I SA/Wr 2405/13

Wrocław, dnia 07 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 07 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. w upadłości układowej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za listopad 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. "A" sp. z o.o. w N. w upadłości układowej (dalej jako: spółka) złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, że wejście w życie z dniem 01 stycznia 2010 r. ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) zmieniło całkowicie warunki prowadzenia przez nią działalności w zakresie automatów o niskich wygranych i salonów gier. W obecnym stanie prawnym nie jest już bowiem możliwe uzyskanie nowych zezwoleń na użytkowanie automatów o niskich wygranych a jedynie czasowe, do 2015 r., korzystanie z już posiadanych zezwoleń, wydanych przed dniem wejścia w życie nowej regulacji. W konsekwencji Spółka użytkuje obecnie około [...] sztuk automatów, co stanowi zaledwie siedem procent tych urządzeń funkcjonujących przed dniem 01 stycznia 2010 r. Dodatkowo drastyczna podwyżka podatku od gier spowodowała, że jej przychody znacząco zmalały w stosunku do lat 2009-2010 a obecnie pozyskiwane środki przeznacza na regulowanie bieżących zobowiązań publicznoprawnych. W konsekwencji spółka nie ma środków finansowych na prowadzenie bieżącej działalności a łączna kwota jej miesięcznych wydatków przekracza znacząco wartość środków na rachunku bankowym. Natomiast na posiadane środki trwałe składają się głównie wspomniane automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach prawnych i rynkowych nie da się zbyć w kraju ani za granicą. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego (jak i majątku lub środków finansowych) wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł a wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu za 2012 r. 888.485,30 zł. Spółka ujawniła dwa rachunki bankowe z saldem 0 zł, zajęte w postępowaniu zabezpieczającym na kwotę 7.248.730,19 zł., Spółka przedłożyła także do sprawy toczącej się przed tutejszym Sądem o sygn. akt I SA/Wr 2383/143 szereg dokumentów wskazujących na liczne zobowiązania egzekwowane w administracyjnych i sądowych postępowaniach egzekucyjnych oraz wydruki z historii dwóch rachunków bankowych za okres od października do grudnia 2013 r. Na wydrukach odnotowane zostały opłaty za prowadzenie rachunku, wpłaty z NZOZ z tytułu "zapłat" oraz przelewy na rzecz komornika. Ponadto przedłożono sprawozdania finansów za rok 2012, bilans oraz rachunek zysków i strat za lata 2012-2013. Zgodnie z nimi w 2012 r. przychody Spółki wyniosły 148.552.424,18 zł, strata – 1.289.183,82 zł. Fundusz własny wynosi 2.407.011,06 zł, zobowiązania krótkoterminowe 4.344.872,09 zł, a należności krótkoterminowe – 5.523.803,16 zł. W 2013 r. strona odnotowała przychód w kwocie 24.848.946,12 zł i stratę 1.310.184,07 zł. Postanowieniem z dnia 03 marca 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od wymienionego postanowienia spółka wyjaśniła, że jej obroty mają dużą wartość jedynie w ujęciu księgowym a nie w realnym wymiarze wpływów. Kwota ta stanowi bowiem sumę wszystkich wpłat do automatów do gier eksploatowanych przez spółkę w całym kraju. Przy czym wartość wpływów musi zostać skorygowana o podatek od gier w wysokości ok. 600.000 zł, koszty związane z eksploatacją samych urządzeń oraz o koszty bieżącej obsługi administracyjnej. Pozostała po odliczeniach kwota podlega natomiast zajęciu z tytułu zabezpieczenia egzekucyjnego. W ocenie spółki, w tak ukształtowanej sytuacji, nie jest ona w stanie zgromadzić żadnych rezerw finansowych na uiszczenie wpisów sądowych, nie tylko w przedmiotowej sprawie, lecz w wielu innych sprawach prowadzonych równolegle w sądach administracyjnych na terenie całego kraju (w łącznej kwocie zbliżającej się do 300.000 zł). Dodatkowo potwierdzeniem tej trudnej sytuacji finansowej jest zdaniem spółki ogłoszenie w dniu [...] 2014 r. przez Sąd Rejonowy dla K. [...] (sygn. akt [...] GU [...]/13/S) jej upadłości z możliwością zawarcia układu. Jako znane z urzędu wskazać należy, że spółka na dzień 07 kwietnia 2014 r. skarżąca zobligowana jest do uiszczenia wpisów od skarg w dziewięćdziesięciu, w łącznej wysokości 68.515 zł Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Regulacja ta musi być odczytywana w kontekście treści art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Bezspornym jest, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą więc być interpretowane rozszerzająco, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy jest obowiązana wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że ich nie posiada, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Ponadto ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Powinno się więc sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Trzeba wskazać, że ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zdaniem Sądu, konieczność opłacenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nawet przy uwzględnieniu tego obowiązku jednocześnie we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, nie wpłynie znacząco na działalność strony skarżącej. Przy czym wyjaśnić trzeba, że dla oceny możliwość płatniczych wnioskodawcy istotna jest tutaj kwota wpisów od skarg, gdyż w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest to zwykle najwyższy koszt sądowy. Przechodząc do oceny wniosku spółki, należy przede wszystkim wskazać, że ta, pomimo znacznego obniżenia przychodu w 2013 r. (w porównaniu z rokiem poprzednim), nadal prowadzi działalność gospodarczą na dużą skalę. Z przedłożonych dokumentów wynika bowiem, że w 2012 r. osiągnęła przychód w wysokości ponad 148.000.000 zł, ponosząc stratę, która nie wyniosła nawet 1% tej wartości. Natomiast w 2013 r. przychód spółki ukształtował się na poziomie ponad 24.000.000 zł, przy czym strona odnotowała stratę o wartości ponad 1.300.000 zł. Należy podkreślić, że strata jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jej powstanie nie oznacza więc jeszcze utraty płynności finansowej (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 05 września 2013 r., sygn. akt II OZ 707/13 oraz z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt I GZ 228/12). Zauważyć także trzeba, że zestawienie wyżej wskazanych deklaracji z historią ujawnionych rachunków bankowych za ten sam okres prowadzi do wniosku, że spółka prowadzi działalność z ich pominięciem. Co za tym idzie, okoliczność na którą się powołuje - prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w którym zajęty został rachunek bankowy - pozostaje bez znaczenia dla oceny jej możliwości płatniczych. Natomiast sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie jest wystarczający dla uznania, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 66/09). Tutejszy Sąd zbadał również, czy ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu ma wpływ na sytuację finansową spółki. Zdaniem Sądu, ogłoszenie upadłości nie powoduje automatycznego zwolnienia strony od ponoszenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 10 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm., dalej: u.p.u.n.) przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie wskazuje się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny jest też rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 u.p.u.n. Wyjaśnić także należy, ze postępowanie upadłościowe jest tak naprawdę specyficznym postępowaniem egzekucyjnym o charakterze ogólnym, w którym wierzyciele wspólnie dochodzą roszczeń wobec jednego dłużnika. Celem tego postępowania jest więc zaspokojenie wierzycieli w jak największym stopniu. Sama ustawa przewiduje możliwość zawarcia układu z wierzycielami, jeżeli istnieje prawdopodobieństwo, że zostaną w taki sposób zaspokojeni w wyższym stopniu (art. 14 ust. 1 u.p.u.n.). W konsekwencji, ogłoszenie upadłości układowej nie jest równoznaczne z zakończeniem prowadzenia dalszej działalności gospodarczej przez niewypłacalnego dłużnika. Z tego względu w niniejszej sprawie trudno się zgodzić z tezą strony, że istnieje ryzyko likwidacji spółki, zwłaszcza gdy układ nie został jeszcze zawarty. Zdaniem Sądu, ocena sytuacji skarżącej spółki w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją nie daje podstawy do uznania, że spełnia ona przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie strona ma bowiem możliwość zgromadzenia odpowiednich środków. W tych okolicznościach, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.