I SA/Wr 3427/02

I SA/ Wr 3427/02- 3428/02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Cisek Sędziowie Asesor WSA Anetta Chołuj NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Protokolant Agnieszka Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2004 r. sprawy ze skargi Spółki Cywilnej A - K. P. i M. P. na postanowienia Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je decyzje Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...] (Nr [...]oraz Nr [...]). Sygnatura akt I SA/Wr 3427-3428/02 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...]uzupełnionym pismem z dnia [...], K.P. i M. P. wystąpili o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług związanych ze spółką cywilną A za okres od marca 1996 r. do lutego 1997 r. Decyzją z dnia [...] (nr [...]) Urząd Skarbowy w D. odmówił Spółce umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za okres od marca 1996 r. do lutego 1997 r. w kwocie [...]. Rozpatrując odwołanie od tej decyzji, Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. decyzją z dnia [...] (nr [...]) uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Spółka z dniem [...]została wyrejestrowana z ewidencji podatników, a skoro tak, to zaskarżona decyzja nie mogła być wydana na spółkę cywilną, ponieważ w dacie wydania decyzji Spółka nie istniała. Z tego samego powodu nie doszło do jej doręczenia. Powyższa decyzja stanowi przedmiot skargi przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu (I SA/Wr 2357/02). Przedmiotem odrębnej skargi przed Sądem jest decyzja Izby Skarbowej wydana w przedmiocie zaległości Spółki jako płatnika (I SA/Wr 4096/01). Po otrzymaniu decyzji Izby Skarbowej, Urząd Skarbowy w D. postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) wyznaczył K. P. trzydniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie materiału zebranego w sprawie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług. Strona nie skorzystała z uprawnienia. Po upływie wskazanego terminu, Urząd Skarbowy w D. decyzją z dnia [...] (nr [...]), skierowaną do K. P., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za okres od marca 1996 r. do lutego 1997 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że skoro spółka cywilna A została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej i wyrejestrowana z ewidencji podatników, to wniosek z dnia [...] o umorzenie zaległości ciążących na tej spółce należy traktować, jako indywidualny wniosek każdej ze stron wymienionych we wniosku. Organ podatkowy wskazał, że na K. P. nie ciążą żadne zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za wskazany okres od marca 1996 r. do lutego 1997 r., stąd postępowanie w tej sprawie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Podobnie postąpił Urząd Skarbowy w D. wobec M. P., wyznaczając mu postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) trzydniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie materiału zebranego w sprawie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług, a następnie wydając w dniu [...]decyzję o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za okres od marca 1996 r. do lutego 1997 r. W motywach rozstrzygnięcia powołano się na wykreślenie spółki cywilnej A z ewidencji gospodarczej i podatkowej, stwierdzając przy tym, że na M. P. nie ciążą żadne zaległości w podatku od towarów i usług, a zatem postępowanie w tym przedmiocie umorzenia zaległości jest względem M. P. bezprzedmiotowe. Pismem z dnia [...]spółka cywilna A - M. P. i K. P. - odwołała się od obu decyzji. W uzasadnieniu stwierdzono, że spółka cywilna A nie została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej, gdyż wykreślenie dotyczy to spółki cywilnej "B". 2 Sygnatura akt I SA/Wr 3427-3428/02 Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w W., powołując jako podstawę prawną art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 z późn. zm), postanowieniem z dnia [...] (nr [...]), stwierdziła niedopuszczalność odwołania wniesionego przez spółkę cywilną A od decyzji wydanej K. P., z przyczyn podmiotowych, albowiem spółka cywilna A nie jest stroną w sprawie ani adresatem zaskarżonej decyzji. Podobne postanowienie (z dnia [...], nr [...]) z analogicznym uzasadnieniem Izba Skarbowa skierowała do M. P. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka cywilna A - K. P., M. P. - podniosła, że postanowienia Izby Skarbowej oraz decyzje Urzędu Skarbowego są sprzeczne z ustawą i mają na celu obejście ustawy, co jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Działanie Izby Skarbowej nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z żadnej ochrony. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. wniosła o oddalenie skargi stwierdzając, że w sprawie nie ma przesłanek do zmiany stanowiska zajętego w zaskarżonych postanowieniach. Bezsporne pozostaje w sprawie pozostaje, że na spółce cywilnej A K. P. i M. P. - ciążą długi podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług. Nie ma także wątpliwości co do tego, że spółka ta z dniem [...], decyzją Burmistrza D., a następnie w postępowaniu odwoławczym decyzją Wojewody D. (kserokopie akt przy skargach do NSA - I SA/Wr 4096, I SA/Wr 2357/02), została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej, a także z bazy podatników Urzędu Skarbowego w D. A skoro tak, to trafnie Urząd Skarbowy w D. decyzjami z dnia [...] (nr [...] i nr [...]) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie z wniosku K. P. i M. P. o umorzenie długów spółki cywilnej A. Stąd też właściwe było wydanie w postępowaniu odwoławczym postanowień stwierdzających niedopuszczalność odwołania, gdyż odwołania od tych decyzji wniosła spółka cywilna "A", a nie K. P. i M. P., którzy byli adresatami decyzji. Izba Skarbowa poinformowała nadto (choć jej zdaniem fakt ten nie ma wpływu na zaskarżone postanowienie), że przedmiotem skargi przed NSA we Wrocławiu (II SA/Wr 2915/2001) jest także decyzja Wojewody D. o wykreśleniu spółki cywilnej "A z ewidencji działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych (art. 97 § 2). Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów Sygnatura akt I SA/Wr 3427-3428/02 kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w tym także na postanowienia wydane na podstawie norm podatkowo-prawnych. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia u-chybiającemu prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zaskarżone postanowienia jak i poprzedzające je decyzje nie mogą pozostać w obrocie prawnym, gdyż wydano je z powołaniem się na decyzję, która została następnie uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy przede wszystkim zauważyć, że zarówno w decyzji Izby Skarbowej z [...] (nr [...]), jak i w następujących po niej decyzjach Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...] (nr [...] i nr [...]) organy podatkowe powołały się na fakt wykreślenia z urzędu z dniem [...] z ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej A, co znalazło wyraz w decyzji Wojewody D. z dnia [...] (nr [...]). Izba Skarbowa przyjęła, że wobec tego faktu, decyzja Urzędu Skarbowego z dnia [...] (nr [...]) w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług nie mogła być wydana spółce cywilnej A - K. P., M. P., ponieważ podmiot taki nie istniał w dacie orzekania. Jednakże wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2004 r. (3 II SA/Wr 2915/01), wydanym po rozpoznaniu skargi K. P. i M. P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]. (nr [...]) w przedmiocie wykreślenia z urzędu z dniem [...]z ewidencji działalności gospodarczej wpisu spółki cywilnej A, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody D. W takim stanie rzeczy zaistniała - określona w art. 240 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) - przesłanka do wznowienia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych spółki cywilnej A". Okoliczność ta - stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - obligowała Sąd rozpoznający niniejszą sprawę do uchylenia kwestionowanych postanowień oraz poprzedzających je decyzji. Niezależnie od zasadniczej przyczyny wyeliminowania wspomnianych orzeczeń z obrotu prawnego, należy zwrócić uwagę na przewidziany w art. 122 Ordynacji podatkowej obowiązek podejmowania przez organy podatkowe wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Powinność ta obejmuje również prawidłowe ustalenie wnioskodawcy w danej sprawie a także określenie strony postępowania. W razie wątpliwości zaistniałych w sferze podmiotowej danej sprawy zadaniem organów jest wyjaśnienie - przy udziale pozostałych uczestników postępowania - kto w istocie jest wnioskodawcą i komu przysługuje przymiot strony. Akta podatkowe sprawy wskazują, że kwe- 4 Sygnatura akt I SA/Wr 3427-3428/02 stie te nie zostały dostatecznie wyjaśnione, organy podatkowe zaś - bez zwrócenia się do wnioskodawców o zajęcie stanowiska - dokonywały samodzielnie modyfikacji podmiotowych, przyjmując w trakcie postępowania, że wnioskodawcą w sprawie nie jest spółka cywilna "A lecz indywidualnie każdy ze wspólników, i do każdego z nich kierując rozstrzygnięcia, mimo że w odwołaniach od decyzji Urzędu Skarbowego w D. niedwuznacznie wskazano spółkę cywilną A", choć we wniosku wszczynającym postępowanie (pisma z [...] i [...]) ujęto wyłącznie K. P. i M. P. W ponownym postępowaniu rzeczą organów podatkowych będzie więc przede wszystkim wyjaśnienie - przy udziale autorów wniosku o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług - kto jest wnioskodawcą w sprawie - spółka cywilna czy jej poszczególni wspólnicy. Wobec zaistnienia przesłanki dającej podstawę do wznowienia postępowania oraz niejednoznacznego określenia przez organy podatkowe strony postępowania, należało -stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzec jak w sentencji wyroku.