I SA/Wr 2918/03

WyrokWSA we Wrocławiu2005-09-16

Skład orzekający: Jadwiga Danuta Mróz, Zbigniew Łoboda, Maria Tkacz-Rutkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wydatki na ekwiwalent pieniężny dla pracowników na pokrycie wydatków szkolnych ich dzieci oraz opłaty notarialne i podatek od czynności cywilnoprawnych związane z nabyciem własnych udziałów w celu ich umorzenia mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych?
Ratio decidendi
Wydatki na ekwiwalent pieniężny dla pracowników na pokrycie wydatków szkolnych ich dzieci nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, ponieważ mają charakter socjalny i powinny być pokrywane z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 45 ustawy o CIT. Wydatki związane z nabyciem własnych udziałów w celu ich umorzenia również nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, gdyż zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, są one kosztem tylko przy ustalaniu dochodu z ich odpłatnego zbycia, a w tym przypadku nie doszło do zbycia.
Stan faktyczny
Spółka z o.o. "A" zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, która zakwestionowała zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów za 2001 r. wydatków na ekwiwalent pieniężny dla pracowników na pokrycie wydatków szkolnych ich dzieci oraz opłat notarialnych i podatku od czynności cywilnoprawnych związanych z nabyciem własnych udziałów w celu umorzenia. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Sędziowie: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Protokolant: Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2005 r. sprawy ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r. oddala skargę. Przedmiotem skargi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "A z siedzibą w G. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...]nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...]nr [...]w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r. Z uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. wynika, że Spółka w zeznaniu rocznym (CIT-8) za 2001 r. wykazała przychody w kwocie V, koszty uzyskania przychodu w kwocie [...], dochód w kwocie [...], podstawę opodatkowania w kwocie [...]oraz należny podatek od osób prawnych w kwocie [...]. W wyniku przeprowadzonej kontroli Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. stwierdził, że Spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodu o kwotę [...]. Na kwotę te składają się: - wypłacony pracownikom ekwiwalent pieniężny na pokrycie wydatków szkolnych w kwocie [...], - opłaty notarialne i podatek od czynności cywilnoprawnych w łącznej kwocie [...]związane z nabyciem udziałów własnych w celu ich umorzenia. Po stronie przychodów organ nie stwierdził nieprawidłowości. Na skutek poczynionych ustaleń organ pierwszej instancji określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie [...], przyjmując za podstawę opodatkowania kwotę [...]oraz odsetki za zwlokę od zaniżonych zaliczek na podatek w kwocie [...]. Od decyzji tej Spółka "A" odwołała się, zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 i art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r., Nr 54, poz.654 ze zm. - dalej w skrócie updp) oraz uchybienia procesowe, które wpłynęły na rozstrzygnięcie, w szczególności naruszenia art.121 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm.). Spółka zakwestionowała dokonane przez organ pierwszej instancji korekty dotyczące kosztów uzyskania przychodów zarówno w zakresie wypłaconych pracownikom ekwiwalentów na pokrycie wydatków szkolnych, jak i w zakresie wydatków poniesionych w związku z nabyciem własnych udziałów ( opłaty notarialne, podatek od czynności cywilnoprawnych). Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i stwierdził, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Spółka zaliczyła bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów ekwiwalent pieniężny wypłacony pracownikom na pokrycie wydatków szkolnych ich dzieci. Wypłat ekwiwalentu dokonano na podstawie § 76 ust. 3 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy, którego stanowi, iż pracownikom, posiadającym dzieci uczące się przysługuje jednorazowy ekwiwalent pieniężny, wypłacany raz w roku na zasadach określonych w "Regulaminie ekwiwalentu pieniężnego przeznaczonego na pokrycie wydatków szkolnych". Zgodnie z postanowieniami regulaminu pracownikowi zatrudnionemu w Spółce, posiadającemu dzieci