I SA/Wr 411/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Tadeusz Haberka,, Asesor WSA Iwona Solatycka,, po rozpoznaniu w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, w dniu 7 listopada 2023 r., sprawy ze skargi S. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 13 marca 2023 r. nr SKO/PO-413/32/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania: oddala skargę w całości. 1. Postępowanie przed organami podatkowymi. 1.1. Przedmiotem skargi S. D. (dalej: Strona, Podatnik, Skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, organ odwoławczy/organ II instancji, Kolegium) z dnia z dnia 10 marca 2023 r. nr SKO/PO-413/32/2023 stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy M. (dalej: Wójt, organ I instancji) z dnia 22 listopada 2022 r. nr BF.3123.1.41.2022 wydanej w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego Strony za 2022 r. w kwocie 17.653,00 zł (dalej: decyzja). 1.2. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Kolegium wskazało, że decyzja została doręczona Stronie w dniu 7 grudnia 2022 r. w sposób określony w art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.; dalej jako: O.p.), albowiem – wobec nieobecności adresata – przesyłka zawierająca decyzję została doręczona I. P., jako pełnoletniemu domownikowi, która podjęła się oddania przesyłki jej adresatowi. Podatnik, wnosząc odwołanie w dniu 27 grudnia 2022 r., uchybił zatem 14-dniowemu terminowi, określonemu w art. 223 § 2 pkt 1) O.p., którego upływ przypadał na dzień 21 grudnia 2022 r. Wobec tego, na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., Kolegium stwierdziło uchybienie ww. terminowi. 2. Postępowanie przed Sądem I instancji. 2.1. Od powyższego postanowienia SKO Strona wniosła skargę do tutejszego Sądu, zarzucając naruszenie art. 223 § 2 pkt 1) w związku z art. 149 O.p., bowiem faktyczne doręczenie jej decyzji miało miejsce w dniu 21 grudnia 2022 r. i to od tej daty powinien być liczony termin do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu powyższego zarzutu podniesiono, że – wbrew twierdzeniu zawartemu w zaskarżonym postanowieniu – przesłanie decyzji nastąpiło bowiem pod adres, który nie był miejscem zamieszkania Strony z zamiarem faktycznego pobytu, tj. pod numer [...] na ulicy [...] w K. Tymczasem Skarżący nie przebywał tam również w dniu, w którym decyzja była doręczana, albowiem wówczas, jak i obecnie, zamieszkiwał w miejscowości L. w gminie M. Co istotne, tak skierowana do Podatnika przesyłka została odebrana przez I. P., która nie jest jego żoną i z którą wspólnie nie zamieszkuje. Wskutek tego nie została ona przekazana adresatowi i nie miał on możliwości zapoznania się z jej treścią. To zaś oznacza, że doręczenie zostało dokonane wobec osoby trzeciej, a warunki skuteczności doręczenia w sposób, o którym mowa w art. 149 O.p., nie ziściły się. Okoliczność, czy informację o wydanym rozstrzygnięciu przekazano Skarżącemu, została z kolei wyjaśniona poprzez złożenie pisemnego oświadczenia przez I. P., z którego wynika, że korespondencja została przekazana Skarżącemu dopiero w dniu 21 grudnia 2022 r. wieczorem. Z tym zatem dniem powziął on wiedzę o wydaniu decyzji, przy czym nie mógł jeszcze w tej dacie wnieść odwołania. Na potwierdzenie tego stanowiska w skardze wniesiono o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia I. P. z dnia 27 grudnia 2022 r. 2.2. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W uzasadnieniu Kolegium, opierając się o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, nie uwzględniło argumentacji wniosku, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie nastąpiło, a to wobec braku doręczenia Podatnikowi przesyłki zawierającej decyzję w miejscu jego obecnego zamieszkania, tj. L., lecz – zamiast tego – na adres w K. przy ul. [...], który nie jest miejscem jego stałego zamieszkania. To pod tym drugim adresem – jak wskazywał Podatnik – w dniu 7 grudnia 2022 r. przesyłkę z decyzją odebrała bowiem I. P., nie powiadamiając go o tym fakcie. Organ II instancji podkreślił, że informację o kwestionowanym adresie, jako tym, pod który należy kierować korespondencję do Strony i pod którym ona zamieszkuje (wraz z I. P.), otrzymano właśnie od samej Strony – podczas rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z nią osobiście przez pracownika Wójta w dniu 4 kwietnia 2022 r., z której tego samego dnia sporządzono stosowną notatkę urzędową. Organ I instancji uczynił tak po tym, jak kierowane do Podatnika (na adres L.) oraz do I. P. (na adres: ul. [...] w K.) wezwania w postępowaniu podatkowym, zostały zwrócone do nadawcy, wobec braku pojęcia w terminie, mimo stosownej awizacji. Kolegium wskazało, że późniejsza korespondencja wysyłana Podatnikowi pod sporny adres przez organ I instancji, była podejmowana zarówno przez niego osobiście (dwukrotnie), jak i – pod jego nieobecność – przez I. P. z zobowiązaniem się do przekazania mu przesyłki w trybie art. 149 O.p. (trzykrotnie). Powołując się na ww. przepis oraz na odnoszące się do niego orzecznictwo sądów administracyjnych, SKO argumentowało, że skoro I. P. w żadnych z tych przypadków nie odmówiła przyjęcia korespondencji adresowanej do Podatnika pod jego nieobecność, lecz przyjmowała ją kilkukrotnie, kwitując własnym podpisem zobowiązanie się do jej przekazania nieobecnemu adresatowi, to znaczy, że doręczenia te stały się skuteczne w dacie złożenia przez nią podpisu pod stosowną adnotacją na zwrotnym poświadczeniu odbioru, bez względu na datę późniejszego faktycznego przekazania jemu przedmiotowej korespondencji. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. 3.1. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje – między innymi – orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Skarga w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu, jako niezasadna. 3.2. Zgodnie z art. 149 O.p. W przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń. Zgodnie z art. 223 § 2 O.p., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z kolei, wedle przepisu art. 228 § 1 pkt 2) O.p., organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania w formie postanowienia, które – w myśl art. 228 § 2 O.p. – jest ostateczne. 3.3. Organ prawidłowo zastosował powyższe przepisy. W sposób wyczerpujący rozpatrzył niezbędny materiał dowodowy, który został zgromadzony w aktach sprawy i odnosił się do przedmiotowej kwestii, działając przy tym zgodnie z dyspozycją art. 187 § 1 O.p. Prawidłowo przeprowadzona została również swobodna ocena dowodów, o której mowa w art. 191 O.p. Rozstrzygnięcie, zawarte w zaskarżonym postanowieniu, zostało właściwie i przekonująco uzasadnione, stosownie do dyspozycji przepisów art. 217 § 2 oraz art. 210 § 4 w związku z art. 219 O.p. Argumentacja Kolegium jest logiczna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Trafnie powołano również w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia orzeczenia sądowoadministracyjne, prezentując zawarte w nich tezy, które w adekwatny sposób odnoszą się do meritum niniejszej sprawy. 3.4. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, Kolegium miało uzasadnione podstawy do przyjęcia stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, a następnie do podtrzymania go w odpowiedzi na skargę, że doręczenie w dniu 7 grudnia 2022 r. decyzji pełnoletniemu domownikowi adresata – I. P., która podjęła się oddania przesyłki jej adresatowi, było skuteczne. Organ odwoławczy zasadnie wskazał w odpowiedzi na skargę, że na powyższą ocenę nie ma wpływu dołączone do skargi oświadczenie I. P. z dnia 27 grudnia 2022 r., że adresowana do Podatnika przesyłka zawierająca decyzję została odebrana przez nią w dniu 7 grudnia 2022 r., a następnie przekazana mu dopiero w dniu 21 grudnia 2022 r. z jednoczesnym zaznaczeniem w jego treści, że adresat z nią nie zamieszkuje. Powyższe pozostaje bowiem w sprzeczności z – potwierdzoną w aktach administracyjnych – okolicznością, że sam Skarżący, podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu I instancji w dniu 4 kwietnia 2022 r., wskazał adres przy ul. [...] [...] w K. jako adres zamieszkania zarówno jego, jak i drugiej strony (I. P.) postępowania podatkowego dotyczącego podatku od nieruchomości i podatku rolnego od ich wspólnej nieruchomości położonej w L. na terenie gminy M. Akta administracyjne dowodzą słuszności argumentów Kolegium (por. str. 4-5 odpowiedzi na skargę) w zakresie faktu dwukrotnego osobistego odbioru przez Podatnika pism kierowanych do niego pod tym adresem oraz trzykrotnego odbioru zastępczego takich pism przez I. P. jako dorosłego domownika Skarżącego. Żadne z tych doręczeń nie było kwestionowane. Z kolei pisma, kierowane poprzednio do Podatnika pod adresem w L., nie były przez niego podejmowane mimo stosownej podwójnej awizacji. I. P. nie odmawiała przyjmowania w miejscu zamieszkania przesyłek kierowanych do Skarżącego, a ten – poza przypadkiem zastępczego doręczenia mu decyzji – nie zgłaszał, aby tak podejmowana korespondencja nie była mu następnie przekazywana. Trudno także przyjąć, aby osoba odbierająca zastępczo pisma dla Podatnika była jakąś "osobą trzecią". Zbieżność nazwiska i ujawnienie wspólności ich prawa we wpisie w księdze wieczystej nieruchomości pod adresem w L. (implikowało to zresztą ich współuczestnictwo w postępowaniu podatkowym zakończonym przedmiotową decyzją), wskazują jednoznacznie na bliskie powiązania pomiędzy nimi, nawet jeśli nie pozostają małżonkami i/lub nie byli nimi w chwili zastępczego doręczenia decyzji Podatnikowi w dniu 7 grudnia 2022 r. Pojęcie dorosłego domownika strony obejmuje bowiem szeroki i otwarty krąg osób, których pobyt w miejscu jej zamieszkania nie jest incydentalny (przypadkowy) i ma jakieś faktyczne lub prawne uzasadnienie, wykluczające w szczególności bezprawność ich przebywania w miejscu zamieszkania strony, z którą wiąże je pewien prawny lub faktyczny (społeczny) związek/relacja. Nie ma żadnych przeszkód, aby za dorosłego domownika uznać w szczególności byłego małżonka. Rozwód bowiem nie musi przecież oznaczać sytuacji konfliktu między byłymi małżonkami, a zwłaszcza takiego, który wykluczałby (już niejako na wstępie) ich wywiązywanie się z przyjętego zobowiązania przekazania adresatowi przesyłki odbieranej przez drugie z nich pod jego nieobecność. W niniejszej sprawie tego typu okoliczności Skarżący zresztą w ogóle nie podnosił. Warto też podkreślić, że tryb doręczenia opisany w art. 149 O.p. ma zastosowanie także do adresu wskazanego przez stronę dla doręczeń. Oznacza to, że z punktu widzenia skuteczności zastępczego doręczenia akcentowana przez Skarżącego okoliczność, że nie zamieszkuje on pod ww. adresem zamieszkania I. P. lub nawet nie zamieszkiwał tam w chwili doręczenia decyzji, nie ma w sprawie istotnego znaczenia. Strona ma bowiem możliwość wskazania organowi adresu dla doręczeń (adres do korespondencji), który nie musi być jej adresem zamieszkania, a organ podatkowy ma obowiązek taką dyspozycję uszanować (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2020 r., II GSK 3949/17, publ. CBOSA). Wymagana jest jednak w tym wyborze staranność strony, która powinna upewnić się, że przebywające pod tym adresem osoby, które mogą być uznane za dorosłych domowników, dają rękojmię należytego wywiązania się z przyjmowanego przez nich zobowiązania do przekazania stronie przesyłki, którą pod jej nieobecność odbierają z takim właśnie zobowiązaniem, kwitując to odpowiednio podpisem na zwrotnym poświadczeniu odbioru. Przyjęcie przez taką osobę przesyłki kierowanej do nieobecnego adresata wywiera bowiem skutek w dacie jej przyjęcia, a nie w dacie przekazania właściwemu odbiorcy (por. powoływane w zaskarżonym postanowieniu: wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I FSK 584/22 oraz wyrok WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 16 września 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 169/22, oba publ. w CBOSA). 3.6. Wszystkie powyższe okoliczności – w ocenie Sądu – pozwalały zatem SKO na uznanie, że twierdzenia Skarżącego oraz przedstawione przez niego oświadczenie I. P. nie podważają domniemania skuteczności doręczenia mu decyzji w trybie zastępczym w dniu 7 grudnia 2022 r. Sąd w pełni podziela zatem ocenę Kolegium, że Skarżący złożył odwołanie od decyzji z uchybieniem 14-dniowego terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., co implikowało konieczność wydania przez SKO zaskarżonego postanowienia w myśl art. 228 § 1 pkt 2) O.p. 3.3. Z podanych wyżej względów Sąd oddalił zatem skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a. 3.4. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3) p.p.s.a.