I SA/Wr 35/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 lipca 2017 r. (sygn. akt I SA/Wr 35/16) w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2009 r. oraz od stycznia do sierpnia i od października do grudnia 2010 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 lipca 2017 r. (sygn. akt I SA/Wr 35/16). , W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 1.665 zł, skarżący (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jego trudna sytuacja finansowa ma związek z zarzutami kierowanymi przez organy podatkowe oraz prokuraturę, w efekcie czego skarżący zmuszony został do zaprzestania prowadzonej działalności gospodarczej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trójką dzieci, posiada drogę dojazdową o powierzchni 5000 m2 i samochód osobowy [...], rocznik 2006 r. o wartości około 20.000 zł, zajęty przez Dyrektora Izby Skarbowej. Jego żona, z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową, posiada dom o powierzchni 170 m2 oraz warsztat (80 m2). Źródłem dochodów rodziny skarżącego jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza, z której miesięczny dochód netto wynosi 1.236,50 zł (łączny dochód w wysokości 14.838 zł). Jako zobowiązania i stałe wydatki wymieniony został jedynie kredyt gotówkowy w wysokości 64.000 zł, którego rata miesięczna wynosi 1.400 zł. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przedłożonych w wyniku wezwania wynika, że w 2016 r. wnioskodawca uzyskał z działalności gospodarczej przychody w wysokości 320.026,02 zł i odnotował dochód w kwocie 14.838,27 zł. Do końca kwietnia 2017 r. jego przychody wyniosły 70.048,55 zł, poniósł przy tym stratę w wysokości 2.020,51 zł. Według deklaracji VAT-7 za luty, marzec i kwiecień 2017 r. wnioskodawca dokonał w tych miesiącach dostaw towarów i usług na kwoty odpowiednio 14.917 zł, 25.289 zł i 11.243 zł oraz zakupów związanych z działalnością opodatkowaną o wartości 9.443 zł, 21.033 zł i 10.715 zł. Przedłożony został też wydruk historii rachunku bankowego należącego do wnioskodawcy od marca 2017 r., na którym odnotowane są wpłaty z [...] w kwotach po 2.583,89 zł miesięcznie, wpłata na rzecz organu podatkowego oraz spłaty prowizji w drobnych kwotach. Wnioskodawca oświadczył, że z powodu znikomych i niestałych dochodów ponosi niewielkie i niestałe wydatki związane z prowadzeniem domu, pokrywane przez żonę. Jedynym stałym wydatkiem skarżącego jest rata kredytu w wysokości 1.390 zł. Wnioskodawca posiada pojazd marki [...], rocznik 2006 o wartości około 10.000 zł, obecnie uszkodzony po wypadku drogowym i zabezpieczony przez Prokuraturę Okręgową we W. Skarżący oświadczył, że zastępujący go profesjonalny pełnomocnik został sfinansowany jeszcze na etapie postępowania przed urzędem, obecnie w postępowaniu sądowym nie jest już opłacany. Jako zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka, przedłożone zostały kopie testów M. S. (ur. w 2008 r.) przeprowadzone przez córkę skarżącego. Postanowieniem z dnia 6.07.2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z zachowaniem terminu skarżący złożył sprzeciw od tego postanowienia, wnosząc o jego uchylenie jako naruszającego treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zdaniem wnoszącego sprzeciw, referendarz sądowy błędnie ocenił jego sytuację majątkową, a w konsekwencji błędnie przyjął, że będzie on w stanie pokryć koszty sądowe w sprawie. W ocenie skarżącego, informacje zawarte przez niego w oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym w sposób dostateczny uzasadniały przyznanie wnioskowanego prawa. Wnioskodawca podkreślił, że źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny jest prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza oraz wynagrodzenie jego małżonki, przeznaczone w całości na bieżące utrzymanie rodziny. Wnoszący sprzeciw wskazał również, że nie posiada, wbrew twierdzeniom referendarza, żadnych oszczędności, ani majątku, który można by było spieniężyć. Wnioskujący zaakcentował, że przesłankę zwolnienia od kosztów sądowych stanowi nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale i sytuacja życiowa. W kontekście tym podniósł, że dla oceny zasadności wniosku zasadnicze znaczenie powinien mieć fakt, że wnioskodawca został zmuszony do zaprzestania prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie pośrednictwa w sprzedaży samochodów, tracąc tym samym główne źródło utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej w skrócie: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analizując zebrany materiał dowodowy, Sąd nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego uznając, że postanowienie to nie narusza prawa. Jak wynika z treści powołanego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest wykazanie przez wnioskodawcę, że pokrycie przez niego wymaganych kosztów postępowania skutkować będzie niemożliwością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy i jego rodziny. W ocenie Sądu, wymagana na tym etapie sprawy kwota 1.665 zł, jaką skarżący zobowiązany jest uiścić tytułem należnego wpisu od skargi kasacyjnej, nie stanowi takiego obciążenia, które mogłoby pozbawić rodzinę skarżącego środków pieniężnych na niezbędne utrzymanie. Do takiego wniosku prowadzi całościowa analiza sytuacji majątkowej wnioskującego, z której nie wynika by skarżący był osobą ubogą. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na wysokie przychody jakie skarżący odnotował w związku z prowadzoną działalnością w latach ubiegłych. Wielkość tych przychodów obrazuje nie tylko rozmiar obrotów ale i skalę zaangażowanych środków pieniężnych, którymi skarżący musiał z pewnością dysponować. Okoliczność, że przyjęty przez niego do opodatkowania dochód był niepomiernie niższy, stanowi jedynie wypadkową wysokich kosztów uzyskania przychodu. Należy w tym miejscu odnotować powszechnie aprobowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny zdolności płatniczych podmiotu nie jest kategoria "dochodu", lecz "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Stąd też także strata, jako wynik wyłącznie bilansowy, nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (zob. postanowienie NSA z 5.09.2013 r., sygn. akt II OZ 707/13; postanowienie NSA z 25.09.2012 r., sygn. akt I GZ 228/12; postanowienie WSA z dnia 25.05.2015 r.; dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że w samym tylko 2016 r. przychód skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 320.026,02 zł. Zadeklarowany dochód w kwocie 14.838,27 zł stanowił konsekwencję poniesienia wysokich kosztów jego uzyskania (305.187,75 zł). Nie można również uznać, że akcentowana w sprzeciwie okoliczność w postaci zaprzestania przez wnioskodawcę działalności polegającej na pośrednictwie w sprzedaży sama w sobie winna stanowić o zasadności wniosku. Jak wynika z akt sprawy, prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza obejmowała zarówno wspomniane pośrednictwo w sprzedaży samochodów, jak i działalność usługową, polegającą na świadczeniu usług naprawy pomp wtryskowych. Nie jest zatem tak, że wnioskodawca na skutek zaprzestania działalności w zakresie pośrednictwa w sprzedaży samochodów utracił całkowicie źródło utrzymania. Stwierdzenie to potwierdzają dodatkowo przedłożone przez stronę deklaracje VAT-7 za miesiące: luty, marzec i kwiecień 2017 r. z których wynika, że wnioskodawca w tych miesiącach dokonał dostaw towarów i usług o wartościach odpowiednio 14.917 zł, 25.289 zł i 11.243 zł oraz zakupów związanych z działalnością opodatkowaną o wartości 9.443 zł, 21.033 zł i 10.715 zł. Ponadto podkreślić trzeba, że wnioskodawca, pomimo wezwania przez referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów, odniósł się do powyższego w sposób wybiórczy, pomijając te z nich, które odzwierciedlałyby sytuację finansową jego żony. Skarżący nie wyjaśnia też, w jakiej wysokości są ponoszone konieczne wydatki w gospodarstwie domowym jego rodziny, wiadomo jedynie, że otrzymywane przez małżonkę wynagrodzenie wystarcza na bieżące potrzeby związane z prowadzeniem domu. Wszystkie te okoliczności, dawały w łącznej ocenie podstawę do uznania prawidłowości oceny wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się końcowo do akcentowanej w sprzeciwie konstytucyjnej zasady prawa do sądu należy wyjaśnić, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie NSA z dnia 29.05.2013 r., sygn. akt II OZ 419/13, LEX nr 1319097). Z tych względów, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. | |