I SA/Wr 533/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier na automatach o niskich wygranych za czerwiec 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, strona skarżąca - A sp. z o.o. z/s w K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniała, że jej możliwości finansowe uniemożliwiają opłacenie kosztów sądowych. Podkreślała, że w ubiegłym roku podatkowym osiągnęła stratę w kwocie [...] zł, wynikającą między innymi ze zwiększonego obciążenia fiskalnego prowadzonej działalności. Wskazała przy tym na duży spadek rentowności sprzedaży i kapitału własnego w porównaniu z poprzednim okresem sprawozdawczym, co – jak podnosiła – zagraża dalszemu istnieniu firmy i może skutkować zmniejszeniem zatrudnienia oraz pogorszeniem się ogólnej kondycji finansowej firmy. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, natomiast na rachunku bankowym posiada kwotę [...] zł. Z przesłanych dokumentów wynika, że w roku 2009 skarżąca spółka uzyskała dochód w kwocie [...] zł (przy przychodach w kwocie [...] zł), w roku 2010 poniosła stratę w kwocie [...] zł (przy przychodach w kwocie [...] zł), na dzień 31 grudnia 2010 r. jej aktywa miały wartość [...] zł, pasywa [...] zł, kapitał zapasowy [...] zł, pozostałe kapitały rezerwowe [...] zł, natomiast środki pieniężne w kasie i na rachunkach stanowiły łącznie kwotę [...] zł. W marcu, kwietniu i maju 2011 r. spółka dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi o wartości odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł. Na dzień 20 kwietnia 2011 r. skarżąca odnotowała stratę w kwocie [...] zł (przy przychodach w kwocie [...] zł) i prowadziła inwestycje krótkoterminowe o wartości [...] zł. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że wnioskodawca nie wykazał spełnienia przesłanek wymaganych dyspozycją art. 246 § 2 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W sprzeciwie od tego postanowienia strona skarżąca podniosła, że posiadany przez nią majątek trwały nie może zostać spieniężony, stanowią go bowiem automaty do gier o niskich wygranych które – z uwagi na zmianę przepisów – mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia odpowiednich licencji. Co więcej, sprzedaż tego majątku, stanowiącego źródło przychodu spółki, musiałaby skutkować jej niewypłacalnością. Strona podniosła, że nawet późniejsze uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji podatkowej nie pozwoliłoby jej odzyskać utraconego w ten sposób majątku. W kwestii dysponowania środkami na rachunku bankowym, spółka wskazała, że ma trudności z regulowaniem bieżących zobowiązań a wpływy były niewystarczające na uiszczenie podatku od gier od posiadanych przez spółkę automatów. Do wniosku strona dołączyła postanowienie o zwolnieniu spółki od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy (postanowienie z dnia 5 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 470/11). Z urzędu wskazać należy, że w sprawach aktualnie zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu ze skarg wnioskodawcy, łączna wysokość wpisów wynosi [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.: dalej u.p.s.a.), zgodnie z którą, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1) i 2) u.p.s.a., możliwe jest zwolnienie osoby prawnej wnoszącej skargę od kosztów sądowych poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 2 pkt 1) u.p.s.a.) w sytuacji, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub w zakresie częściowym (art. 246 § 2 pkt 2) u.p.s.a.), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązek wykazania sygnalizowanych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, lub częściowym spoczywa na wnioskodawcy. W stanie faktycznym sprawy, strona skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych, a więc przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3 u.p.s.a. Zasadność zgłoszonego wniosku Sąd oceniał zatem pod kątem spełnienia przesłanki o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2) u.p.s.a., ocenianej na tle ogólnej kondycji finansowej spółki, postrzeganej wedle informacji przedstawionych przez wnioskodawcę. Ocenę możliwości płatniczych strony w zakresie wymaganego wpisu od skargi ([...] zł) Sąd przeprowadził w odniesieniu do sytuacji finansowej strony na dzień rozpoznania wniosku, przy uwzględnieniu sytuacji spółki we wcześniejszym okresie prowadzania działalności gospodarczej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OZ 608/10; Lex nr 741866), a nadto, przy uwzględnieniu łącznej wysokości wpisów, jakie skarżąca zobowiązana jest ponieść w związku ze złożonymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargami. Ważąc spełnienie przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2) u.p.s.a., warunkującej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Sąd miał przy tym na uwadze także wykładnię terminu "środków" o jakim mowa w tym przepisie, przeprowadzoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 listopada 2010 r. (sygn. akt II OZ 1155/10; Lex nr 743676), w myśl której, przez pojęcie "środki" należy rozumieć nie tylko środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, czy wartość środków trwałych. Obowiązkiem ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest zatem również wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów. Rozpoznając – w myśl przedstawionych kryteriów – wniosek strony, Sąd nie znalazł podstaw do zwolnienia spółki od kosztów sądowych we wnioskowanym przez nią zakresie, w tym także w zakresie zwolnienia od części wymaganego wpisu od skargi. W nawiązaniu do argumentów wniosku należy w pierwszej kolejności podkreślić, iż sam fakt ponoszenia straty z tytułu prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej nie oznacza, że strona utraciła płynność finansową. Okoliczność ta nie przesądza bowiem o braku możliwości poniesienia przez wnioskodawcę wymaganych kosztów sądowych w sprawie. Strata w zakresie prowadzonej przez spółkę działalności jest bowiem jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, a jej wystąpienie nie oznacza braku środków finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 43/11, Lex nr 783832). Odwołując się do orzecznictwa, poniesienie straty za ostatni rok obrotowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, jeśli spółka posiada znaczne środki w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 921/10, Lex nr 659009). Tak też przedstawia się sytuacja majątkowa spółki, która, pomimo deklarowanej straty, posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, zaś wartość jej środków trwałych kształtuje się na poziomie [...] zł. Powyższa uwaga znajduje potwierdzenie w wysokości przychodów osiąganych przez spółkę w latach 2009-2010. Powyższego nie umniejsza przedstawiony przez wnioskodawcę wyciąg z rachunku bankowego z saldem w wysokości [...] zł. Należy przy tej okazji podnieść, że rachunek ten przedstawia historię operacji bankowych w jednym dniu (podkreślenie Sądu), a nadto, nie odzwierciedla operacji gospodarczych odpowiadających skali prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. W kontekście tym trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity z 2010 r., Dz. U. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) przedsiębiorca ma obowiązek dokonywania i przyjmowania płatności w obrocie profesjonalnym (z innymi przedsiębiorcami w związku z wykonywaną działalnością) za pośrednictwem rachunku bankowego. Bez wątpienia zatem, ujawniony rachunek bankowy, z saldem w wysokości [...] zł, nie może być głównym rachunkiem bankowym spółki. Z tych względów, w stanie faktycznym sprawy, aktualna pozostaje teza wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2011 r. (sygn. akt II OZ 1361/10; Lex nr 743829), że to w interesie strony leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny i mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne oraz niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Uzupełniająco należy dodać, że skarżąca spółka nie wykazała, by – w świetle deklarowanej przez nią sytuacji materialnej – podjęła starania o uzyskanie środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych (choćby przy pomocy instytucji kredytowych), o czym traktuje Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianym na wstępie postanowieniu z dnia 23 listopada 2010 r. w sprawie o sygn. akt II OZ 1155/10. W nawiązaniu do argumentacji strony zauważenia wymaga, że okoliczności związane z obowiązkiem ponoszenia wydatków dotyczących zobowiązań publicznoprawnych, w tym zwiększonego podatku od posiadanych automatów od gier, nie mogą uzasadniać zwolnienia od kosztów sądowych. Założenie, że konieczność zapłaty podatków powinna uzasadniać zwolnienie od kosztów sądowych jest niezrozumiałe, bowiem koszty sądowe nie mogą być traktowane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania. Obie należności mają charakter publicznoprawny, a zatem, powinny być regulowane w tej samej kolejności. Uprawniony jest przy tym pogląd, że skoro strona skarżąca nie posiada zaległości w spłacie należności podatkowych (wynoszących rocznie około [...] zł), to – wobec braku dowodów przeciwnych – dysponuje dostatecznymi środkami pieniężnymi na uiszczenie kosztów sądowych w sprawie, które na obecnym etapie stanowi wpis od skargi w kwocie [...] zł. Argumentu przemawiającego za zasadnością wniosku nie może również stanowić podnoszona przez spółkę perspektywa hipotetycznego ogłoszenia jej upadłości w związku z podwyższeniem podatku od posiadanych automatów. Należy wskazać, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy Sąd bada stan majątkowy wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku, nie zaś hipotetycznie nakreślony stan przyszły. Sąd podziela nadto pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II FZ 17/06, że regulowanie przez spółkę bieżących zobowiązań w zasadzie wyklucza możliwość przyznania jej prawa pomocy. Odnosząc się końcowo do dołączonego do sprzeciwu postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 sierpnia 2011 r. (sygn. akt I SA/Bd 470/11), mocą którego stronie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, trzeba podnieść, że okoliczność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w innych sprawach nie może sama w sobie (podkreślenie Sądu) stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w kolejnej sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 231/08; Lex nr 478981). Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby Sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający. Jak to zostało już podkreślone wcześniej, dokonując oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd ocenia jego zasadność na dzień orzekania, a nadto, w oparciu o dowody przedłożone przez ubiegającego się o taką pomoc w tej konkretnej sprawie (podkreślenie Sądu). Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2) u.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, o czym orzekł jak w sentencji.