I SA/Wr 1965/15
WyrokWSA we Wrocławiu2016-03-01
Skład orzekający: Anetta Chołuj, Dagmara Dominik-Ogińska, Ewa Kamieniecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką przymusową, na podstawie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, podlega przedawnieniu, mimo że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją analogiczny przepis art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, podobnie jak zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, jest niezgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą równości wobec prawa. Stwierdzenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące art. 70 § 6 O.p. ma odpowiednie zastosowanie do art. 70 § 8 O.p., co uzasadnia prokonstytucyjną wykładnię tego przepisu. W konsekwencji, zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką podlega przedawnieniu na zasadach ogólnych.Stan faktyczny
Podatnikowi P.S. zostało określone zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okresy 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił tytuły wykonawcze. Podatnik wniósł skargę na czynności egzekucyjne i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc m.in. zarzut przedawnienia zobowiązania. Naczelnik Urzędu Skarbowego i Dyrektor Izby Skarbowej odmówili umorzenia postępowania, powołując się na art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zobowiązania zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu po upływie terminu przedawnienia, ale mogą być egzekwowane z przedmiotu hipoteki. Podatnik zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i stosowanie przepisu niezgodnego z Konstytucją.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Protokolant: sekretarz sądowy Anna Terlecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 marca 2016 r. sprawy ze skargi P.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 27 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 9 września 2015 r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 357(trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia 16 października 2014 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. określił P.S. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do czerwca i za okres od sierpnia do listopada 2009r. W dniu 3 grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wystawił tytuły wykonawcze o nr [...], [...] i [...], obejmujące powyższe zaległości podatkowe.
Pismem z dnia 12 stycznia 2015 r. podatnik wniósł skargę na czynności egzekucyjne, polegające na zajęciu prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego bankiem, z dnia 19 grudnia 2014 r. oraz na nieuzasadnionym i nieuprawnionym wtargnięciu do domu przez poborcę skarbowego i naruszenie miru domowego S.Ł., zarzucając naruszenie art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz art. 32, art. 33 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.), dalej u.p.e.a. Podatnik wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia praw majątkowych oraz stwierdzenie nieskuteczności podjętych czynności egzekucyjnych. Według strony decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, tytuły wykonawcze zawierają szereg braków formalnych, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zostało skierowane na nieaktualny adres strony, czynności egzekucyjne zostały dokonane przez organ egzekucyjny niewłaściwy miejscowo. Dodatkowo strona wskazała na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
W piśmie z dnia 11 lutego 2015 r. strona wyjaśniła, że skarga na czynności egzekucyjne z dnia 12 stycznia 2015 r. winna zostać rozpatrzona również jak wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec podatnika na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...] i [...]. Organ pierwszej instancji uznał, że nie zastosowano środka egzekucyjnego, o którym zobowiązany został skutecznie zawiadomiony. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zostało doręczone zobowiązanemu dopiero w dniu 5 stycznia 2015 r. w trybie art. 44 § 4 kpa. Brak jest też dowodów, że zobowiązany dowiedział się przed końcem 2014 r. o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci pobrania należności pieniężnej w terenie od S. Ł.. Wobec tego zobowiązanie podatkowe objęte tytułami wykonawczymi nr [...], [...] i [...] uległo przedawnieniu, ponieważ termin przedawnienia upłynął z końcem 2014 r. Organ egzekucyjny zwrócił uwagę, że wierzyciel złożył wniosek o ustanowienie hipoteki przymusowej w dniu 5 grudnia 2014 r., a więc zastosowanie znalazł art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług może być egzekwowane z przedmiotu hipoteki. Nie istnieją więc przesłanki, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W zażaleniu strona ponownie wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując że art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej jest niezgodny z Konstytucją, co zostało stwierdzone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12. Trybunał wskazał, że niezgodne z Konstytucją jest uzależnianie możliwości przedawnienia zobowiązania podatkowego od posiadania bądź nie przez podatnika nieruchomości, przeczy to bowiem generalnej zasadzie równości obywateli wobec prawa. Przepis ten stoi również w sprzeczności z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Stosowanie bowiem krzywdzących regulacji wobec podatników, z uwagi na fakt posiadania przez nich majątku, nie budzi zaufania do organów. W związku z tym, że przepis na który powołuje się organ w postanowieniu, uznany został przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z konstytucją RP, nie może tym samym być podstawą do prowadzenia egzekucji.