I SA/Wr 334/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 rok wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 2 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M. P., który w niniejszym postępowaniu jest reprezentowany przez przyznanego w ramach prawa pomocy, a wyznaczonego w dniu 22 sierpnia 2016 r. pełnomocnika z urzędu. W związku z niezłożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku w ustawowym terminie, stał się on prawomocny z dniem 4 kwietnia 2017 r. Pełnomocnik skarżącego złożył natomiast w ustawowym terminie wniosek o uzupełnienie wyroku o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2017 r. wniosek został oddalony. Następnie, w dniu 11 maja 2017 r. skarżący wniósł pismo procesowe, w którym podniósł m.in., że dowiedział się po czasie o wydanym w sprawie wyroku oraz wniósł o przywrócenie terminu, nie precyzując o uchybienie jakiego terminu chodzi. W uzupełnieniu, na wezwanie Sądu, ww. pisma w zakresie wniosku o przywrócenie terminu, pełnomocnik wyjaśnił, że dotyczy on przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Jako podstawę uzasadniającą brak winy skarżącego w uchybieniu ww. terminowi, pełnomocnik wskazał zaniedbanie po stronie pełnomocnika skarżącego, spowodowane skomplikowaną sytuacją osobistą tego pełnomocnika, związaną z postępowaniem rozwodowym. Informacja o złożeniu przez żonę pełnomocnika pozwu o rozwód oraz okoliczności towarzyszące sprawie, spowodowały brak właściwej koncentracji na prowadzonych sprawach. Problemy osobiste oraz bardzo skomplikowana sytuacja życiowa związana z rozpadem związku małżeńskiego, negatywnie odbiły się na jakości wykonywanej pracy oraz ogólnego funkcjonowania w życiu prywatnym i zawodowym. Podsumowując pełnomocnik stwierdził, że zaniechania w niniejszej sprawie wynikały z faktu ogólnego rozkojarzenia i stanów depresyjnych. Wraz z ww. pismem, pełnomocnik złożył wniosek o sporządzenia uzasadnienia wyroku, a następnie, w uzupełnieniu na wezwanie Sądu, przy piśmie z 10 lipca 2017 r. przedłożył pozew o rozwód z 6 marca 2017 r., odpowiedź na pozew z 28 kwietnia 2017 r. i wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 24 maja 2017 r. o rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód bez orzekania o winie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przepisy art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: p.p.s.a.), przewidują możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy i gdy uprawdopodobni okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu oraz gdy wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i wraz z tym wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony. Z treści cytowanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, które są niemożliwe do przezwyciężenia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14, LEX nr 1465314; z dnia 3 września 2010 r. sygn. akt I OZ 655/10, LEX nr 741901; z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt II FZ 689/12, LEX nr 1223294). Do takich przeszkód zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GZ 257/12, LEX nr 1223957). W ocenie Sądu, przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie zasługuje na uwzględnienie. Jako, że skarżący reprezentowany jest przez pełnomocnika, wskazać należy, że skutki zaniedbań pełnomocnika obciążają stronę postępowania (postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt II GZ 15/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA). Przy ocenie, czy niezachowanie terminu miało charakter niezawiniony należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (postanowienie NSA z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 523/14, CBOSA). Zatem, w tym przypadku, kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r. sygn. akt I FZ 69/09, LEX nr 565711). Pełnomocnik ma bowiem obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku, fakt, że w rozpoznawanej sprawie skarżący działał w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), ustanowionego z urzędu, miał kluczowe znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy czynnościach procesowych strony. To bowiem na pełnomocniku spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych w imieniu strony skarżącej. W ocenie Sądu, podnoszona przez pełnomocnika skarżącego przyczyna uchybienia terminu, mająca swe źródło w problemach w związku małżeńskim od lipca 2016 r. i wystąpieniu w marcu 2017 r. przez żonę pełnomocnika o rozwód, które spowodowały – jak stwierdził pełnomocnik – ogólne rozkojarzenie i stany depresyjne, nie uzasadnia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, zwłaszcza, że – jak wynika z akt sprawy – po wydaniu wyroku pełnomocnik dokonał w terminie innej czynności procesowej, a mianowicie, złożył wniosek o uzupełnienie wyroku o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto, skoro pełnomocnik znajdował się w takim stanie jak podaje, winien był, mając na uwadze dobro reprezentowanej strony, zwrócić się do Dziekana ORA o wyznaczenie innego pełnomocnika. Z akt sprawy także wynika (informacja przekazana przez ORA w związku ze skargą skarżącego na działanie pełnomocnika), że pełnomocnik nie widział potrzeby składania wniosku o uzasadnienie wyroku, gdyż uznał wyrok za zasadny. Zdaniem Sądu, przedstawione powyżej okoliczności wskazują nie na brak winy w uchybieniu terminowi, lecz na zaniechanie - co zresztą pełnomocnik sam przyznał w uzasadnieniu wniosku - i brak wystarczającej staranności profesjonalnego pełnomocnika, co wyklucza uznanie, że zaistniały przeszkody, które uniemożliwiły pełnomocnikowi skarżącego dokonanie wspomnianej czynności procesowej w terminie. W konsekwencji Sąd stwierdza, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.