I SA/Wr 2079/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 2079/13 w sprawie ze skargi Z. J. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1198/11 postanawia: odmówić przywrócenia terminu. W sprawie, wyrokiem z dnia 6 listopada 2014 r. (sygn. akt I SA/Wr 2079/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w pkt I wznowił postępowanie sądowe w sprawie; w pkt II uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1198/11; w pkt III umorzył postępowanie sądowe w sprawie i w pkt IV przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz pełnomocnika skarżącego – doradcy podatkowego M. B. kwotę 3.600,00 zł powiększoną o należny podatek VAT (23 %) - łącznie 4.428,00 zł, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd stwierdził, że za koszty niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania należy uznać jedynie koszty wynikające z udziału strony w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, gdyż jego zdaniem brak jest podstawy w przepisach regulujących zwrot kosztów do rozszerzania tego pojęcia na koszty poniesione na wcześniejszych etapach postępowania sądowoadministracyjnego, zaś postępowanie wznowieniowe jest nowym, odrębnym postępowaniem sądowoadministracyjnym (nadzwyczajnym), wiążącym się z poprzednim, zakończonym prawomocnym orzeczeniem, jedynie tożsamością osądzonej sprawy. Z uwagi więc na fakt, że postanowieniem z 7 stycznia 2014 r., sygn. akt I SO/Wr 10/13, przyznano stronie prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi oraz ustanowienie doradcy podatkowego, Sąd stwierdził, że strona nie poniosła kosztów postępowania sądowego. Sąd przyznał zatem jedynie wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego zaskarżył punkt IV wskazanego wyroku, zarzucając w zażaleniu naruszenie art. 200, art. 205 § 1, § 2 i § 4 w zw. z art. 272 § 1 i art. 276 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), a także art. 190 ust. 4 Konstytucji RP przez przyjęcie, że koszty postępowania zwyczajnego nie mieszczą się w kosztach niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługujących w związku z uwzględnieniem skargi o wznowienie postępowania sądowego i uchyleniem wyroku oddalającego skargę. Pełnomocnik wniósł o zmianę tego postanowienia przez dodanie zasądzenia kosztów postępowania wznowionego, na które składają się kwota wpisu i wynagrodzenie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt II FZ 2/15 Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) zażalenie oddalił, w uzasadnieniu którego stwierdził m.in., że z uzasadnienia zażalenia nie wynika, aby pełnomocnik nie zgadzał się z wysokością wynagrodzenia lub jego podstawą prawną. NSA wskazał, że nie można utożsamiać rozstrzygnięć co do zwrotu kosztów postępowania między stronami z rozstrzygnięciami co do wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Cała argumentacja zażalenia dotyczy zaś kosztów postępowania między stronami i do tego też zakresu odnoszą się przepisy powołane w petitum zażalenia. Tymczasem w sentencji wyroku WSA w ogóle nie zawarto odrębnego rozstrzygnięcia co do zwrotu kosztów postępowania między stronami tego postępowania, mimo wniosku pełnomocnika złożonego na rozprawie. W uzasadnieniu wyroku WSA wyjaśnił jednak przyczyny odmowy zasądzenia kosztów postępowania. Nie przesądzając o zasadności tego stanowiska wskazano, że w takim przypadku stronie przysługuje na zasadzie art. 157 p.p.s.a. wniosek o uzupełnienie orzeczenia. Podkreślił Sąd, że wszczęcie postępowania rektyfikacyjnego, mającego na celu uzupełnienie wyroku, może nastąpić przy tym jedynie na wniosek. Mając na uwadze wymienione postanowienie NSA, pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie wydanego w sprawie wyroku z dnia 6 listopada 2014 r. w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania poniesionych przez skarżącego na wcześniejszych etapach postępowania przed WSA we Wrocławiu. Jednocześnie pełnomocnik dopełnił czynności, której przywrócenia terminu się domaga. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że choć skarżący nadal uważa, że wyrok Sądu zawierał odmowne rozstrzygnięcie w zakresie zwrotu kosztów postępowania między stronami, które następnie zostało umotywowane w uzasadnieniu wyroku, to dopiero z postanowienia NSA dowiedział się, że wyrok był niezupełny, dlatego data doręczenia postanowienia NSA wyznacza moment, w którym przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku ustała i od której należy liczyć termin do jego złożenia. Wobec powyższego pełnomocnik stwierdził, że mając na względzie całokształt okoliczności niniejszej sprawy i ogół przyczyn, które złożyły się na przekroczenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, wniosek jest jego zdaniem zasadny. Pełnomocnik dodał, że uwzględnienie wniosku pozwoli skarżącemu na rzeczywiste skorzystanie z prawa do sądu i dwuinstancyjnego postępowania, w zakresie w jakim dochodzi zwrotu poniesionych przez siebie kosztów postępowania wywołanego skargą. Pełnomocnik wniósł zatem - przy uwzględnieniu treści uzasadnienia wyroku, w którym Sąd w istocie uzasadnia przyczyny, dla których oddalił wniosek pełnomocnika o zwrot na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Skarbowej we W. kosztów pierwotnego postępowania – o uzupełnienie tego wyroku poprzez oddalenie wniosku o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącego kosztów postępowania wywołanego pierwotną skargą w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Stosownie zaś do art. 86 § 1 cytowanej ustawy, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku należy wskazać, iż wnioskodawca przy zachowaniu warunków formalnych wniosku, nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się bowiem z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o jakim mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności skarżący nie miał możliwości dochowania ustawowego terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Jeżeli natomiast przy dokonywaniu określonych czynności procesowych strona korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, to przy tej ocenie również należy ocenić obiektywny miernik należytej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika procesowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie prezentowany jest pogląd, iż nieznajomość prawa nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej brak winy w dochowaniu terminu (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 153/97, postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2012 sygn. I OZ 450/12, postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r. sygn. I OZ 865/10, postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 181/09, publ.: CBOSA). Stąd też zastosowanie przez pełnomocnika skarżącego błędnego środka procesowego nie może być potraktowane jako brak winy w dochowaniu terminu. Należy wskazać, iż od doradcy podatkowego, jako pełnomocnika profesjonalnego, wymaga się lepszej znajomości prawa, a tym samym dbałości o prowadzone sprawy i podejmowania wszelkich zgodnych z prawem czynności, w celu jak najlepszego wywiązywania się z powierzonych obowiązków. Na szczególną staranność profesjonalnego pełnomocnika przy wykonywaniu powierzonych mu czynności procesowych zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 lutego 2015 r. (sygn. akt II FZ 2/15), stanowiącym podstawę wniesionego przez stronę skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku podkreślając, że od profesjonalnego pełnomocnika można wymagać wysokich standardów pomocy prawnej, w tym precyzji w wyrażaniu żądań w imieniu mandanta. W konsekwencji Sąd uznał, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie zostały zrealizowane przesłanki określone w art. 87 p.p.s.a., od których zaistnienia uzależnione jest uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, tj. skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niezachowaniu terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku. Podane przez niego okoliczności uzasadniające - w jego ocenie - niemożność dotrzymania terminu, nie pozwalają na stwierdzenie, że mają one charakter wyjątkowy i nagły. W szczególności usprawiedliwieniem nie jest okoliczność niewiedzy, jak również nieznajomości prawa - okoliczności te nie mogą bowiem stanowić o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku, który zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a. wynosi 14 dni liczonych od dnia doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. W związku z powyższym, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.