I SA/Wr 176/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości w podatku od towarów i usług za II kwartał 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego uzasadniając, że utrzymuje się z pensji wynoszącej 1.300 zł brutto. Spłaca kredyt hipoteczny za ½ udziału w mieszkaniu, czyli 550 zł miesięcznie. Utrzymuje się sam i samodzielnie też prowadzi gospodarstwo domowe. Zwrócił uwagę, iż wnosi skargi od trzynastu decyzji jednocześnie, a wpis od każdej skargi wynosi 500 zł, co daje łączną kwotę 7.500 zł. Z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową, a syn prowadzi oddzielną gospodarkę finansową. Wnioskodawca wskazał ponadto, że w czasie pełnienia funkcji członka zarządu A nie pobierał wynagrodzenia ani nie otrzymywał innych profitów. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, posiada połowę mieszkania o powierzchni 86 m2, poza tym nie posiada żadnego majątku, w tym zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Z dokumentów i oświadczeń, przedłożonych w wyniku wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.) wynika, że w latach 2011 i 2012 skarżący uzyskiwał przychody z działalności gospodarczej – usług geodezyjnych – które wyniosły w poszczególnych latach kolejno 782.917,73 zł i 227.281,81 zł. jednocześnie odnotowane zostały dochody w kwotach 264.799,34 zł i 104.079,25 zł. Obecnie pod tym samym adresem prowadzona jest działalność o tym samym profilu przez syna skarżącego, gdzie jednocześnie skarżący jest zatrudniony. Żona wnioskodawcy zatrudniona na umowę o pracę w 2012 r. uzyskała przychód w wysokości 53.717,50 zł, a jej wynagrodzenie netto za luty 2013 r. wyniosło 2.686,32 zł. Z przedłożonych kopii faktur, wystawionych na nazwisko skarżącego wynika, że opłaty za gaz, prąd i wodę ze ściekami, w lokalu, będącym miejscem zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej, wynoszą miesięcznie około 800 zł. Ponadto przedłożono wydruk historii rachunku bankowego należącego do wnioskodawcy, zaświadczenie o zatrudnieniu skarżącego na umowę o pracę od [...], akt notarialny z dnia [...] o ustanowieniu majątkowej rozdzielności małżeńskiej oraz oświadczenie o braku możliwości przedstawienia wydruków z rachunku bankowego żony z uwagi na jego zamknięcie w lutym 2013 r. Postanowieniem z dnia 28.03.2013 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia, wniesionym z dochowaniem ustawowego terminu, skarżący powołał się m.in. na ilość skarg wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz związany z tym faktem obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od każdej z 13 skarg. Podkreślił, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkując razem z żoną i synem. Oświadczył także ,że posiada tylko jeden rachunek bankowy , które w chwili obecnej zostało zajęte. Z urzędu wskazać należy, że aktualnie, skarżący zobowiązany jest uiścić wpisy sądowe od skarg zarejestrowanych pod sygn. akt od I SA/Wr 172-184/13, w łącznej wysokości 7.500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.: dalej – p.p.s.a.), wniesiony terminowo sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego spowodował ten skutek procesowy, że kwestia oceny zasadności złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega na obecnym etapie ponownemu rozpoznaniu, tym razem przez Sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania, istotne znaczenie w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wysokość dochodów strony i jej rodziny. Strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do jej alimentacji (art. 252 p.p.s.a.). Skarżący jednak nie uczynił zadość powyższym wymogom i nie przedstawił w sposób wystarczający sytuacji majątkowej swojej oraz rodziny. W ocenie Sądu postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 r., I FZ 287/08). Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Sąd nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji finansowej skarżącej w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne i budzą wątpliwości, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Informacje udzielone przez Skarżącego były niewystarczające do wydania korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. W rezultacie bowiem Skarżący przedstawiając swoją sytuację majątkową koncentrował się jedynie na dobranych wybiórczo fragmentach, akcentując te z nich, które - w jego ocenie - mogłyby świadczyć o jego trudnej sytuacji finansowej (m.in. rozdzielność majątkowa, niskie dochody, prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego, niskie saldo rachunku bankowego. wykazanie straty w działalności gospodarczej prowadzonej przez syna, nieudokumentowana informacja o zajęciu rachunku bankowego ). Wskazać należy, że w sprawie nie ma znaczenia powoływana przez stronę rozdzielność majątkowa, czy prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r. i o.) regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 K.r. i o.). W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, opubl. w Lex pod nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, opubl. w Lex pod nr 6155, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, opubl. w ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8). Małżonkowie są także zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, Lex nr 552212). Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe. Dlatego też, również w razie zawarcia małżeńskiej umowy majątkowej małżonkowie nadal zobowiązani są do zaspokajania potrzeb innych członków rodziny. Takie ukształtowanie relacji majątkowych nie zwalnia małżonków z obowiązku udzielania wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych, na co niejednokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądowym (postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 273/10). Wykazanie zatem sytuacji materialnej obojga małżonków, przynajmniej w zakresie wystarczającym do scharakteryzowania rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka, jest w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy absolutnie niezbędne. Skarżący natomiast, pomimo stosownego wezwania, nie przedstawił rzetelnej sytuacji majątkowej ani swojej ani też członków rodziny (żony i syna). Z przedłożonego rachunku bankowego wynika, że dokonywane są regularnie wypłaty w wysokości 2.228 zł opisane jako spłata pożyczki bądź też zlecenie stałe na własny rachunek. Z powyższego wynika, że nie jest w sprawie jasne, czy Skarżący spłaca kredyty, a jeżeli tak, to jakie raty kredytów obciążają go miesięcznie i skąd bierze na nie środki. W konsekwencji przepływy środków finansowych na koncie Skarżącego nie są znane. Ponadto, Skarżący poza ogólnikowym stwierdzeniem, że małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego nie przytoczył żadnych, konkretnych okoliczności na podstawie których można byłoby wnioskować, że wyegzekwowanie od małżonki spoczywającej na niej powinności będzie albo utrudnione albo sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Wskazać także trzeba, że Skarżący wprawdzie przedstawił wybiórcze rachunki związane z ponoszonymi wydatkami mieszkaniowymi jednakże w sytuacji- jak sam twierdzi- prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego nie podał szczegółów z tym związanych, a mianowicie czy wszystkie kwoty tych rachunków ponosi samodzielnie czy też koszty ponoszone są a wspólnie z innymi domownikami (żoną, synem), jaki ma tytuł prawny do mieszkania, albowiem przedstawione wybiórczo rachunki za energię, gaz i wodę wystawione są na Skarżącego. Ponadto, pomimo wezwania, nie przedłożono szczegółowych wydatków związanych z miesięcznym utrzymaniem czyli szczegółowego zestawienia ponoszonych miesięcznych wydatków tj. opłaty za media, leki, czynsz, raty kredytów i inne. W rezultacie przedstawione przez Stronę dokumenty nie pozwalały na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej, a jedynie wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Zestawienie dochodu i wydatków na które powołuje się Strona, jest tylko wycinkiem informacji, które nie pozwalają na obiektywną ocenę sytuacji materialnej Strony a w konsekwencji na uznanie, czy zasadne jest przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Wskutek powyższego – w ocenie Sądu- fakt, że Strona w toku postępowania albo całkowicie pomijała pewne informacje albo przedstawiała je w sposób ogólnikowy, niejasny i wybiórczy istotnie podważało wiarygodność prezentowanej argumentacji. Nieudzielanie zatem przez Skarżącego rzetelnych informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.