I SA/Wr 47/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-04-07
Skład orzekający: Katarzyna Radom, Annetta Chołuj, Maria Tkacz-Rutkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istniały uzasadnione podstawy do zabezpieczenia zobowiązań podatkowych na majątku podatnika w sytuacji, gdy podatnik mógł brać udział w obrocie nierzetelnymi fakturami, a jego sytuacja majątkowa była nieproporcjonalna do wysokości zobowiązań?Ratio decidendi
Organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 33 Ordynacji podatkowej, zabezpieczając zobowiązania podatkowe na majątku podatnika. Uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania została wykazana poprzez ustalenia dotyczące potencjalnego udziału podatnika w obrocie nierzetelnymi fakturami oraz analizę jego niekorzystnej sytuacji majątkowej w zestawieniu z wysoką kwotą zobowiązań podatkowych. Sytuacja ta, w połączeniu z dysproporcją między majątkiem a zobowiązaniami, uzasadniała obawę o skuteczną egzekucję.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. określającą przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do grudnia 2012 r. oraz zabezpieczającą to zobowiązanie na majątku podatnika. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji jedynie w części dotyczącej grudnia 2012 r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 33 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie, twierdząc, że nie istniała uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Anetta Chołuj, sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant: starszy specjalista Małgorzata Jakubiak, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2012 r., odsetek za zwłokę i zabezpieczenia na majątku podatnika oddala skargę w całości.
Decyzją [...] sierpnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. określił M. B. przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę za miesiące od czerwca do grudnia 2012 r. oraz zabezpieczył na majątku podatnika wykonanie ww. zobowiązań. Dyrektor Izby Skarbowej we W., działając w trybie odwoławczym zaskarżoną decyzją uchylił ww. orzeczenie w części dotyczącej grudnia 2012 r. o orzekł w tym zakresie o wysokości przybliżonej kwoty zobowiązania i jej zabezpieczeniu na majątku podatnika, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.
Jak wynikało z akt sprawy postanowieniem z 25 czerwca 2014 r. wszczęto wobec strony postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego za miesiące od czerwca do grudnia 2012 r. W toku ww. postępowania organ I instancji wydał powołaną na wstępie decyzję, w której określił skarżącemu wysokość przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za opisane okresy rozliczeniowe na łączną wartość 2.703.383 zł i odsetek za zwłokę na 478.856 zł oraz dokonał jej zabezpieczenia na majątku strony. W opinii organu podatkowego w sprawie zaistniały przesłanki "uzasadnionej obawy" niewykonania zobowiązania, o czym przekonują okoliczności faktyczne sprawy. Dotyczy ona zaległości podatkowych powstałych w wyniku zaniżenia zobowiązania podatkowego, co oznacza, że już w dacie wydania ww. decyzji istniały zaległości podatkowe, co stanowi samodzielną przesłankę zabezpieczenia tych zobowiązań. Niezależnie od tego skarżący był beneficjentem uczestniczącym w łańcuchu firm organizujących wewnątrzwspólnotowe nabycie samochodów osobowych, ich rejestrację na ternie N. i P., jako samochodów specjalnych pomoc drogowa, oraz późniejszą dostawę na ternie P. jako specjalnych a następnie powrotnie przerobionych na osobowe bez uiszczenia należnego podatku od towarów i usług oraz akcyzowego.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na błędy rachunkowe zawarte w decyzji I instancji dotyczące rozliczenia za grudzień 2012 r., co stało się przyczyną jej uchylenia i określenia zobowiązania w niższej wysokości. W pozostałym zakresie podtrzymał ustalenia i wnioski organu I instancji. W uzasadnieniu przywołał art. 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. Nr 613 ze zm.), dalej powoływana jako O.p., zawierający podstawę i przesłankę zabezpieczenia – uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania przez podatnika. Wykładając ww. przepis stwierdził, że zwarte w nim okoliczności uzasadniające zabezpieczenie mają charakter przykładowy, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. Odwołując się do tego źródła wskazał, że główną dyrektywą orzekania w przedmiocie zabezpieczenia jest uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania rozumiana jaki działanie podatnika bądź związane z nim sytuacje wpływające na jego stan majątkowy w kontekście przewidywanej wysokości zobowiązań i możliwości ich wyegzekwowania. Zabezpieczenie może zatem uzasadniać trudna sytuacja finansowa stwarzająca wątpliwości co do wykonania lub wyegzekwowania zobowiązania, co organ podatkowy może dowodzić wszelkimi dostępnymi środkami.
Odnosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzone czynności kontrolne wskazują, że skarżący może uczestniczyć w transakcjach karuzelowych wystawiając na rzecz innych podmiotów faktury nieodzwierciedlające zdarzeń faktycznych. Z przedłożonych dokumentów wynikało, że kontrahenci skarżącego byli jedynie "słupami" na nazwisko, których nabywano samochody osobowe rejestrowane na ternie Niemiec jako specjalne. Na ternie kraju wystawiano faktury sprzedaży tych pojazdów na rzecz skarżącego. Kontrahenci (wystawcy faktur) nie deklarowali nabycia i dostawy pojazdów, nie odprowadzili należnego podatku, w tym również akcyzowego. Skarżący dokonywał rejestracji na ternie kraju pojazdów specjalnych, które po zmianie przeznaczenia sprzedawał jako osobowe. Z ustaleń kontroli wynikało, że kontrahenci skarżącego nie mieli odpowiednich środków finansowych na nabywanie samochodów, ich działania miały na celu pozorowanie nabycia i dostawy pojazdów oraz uniknięcie zapłaty podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy samochodów osobowych, które były nabywane jako pojazdy specjalne. Skarżący nabywając samochody od których nie zapłacono akcyzy przerabiał je i zbywał jako osobowe, odliczając przy tym podatek VAT niezapłacony przez kontrahentów. Skarżący w składanych deklaracjach wykazywał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, jedynie z grudzień 2012 r. niewielką kwotę do wpłaty. Analiza transakcji przeprowadzanych przez skarżącego wskazywała, że ponosił on straty, płatność na rzecz dostawców następowała gotówką, nabywcy dokonywali wpłat gotówkowych lub na rachunek bankowy, skąd skarżący dokonywał wypłat w tym samym dniu lub następnym. W rezultacie organ podatkowy stwierdził, że skarżący był beneficjentem uczestniczącym w łańcuchu firm organizujących obrót samochodami bez uiszczania należnych podatków. Składane przez niego deklaracje oceniono jako nierzetelne, co samo w sobie uzasadniało wniosek o dokonanie zabezpieczenia należnych zobowiązań na majątku podatnika. Niezależnie od tego organ podatkowy wskazał na wysoką kwotę zobowiązań zestawiając ją z sytuacją finansową skarżącego, uzasadniającą niebezpieczeństwo bezskuteczności ewentualnej egzekucji. Organ podatkowy stwierdził, że skarżący w 2014 r. odnotował stratę, w 2013 r. niewielki dochód, zaś w 2015 r. nie wpłacił zaliczek na podatek. W zakresie podatku VAT w 2014 r. wykazał zakupy na kwotę 3.266.227 zł, a sprzedaż 3.099.557 zł, zaś w I półroczu 2015 r. zakupy na kwotę 1 .578.818, 16 zł, a sprzedaż – 1.588.639 zł. Z zestawienia wartości wynikających z ww. deklaracji wynikało, że skarżący nie generuje dochodu pozwalającego na zapłatę należności wynikających z wyliczeń organu podatkowego. Nadto nie stwierdzono aby skarżący dysponował majątkiem pozwalającym na uregulowanie zobowiązań w wysokości przenoszącej 3 mln. zł. Posiadane przez stronę nieruchomości (udziały w nich) o wartości 280.539 zł i 200.000 są zabezpieczone hipotekami na rzecz banków. Skarżący jest właścicielem pojazdów o łącznej wartości 245.000 zł, a zatem nie gwarantującej zaspokojenia roszczeń wynikających ze zobowiązań podatkowych. Pomiędzy posiadanym przez stronę majątkiem a wysokością zobowiązań istnieje zatem istotna dysproporcja uzasadniająca obawę niewykonania zobowiązań podatkowych.