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia 27 października 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy wskazał, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zostało doręczone w dniu 5 stycznia 2015 r. Brak jest też dowodów, że podatnik dowiedział się przed końcem 2014 r. o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci pobrania należności pieniężnej w terenie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. w dniu 5 grudnia 2014 r. skierował wniosek do Sądu Rejonowego dla W. o wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości; wpis został dokonany w dniu 9 stycznia 2015 r. Zastosowanie znajduje art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki i zastawu. Wobec powyższego zobowiązania w podatku od towarów i usług mogą być egzekwowane z przedmiotu hipoteki.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zawarta w art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej norma prawna jest powtórzeniem i rozszerzeniem (o zastaw skarbowy) uprzednio obowiązującego art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, co do którego wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12. Trybunał orzekł, że art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Przedmiotem oceny przez Trybunał Konstytucyjny było wyłącznie historyczne brzmienie art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej i stwierdzona niekonstytucyjność dotyczy tej normy prawnej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. Wbrew zaleceniom Trybunału, nowelizacja art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej dotąd nie została dokonana. Brak jest zatem podstaw do odmawiania stosowania w sprawie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej w obecnie obowiązującym brzmieniu, ponieważ domniemanie jego zgodności z Konstytucją RP nie zostało obalone. W zgodnej opinii sądów administracyjnych oraz przedstawicieli doktryny prawniczej moc wiążącą ma tylko rozstrzygnięcie zawarte w sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto będąca przedmiotem oceny zaległość podatkowa obejmująca podatek od towarów i usług za 2009 r. powstała już pod rządami przepisów, których konstytucyjność nie została obalona przez Trybunał Konstytucyjny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz naruszenie art. 121 § 1 w związku z art. 120 w związku z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, wywołane stosowaniem art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który został uznany pośrednio w wyroku Trybunału Konstytucyjnego za niezgodny z Konstytucją, a tym samym nieposzanowanie zasady zaufania do organów podatkowych. Strona wskazała, że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją uzależnianie możliwości przedawnienia zobowiązania podatkowego od posiadania bądź nie przez podatnika nieruchomości, przeczy to bowiem generalnej zasadzie wyrażonej w Konstytucji RP - równości obywateli wobec prawa. W sposób oczywisty mają do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w wyroku TK. Trybunał Konstytucyjny wyraził jednoznaczny pogląd o braku przymiotu konstytucyjności również normy z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Wykładnia art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie może prowadzić do takiego rezultatu, że w sytuacji zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką na podstawie tego przepisu, wywołany jest skutek w postaci nieprzedawniania się tych zobowiązań. Analogiczna treść art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej z obecnie obowiązującym art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej powoduje niekonstytucyjność wtórną tego ostatniego. Zdaniem strony przyjęta przez organ podatkowy wykładnia przepisów nieuwzględniająca stanowiska Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie jest niedopuszczalna, godzi bowiem w obowiązującą w prawie podatkowym zasadę in dubio pro tributario, tj. konieczność rozstrzygania wątpliwości w zakresie wykładni prawa na korzyść podatnika.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
W powoływanym przez skarżącego wyroku z dnia 8 października 2013 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Zaakcentował przy tym, że skoro ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie instytucji przedawnienia zobowiązań podatkowych (por. art. 70 O.p.), to przy określaniu zasad działania tej instytucji (w szczególności tych o charakterze gwarancyjnym, takich jak długość terminu przedawnienia, zasady jego zawieszania, przerywania i wyłączania), powinien przestrzegać standardów konstytucyjnych (por. wyrok o sygn. P 30/11), zwłaszcza że Konstytucja zakłada powszechność i równość opodatkowania (por. art. 84 Konstytucji). Trybunał uznał, że w omawianym przypadku przysługujący ustawodawcy margines swobody ustalania rozwiązań z zakresu prawa daninowego został przekroczony (por. postanowienie o sygn. SK 23/06). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, ustalone naruszenie zasady równości ochrony praw majątkowych podatników ma charakter kwalifikowany i niebudzący wątpliwości, co powoduje konieczność uznania niekonstytucyjności art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w badanym brzmieniu (por. postanowienie o sygn. SK 23/06), pomimo że brak przedawnienia zobowiązań podatkowych korzystnie przyczynia się do egzekwowania obowiązku płacenia podatków (por. art. 84 Konstytucji).
Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, Trybunał Konstytucyjny krytycznie odniósł się do dwóch aspektów poddanego kontroli art. 70 § 6 O.p. w badanym brzmieniu, a mianowicie:
- całkowicie wyłącza on przedawnienie niektórych rodzajów należności podatkowych (w badanym stanie prawnym zabezpieczonych hipoteką przymusową), a równocześnie
- czyni to na podstawie nieuzasadnionego i arbitralnego kryterium (formy zabezpieczenia należności podatkowych).
Trybunał Konstytucyjny podtrzymał pogląd, że ustawodawca dysponuje dużym marginesem swobody decyzyjnej określania zasad i terminów przedawnienia należności podatkowych. Zwrócił jednak uwagę, że granice dla działań prawodawczych wyznaczają zasady, wartości i normy konstytucyjne, które zabraniają tworzenia instytucji pozornych, niesprawiedliwych, nadmiernie ograniczających prawa podatnika oraz podważających jego zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zastrzegł przy tym wyraźnie, że warunków tych nie spełniałoby rozszerzenie zasad przewidzianych w zaskarżonym przepisie (a obecnie zawartych w art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej) na wszystkie należności, które w toku kontroli podatkowej zostały zabezpieczone w jakikolwiek sposób. Taka operacja nie doprowadziłaby bowiem do zrównania sytuacji wszystkich podatników (w dalszym ciągu przedawniałyby się zobowiązania podatkowe osób nieposiadających żadnego majątku), z których część byłaby "dożywotnimi" dłużnikami państwa. Tego typu rozwiązania należy w świetle dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza wyroków o sygn. P 30/11 i P 41/10, ocenić jako niedopuszczalne.
Trybunał wskazał również, że chociaż przepis art. 70 § 8 O.p. nie był formalnie przedmiotem orzekania (nie stanowił bowiem podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie poddanej osądowi Trybunału), to w sposób oczywisty mają do niego odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w wyroku odnośnie do art. 70 § 6 O.p.
Odpowiednikiem art. 70 § 6 jest obowiązujący od dnia 1 stycznia 2003r. art. 70 § 8 O.p., którego redakcja różni się od zakwestionowanego przez Trybunał art. 70 § 6 O.p. zasadniczo tym, że zawarta w nim norma prawna została rozszerzona o zastaw skarbowy. Rozstrzygnięcia wymaga wobec tego kwestia, czy uzasadniona i możliwa jest odmowa zastosowania art. 70 § 8, skoro nie był on formalnie poddany kontroli konstytucyjnej i nadal obowiązuje.
W ocenie Sądu kontrola legalności zaskarżonego postanowienia powinna uwzględniać wykładnię art. 70 § 8 O.p. w zgodzie z Konstytucją RP.
Skoro zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. był niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji, gdyż różnicował w istotny sposób zakres czasowy odpowiedzialności podatników w zależności od arbitralnego i przypadkowego kryterium, tj. posiadania lub nieposiadania składników majątkowych pozwalających na ustanowienie zabezpieczenia w formie hipoteki przymusowej, to stwierdzić należy – zresztą za jednoznacznie w tym zakresie zajętym przez Trybunał Konstytucyjny stanowiskiem – że powtórzenie uchylonej normy art. 70 § 6 O.p., od 1 stycznia 2003r. w ramach art. 70 § 8 O.p., powoduje, że przepis ten nie odpowiada powyższemu wzorcowi konstytucyjnemu.
Sąd w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 21 stycznia 2015 r. sygn. akt II FSK 1764/14, że wykładnia art. 70 § 8 O.p. – przy uwzględnieniu powyższych zastrzeżeń Trybunału co do zgodności art. 70 § 6 O.p. z art. 64 ust. 2 Konstytucji – nie może prowadzić do takiego rezultatu, iż w przypadku zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową na podstawie niekonstytucyjnej normy art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., zabezpieczenie to nie wywołuje żadnych skutków prawnych w zakresie biegu terminu przedawnienia, a w sytuacji zobowiązań podatkowych zabezpieczonych taką hipoteką na podstawie obowiązującej od 1 stycznia 2003 r. analogicznej normy prawnej ujętej w ramach art. 70 § 8 O.p. – wywołany jest skutek w postaci nieprzedawniania się tych zobowiązań.
Taka wykładnia naruszałaby konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, przez wprowadzenie zróżnicowanej sytuacji prawnej podatników (z przyczyny niezależnej od nich), w zależności od tego, czy podstawą prawną zabezpieczenia hipotecznego była norma ujęta w art. 70 § 6 O.p., czy w art. 70 § 8 tej ustawy. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany na tle art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. przyjąć trzeba jako wskazówkę interpretacyjną w zakresie, w jakim Trybunał stwierdził, że w stosunku do art. 70 § 8 O.p. – "w sposób oczywisty mają odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w niniejszym wyroku" (por. wyrok NSA z dnia 16.09.2014 r. sygn. I FSK 317/14).
Choć stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., nie wyeliminowało formalnie z obrotu prawnego art. 70 § 8 O.p., to jednak – w świetle jednoznacznych motywów orzeczenia TK - uzasadnia uznanie przez Sąd art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej za niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.
Należy podkreślić, że analizowane zagadnienie konstytucyjności art. 70 § 8 O.p. było już rozstrzygane przez sądy administracyjne, także w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 40/12 (por. wyroki: I FSK 918/14, I SA/Po 781/13, I SA/Łd 1123/13, I SA.Łd 200/13, I SA/Go 9/14 – dostępne, podobnie jak i pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sądy administracyjne opowiedziały się za koniecznością przeprowadzenia prokonstytucyjnej wykładni, stosownie do zaleceń opisanych w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego (por. wyroki NSA: II FSK 302/11, I FSK 36/13, I FSK 787/12 i wyroki WSA: I SA/Łd 1068/12, I SA/Łd 1390/12, I SA/Wr 967/12, I SA/GL 611/12, I SA/Gl 873/15).
Zauważyć przy tym należy, że wprawdzie Sąd związany jest, na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, przepisami ustaw i Konstytucji i w razie wątpliwości co do zgodności z Konstytucją przepisu ustawy będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy, powinien skierować do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne (art. 193 Konstytucji RP), to jednak obowiązek ten nie ma charakteru bezwzględnego. O braku konieczności kierowania pytań do Trybunału Konstytucyjnego w sytuacji, gdy Trybunał wypowiedział się już w przedmiocie konstytucyjności normy prawnej chociaż, związany granicami pytania prawnego, odniósł się do mającej zastosowanie w sprawie regulacji stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, świadczą liczne wyroki sądów administracyjnych, w tym wymienione wyżej oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: I SA/Wr 801/13, I SA/Łd 1168/13, I SA/Łd 808/13.
Akceptując to stanowisko, tut. Sąd stwierdza, że brak jest w niniejszej sprawie podstaw do formułowania pytania w przedmiocie zgodności z Konstytucją art. 78 § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2003 r., natomiast Sąd powinien dokonać prokonstytucyjnej wykładni tego przepisu, zgodnie ze wskazaniami wynikającymi ze wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, do czego jest uprawniony na mocy art. 8 Konstytucji (tak NSA w uchwale z dnia 16 października 2006 r., sygn. akt I FPS 2/06).
Dla stwierdzenia niekonstytucyjności art. 70 § 6 O.p. przez Trybunał Konstytucyjny, z uwagi na jego niezgodność z art. 64 ust. 2 Konstytucji, pozostaje bez znaczenia, że orzeczenie Trybunału zapadło na tle sprawy dotyczącej postępowania zabezpieczającego w ramach kontroli podatkowej, podczas gdy ustanowienie hipoteki w przedmiotowej sprawie nastąpiło po przeprowadzeniu postępowania podatkowego. Niekonstytucyjność art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. została stwierdzona nie z uwagi na rodzaj postępowania, w ramach którego doszło do zabezpieczenia, poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości, lecz z uwagi na to, że Trybunał Konstytucyjny krytycznie odniósł się do dwóch aspektów art. 70 § 6 O.p. o których była już mowa w uzasadnieniu, a mianowicie tego, że przepis ten:
1. całkowicie wyłącza przedawnienie niektórych rodzajów należności podatkowych (zabezpieczonych hipoteką przymusową), a równocześnie
2. czyni to na podstawie nieuzasadnionego i arbitralnego kryterium (formy zabezpieczenia należności podatkowych)
- co prowadzi do naruszenia zasady równości ochrony praw majątkowych podatników.
Z powyższych względów uznać należy, że zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. w oparciu o niekonstytucyjny art. 70 § 8 O.p., a to z powodu przyjęcia przez organy podatkowe, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. nie odnosi się również do art. 70 § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 2003 r. W tym kontekście skarżący trafnie podniósł zarzut niekonstytucyjności art. 70 § 8 O.p.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organy podatkowe zobowiązane będą do uwzględniania przyjętej przez Sąd wykładni art. 70 § 8 O.p., a w rezultacie również i tej oceny, że zobowiązanie podatkowe skarżącego, zabezpieczone hipoteką podlega przedawnieniu na zasadach ogólnych określonych w art. 70 § 1 do § 7 O.p.
W związku z dokonaną prokonstytucyjną wykładnią art. 70 § 8 O.p., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i postanowienie organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. W zakresie kosztów postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a i 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło