I SA/Wr 393/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. O/Z w Wa. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2003 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł, skarżący reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, gdyż jego sytuacja materialna stale się pogarsza na skutek przymusowego wykonania zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji organów podatkowych, w tym w drodze zajęcia składników jego majątku oraz rachunków bankowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną oraz dwojgiem nieletnich dzieci i jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. W rubryce dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym podał swój dochód miesięczny z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.500 zł (brutto) oraz fakt zakończenia działalności gospodarczej prowadzonej przez jego żonę z dniem 5 stycznia 2011 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał dokumenty, z których ponad oświadczone wcześniej fakty wynika, że średni koszt miesięcznego utrzymania jego gospodarstwa domowego to kwota ok. 1.100 zł. W roku 2009 J. S. oraz jego żona uzyskali z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w kwocie odpowiednio 2.439.776,87 zł i 3.781.151,308 zł, obciążony kosztami jego uzyskania w kwocie odpowiednio 2.612.852,10 zł i 3.787.742,71 zł. W roku 2010 natomiast skarżący uzyskał dochód w łącznej kwocie 16.059,76 zł, z kolei jego zona w samym grudniu 2010 r. poniosła z pozarolniczej działalności gospodarczej stratę w kwocie 48.623,77 zł, przy przychodach w kwocie 101.858,27 zł. Dodatkowo skarżący oświadczył, że środki finansowe na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika pochodzą z wcześniej uzyskanych przez niego dochodów z działalności gospodarczej oraz, że korzysta z pomocy finansowej ojca (pismo procesowe z dnia 31 marca 2011 r.). Z urzędu wskazać należy, że w aktualnie zawisłych przed Sądem spraw ze skargi J. S. (sygn. akt I SA/Wr 485/10, I SA/Wr 486/10 i I SA/Wr 895/10) został on wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w łącznej kwocie 22.363 zł, natomiast w sprawach o sygn. akt od I SA/Wr 234/09 do I SA/Wr 245/09 oraz I SA/Wr 1038/09 skarżący uiścił opłaty sądowe w łącznej kwocie 11.568 zł. We wszystkich tych sprawach wnioskodawca reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od tego orzeczenia skarżący wniósł sprzeciw podnosząc zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wskazując, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, gdyż środki jakie posiadał wydał na koszty sądowe prowadzonych spraw i opłatę pełnomocnika a pozostałe zostały zabezpieczone w postępowaniu egzekucyjnym. Stąd też skarżący nie ma żadnych możliwości finansowych ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisów art. 243 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) osobie fizycznej przyznaje się, na jej wniosek, prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. W ocenie Sądu wnioskodawca w przedmiotowej sprawie nie wykazał – jak wymaga tego przepis – że jego sytuacja świadczy o spełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy. Sytuacja finansowa skarżącego niewątpliwie jest trudna, jednakże nie wyklucza poniesienia ciężaru uiszczenia wpisu od skargi, a tym samym nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Skarżący posiada bowiem stałe źródło dochodów w postaci wynagrodzenia za pracę, małżonkowie regulują na bieżąco płatności związane z utrzymaniem nieruchomości, a ponadto, jak sam wnioskodawca przyznał, korzysta on z pomocy finansowej ojca. Z informacji zgromadzonych w sprawie nie wynika także, aby skarżący był pozbawiony możliwości dodatkowego zarobkowania. Ponadto wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości rolnej, która może stanowić przedmiot zbycia, gdyż ze złożonych oświadczeń nie wynika, aby stała się ona przedmiotem zajęcia. Ogół przedstawionych okoliczności wskazuje, że brak było podstaw do uznania, że konieczność poniesienia kosztów sądowych będzie stanowić dla skarżącego barierę w dostępie do sądu. Wskazać także należy, że okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza opłacanie usług doradcy podatkowego, regularne pokrywanie kosztów związanych z eksploatacją nieruchomości, jak również prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie handlu paliwami w której osiągał on znaczne dochody, dzięki którym sfinansował m.in. koszty pomocy prawnej występującego w sprawie doradcy podatkowego, pozwalają także na przyjęcie, iż skarżący dysponuje zasobami majątkowymi (oszczędnościami), pozwalającymi na poniesienie kosztów sądowych w zainicjowanych wszystkich sprawach i tym samym nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 18 stycznia 2011 r., I FZ 457/10, 23 marca 2011 r. I FZ 47/11 dotyczących innych spraw skarżącego – argumenty przedstawione w tych orzeczeniach Sąd rozpoznających wniosek w pełni podziela. Końcowo należy dodać, że argumentacja przedstawiona w sprzeciwie sprowadza się w istocie do zarzutów dotyczących wydanej wobec skarżącego decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług. Przedstawiona przez stronę argumentacja nie może mieć zatem wpływu na rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy, na etapie którego nie podlegają badaniu zarzuty wobec rozstrzygnięć organów podatkowych. Mając na uwadze wskazane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.