W skardze strona wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie art. 33 § 1 i 2 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji nieistnienia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania. Zarzuciła też naruszenie art. 120 O.p. poprzez błędną wykładnię art. 33 § 1 i 2 O.p. i uznanie, że istnieją podstawy do zabezpieczenia, naruszenie art. 121 i art. 122 O.p. poprzez odstąpienie od podjęcia wszelkich działań zmierzających do pełnego wyjaśnienia sprawy, przerzucenia ciężaru dowodzenia na stronę i działanie w sposób naruszający zaufanie do organów podatkowych, naruszenie art. 124 O.p. poprzez niedopełnienie obowiązku wyjaśnienia przesłanek jakimi kierował się organ podatkowy, naruszenie art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez zgromadzenie niepełnego materiału dowodowego oraz jego stronnicze i wybiórcze rozpoznanie poprzez pominięcie wszelkich korzystnych dla strony okoliczności sprawy.
W uzasadnieniu strona wskazała, że przesłanką zabezpieczenia musi być uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania, co winien ocenić organ podatkowy w toku wnikliwego i zindywidualizowanego postepowania. W zakresie wykładni art. 33 O.p. skarżący odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych. W opinii skarżącego w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe nie wywiązały się z obowiązków wnikliwego rozpoznania sprawy i wykazania istnienia przesłanek zabezpieczenia, zebrano niepełny materiał dowodowy wybiórczo i stronniczo go oceniając, pomijając okoliczności dla strony korzystne. Powołując konkretne fakty organ podatkowy nie wskazał źródła ich zgromadzenia, nie przesłuchano strony i pominięto wartość towaru posiadanego przez skarżącego nie zlecając choćby przeprowadzenia remanentu. Jako bezzasadny ocenił skarżący zarzut wskazujący na niewpłacanie zaliczek na poczet zobowiązania w podatku dochodowym za 2015r., do czego skarżący nie był zobowiązania. Tym samym nie wykazano przesłanek zabezpieczenia wynikających z art. 33 O.p. Jako nieudowodnione ocenił skarżący tezy o nierzetelności faktur wystawianych na jego rzecz, nie dokonano w tym zakresie żadnych wiążących ustaleń, podkreślał przy tym, że dołożył należytej staranności w weryfikacji kontrahentów, co uchyla zasadność dokonania zabezpieczenia.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu jest ocena czy zasadnie organ podatkowy uznał, że istniała podstawa do zabezpieczenia na majątku skarżącego zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2012 r. wraz z odsetkami, a zatem czy wykazano okoliczności uzasadniające obawę niewykonania ww. zobowiązań.
W opinii skarżącego organy podatkowe dokonały nieprawidłowych ustaleń faktycznych, co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie wystąpiła przesłanka uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązań podatkowych. Zdaniem organów podatkowych okoliczności związane z powstaniem zobowiązań podatkowych – możliwość udziału skarżącego w łańcuchu podmiotów wprowadzających do obrotu nierzetelne faktury stanowi wystarczającą podstawę zabezpieczenia zobowiązań podatkowych, co wspiera dodatkowo relacja kwoty zobowiązań do zapłaty do posiadanego przez stronę majątku.
Rozstrzygając ten spór wskazać trzeba na art. 33 § 1 O.p. stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Stanowi on, że zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności, gdy podatnik nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na utracie prawa własności do majątku, które może utrudnić lub udaremnić egzekucję. Stosownie do art. 33 § 2 pkt 2 O.p., zabezpieczenia w okolicznościach wymienionych w § 1 można dokonać również w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W takim przypadku zabezpieczeniu, z zastrzeżeniem art. 54 § 1 pkt 1, podlega również kwota odsetek za zwłokę należnych od zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu (art. 33 § 3 O.p.).
Przesłanką ustanowienia zabezpieczenia zobowiązania podatkowego na majątku podatnika przed terminem jego płatności jest uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, w szczególności trwałe nieuiszczanie wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonywanie czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. Sformułowanie "uzasadniona obawa" jest klauzulą generalną umożliwiającą organom podatkowym dokonanie stosownej do okoliczności kwalifikacji zdarzenia prawnego. Ordynacja podatkowa nie formułuje zamkniętego katalogu przypadków, kiedy zabezpieczenie winno być dokonane, ogranicza się do wskazania dwóch przykładowych przypadków, na co wskazuje użycie sformułowania "w szczególności". Wskazane przypadki to: (a) trwałe nieuiszczanie wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych, (b) zbywanie majątku mające na celu utrudnienie lub udaremnienie egzekucji. Wykazanie przez organ podatkowy istnienia któregokolwiek ze wskazanych przypadków, stanowi jednoczesne wykazanie istnienie przesłanki "uzasadnionej obawy" niewykonania zobowiązania. Jednakże katalog zachowań, które mogą wywołać "uzasadnioną obawę" niewykonania zobowiązania podatkowego jest niewątpliwie szerszy. Odwołując się do znaczenia wyrazów "obawa" i "uzasadniona" w języku etnicznym (potocznym), albowiem nie mają one żadnych szczególnych konotacji w języku prawnym bądź prawniczym, należy stwierdzić, że pierwsze z pojęć oznacza "stan, uczucie niepewności, niepokoju co do skutku, następstw czegoś, strach, lęk", z kolei "uzasadniony" w użyciu przymiotnikowym "oparty na obiektywnych racjach, słuszny, usprawiedliwiony". Tym samym "uzasadniona obawa" to stan, w którym w oparciu o obiektywne przesłanki, zachodzi niepewność co do skutku bądź następstwa czegoś. To z kolei w kontekście przyszłej realizacji zobowiązania podatkowego oznacza sytuację, w której organ podatkowy ma obiektywne podstawy do uznania, że podatnik zobowiązania nie wykona (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1402/14, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Niewątpliwe sposób powstania zobowiązania podatkowego, rozumiany jako ocena działań podatnika w kontekście rzetelności deklarowania podstaw opodatkowania będzie mieścił się w tym pojęciu. Potwierdza to utrwalone w tym względzie orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdzające, że obawę niewykonania zobowiązania podatkowego uprawdopodabniają m.in. fakt nierzetelnego prowadzenia ksiąg handlowych jak również zaniżenie dochodów będących przedmiotem opodatkowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1994 r., sygn. akt SA/Gd 96/94, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Bk 367/2005, publ. w CBOSA), jak też ujawnienie w postępowaniu kontrolnym okoliczności, że podatnik dokonywał obniżenia podatku należnego na podstawie faktur VAT nieuprawniających do obniżenia podatku należnego o kwoty podatku w fakturach tych naliczonego lub podatku rozliczonego na podstawie fikcyjnych faktur (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 15 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 248/10; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 22/08; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2004 r., sygn. akt III SA 2408/03, Lex nr 260869, wyrok niepublikowany w CBOSA; teza powtórzona w ponad dwudziestu innych orzeczeniach).
Ustalenie istnienia przesłanek zabezpieczenia wskazanych w art. 33 § 1 O.p. nakłada na organy podatkowe obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Powinność ta wynika z treści przepisów art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., tj. przepisów kształtujących zasadę prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 373/05, opubl. CBOSA). Treść art. 33 § 1 O.p. wyraźnie stanowi o "uzasadnionej obawie", a więc takiej, która ma swoje źródło w obiektywnie stwierdzonym stanie faktycznym sprawy, jak również o "wykonaniu" zobowiązania, a więc nie tylko dobrowolnie, ale i w drodze egzekucji. Nie ma przy tym wątpliwości, iż to, czy istnieje obawa niewykonania zobowiązania w konkretnym wypadku pozostawiono do uznania właściwego w sprawie organu. Uznanie to nie może oznaczać dowolności działania, lecz powinno być oparte na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I FSK 594/11, opubl. CBOSA). Jak już wskazano katalog okoliczności, które uzasadniają obawę niewykonania zobowiązania jest otwarty i wystąpienie przesłanki uzasadniającej dokonanie zabezpieczenia można dowieść poprzez wskazanie na wystąpienie innych okoliczności niż te, które zostały wyraźnie wskazane w przepisie (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2007r, t. I, s. 289-290). Stąd też za prawidłowe uznać należy stanowisko, że organy podatkowe mogą sięgać po wszelkie dowody, czy ustalenia faktyczne uzasadniające zaistnienie "uzasadnionej obawy" niewykonania zobowiązania podatkowego, o której mowa w analizowanym przepisie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1230/10 i z dnia 11 listopada 2009 r., sygn. akt I FSK 1383/08, opubl. CBOSA).
W rozpoznanej sprawie, zdaniem Sądu, organy podatkowe w sposób zgodny z opisanymi wymogami wykazały, że istniała uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego, o której mowa w przepisie art. 33 § 1 O.p. Istotną okolicznością jest bowiem sposób powstania zobowiązania podatkowego. Jak wynika z akt sprawy bezpośrednią przyczyną podjęcia czynności w zakresie dokonania zabezpieczenia zobowiązania skarżącego w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do grudnia 2012 r. były ustalenia poczynione w toku prowadzonego wobec skarżącego postępowania kontrolnego. Wynikało z niego, że skarżący może brać udział w obrocie fakturami nie odzwierciedlającymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W treści zaskarżonej decyzji organy podatkowe szeroko opisały ustalone fakty i udział w nich skarżącego. Wynika z nich, że strona wykazywała nabycie samochodów specjalnych od "A" A. D. i "B" A. W.. Dalsze czynności wykazały, że podmioty te jedynie firmowały nabycie pojazdów osobowych, które następnie rejestrowano w N. jako pojazdy specjalne. Nie dokonywały one faktycznie tych czynności, nie deklarowały ich i nie odprowadzały należnego z tego tytułu podatku. Odbiorcą faktur dokumentujących dostawę samochodów specjalnych pomoc drogowa od tych osób był m.in. skarżący, który po nabyciu i rejestracji ww. pojazdów we właściwym urzędzie dokonywał zmiany ich przeznaczenia i sprzedawał jako samochody osobowe. W związku z nabywaniem pojazdów specjalnych nie była od nich płacona akcyza. Dokonując odliczenia podatku z faktur wystawionych przez powołane podmioty skarżący zawyżył wysokość zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług. Opisane okoliczności wskazujące na fakt możliwego uczestnictwa skarżącego w obrocie nierzetelnymi fakturami stanowi niewątpliwie podstawę do rozważenia dokonania zabezpieczenia powstałych z tego tytułu zobowiązań podatkowych na majątku podatnika. Zasadnie zatem organy podatkowe uznały, że istnieje obawa czy skarżący będzie w stanie wywiązać się z należnych zobowiązań podatkowych. Dysponując taką wiedzą organy podatkowe dokonały analizy sytuacji majątkowej strony zestawiając ją z przewidywaną wysokością zobowiązań podatkowych. Działania te ocenić trzeba jako uprawnione, podobne jak wnioski z nich wyprowadzone.
Z dokonanych przez organy podatkowe wyliczeń wynika, że zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2012 r. obejmują kwotę 2.702.311 zł, zaś kwota odsetek to suma 478.856 zł, co razem przekracza kwotę 3.000.000. zł. Wartości te organ podatkowy zestawił z sytuacją finansową skarżącego słusznie ustalając, że uzasadnia ona obawę niewykonania zobowiązania. Skarżący za lata 2013 – 2014 wykazał stratę lub niewielkie dochody, nie lepiej rokują ustalenia dotyczące 2015 r., gdyż na dzień wydania zaskarżonej decyzji ustalono, że strona nie dokonywała wpłat zaliczek na podatek dochodowy, co świadczy o osiąganiu niewielkich dochodów lub wręcz ich braku. W tym kontekście niezrozumiały jest zarzut skargi podnoszący brak obowiązku wpłaty zaliczek na podatek dochodowy za 2015 r. Gwarancji wykonania zobowiązania nie dostarcza analiza majątku podatnika. Z poczynionych przez organy podatkowe ustaleń faktycznych wynika, że skarżący nie posiada majątku ruchomego lub nieruchomego mogącego stanowić podstawę ustanowienia zastawu czy hipoteki. Ujawnione nieruchomości stanowiące własność lub współwłasność strony nie dość, że pokrywają przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych, ich łączna wartość stanowi kwotę 480.539 zł (wg aktów notarialnych zakupu), to dodatkowo zabezpieczone są hipotekami ustanowionymi na rzecz banków w łącznej sumie 789.412 zł.
Łączna wartość samochodów zarejestrowanych jako własność skarżącego, mogących stanowić ewentualną podstawę dokonania zastawu, wynosi 245.000 zł, a zatem także nie stanowi podstawy do uznania, że z niej można zaspokoić należności podatkowe z tytułu podatku VAT.
Oceniając sytuację majątkową strony organ podatkowy wskazał także na kwoty zakupu i sprzedaży towarów wynikające z deklaracji na podatek od towarów i usług składanych za 2014 i I półrocze 2015 r. wynikało z nich, że w 2014 r. strona wykazała zakupy na kwotę 3.266.227 zł, a sprzedaż 3.099.557 zł, zaś w I półroczu 2015 r. zakupy na kwotę 1 .578.818, 16 zł, zaś sprzedaż – 1.588.639 zł. Zasadnie jednak wywodzi organ podatkowy, że okoliczność ta nie może być podstawą do odstąpienia od zabezpieczenia, gdyż podane wartości odnoszą się do majątku obrotowego. Istotny w rozważanej sytuacji jest fakt, że powstanie zobowiązań wiąże się z ustaleniami podważającymi rzetelność ksiąg i rejestrów prowadzonych przez skarżącego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podatkowy wskazuje, że dane zamieszczane w składanych przez stronę zeznaniach dowodzą, iż prowadzona działalność jest niezyskowna, skarżący ponosi bowiem koszty, których nie wykazywał w rozliczeniach. Zysk ze sprzedaży jednego pojazdu obliczony przez organ podatkowy wynosi 87,50 zł, bez uwzględnienia m.in. kosztów tłumaczenia dokumentów składanych przy rejestracji pojazdów, zakupu paliwa, polis ubezpieczeniowych (szczegółowy opis i kalkulację zawarto na stronie 21 zaskarżonej decyzji).
W świetle opisanych faktów stwierdzić trzeba, że organy podatkowe dokonały wszechstronnej analizy majątkowej skarżącego dochodząc do słusznego wniosku, iż jego sytuacja finansowa w połączeniu z okolicznościami powstania zobowiązania podatkowego uzasadnia obawę niewykonania zobowiązania podatkowego, którego zaistnienie przewidują organy podatkowe. W sposób logiczny oraz przekonujący wskazano, że zarówno ruchomy jak i nieruchomy majątek skarżącego (w tym deklarowane kwoty obrotu) nie stanowi podstawy gwarantującej wykonanie zobowiązań podatkowych.
W związku z powyższym – w ocenie Sądu – w dyspozycji przepisu art. 33 § 1 O.p. mieści się sytuacja w której z jednej strony podmiot będący adresatem decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego nie posiada składników majątku ruchomego i nieruchomego mogącego stanowić przedmiot gwarantujący wykonanie zobowiązań podatkowych, z drugiej zaś uprawdopodobnione zostało, iż w związku z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą brała ona udział w procederze obrotu fakturami nie dokumentującymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Powyższe świadczy nie tylko o prawdopodobnym braku środków finansowych mogących służyć uiszczeniu kwoty należnej z tytułu przewidywanych zobowiązań podatkowych, ale nasuwa podejrzenie iż skarżący w sposób świadomy podejmuje działania mające na celu uszczuplenie wpływów Skarbu Państwa. Inaczej, słusznie organy podatkowe oceniły, że podejmowane przez skarżącego działania mogą skutkować zagrożeniem efektywności przyszłej egzekucji administracyjnej.
W świetle przedstawionych rozważań jako nieuzasadnione ocenić trzeba zarzuty skargi podnoszące naruszenie art. 33 § 1 i 2 O.p., poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie istniała uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania.
Nie podziela Sąd również zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym wskazywanych w skardze art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.
Wbrew zarzutom skargi organ podatkowy zebrał niezbędne materiały dowodowe i dokonał ich prawidłowej oceny, wykazując, że sytuacja finansowa skarżącego, zestawiona z wysokością zobowiązań podatkowych oraz sposobem powstania zobowiązań dają podstawę do obaw, że strona nie uiści ciążących na niej podatków wraz z odsetkami za zwłokę, co już opisano.
Nadto wskazać trzeba na charakter prowadzonego postępowania – jest ono pomocnicze wobec postępowania w przedmiocie wymiaru zobowiązania i znacznie odformalizowane. Przepis art. 123 § 2 stanowi, że organ podatkowy może odstąpić od zasady przewidzianej w § 1, (...) w przypadkach, o których mowa w art. 200 § 2 pkt 2 O.p. tj. w sprawach zabezpieczenia i zastawu skarbowego. Ponadto w sprawach tych - zgodnie z art. 200 § 2 pkt 2 O.p. organ nie ma obowiązku wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Z tych przyczyn jako nieuzasadniony ocenić trzeba zarzut nieprzesłuchania skarżącego.
Podobnie należy odnieść się do zarzutu braku wykazania przez organ podatkowy tezy o nierzetelności faktur wystawianych na rzecz skarżącego, jak już wskazano w ramach postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją organ podatkowy ma jedynie wykazać obawy, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Postępowanie zabezpieczające nie zastępuje postępowania podatkowego w zakresie weryfikacji ustaleń co do wysokości zobowiązania podatkowego. Organ prowadzący postępowanie w przedmiocie zabezpieczenia musi jedynie uprawdopodobnić, że zaległość w określonej w sposób przybliżony wysokości istnieje. Nie jest to natomiast postępowanie konkurencyjne do postępowania kontrolnego. Ocena dowodów stanowiących podstawę przyszłych merytorycznych rozstrzygnięć dotyczących m.in. wysokości zobowiązania podatkowego wykracza poza przedmiot decyzji zabezpieczającej i zakres tego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt I GSK 397/10 publ. CBOSA). Z tych też względów zarzut strony podnoszący niewyjaśnianie wszystkich okoliczności dotyczących nierzetelności faktur wystawianych na rzecz skarżącego, braku w tym zakresie wiążących ustaleń oraz pominięcia okoliczności, iż skarżący dołożył należytej staranności w weryfikacji kontrahentów, co uchyla zasadność dokonania zabezpieczenia należy ocenić jako bezzasadny wyjaśniając jednocześnie, iż wszystkie wymienione powyżej wątpliwości i dowody strona będzie uprawniona przedstawiać w toku postępowania wymiarowego.
W rezultacie należy stwierdzić, że opisane fakty, odniesione prawidłowo do treści art. 33 § 1 i § 2 pkt 2 O.p., dawały dostateczne podstawy do uznania, że w sprawie wystąpiły uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązań podatkowych przez skarżącego. Prawidłowo ustalił i wywiódł organ podatkowy, że charakter prowadzonej przez stronę działalności, sposób jej działania powodował wystąpienie uzasadnionych obaw co do wykonania zobowiązań przez stronę, pogłębiła je analiza
sytuacji majątkowej strony zestawiona z wysokością przybliżonej kwoty zobowiązań. W takim wypadku organ podatkowy mógł poczuć się zagrożony w zaspokojeniu swoich, przewidywanych wierzytelności.
Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę jako nieuzasadnioną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło