I SA/Wr 2294/14

WyrokWSA we Wrocławiu2015-04-16

Skład orzekający: Marek Olejnik, Jadwiga Danuta Mróz, Katarzyna Radom

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rodzic, który nie zamieszkuje z dzieckiem i nie sprawuje nad nim faktycznej opieki, ale nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej, może skorzystać z ulgi prorodzinnej na to dziecko, jeśli drugi rodzic również korzysta z tej ulgi w części lub całości?
Ratio decidendi
Rodzic, który nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej w trybie prawnym, nadal posiada prawo do wykonywania tej władzy i tym samym do skorzystania z ulgi prorodzinnej, nawet jeśli nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem i nie zamieszkuje z nim. Jeśli rodzice nie porozumieli się co do podziału ulgi, a jeden z nich odliczył jej część, drugi rodzic ma prawo do odliczenia pozostałej części.
Stan faktyczny
Skarżąca I. P. odliczyła w całości ulgę prorodzinną na córkę w zeznaniu podatkowym za 2010 r. Jej mąż, K. P., również odliczył połowę tej ulgi. Organy podatkowe uznały, że doszło do przekroczenia limitu ulgi prorodzinnej, ponieważ oboje rodzice skorzystali z niej, mimo że ojciec dziecka porzucił rodzinę i nie sprawował faktycznej opieki. Skarżąca twierdziła, że tylko ona faktycznie wychowywała dziecko i powinna mieć prawo do ulgi w całości. Organy utrzymały w mocy decyzję organu pierwszej instancji, określającą zobowiązanie podatkowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Olejnik (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz,, sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant asystent sędziego Radosław Bulejak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi I. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi P. C. kwotę brutto 221,40 (dwieście dwadzieścia jeden 40/100) złotych przyznanej tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu. Przedmiotem skargi I. P. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w wysokości 569 zł. Jak wynika z akt sprawy strona złożyła w ustawowym terminie zeznanie podatkowe PIT - 36 za 2010r. w którym wykazała: - przychód ze stosunku pracy w kwocie 16.129,95 zł, koszty uzyskania przychodu z tego tytułu w kwocie 667,50 zł, dochód ze stosunku pracy w kwocie 15.462,45 zł, zaliczki pobrane przez płatnika z tego tytułu w wysokości 1.085,00 zł, - przychód z działów specjalnych w wysokości 28,00 zł, dochód z działów specjalnych w kwocie 28.00 zł, zaliczkę na podatek w kwocie 5,00 zł, - przychód z innych źródeł 3.474,70 zł, dochód z tego tytułu w kwocie 3.474,70 zł oraz zaliczkę na podatek w kwocie 98,00 zł. Łączny dochód podatniczki został wykazany w kwocie 18.965,15 zł, a należne zaliczki na podatek w kwocie 1.188,00 zł. Od uzyskanego dochodu podatniczka odliczyła składkę na ubezpieczenie społeczne w kwocie 2.127,79 zł. Dochód podatniczki po odliczeniu dochodu zwolnionego wyniósł 16.837,36 zł. Strona dokonała odliczenia od dochodu wykazane w PIT-0 w wysokości 493,06 zł. Podstawa obliczenia podatku wyniosła 16.344,00 zł, a podatek w kwocie 2.85,90 zł od którego odliczone zostały składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne w kwocie - 1.260,69 zł oraz ulga prorodzinna na 1 dziecko w wysokości 1.112,04 zł. Powyższe odliczenia skutkowały wykazaniem należnego za 2010r. podatku w kwocie 13,00 zł. Uwzględniając pobrane w ciągu roku podatkowego zaliczki w łącznej wysokości 1.188,00 zł, w rozliczeniu tego roku powstała nadpłata w wysokości 1.175,00 zł, która została zwrócona w dniu 10.05.2011r. W dniu 08.02.2011r. do organu podatkowego I instancji wpłynęło również zeznanie roczne za 2010 rok K. P. męża strony, który dokonał odliczenia od podatku połowy ulgi na jedno dziecko. W związku z tym, iż strona dokonała odliczenia od podatku na jedno dziecko w pełnej wysokości 1.112,04 zł, i K. P. w połowie wysokości 556,02 zł, zdaniem organu I instancji doszło do przekroczenia limitu ulgi prorodzinnej przypadającej na obojga rodziców. Postanowieniem z dnia [...] 2013r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...] wszczął z urzędu wobec strony postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok w związku z błędnym odliczeniem od podatku ulgi na dziecko. Po przeprowadzonym postępowaniu podatkowym, organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] 2013r. Nr [...] określił stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r. w wysokości 569,00 zł. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podatkowy I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym w 2010r.), podatnicy mają prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2, na każde małoletnie dziecko w stosunku, do którego w roku podatkowym wykonują władzę rodzicielską. Odliczenie przysługuje łącznie obojgu rodzicom sprawującym władzę rodzicielską nad małoletnim dzieckiem. Kwotę ulgi rodzice mogą odliczyć w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. Jednakże, jeżeli brak jest takiego porozumienia między uprawnionymi, ulgę tę należy odliczyć w częściach równych. Organ I instancji wskazał na brak podstaw prawnych do pozbawienia połowy ulgi na dziecko męża strony K. P., ponieważ nie został on pozbawiony władzy rodzicielskiej. Stąd jak stanowi przepis art. 27f ust. 4 ma prawo do odliczenia od swoich dochodów połowy ulgi na dziecko. Ponadto organ stwierdził, że w związku z brakiem ustalenia pomiędzy uprawnionymi zgodnych proporcji kwoty opisanej ulgi, należało dokonać równego jej podziału pomiędzy obojga rodziców. Od powyższej decyzji zostało wniesione w ustawowym terminie odwołanie, w którym strona zarzuciła naruszenie art. 27f ust. 1 pkt 1 w związku z art. 27f ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, polegający na uznaniu prawa do ulgi podatkowej na małoletnie dziecko również małżonkowi strony w wysokości połowy ulgi tj. w kwocie 556,02 zł. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wyjaśniła, iż przez cały rok 2010 córka A. P. pozostawała wyłącznie pod jej opieką i tylko ona wykonywała w stosunku do niej czynności wychowawcze. Ojciec córki, K.P. porzucił rodzinę i wyprowadził się z mieszkania w grudniu 2009 roku i od tej pory w żaden sposób nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem. W związku z powyższym zdaniem strony przysługuje jej ulga w całości. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca wskazała, iż celem wprowadzenia preferencji podatkowej w postaci ulgi prorodzinnej jest m.in. zmniejszenie dolegliwości związanych z ponoszeniem zobowiązań podatkowych wobec osób, które ponoszą ciężar wychowania i utrzymania małoletniego, bądź uczącego się dziecka. Ponadto zdaniem strony nie jest wymagane sadowe pozbawienie władzy rodzicielskiej jednego z rodziców, aby drugi mógł korzystać w całości z ulgi. W celu wykazania zaistnienia bądź nieistnienia przesłanek do skorzystania w całości z ulgi, na organie podatkowym ciąży obowiązek ustalenia które z rodziców faktycznie wykonywało władzę rodzicielską nad dzieckiem, jeśli kwestia taka została podniesiona przez Stronę jako podstawa do skorzystania w całości z ulgi. Mając na uwadze powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi podatkowemu I instancji. Wskazaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji zauważył, iż zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, obojgu rodzicom, jeżeli wykonują władzę rodzicielską, przysługuje ulga na dzieci małoletnie. Władza rodzicielska - zgodnie z art. 93 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) - przysługuje obojgu rodzicom, a - stosownie do art. 97 § 1 tejże ustawy - jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest zobowiązane i uprawnione do jej wykonania. Nieuczestniczenie w wychowaniu dziecka, zdaniem organu, nie pozbawia prawa do ulgi prorodzinnej, o ile rodzic posiada władzę rodzicielską. W tym zakresie organ powołał się na stanowisko Ministerstwo Finansów zawarte w odpowiedzi na interpelację poselską z dnia 18.03.2013 r. nr 14947/13. Jak podkreśla Ministerstwo Finansów w przypadku rodziców, podstawą do korzystania z ulgi prorodzinnej jest wykonywanie w stosunku do małoletniego dziecka władzy rodzicielskiej. Nie ma przy tym wymogu, aby rodzic był w związku małżeńskim z drugim rodzicem dziecka, mieszkał z dzieckiem czy też przeznaczał zaoszczędzone na uldze prorodzinnej pieniądze na potrzeby dziecka. Prawa do odliczenia nie mają jedynie rodzice małoletnich dzieci, którzy nie wykonują władzy rodzicielskiej. Ocena, czy robią to dobrze, i ewentualne pozbawienie ich tej władzy należy wyłącznie do sądu opiekuńczego. W złożonej osobiście w dniu 2.10.2014 r. skardze ustanowiony w sprawie - pełnomocnik z urzędu zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 27f ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 27 f ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, poprzez jego wadliwą interpretację polegającą na przyjęciu, że do skorzystam z odliczenia z ulgi na dziecko ma osoba, której przysługuje władza rodzicielska, podczas gdy z brzmienia wskazanych przepisów wynika jednoznacznie, że możliwość odliczenia przysługuje osobie, która władzę tę faktycznie sprawuje. Na poparcie swojej argumentacji pełnomocnik powołał orzeczenie Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12.03.2014 r. sygn. akt I SA/Po 829/13 w którym Sąd stwierdził, że kompleksowa wykładnia art. 27 f ust. 1 pkt 1 ustawy uzasadnia wniosek, że nabycia prawa do odliczenia ulgi prorodzinnej, konieczne jest w szczególności wychowywanie przez podatnika swojego dziecka (wykonywanie pieczy nad osobą dziecka, zarząd jego majątkiem on reprezentowanie dziecka). Podatnik który chce skorzystać z ulgi podatkowej, obowiązany jest wykazać się, że w danym roku podatkowym nie tylko posiadał, ale także wykonywał władzę rodzicielską nad małoletnim dzieckiem. Zdaniem pełnomocnika skarżącej tak rozumiana przesłanka art. 27 f ust. 1 pkt 1 ustawy uprawnia skarżącą do skorzystania w całości z ulgi na małoletnią córkę i wbrew twierdzeniu organów istnieją wszelkie podstawy, aby ulgi tej pozbawić K. P., nie jest tu wymagane sądowe pozbawienie władzy rodzicielskiej jednego z rodziców, aby drugi mógł korzystać z całości z ulgi. W celu wykazania zaistnienia, bądź nieistnienia przesłanek do skorzy stan w całości z ulgi, na organie podatkowym ciąży obowiązek ustalenia, które z rodziców faktycznie wykonywało władzę rodzicielską nad dzieckiem, jeśli kwestia taka została podniesiona przez stronę jako podstawa do skorzystania w całości z ulgi. W opinii pełnomocnika organ odwoławczy całkowicie zaniechał oceny argumentacji zawartej w odwołaniu, przechodząc bezpośrednio do własnych twierdzeń. Zarówno organ pierwsze jak i drugiej instancji całkowicie pominął skutki podniesionych przez skarżącą okoliczności o możliwości skorzystania przez nią z całości ulgi prorodzinnej. W związku z powyższym pełnomocnik Skarżącej I. P. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2013 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów nieopłacone, pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Jednocześnie pełnomocnik strony zwrócił się do Sądu wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powyższą decyzję Dyrektora Izb Skarbowej we W.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 2294/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przywrócił stronie termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. dalej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia związana z przysługiwaniem ulgi z art. 27f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2010 r., nr 51, poz. 307 ze zm. dalej jako "u.p.d.o.f." rodzicom dzieci, którzy wspólnie nie zamieszkują. Zgodnie ze stanowiskiem skarżącej prezentowanym na etapie postępowania podatkowego przysługuje jej ulga w pełnej wysokości bowiem przez cały rok 2010 córka A. P. pozostawała wyłącznie pod jej opieką i tylko ona wykonywała w stosunku do niej czynności wychowawcze. Ojciec córki, K. P. porzucił rodzinę i wyprowadził się z mieszkania w grudniu 2009 roku i od tej pory w żaden sposób nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem. W skardze zaś pełnomocnik podkreśla, że wbrew twierdzeniu organów istnieją wszelkie podstawy, aby ulgi tej pozbawić K. P. i nie jest tu wymagane sądowe pozbawienie władzy rodzicielskiej jednego z rodziców, aby drugi mógł korzystać z całości z ulgi. W celu wykazania zaistnienia, bądź nieistnienia przesłanek do skorzy stan w całości z ulgi, na organie podatkowym ciąży obowiązek ustalenia, które z rodziców faktycznie wykonywało władzę rodzicielską nad dzieckiem, jeśli kwestia taka została podniesiona przez stronę jako podstawa do skorzystania w całości z ulgi. Zgodnie z art. 27f ust. 1 u.p.d.o.f. od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27, pomniejszonego o kwotę składki, o której mowa w art. 27b, podatnik ma prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym: 1) wykonywał władzę rodzicielską, 2) pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało, 3) sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą. Stosownie do treści art. 27f ust. 2 ww. ustawy odliczeniu podlega kwota stanowiąca 1/6 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, za każdy miesiąc kalendarzowy, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę, o których mowa w ust. 1. Odliczenie nie przysługuje, poczynając od miesiąca kalendarzowego, w którym dziecko: 1) na podstawie orzeczenia sądu zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych; 2) wstąpiło w związek małżeński. W przypadku gdy w tym samym miesiącu kalendarzowym w stosunku do dziecka wykonywana jest władza, pełniona funkcja lub sprawowana opieka, o których mowa w ust. 1, każdemu z podatników przysługuje odliczenie w kwocie stanowiącej 1/30 kwoty obliczonej zgodnie z ust. 2 za każdy dzień sprawowania pieczy nad dzieckiem (art. 27f ust. 3). Natomiast zgodnie z ust. 4 cyt. przepisu gdy odliczenie dotyczy łącznie obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim. Kwotę tę mogą odliczyć od podatku w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. Z powyższych unormowań wynika, że w przypadku wykonywania władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców dzieci, rodzicom przysługuje ulga prorodzinna w łącznej wysokości 1.112,04 zł za każde dziecko (1/6 kwoty zmniejszającej podatek za każdy miesiąc j. 12 x 92,67 zł rocznie), przy czym rodzice mogą ustalić, w jakiej wysokości każde z nich skorzysta z powyższej ulgi. Oczywiście rodzice dzieci mogą ustalić, że ulga zostanie uwzględniona w całości przez jednego z rodziców. Natomiast w sytuacji braku porozumienia pomiędzy rodzicami co do wysokości odliczenia dla każdego z rodziców, każde z rodziców winno odliczyć połowę przysługującej im łącznie ulgi. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu, że skarżąca ustaliła z mężem, ze to ona będzie w całości odliczała ulgę o której mowa w art.27f u.p.d.o.f. Materiał dowodowy, a w szczególności okoliczność, że mąż skarżącej K. P. odliczył w swoim zeznaniu podatkowym ½ kwoty ulgi jednoznacznie wskazuje, że jednak do skutecznego porozumienia pomiędzy małżonkami w tej kwestii nie doszło. Wezwany do organu K. P. w dniu 21.02.2013 r. oświadczył, że przysługiwało mu odliczenie w połowie, a ponieważ nie może się porozumieć z żoną, nie złoży korekty (k.8). W tej sytuacji nie można uznać ww. zarzutu za skuteczny. Z okoliczności sprawy wynika, że K. P. mąż I. P. i ojciec A. P. nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej. Zgodnie z art. 95 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowywania dziecka. Na treść tego pojęcia składają się: prawo do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem oraz prawo do wychowywania dziecka z poszanowaniem jego godności i praw, a także prawo do jego reprezentacji. Przy czym władza musi być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Dziecko pozostające pod władzą rodzicielską winno rodzicom posłuszeństwo, a w sprawach, w których może samodzielnie podejmować decyzje i składać oświadczenia woli, powinno wysłuchać opinii i zaleceń rodziców formułowanych dla jego dobra. Art.97 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi zaś, że władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Władza rodzicielska powstaje od momentu urodzenia się dziecka i trwa do uzyskania pełnoletności, o ile jest spełniona przesłanka ustalonego pochodzenia dziecka od określonej osoby, czyli jeśli dziecko urodziło się w związku małżeńskim, zostało uznane, albo zostało ustalone wyrokiem sądowym ojcostwo (macierzyństwo). Gdy władza rodzicielska służy obojgu rodzicom każde z rodziców jest uprawnione i obowiązane do jej wykonywania - o istotnych sprawach rodzice rozstrzygają wspólnie, w razie braku porozumienia rozstrzyga Sąd opiekuńczy (miejsce zamieszkania, sposób spędzania wakacji, leczenie). Ingerencja Sądu opiekuńczego we władzę rodzicielską może być bardzo różna, zależnie od konkretnej sytuacji opiekuńczo-wychowawczej dziecka. Możemy w takiej sytuacji mieć do czynienia z postępowaniem o ograniczenie, zawieszenie bądź pozbawienie władzy rodzicielskiej rodziców. Najłagodniejszą formą tej ingerencji jest ograniczenie władzy rodzicielskiej rodziców nad dzieckiem. W wyniku takiej ingerencji – w zależności od konkretnej sytuacji, możliwe są bardzo różne rozstrzygnięcia. Przesłanką do wszczęcia takiego postępowania jest sama możliwość zagrożenia dobra dziecka. Należy przy zauważyć, że jak wskazał Sąd Najwyższy osobista styczność z dzieckiem nie jest atrybutem władzy rodzicielskiej (por. wyrok SN z 8.09.2014 r. sygn. IV CK 615/03). Powracając do zagadnienia podstawowego tj. możliwości odliczenia przez skarżącą ulgi określonej w art.27f u.p.d.o.f. zauważyć należy, że okoliczność wspólnego zamieszkiwania rodzica z dzieckiem nie jest objęta hipotezą art.art.27f ust.1. Kwestia ta była istotna przed zmianą do art. 27f ust. 4 u.p.d.o.f., wprowadzoną z dniem 1 stycznia 2009 r. Wówczas bowiem, zgodnie z art. 27f u.p.d.o.f., w przypadku rodziców, w stosunku do których orzeczone zostały rozwód albo separacja, odliczenie przysługuje jednemu z nich, u którego dzieci faktycznie zamieszkują, o ile spełnione są warunki określone w ust. 1. Natomiast po zmianie do ustawy wprowadzonej z dniem 1 stycznia 2009 r. miejsce zamieszkania dziecka istotne jest tylko przy ustalaniu uprawnień do ulgi opiekuna prawnego dziecka. Skoro w rozpatrywanej sprawie rodzice dzieci nie ustalili proporcji odliczenia dla każdego z nich, a ojciec dzieci odliczył w swoim zeznaniu podatkowym za rok, którego dotyczy zaskarżona decyzja, kwotę w wysokości 556,02 zł, to organy podatkowe zasadnie uznały, że skarżącej przysługuje odliczenie w takiej samej wysokości. Zdaniem Sądu organy podatkowe nie są uprawnione do ingerowania w osobiste sprawy podatników, rozwiązywania konfliktów pomiędzy rodzicami, a zatem nie mogą ingerować w sposób podziału ulgi. Według utrwalonej linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego, konstytucyjna zasada równości wobec prawa, wynikająca z art. 32 Konstytucji, nakazuje identyczne traktowanie podmiotów znajdujących się w takiej samej lub podobnej sytuacji prawnie relewantnej. Równe traktowanie oznacza traktowanie według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących czy faworyzujących. Jak przyjął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 24 kwietnia 2001 r., sygn. U 9/00, OTK ZU nr 4/2001, poz. 80, "W każdym przypadku podmioty należące niewątpliwie do tej samej kategorii muszą być traktowane równo, a podmioty należące do istotnie różnych kategorii mogą być traktowane różnie" (zob. też wyroki TK: z 24 kwietnia 2006 r., sygn. P 9/05, OTK ZU nr 4/A/2006, poz. 46; z 6 marca 2007 r., sygn. P 45/06, OTK ZU nr 3/A/2007, poz. 22; z 23 listopada 2010 r., sygn. K 5/10, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 106). Zdaniem Sądu również więc ojcu dzieci przysługuje prawo do ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f u.p.d.o.f., w związku z wykonywaniem władzy rodzicielskiej. Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę, art. 27f ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.f. nie uzasadnia wniosku, że dla nabycia prawa do odliczenia ulgi prorodzinnej, konieczne jest w szczególności faktyczne wychowywanie przez podatnika swego dziecka (wykonywanie pieczy nad osobą dziecka, zarząd jego majątkiem oraz reprezentowanie dziecka). Nie znajduje także oparcia w obowiązujących przepisach stanowisko, że podatnik, który chce skorzystać z ulgi podatkowej, obowiązany jest wykazać, że w danym roku podatkowym nie tylko posiadał, ale także wykonywał władzę rodzicielską nad małoletnim dzieckiem. Zauważyć bowiem należy, że przepis nie wskazuje na "faktycznie wykonywaną władzę rodzicielską", lecz na wykonywanie władzy w sensie prawnym (dorozumianym) wynikającym z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Dopóki rodzic nie zostanie w trybie art.111§1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozbawiony władzy rodzicielskiej np. wskutek braku możliwości wykonywania władzy rodzicielskiej lub rażącego zaniedbania obowiązków względem dziecka dopóty organ podatkowy nie ma uprawnienia do kwestionowania jej wykonywania. Celem postępowania podatkowego nie mogą być bowiem okoliczności, które powinny być przedmiotem oceny przez Sąd opiekuńczy. Z powyższych względów nieuzasadnione są zarzuty skarżącej odnośnie naruszenia art.27f ust.1 pkt 1 w związku z art.27 ust.4 u.p.d.o.f. Na marginesie zauważyć także należy, że w przedmiotowej sprawie pełnomocnik na rozprawie wskazał, że środki pieniężne które przekazuje ojciec nie są adekwatne do potrzeb dorastającej córki. Obowiązek wzajemnego wspierania się członków rodziny, znajdujący wyraz w odpowiednim ukształtowaniu obowiązku alimentacyjnego, stanowi jedno z podstawowych założeń polskiego prawa rodzinnego. Zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego "Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo". Wskazany obowiązek wynika także z regulacji art. 23 i art. 27 k.r.o., które stanowią, że małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli, oraz, co istotne, do wzajemnej pomocy. Treścią obowiązku alimentacyjnego jest więc dostarczenie uprawnionemu środków utrzymania, a tym samym zaspokojenie jego bieżących potrzeb (zob. J. Ignaczewski, Obowiązek alimentacyjny po nowelizacji. Art. 128-1441 KRO. Komentarz, Warszawa 2009, s. 14). W literaturze podkreśla się rolę prawa alimentacyjnego: "Mocne uzasadnienie aksjologiczne obowiązków alimentacyjnych oraz ich doniosłe znaczenie zarówno dla losów jednostek, jak i funkcjonowania społeczeństwa, jest powodem, dla którego powstają one z mocy prawa, a ich istnienie i zakres regulują normy bezwzględnie obowiązujące, które nie pozwalają stronom na swobodne kształtowanie treści łączącego ich stosunku prawnego. Wskazują też tego spośród członków rodziny, który zobowiązany jest do łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, oraz określają reguły powstania obowiązku osób zobowiązanych w dalszej kolejności. Orzeczenie sądu w sprawie o alimenty nie kreuje więc tego obowiązku, lecz konkretyzuje go, wskazując strony stosunku alimentacyjnoprawnego, jego zakres i sposób realizacji" (M. Andrzejewski, Komentarz do art. 128, [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. H. Dolecki i T. Sokołowski, Warszawa 2010, s. 731). Obowiązek alimentacyjny ma charakter bezwzględny i wobec tego strony nie mogą znieść tego obowiązku w formie zawarcia umowy. Wypełnianie obowiązku alimentacyjnego może przybrać postać zarówno świadczeń dobrowolnych, jak i może być następstwem dochodzenia ich przed sądem. Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, że w sytuacji, gdy otrzymywane przez skarżącą od K. P. środki pieniężne są niewystarczające może wystąpić do Sądu opiekuńczego o podwyższenie kwoty w ramach obowiązku alimentacyjnego. Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adw. P. C. Sąd orzekł na podstawie art.245§2 p.p.s.a. w związku z art.250 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło