie może stanowić podstawy prawnej wszczynania i kontynuowania postępowań podatkowych (por. wyrok NSA z 24 października 2013r., II FSK 2673/11, dostępny na stronie internetowej: www.cbois.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że mechanizm opodatkowania dochodów z nieujawnionych źródeł lub nieznajdujących pokrycia w źródłach ujawnionych, który został uregulowany przepisami art. 20 ust. 3, art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. i art. 68 § 4 O.p., jest dotknięty istotnymi wadami legislacyjnymi dotyczącymi jego konstrukcji. Przedmiotowy podatek pomimo, że jest wyjątkowo restrykcyjny dla podatników, unormowany został jedynie w trzech lakonicznych przepisach prawnych, z których dwa są szczególnie nieprecyzyjne i niejednoznaczne. Zdaniem TK, regulacje te tworzą w rzeczywistości tylko szkielet instytucji podatku od dochodów nieujawnionych. Jej treść natomiast została ukształtowana dopiero w praktyce, co budzi zastrzeżenia z punktu widzenia demokratycznego państwa prawa. TK zauważył też, iż niejasne regulacje podatkowe należało intepretować na korzyść podatników, a nie orzekać in dubio pro fisco. Na tle powyższych uwag, podstawowym zarzutem, jaki został sformułowany w wyroku TK, było wyjątkowo niejasne ukształtowanie pojęcia przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych (art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.) i w dalszej kolejności brak jednoznacznego określenia zasad co do biegu terminu ustalenia zobowiązania podatkowego w zakresie przedmiotowego podatku (art. 68 § 4 O.p. w związku z art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.). Odnośnie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f., który przewiduje 75% stawkę tego podatku, TK wskazał, że jego wadliwość jest wyłącznie pochodną niejednoznaczności pojęcia określonego w art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Wobec powyższego TK stwierdził, iż art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. i art. 68 § 4 O.p. naruszają zasadę poprawnej legislacji, będącą składową zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego do niego prawa, a więc reguły demokratycznego państwa prawa, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. Jeśli zaś chodzi o art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f., wskazano, że przepis ten reguluje jedynie stawkę przedmiotowego podatku i nie wywołuje w związku z tym wątpliwości interpretacyjnych, co za tym idzie, nie można było uznać jego niekonstytucyjności. Zdaniem Sadu rozstrzygającego niniejszą sprawę, mimo że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, to dokonując sądowej kontroli decyzji, skład orzekający w przedmiotowej sprawie nie mógł tego wyroku pominąć. Odnośnie mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. (termin obowiązywania art. 68 § 4 O.p. został bowiem wyraźnie oznaczony w punkcie II wyroku TK – 18 miesięcy od daty ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw), Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone m.in. w wyroku z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2692/11 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA zwrócił bowiem uwagę, iż w sentencji wyroku TK nie skorzystał z kompetencji zawartej w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm. – dalej: ustawa o TK) i nie określił terminu utraty mocy art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r. Skoro jednak przepis ten został oceniony jako niekonstytucyjny, to w konsekwencji nie może zostać uznany za zgodną z prawem podstawę rozstrzygnięć w sprawach podatkowych i w dalszej kolejności podstawę ich kontroli przez sądy administracyjne. Ponadto – nie może stanowić podstawy prawnej wszczynania i kontynuowania postępowań podatkowych. Stąd należy przyjąć, że utrata mocy obowiązywania art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., nastąpiła z mocą wsteczną. Powyższy skutek orzeczenia TK w sprawie SK 18/09 jest związany z momentem jego publikacji w Dzienniku Ustaw, na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy o TK. W świetle tego przepisu należy odczytywać stwierdzenie zawarte w punkcie 8 uzasadnienia wyroku, iż możliwość prowadzenia postępowań w sprawie podatku od dochodów nieujawnionych na podstawie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r. ustanie z chwilą ogłoszenia niniejszego wyroku w Dzienniku Ustaw. Zdaniem NSA, z którym zgadza się tutejszy Sąd, powyższe rozwiązanie TK jest zgodne z normą konstytucyjnej ochrony obywateli (podatników), wynikającą z zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji). Jej realizacja wymaga bowiem przyjęcia, że wyroki TK, których następstwem jest wzruszenie domniemania konstytucyjności określonych przepisów prawa, pozbawiają podstawy materialnoprawnej postępowania prowadzone dotychczas w oparciu o te przepisy. Chodzi tu nie tylko o postępowania podatkowe, które nie zostały zakończone, czy nawet nierozpoczęte, ale także o kontrolę, którą dokonują sądy administracyjne w wyniku wniesienia skargi przez podatnika. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w której skarżącej ustalono zobowiązanie w przedmiotowym podatku za 2005 r., wskazać należy, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na podstawie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., którego konstytucyjność została wzruszona powołanym wyżej wyrokiem TK. W rezultacie zachodzi tutaj sytuacja przewidziana w art. 240 § 1 pkt 8 O.p. – stosownie do treści tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. Wobec tego w sprawie, która obecnie podlega kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zastosowanie znalazł art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), który stanowi, że sąd, uwzględniając skargę, uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd, na mocy tego przepisu, zobligowany był zatem uchylić zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W., ponadto, na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchyleniu podlegało także rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Orzeczenie zawarte w pkt II wydane zostało w oparciu o art. 152 p.p.s.a., a postanowienie o zwrocie kosztów postępowania – na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło