I SA/Wr 2447/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. spółka komandytowo- akcyjna z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2008 r. oraz luty, marzec, maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na wyżej oznaczoną decyzję "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą W., reprezentowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez dwoje doradców podatkowych, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że na skutek przedterminowego wypowiedzenia kredytów obrotowych na rachunkach bieżących utraciła całkowicie płynność finansową, w rezultacie czego doszło do drastycznego zastoju w handlu surowcami, niewywiązywania się z podpisanych kontraktów oraz utraty możliwości regulowania należności. Następnie bank postawił w stan natychmiastowej wymagalności kredyt inwestycyjny spółki na kwotę 2.600.000 zł i wszczął procedurę windykacyjną, w tym zablokował rachunki bankowe spółki. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskująca spółka podała wysokość jej kapitału zakładowego – 50.000 zł, majątku – 9.109.000 zł i środków finansowych – 0 zł, wartości niematerialnych i prawnych – 11.999,86 zł, rzeczowych aktywów trwałych – 274.048,67 zł oraz inwestycji długoterminowych – 9.109.000 zł a kwotę zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu – 275.105,80 zł oraz stan dwóch rachunków bankowych – 0 zł. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie wynika, ponad informacje podane w treści wniosku, że spółka w latach 2012 i 2013 odpowiednio osiągnęła dochód i poniosła stratę w kwocie odpowiednio 14.830,75 zł i 1.010,71 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 2.936.698,97 zł i 1.758.424,94 zł). W październiku, listopadzie i grudniu 2014 r. spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 336.774 zł, 1.707 zł i 0 zł. Na dzień 31 grudnia 2014r. aktywa trwałe spółki miały wartość 9.216.713,78 zł, aktywa obrotowe – 4.223.636,89 zł, kapitał własny – 6.424.042,11 zł, zysk netto – 108.762,69 zł, zobowiązania krótkoterminowe – 17.016.308,56 zł, natomiast środki pieniężne w kasie i na rachunku bankowym – 43.224,10 zł W treści pisma procesowego z dnia 12 lutego 2015 r. strona skarżąca zawarła oświadczenie, zgodnie z którym nieruchomość wskazana we wniosku nie jest aktualnie wykorzystywana w żaden sposób, natomiast próba jej gospodarczego wykorzystania na skutek braku popytu zakończyła się niepowodzeniem, natomiast usługi profesjonalnych pełnomocników procesowych opłaca dzięki zaciąganym pożyczkom. Zarządzeniem z dnia 26 stycznia 2015 r. Przewodniczący Wydziału I Sądu wyznaczył w sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 55.368 zł. Postanowieniem z dnia 2 marca 2015 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym sprzeciwie spółka wskazała, że jest w trudnej sytuacji wynikającej z przedterminowego wypowiedzenia kredytów obrotowych w rachunkach bieżących, co spowodowało utratę płynności finansowej strony, zastój w handlu surowcami oraz niewywiązywanie się z podpisanych kontraktów. Bank postawił ww. kredyt w stan natychmiastowej wymagalności i rozpoczął procedurę windykacyjną. Z uwagi na wypowiedzenie umów kredytowych strona stała się niewiarygodnym kredytobiorcą , dlatego tez nie uzyska kredytu na sfinansowanie wpisu. Odnośnie posiadanej nieruchomości zaznaczono, że jest ona obciążona hipoteką. Nieruchomość ta nie przynosi żadnych przychodów, generuje jedynie dodatkowe koszty w postaci podatku od nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., w przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W świetle art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 5 grudnia 2013 r., II FZ 1102/13 – dotyczące tożsamej sprawy Spółki; z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10; z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Zasadność przyznania spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych polega na analizie sytuacji majątkowej spółki, zobrazowanej jej oświadczeniami oraz przedłożonymi do akt sprawy dokumentami źródłowymi. W ocenie Sądu, w świetle przychodów, zysku netto, jakie uzyskuje spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Z dokumentów wynika, że spółka w latach 2013 i 2014 osiągnęła przychody netto ze sprzedaży odpowiednio 175.647.550,44 zł i 9.657.316,42 zł oraz zysk netto odpowiednio 275.105,801 i 108.762,69. Ponadto w październiku, listopadzie i grudniu 2014 r. spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 336.774 zł, 1.707 zł i 0 zł. Na dzień 31 grudnia 2014r. aktywa trwałe spółki miały wartość 9.216.713,78 zł, aktywa obrotowe – 4.223.636,89 zł, , natomiast środki pieniężne w kasie i na rachunku bankowym – 43.224,10 zł. Spółka nie wykazała, że zmaga się z obiektywną groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. W orzecznictwie utrwalony jest także pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, mimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z 1 kwietnia 2008, I OZ 208/08 oraz z 15 września 2011 r., I FZ 244/11, CBOSA – orzeczenia.nsa.gov.pl). O zasadności przyznania spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie może przemawiać konieczność ponoszenia przez nią wydatków na zobowiązania prywatnoprawne jak zaciągnięte kredyty. Odmienna ocena naruszyłaby zasadę sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Uwzględniając tę zasadę, nie można zaakceptować próby ochrony pokaźnego majątku spółki kosztem ogółu społeczeństwa w sytuacji, w której przepis prawa (art. 199 p.p.s.a.) wyraźnie wskazuje podmiot, który powinien ponieść wskazane tam koszty postępowania sądowego. Przepis prawa nie obarczył co do zasady kosztami postępowania sądowoadministracyjnego społeczeństwa, więc działanie w celu uniknięcia obowiązku partycypowania w ww. kosztach dla zabezpieczenia partykularnego interesu gospodarczego godzi w sprawiedliwość społeczną. Ponadto, brak możliwości wykorzystywania bądź sprzedaży części majątku ruchomego spółki (np. nieruchomości ) nie wystarcza dla przyjęcia, że zachodzą podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu, ocena sytuacji skarżącej w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją nie daje podstawy do uznania, że skarżąca spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie skarżąca ma bowiem możliwość zgromadzenia odpowiednich środków. W tych okolicznościach, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.