uczęszczające do szkoły w rozumieniu przepisów ustawy o systemie oświaty i ustawy o szkolnictwie wyższym, wypłacany jest ekwiwalent pieniężny na pokrycie wydatków szkolnych, ekwiwalent wypłacany jest na każde dziecko jednemu z rodziców pod warunkiem, że dziecko jest na wyłącznym utrzymaniu rodziców i w roku wypłaty ekwiwalentu nie ukończyło 21 lat. Wypłata ekwiwalentu następuje w terminie wypłaty wynagrodzeń za lipiec. Wysokość ekwiwalentu wynosi 30% średniego miesięcznego wynagrodzenia w Spółce za pierwsze półrocze, wyliczonego dla pracowników objętych Zakładowym Układem Zbiorowym Pracy w zakresie zasad wynagradzania. Spółka w 2001 r. z tego tytułu wypłaciła kwotę [...], obciążając nią koszty uzyskania przychodów. W ocenie organu odwoławczego wyłączenie tej kwoty z kosztów uzyskania przychodów jest zasadne. Konstrukcja kosztów uzyskania przychodów określona w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oparta jest na klauzuli generalnej, która stanowi, iż kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy. Zatem wydatek może być uznany za koszt uzyskania przychodu, jeśli pomiędzy tym wydatkiem a osiągnięciem przychodu zachodzi związek przyczynowo-skutkowy tego rodzaju, że poniesienie wydatku ma lub może mieć wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu. Zakwestionowane wydatki w ocenie organów podatkowych mają charakter socjalno- bytowy i powinny być finansowane z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych (Dz. U. Nr 43, poz. 163 ze zm. - dalej w skrócie ustawy o ZFŚS), użyte w ustawie określenie "działalność socjalna" oznacza usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form krajowego wypoczynku, działalności kulturalno - oświatowej, sportowo - rekreacyjnej, udzielanie pomocy materialnej, rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową. Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy obliguje zakład pracy do tworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, a uprawnionymi do korzystania ze świadczeń z tego funduszy czyni pracowników, ich rodziny, emerytów i rencistów (byłych pracowników i ich rodziny). Oznacza to, że z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych udzielana jest pomoc materialna i rzeczowa pracownikom i ich rodzinom, którzy ze względu na szczególną sytuację rodzinną lub materialną kwalifikują się do wsparcia z tych środków. Kwestionowany ekwiwalent na pokrycie wydatków szkolnych przysługuje pracownikom w zależności od ich sytuacji rodzinnej. Wydatki te mają, zatem charakter świadczeń socjalnych w rozumieniu ustawy o Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych i winny być pokrywane ze środków tego Funduszu. Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych tworzony jest z odpisów, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i w dacie przekazania środków na rachunek bankowy tego Funduszu stanowi koszt uzyskania przychodów pracodawcy. Za koszt uzyskania przychodów nie uważa się natomiast, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 45 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wydatków pracodawcy na działalność socjalną, o której mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Przepis ten ogranicza możliwość zaliczania przez pracodawcę do kosztów uzyskania przychodów wydatków na działalność socjalną do wysokości odpisów na Fundusz. W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie nie ma znaczenia czy poniesione wydatki wynikały z Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy czy też nie, bowiem możliwości pomniejszenia o te wydatki przychodów sprzeciwia się art. 16 ust.1 pkt 45 updp. Organ podatkowy powołał się w decyzji na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 27.09.2000 r. sygn. akt I SA/Wr 2189/97, w którym Sąd stwierdził, iż wyplata ekwiwalentu na wydatki szkolne dla dzieci pracowników może mieć wpływ na związanie pracownika z zakładem pracy, brak jednak bezpośredniego związku między tymi wydatkami a prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą oraz wysokością przychodów z tej działalności. Odnośnie drugiego z zakwestionowanych wydatków organ odwoławczy wyjaśnił, iż przedmiotem opodatkowania jest dochód bez względu na rodzaj źródła przychodów ( art. 7 ust. 1 updp). Dochodem zgodnie z art. 7 updp jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Oznacza to, że koszty podlegające odliczeniu od przychodu muszą mieć związek z uzyskaniem przychodu w okresie, za który rozliczany jest podatek - art. 15 ust. 4 updp. Organ pierwszej instancji ustalił, że sporne wydatki związane były z nabyciem przez Spółkę własnych udziałów w celu ich umorzenia zasadnie, zatem na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 updp, wyłączono je z kosztów uzyskania przychodów. Powołany przepis stanowi, że nie uważa się za koszt uzyskania przychodu wydatków na objęcie lub nabycie, udziałów, akcji w spółce, wkładów oraz innych papierów wartościowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu przy ustalaniu dochodu z ich odpłatnego zbycia. Jeśli zatem nabyte udziały następnie zostały umorzone i Spółka nie uzyskała przychodu z ich odpłatnego zbycia, wydatki poniesione na nabyciem tych udziałów nie pozostają w związku przyczynowo skutkowym z uzyskanym w 2001 r. przychodem, o którym mowa w art. 15 ust. 1 updp. W ocenie organu odwoławczego nie nastąpiło także naruszenie art. 121 §1 Ordynacji podatkowej, gdyż postępowania nie było prowadzone sposób podważający zaufanie do organów podatkowych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka z o.o. "A wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 15 i 16 ust. pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz naruszenie prawa procesowego - art. 121 §1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi Spółka, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdziła, iż związek przyczynowo skutkowy, jaki winien istnieć między kosztem a przychodem nie musi być wyraźny. W tym zakresie należy kierować się zdrowym rozsądkiem, a każda sytuacja wymaga odrębnego potraktowania. Wskazała również na postanowienia układu zbiorowego pracy, które mogą mieć także wpływ na zakres obowiązków podatkowych stron stosunku pracy (wyrok z dnia 4.06.2002 r. sygn. akt I SA/Wr 2028/01). W orzeczeniu tym Sąd przyjął, że postanowienia układu zbiorowego pracy mogą mięć wpływ na obowiązki podmiotu w sferze prawa podatkowego. Zdaniem skarżącej pogląd ten jest tym bardziej uzasadniony, iż od 1 stycznia 1995 r. stracił moc przepis art. 16 ust. 1 pkt 35 updp, który stanowił, że nie uważa się za koszt uzyskania przychodu wydatków ponoszonych przez podatnika pośrednio na rzecz pracowników, jeśli obowiązek ich poniesienia nie wynika z układu zbiorowego pracy lub innych aktów prawnych. W związku z tą zmianą przepisów Minister Finansów w piśmie z 27 lutego 1995 r. wyjaśnił, iż wszelkie wydatki ponoszone przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych na rzecz swoich pracowników od 1 stycznia 1995 r. stanowią koszt uzyskania przychodu. Spółka wyjaśniła, iż wypłaty spornego ekwiwalentu na pokrycie wydatków szkolnych miały ściślej związać pracowników z zakładem pracy poprzez okazanie, iż dostrzegane są potrzeby pracowników związane z wychowaniem dzieci. Spółka powołała także art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), który stanowi, iż państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. W ocenie skarżącej przepis ten ma charakter normy autonomicznej (nie odsyła do innych ustaw) i jako taki nie może być postrzegany przez pryzmat przepisów ustaw regulujących zabezpieczenie socjalne. Z tych względów Spółka nie zgadza się z twierdzeniem, iż działania jej związane z zaliczeniem do kosztów uzyskania przychodów ekwiwalentu pieniężnego na pokrycie wydatków szkolnych, wypłaconego pracownikom narusza obowiązujące przepisy. Spółka zarzuca, że sporny ekwiwalent, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych, nie może być wypłacany z tego Funduszu gdyż wysokość ekwiwalentu nie jest uzależniona od dochodów poszczególnych pracowników. Spółka powołała także §2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczególnych zasad ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (Dz. U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.) zgodnie, z którym wypłacony ekwiwalent na pokrycie wydatków szkolnych nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Odnośnie drugiego z zakwestionowanych kosztów Spółka wyjaśniła, iż udziały nabyła od swoich udziałowców nie w celu ich odsprzedaży, ale w celu umorzenia, zatem nigdy nie mogłaby poniesionych w związku tym nabyciem wydatków zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, co jest sprzeczne z art. 15 updp. Zgodnie, bowiem z przyjętą linią orzeczniczą do kosztów uzyskania przychodów zaliczane są " wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodu" - (wyrok NSA z 13.03.1998r. sygn. akt ISA/Lu 230/97), przy czym za pożyteczne należy uznać wydatki, które wprawdzie nie są niezbędne dla uzyskania przychodu, ale ich poniesienie wpływa korzystnie na wysokość przychodu. Opłaty notarialne i podatek od czynności cywilnoprawnych poniesione w związku z nabyciem własnych udziałów w ocenie skarżącej skutkują zmniejszeniem kosztów obsługi statutowej i jako wydatki racjonalne winny być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenia skargi i powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis uzasadnia rozpatrywanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mięć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd nie stwierdził, naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, wpływajacym na treść rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie sporne są zaliczone przez Spółkę do kosztów uzyskania przychodów, w 2001 r., wydatki poniesione na: - wypłatę pracownikom Spółki ekwiwalentu pieniężnego za pokrycie wydatków szkolnych w kwocie [...], - opłaty notarialne i podatki od czynności cywilnoprawnych w łącznej kwocie [...] związane z nabyciem przez Spółkę udziałów własnych w celu ich umorzenia. Uprawnienia do uwzględnienia jako kosztu uzyskania przychodu pierwszego z zakwestionowanych wydatków Spółka wywodzi z brzmienia art. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 16 ust. 1 pkt 35 tej ustawy skreślonego przez art. 2 pkt 35 lit a ustawy z dnia 2 grudnia 1994 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1995 r. Nr 5, poz. 25), stanowiącego iż nie uważa się za koszt uzyskania przychodów wydatków ponoszonych przez podatnika pośrednio na rzecz pracowników jeśli obowiązek ich ponoszenia nie wynika z układów zbiorowych pracy lub innych aktów prawnych, twierdząc, że ekwiwalent na pokrycie wydatków szkolnych znajduje oparcie w przepisach Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy i jest wydatkiem ponoszonym pośrednio na rzecz pracowników zatem jako taki stanowi koszt uzyskania przychodu. Tym bardziej, że otrzymany ekwiwalent został opodatkowany, a dokonane wypłaty wpływają na silniejsze związanie pracowników z zakładem pracy. W ocenie Sądu organy podatkowe zasadnie zakwestionowały stanowisko skarżącej powołując przepisy art. 15 ust. art. 16 ust. 1 pkt 9, pkt 45 oraz przepisy ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych. Zgodnie z art. 15 ust.1 updp kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem koszów enumeratywnie wymienionych, w art. 16 updp. Już, zatem z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że określony wydatek może zostać uznany za koszt uzyskania przychodu, jeśli pomiędzy tym wydatkiem, a osiągnięciem przychodu zachodzi związek przyczynowo - skutkowy tego rodzaju, że poniesienie wydatku ma lub może mieć wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu. Zgodnie z art.2 pkt 1 ustawy o Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych, działalność socjalna obejmuje usługi świadczone przez zakład pracy na rzecz różnych form wypoczynku, działalność kulturalno - oświatową, sportowo - rekreacyjną, udzielanie pomocy materialnej, rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych ustawą. Wypłacony przez skarżąca Spółkę ekwiwalent na pokrycie wydatków szkolnych jest, zatem świadczeniem o charakterze socjalnym i z tego względu, jak służenie zauważyły organy orzekające w sprawie, winien być ponoszony z funduszu świadczeń socjalnych. Trudno też upatrywać związku między wydatkiem o charakterze socjalnym, a wzrostem przychodu Spółki. Podnoszone przez skarżąca silniejsze związanie pracowników z zakładem pracy poprzez wypłatę spornego ekwiwalentu nie ma bezpośredniego związku z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą i uzyskanym z tej działalności przychodem. Obowiązek ponoszenia wydatków, przez zakład pracy, na działalność o charakterze socjalnym wynika z przepisów ustawy o Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych, z tego względu stanowi koszt uzyskania przychodów pracodawcy, ale tylko w zakresie wskazanym zarówno w powołanej ustawie o Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych jak i ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Zakład pracy na mocy art. 3 ust. 4 ustawy o ZFŚZ zobligowany jest do utworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i dokonywania odpisów na ten fundusz zgodnie z art. 6 ustawy o ZFŚS. Odpisy te są u pracodawcy kosztem uzyskania przychodów o czyn stanowi art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Jeśli zatem ekwiwalent na pokrycie wydatków szkolnych mieści się w zakresie objętym art. 2 ustawy o ZFŚS winien być ponoszony ze środków tego Funduszu i nie może zostać bezpośrednio zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, o czym jednoznacznie stanowi art. 16 ust. 1 pkt 45 updp. W ostatnim z powołanych przepisów ustawodawca ograniczył możliwość zaliczania przez pracodawców bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów wydatków o charakterze socjalnym. Argumentacja skarżącej odnosząca się do art. 16 ust. 1 pkt 35 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 1995 r., prowadzi do zbytniego rozszerzenia pojęcia kosztów uzyskania przychodów i nie uwzględnia obecnego brzmienia tej ustawy. W ocenie Sądu również fakt opłacania przez pracowników podatku od wypłaconego ekwiwalentu nie daje podstaw do zaliczenia tego wydatku do kosztów uzyskania przychodów. Na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych kwoty wypłaconego ekwiwalentu są przychodem pracownika ze stosunku pracy, podlegającym opodatkowaniu. Zarzuty skarżącej Spółki, iż ekwiwalent na pokrycie wydatków szkolnych nie może być wypłacana z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, gdyż jego wysokość nie jest uzależniona od wysokości uzyskiwanych przez pracownika dochodów także nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa o Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych w art. 2 wskazuje zakres świadczonej przez zakład pracy pomocy w ramach tego funduszu, zatem o tym czy pomoc może być świadczona ze środków funduszu decyduje charakter tej pomocy, a nie sposób ustalenia kręgu osób do tej pomocy uprawnionych. Należy tu wskazać też na powoływany już art. 16 ust. 1 pkt 45 updp, który wyklucza z koszów uzyskania przychodu wydatki pracodawcy na działalność socjalną, o której mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Przywołany przez skarżąca art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie ma w sprawie zastosowania. Adresatem zawartej w nim normy prawnej jest Państwo, które powinno uwzględniać w swej polityce społecznej i gospodarczej dobro rodziny, a nie podmioty gospodarcze. Realizacja powołanej normy odbywa się m in. przez zobligowanie pracodawców do tworzenia funduszu świadczeń socjalnych. W rozpatrywanej sprawie nie ma także zastosowania powołane przez Spółkę rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczególnych zasad ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Przepisy tego rozporządzenia regulują zasady ustalania podstawy wymiaru składek ubezpieczenia społecznego i nie maja żadnego wpływu na ustalenia związane prawem podmiotów gospodarczych do zaliczania do kosztów uzyskania przychodów wydatków ponoszonych na działalność socjalną zakładu pracy. Uprawnienia do uwzględnienia jako kosztu uzyskania przychodu drugiego z zakwestionowanych wydatków Spółka także wywodzi z brzmienia art. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Wskazuje, że wydatek poniesiony na opłaty notarialne i podatek od czynności cywilnoprawnych związane z nabyciem własnych udziałów w celu ich umorzenia nie jest wprawdzie wydatkiem koniecznym tj. niezbędnym do uzyskania przychodu, ale wydatkiem wpływającym korzystnie na wielkość przychodu poprzez zmniejszenie kosztów obsługi statutowej. Sąd nie podziela przedstawionej argumentacji. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych w art. 16 ust. 1 pkt 8 updp stanowi, iż za koszt uzyskania przychodu nie uważa się wydatków na objęcie lub nabycie udziałów w spółce; wydatki takie są jednak kosztem przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia tych udziałów. Ponieważ spółka nabyła własne udziały w celu ich umorzenia nie uzyskała przychodu z ich odpłatnego zbycia, a zatem żadnych wydatków poniesionych na ich nabycie, w tym opłat notarialnych i podatku od czynności cywilnoprawnych, nie może zaliczyć do koszów uzyskania przychodu. Również z twierdzeniem Spółki, iż poniesione wydatki wpływały korzystnie na wysokość przychodu przez obniżenie kosztów obsługi statutowej nie można się zgodzić. Obniżenie wydatków na obsługę statutową mogło, bowiem wpłynąć na podwyższenie dochodu, a nie przychodu Spółki. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisu art. 121 §1 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako bezzasadną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło