I SA/Wr 1663/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 22 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A sp. z o. o. z/s w N. w upadłości układowej na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za kwiecień 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Skarżąca spółka, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że prowadzi działalność w branży gier losowych i zakładów wzajemnych. Podkreśliła, że trudna sytuacja finansowa, w której obecnie się znajduje, stanowi konsekwencję zmiany przepisów regulujących zasady prowadzenia działalności w zakresie automatów o niskich wygranych i salonów gier. Wskazała, że - w porównaniu z latami poprzednimi - jej przychody uległy znacznemu zmniejszeniu i przeznaczane są głównie na pokrycie danin publicznoprawnych. Poinformowała, że na jej majątek trwały składają się przede wszystkim automaty do gier o niskich wygranych, których - w aktualnych warunkach - nie da się zbyć. Ponadto, kontynuowanie działalności w oparciu o uprzednio uzyskane zezwolenia napotyka trudności "z uwagi na działania różnych organów państwa, których kontrole są nastawione na likwidację tego segmentu rynku usług rozrywkowych". Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy, tj. 2012 r., [...] zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych, na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, wynosił [...] zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości [...] zł. Z przesłanych na wezwanie dokumentów wynika, że w latach 2012 i 2013 spółka poniosła stratę w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł). Natomiast w miesiącach kwiecień, maj i czerwiec 2014 r. wartość dostawy towarów i usług spółki wyniosła odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od ww. postanowienia spółka zawarła polemikę z orzeczeniem referendarza sądowego. Podniosła, że - rozpatrując wniosek spółki - referendarz sądowy nie wziął pod uwagę faktu, że obecnie znajduje się ona w upadłości układowej. Jako znane z urzędu wskazać należy, że w sprawie - postanowieniem Sądu z dnia 13 stycznia 2014 r. - odmówiono stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a zażalenie w tym przedmiocie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: u.p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe, Sąd - na podstawie zebranego materiału dowodowego - rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo, jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Ponadto, osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., II OZ 318/08, CBOSA - orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz zebranych dowodów, nie można przyjąć, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Z danych przyjętych do rozpoznania wniosku wynika, że obecnie spółka prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów w niezakłócony sposób. Świadczy o tym m.in. wysokość przychodu, która spółka osiągnęła w 2013 r. ([...] zł) oraz deklaracje VAT-7 potwierdzające, że miesięcznie spółka dokonuje dostawy towarów i świadczy usługi na kwotę ponad [...] zł. Zestawienie ww. danych ze stanem rachunków bankowych sugeruje, że spółka prowadzi działalność z pominięciem tych rachunków. Dokonane więc przez organy egzekucyjne zajęcia nie mają wpływu na działalność spółki. Zdaniem Sądu, również brak możliwości zbycia środków trwałych - automatów do gier o niskich wygranych - nie ma wpływu na sytuację finansową spółki. Podkreślić trzeba, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny nie jest kategoria dochodu czy straty, lecz wartość przychodu. Ta kategoria podatników bowiem ma do dyspozycji legalne instrumenty podatkowe, które pozwalają na równoważenie kosztów i przychodów w taki sposób, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe (zob. post. NSA: z 5 września 2013 r., II OZ 707/13; z 25 września 2012 r., I GZ 228/12; CBOSA -orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez wpływu na ocenę zasadności przedmiotowego wniosku pozostaje też fakt orzeczonej wobec spółki upadłości układowej. Jak zauważył NSA w postanowieniu z 21 sierpnia 2014 r. (II FZ 1267/14, CBOSA - orzeczenia.nsa.gov.pl), postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie ma charakteru dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika. Ma ono na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Sprawdzone wierzytelności wpisywane są na listę wierzytelności. Od tego momentu wierzyciel otrzymuje prawo uczestniczenia w zgromadzeniu wierzycieli. Otwarcie postępowania układowego nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowań sądowych na rzecz lub przeciwko dłużnikowi. Istnieje możliwość wszczęcia procesów w sprawach wierzytelności objętych postępowaniem układowym. Dłużnik ma możliwość dojścia z wierzycielami do porozumienia, a przez to kontynuowania swojej działalności, natomiast wierzyciele mają szansę odzyskania własnych należności bez ponoszenia kosztów. Oznacza to, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu nie powoduje automatycznego zakończenia bytu prawnego spółki. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.