I SA/Wr 610/04
WyrokWSA we Wrocławiu2005-10-17
Skład orzekający: Jadwiga Danuta Mróz, Maria Tkacz-Rutkowska, Zbigniew Łoboda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki poniesione na podstawie nieważnej czynności prawnej (umowy o pracę zawartej z naruszeniem art. 203 K.h.) mogą stanowić koszt uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jeśli istniał cel ich poniesienia w celu uzyskania przychodu?Ratio decidendi
Wydatki poniesione na podstawie nieważnej czynności prawnej mogą stanowić koszt uzyskania przychodu, jeśli istniał cel ich poniesienia w celu uzyskania przychodu, a wydatek nie jest wyłączony z kosztów na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Nieważność czynności prawnej sama w sobie nie wyklucza możliwości zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodu, jeśli spełnione są przesłanki z art. 15 ust. 1 ustawy.Stan faktyczny
Spółka Centrum A Spółka z o.o. zakwestionowała decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 rok. Organy podatkowe zakwestionowały zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na wynagrodzenia zarządu oraz koszty używania samochodów służbowych, uznając umowy za nieważne z powodu naruszenia art. 203 K.h. Zakwestionowano również koszty z tytułu amortyzacji nieplanowej zakupionych samochodów. Spółka argumentowała, że umowy były ważne lub że późniejsze działania sanowały ich nieważność, a amortyzacja była prawidłowa. WSA uchylił decyzje organów podatkowych w części dotyczącej kosztów wynagrodzeń zarządu, uznając, że organy nie rozpoznały, czy wydatki te mogą stanowić koszt uzyskania przychodu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego i orzeczono, że decyzje nie podlegają wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Sędziowie Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca) Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2005 r. sprawy ze skargi Centrum A Spółka z o.o. w J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...], nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz Centrum A spółka z o.o. w J. G. kwotę 3.364,40 (trzy tysiące trzysta sześćdziesiąt cztery i 40/100) zł - tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. orzeka, że decyzje wymienione w pkt I nie podlegają wykonaniu.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. określił Centrum A spółka z o.o. w J. G. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 rok w wysokości [...].
W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, ze Centrum A dokonując rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r., zawyżyło koszty uzyskania przychodów łącznie o [...], na co złożyły się wydatki poniesione na podstawie umów o pracę ([...]) i o używanie samochodów dla celów służbowych ([...]), zawartych przez spółkę z B. S. - prezesem zarządu oraz S. G. - wiceprezesem, jak również koszty z tytułu tzw. amortyzacji nieplanowej ([...]).
W przedstawionym zakresie ustalił organ, że wskazane umowy zostały zawarte z naruszeniem art. 203 K.h., albowiem spółka reprezentowana była przy nich naprzemiennie przez wskazane osoby zarządców, a mianowicie umowy z B. S. podpisał w imieniu spółki S. G., zaś umowy z nim podpisał w imieniu spółki tenże B. S.. Ponieważ umowy zawarte z naruszeniem art. 203 K.h. są bezwzględnie nieważne, wydatki poniesione na ich podstawie nie mogły stanowić kosztu uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Tym samym bez należytej podstawy spółka zaliczyła w ciężar kosztów podatkowych wynagrodzenie wypłacone wskazanym wyżej zarządcom ([...]), związane z tym składki na ubezpieczenie społeczne ([...]), jak również koszty delegacji pracowniczych ([...]). Konkluzja ta dotyczyła wynagrodzeń w okresie do [...], albowiem w dniu [...] pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników zawarł z zarządcami umowy o pracę, przez co spełnione zostały konieczne wymagania prawne. Także z powodu nieważności umowy, będącej następstwem naruszenia art. 203 K.h., zakwestionował organ wydatki stanowiące ryczałtowo określony zwrot kosztów używania przez wiceprezesa zarządu S. G. jego samochodu prywatnego na potrzeby działalności spółki.
Obok tego zakwestionował organ koszty uzyskania przychodu z tytułu tak zwanej amortyzacji nieplanowej. Ustalił w tym przedmiocie, że w roku 1999 spółka zakupiła trzy
samochody, to jest LUBLIN [...], DEAWOO [...] oraz MUSSO [...], które odnotowała w swojej ewidencji jako towary handlowe, a które przeznaczone być miały do jazd próbnych. W roku 2000 spółka dokonała przekwalifikowania samochodów, uznając je obecnie za środki trwałe i w związku z tym odniosła w ciężar kosztów odpisy amortyzacyjne wyliczone za okres od nabycia samochodów do ich przekwalifikowania. Zdaniem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nastąpiło to z naruszeniem art. 15 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Nie godząc się z rozstrzygnięciem spółka złożyła odwołanie podnosząc, że obok umów o pracę zawartych w dniu [...], wysokość wynagrodzenia członków zarządu określała uchwała zgromadzenia wspólników, podjęta w dniu następnym ([...].), co oznacza, że zgromadzenie to akceptowało powstałe stosunki pracy. Nadto zwróciła spółka uwagę, że zatrudnienie B. S. i S. G. pozostawało w związku z przejęciem przez spółkę zobowiązań pracowniczych prywatyzowanego Przedsiębiorstwa A we W., w którym - w odniesieniu do jego zorganizowanej części, to jest Stacji Obsługi Nr [...] - wskazane osoby pełniły funkcje dyrektora i zastępcy dyrektora.
Podniosła także odwołująca, że w 1997 r. przeprowadzona była w spółce kontrola skarbowa obejmująca prawidłowość rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych za 1995 r. i nie była wówczas kwestionowana ważność umów zawartych z członkami zarządu, co utwierdziło spółkę w przekonaniu o prawidłowości ustalania kosztów uzyskania przychodów z tego tytułu. Przypomniano także, że powołany uchwałą zgromadzenia wspólników pełnomocnik, podpisał w dniu [...] umowy o pracę z członkami zarządu z mocą obowiązującą od dnia [...] i że zwołane następnie zgromadzenie wspólników umowy zawarte przez pełnomocnika potwierdziło (uchwała nr [...] z dnia [...]). Skutki działania pełnomocnika skierowane były nie tylko na przyszłość, jak też przyjął organ kontroli skarbowej, ale również odnosiły się wstecz i uzasadniały zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów, wynagrodzeń i świadczeń pochodnych za okres do [...].
Ponieważ w następstwie przekwalifikowania samochodów na środki trwałe, przyjęto ich wartość początkową według ceny nabycia, zaszła potrzeba urealnienia tej wartości, czego dokonano odpisem amortyzacyjnym za przeszły okres, stosując analogię do sytuacji przewidzianej w art. 16e ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. uchylił zaskarżoną decyzję i w to miejsce określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych w wysokości [...], albowiem - jego zdaniem - delegacje B. S. były następstwem polecenia wyjazdu, a nie umowy, zawartej z naruszeniem obowiązujących przepisów. W pozostałym zakresie organ II instancji podzielił ustalenia i wnioski Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. W szczególności wskazano, że skuteczność umów o pracę i o używanie samochodu dla celów służbowych uzależniona była od zachowania wymogów prawnych. Ponieważ przy zawieraniu tych umów spółka nie była reprezentowana przez radę nadzorczą, ani przez pełnomocnika powołanego uchwałą zgromadzenia wspólników, tak jak tego wymagał art. 203 K.h., przeto umowy te były nieważne na podstawie prawa cywilnego. Powołując się na orzecznictwo sądowe stwierdził organ II instancji, że tylko ważna czynność prawna w rozumieniu art. 58 Kodeksu cywilnego, stanowić może podstawę prawną uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu i zaksięgowania w tym charakterze danego zjawiska gospodarczego.
Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że umowy o pracę zostały skutecznie zawarte dopiero w dniu [...] przez ustanowionego uchwałą zgromadzenia wspólników pełnomocnika i że jego działanie nie mogło sięgać wstecz - do lutego 1995 r., jak chciała odwołująca spółka. Także uchwała zgromadzenia wspólników z [...] dotyczyła jedynie wysokości płacy członków zarządu i w żaden sposób nie wspominała o trybie nawiązania stosunku pracy. Nie podzielił organ odwoławczy także argumentacji nawiązującej do skutków w zakresie zatrudnienia zarządców, wynikających jakoby z przejęcia do odpłatnego korzystania mienia Skarbu Państwa i związanych z nim roszczeń pracowniczych. W tym zakresie podniósł organ, że umowa ze Skarbem Państwa została zawarta w dniu [...], czyli już po utworzeniu spółki z o.o. - Centrum A i ukonstytuowaniu zarządu w osobach B. S. i S. G., jak również zawarciu zakwestionowanych przez organy podatkowe umów. Umowy o pracę z członkami zarządu nie stanowiły zatem kontynuacji zatrudnienia w przedsiębiorstwie państwowym.
W odniesieniu do amortyzacji nieplanowej przypomniał organ odwoławczy, że sporne samochody spółka zakupiła jako towary handlowe i tak je ujęła w ewidencji rachunkowej. Okoliczność wykorzystywania tych pojazdów do jazd testowych nie zmieniła ich
przeznaczenia do sprzedaży. W efekcie nie było możliwości dokonywania odpisów amortyzacyjnych za okres przed dniem wprowadzenia środków trwałych do ewidencji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 187 i 212 ustawy ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu zarzutów skarżąca zasadniczo ponowiła dotychczasowa argumentację. Podniosła też, że począwszy od 1995 r. aż do chwili obecnej, B. S. i S. G. wypełniali wszystkie obowiązki, jakie ciążyły na nich jako pracownikach, w tym także - stawiali się do pracy w miejscu i w czasie oznaczonym w umowie oraz świadczyli pracę zgodnie z zakresami obowiązków. Organy podatkowe w swoich rozważaniach nad kosztami uzyskania przychodu pominęły aspekt faktycznego świadczenia pracy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie przytaczając dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga była uzasadniona w części.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organy podatkowe zasadnie uznały, iż wymóg odpowiedniej reprezentacji spółki w umowach z członkami zarządu ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Według art. 203 Kodeksu handlowego, w umowach pomiędzy spółką a członkami zarządu tudzież w sporach z nimi reprezentuje spółkę rada nadzorcza lub pełnomocnicy, powołani uchwałą wspólników. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie wielokrotnie wypowiadano pogląd, że naruszenie przepisu art. 203 K.h. powoduje nieważność czynności prawnej w związku z art. 58 K.c. (K. Kruczalak, Spółki prawa handlowego, Gdańsk 1994, Sołtysiński, Szajkowski, Szwaja, Kodeks handlowy. Komentarz, tom 1, Warszawa 1997 r., s. 204, a także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23.01.1998 r., sygn. I PKN 489/97, publ. OSNAP nr 1/1999, poz. 8 jak i przywołane tam dalsze orzecznictwo). Z tego punktu widzenia słuszne było stanowisko organów, że umowy o pracę zawarte z członkami zarządu w dniu [...] dotknięte były wadą nieważności, skoro to zarządcy naprzemiennie reprezentowali spółkę, a dodać należy, że nie występowali w tej roli jako pełnomocnicy powołani uchwałą wspólników. Prawidłowe również zdaniem Sądu było wyrażone w zaskarżonych decyzjach zapatrywanie, że "podpisanie" umów o pracę w dniu [...] przez G. P. - pełnomocnika ustanowionego uchwałą zgromadzenia wspólników, nie mogło sanować czynności prawnych bezwzględnie nieważnych i wywierało skutek dopiero na przyszłość. W doktrynie zwraca się bowiem uwagę, że konsekwencją bezwzględnej nieważności czynności prawnej (art. 58 K.c.) jest jej (nieważności) definitywny charakter, co wyłącza możliwość konwalidacji takiej czynności, którą stosować można jedynie w przypadkach szczególnych, wyraźnie w ustawie przewidzianych (A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1996 r., s. 301-302, a także Z. Radwański, Prawo cywilne, część ogólna, Warszawa 1997 r., s. 284).
Reasumując należy wskazać, że wobec niezachowania formy wymaganej przez art. 203 K.h., nie doszło do skutecznego zawarcia umów o pracę w dniu [...]. W wyroku z dnia [...] Sąd Apelacyjny w B. wyraził pogląd, że umowa o pracę zawarta pomiędzy członkami zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest sprzeczna z przepisem art. 203 Kodeksu handlowego i nie powoduje powstania pracowniczego ubezpieczenia społecznego (sygn. akt III Aua 143/99, publ. OSA 2000/1/7). Podobne stanowisko co do skuteczności umów o pracę zawartych z naruszeniem art. 203 K.h. wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale składu 7 sędziów stwierdził, że zawarcie pomiędzy spółką z ograniczoną odpowiedzialnością a członkiem jej zarządu, będącym zarazem udziałowcem spółki, umowy o pracę z naruszeniem art. 203 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) daje podstawę do uznania, że członek zarządu spółki nie jest jej pracownikiem (publ. ONSA 2001/1/8).
W odniesieniu do spraw podatkowych podważenie ważności umowy o pracę z zarządcami, czy szerzej - stosunku prawnego pracy, służyło najczęściej uznaniu braku prawa osoby prawnej do zaliczenia wypłaconych im wynagrodzeń w poczet kosztów uzyskania przychodu. W dalszej części przytoczonej obok uchwały skład 7 sędziów wskazał też, że w konsekwencji odmowy uznania członka zarządu spółki za jej pracownika, faktycznie wypłacone wynagrodzenie podlega wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, w brzmieniu obowiązującym w 1995 r.
Nawiązując do przywołanego przed chwilą fragmentu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podnieść, że z dniem 1 stycznia 1999 r. uległo zmianie brzmienie przepisu art. 16 ust. 1 pkt 38, a to na podstawie art. 1 pkt 12 lit. a) tiret dziewiąte ustawy
z dnia 20 listopada 1998 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 144, poz. 931). W nowym brzmieniu przepis ten (art. 16 ust. pkt 38) wyłącza z kosztów uzyskania przychodów wydatki związane z dokonywaniem jednostronnych świadczeń na rzecz udziałowców (akcjonariuszy) lub członków spółdzielni nie będących pracownikami
w rozumieniu odrębnych przepisów, z tym że wydatki ponoszone na rzecz członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i innych spółdzielni zajmujących się produkcją rolną są kosztem uzyskania przychodów w części dotyczącej działalności objętej obowiązkiem podatkowym w zakresie podatku dochodowego. W tym miejscu należy przypomnieć, że B. S. i S. G. obok pełnienia funkcji piastuna organu byli również udziałowcami spółki. Skoro zatem art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy dochodowej, w brzmieniu obowiązującym do dnia [...], eliminował z kosztów uzyskania przychodu wszelkie wydatki na rzecz udziałowców nie będących pracownikami, to już od dnia [...] wykluczenie to dotyczy wydatków związanych z dokonywaniem świadczeń jednostronnych. Tymczasem w sprawie administracyjnej, organy podatkowe zaniechały rozważenia tej okoliczności (charakteru świadczenia) uznając, że wydatek poniesiony na podstawie nieważnej czynności prawnej, co do zasady nie stanowi kosztu uzyskania przychodu.
Odnosząc się do przedstawionego tu zagadnienia należy wskazać, że zbieżne z zapatrywaniem organów stanowisko prezentowane było również w orzecznictwie sądowym. Między innymi w wyroku z dnia [...] Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że jedynie ważna czynność prawna w rozumieniu art. 58 K.c. może stanowić podstawę prawną uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu i zaksięgowania w tym charakterze danego zdarzenia gospodarczego (sygn. I SA/Wr 2094/99, publ. LEX nr 39803). Na doniosłość z tego punktu widzenia, ważności czynności prawnej zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2003 r., sygn. III SA 2232/01, publ. Mon. Pod. nr 6/2003 r., s. 3), jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w wyroku z dnia 19 kwietnia 2005 r. (sygn. akt I SA/Wr 824/04, niepubl.).
Jednakże w orzecznictwie prezentowane też były poglądy odmienne. W wyroku z dnia [...] Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził z kolei, że nawet w wyniku zawarcia nieważnej umowy może dojść między stronami niedoszłego stosunku prawnego do zachowań polegających na spełnieniu świadczeń wzajemnych; w wypadku nieważnej umowy o pracę - do świadczenia pracy i do świadczenia polegającego na wypłacie wynagrodzenia i że jeżeli spółka z ograniczoną odpowiedzialnością poniosła wydatki związane
z dokonywaniem świadczeń na rzecz udziałowca niebędącego jej pracownikiem, to dopiero stwierdzenie, że świadczenia te miały charakter jednostronny, upoważnia do niezaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym od
dnia 1 stycznia 1999 r. (sygn. akt I SA/Łd 731/01, publ. ONSA 2004/2/56).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę opowiada się za drugim z przedstawionych poglądów. Przede wszystkim należy zauważyć, ze zasadnicze znaczenie dla uregulowania kwestii kosztów uzyskania przychodów ma art. 15 ust. 1 in principio ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, według którego kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Przepis ten dla uznania określonego wydatku za koszt uzyskania przychodu przewiduje jedynie dwa warunki, a mianowicie poniesienie wydatku w celu przychodu (warunek pozytywny) oraz niewymienienie wydatku w katalogu sformułowanym w art. 16 ust. 1 (warunek negatywny). Z tego punktu widzenia wydaje się nie mieć przesądzającego znaczenia, że dany wydatek poniesiony został na podstawie czynności prawnej, która - tak jak w niniejszej sprawie - nie odpowiadała wymogom formalnym określonym w przepisach prawa, jeżeli tylko można uznać, że jego (wydatku) celem było uzyskanie przychodu. Trzeba też odnotować, że skutkiem nieważnej czynności prawnej jest uznanie dokonanych na jej podstawie świadczeń za nienależne, jako w istocie nie mających ważnej podstawy (art. 410 § 2 K.c.). Jeżeli jednak świadczenia zostały spełnione, to mają one charakter czynności faktycznych, do których - jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym już wyroku z dnia 28 stycznia 2003 r. - również odnosi się pojęcie kosztu uzyskania przychodu. Dostrzegając zasadność tego stwierdzenia, należy odstąpić od wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...] (sygn. akt [...]) poglądu, według którego - nie stanowi "poniesienia wydatku" w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, dokonanie świadczenia na podstawie nieważnej czynności prawnej.
W konsekwencji przedstawionych powyżej uwag należy wskazać, że stwierdzenie nieważności zawartych w dniu [...] umów o pracę z udziałowcami i jednocześnie członkami zarządu - B. S. i S. G., jak również umów o używanie samochodów, nie zwalniało organów podatkowych od rozpoznania, czy poniesione przez spółkę na rzecz wspólników wydatki mogą stanowić koszty uzyskania przychodu na podstawie art. 15 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym w 2000 roku.
Nieuzasadniona okazała się z kolei pretensja skarżącej spółki w odniesieniu do kosztów z tytułu tzw. amortyzacji nieplanowej. Według art. 15 ust. 6 ustawy o podatku
dochodowym od osób prawnych, kosztem uzyskania przychodów są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (odpisy amortyzacyjne) dokonywane wyłącznie zgodnie z przepisami art. 16a-16m, z uwzględnieniem art. 16. Oznacza to, że kosztem podatkowym mogą być tylko takie odpisy amortyzacyjne, które dokonywane są według zasad określonych we wskazanych przed chwilą przepisach.
Z treści art. 16h ust. 1 pkt 1 oraz pkt 4 ustawy podatkowej wynika jednoznacznie, że odpisy amortyzacyjne, stanowiące koszt uzyskania przychodu, dokonywane są jedynie od tych środków trwałych, które zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych i począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki te zostały w ewidencji ujawnione. Oznacza to, że nie jest możliwe ze skutkiem w zakresie kosztów przychodów, dokonanie jednorazowego odpisu amortyzacyjnego za okres przed wprowadzeniem środków trwałych do ewidencji. Spóźnione ujawnienie środków trwałych w ewidencji spowoduje przesunięcie w czasie okresu amortyzacji, natomiast nie uzasadnia zaliczenia w poczet kosztów amortyzacji dokonanej sprzecznie z przepisami ustawy. Z tego też powodu bezpodstawne było odwoływanie się przez spółkę do regulacji art. 16e ust. 1, gdyż przepis ten dotyczy innej sytuacji, a mianowicie nabycia składników majątkowych, które nie zostały zaliczone do środków trwałych z powodu krótszego niż rok, przewidywanego okresu ich używania, a których faktyczne używanie przekroczyło roczny okres. Należy zaakcentować, że w dosłownym znaczeniu także wtedy podatnik nie nabiera uprawnienia do zaliczenia w poczet kosztów odpisów amortyzacyjnych za miniony okres, lecz tylko dokonuje korekty kosztów przychodu o różnicę między ceną nabycia lub kosztem wytworzenia a kwotą odpisów amortyzacyjnych, przypadającą na okres ich dotychczasowego używania. Tymczasem, jak ustaliły organy podatkowe, spółka zakwalifikowała zakupione w 1999 r. samochody do towarów handlowych, nie odnosząc wydatków na ich nabycie do kosztów uzyskania przychodu. W tych okolicznościach nie mógł znaleźć zastosowania art. 16e ust. 1 ustawy podatkowej.
Biorąc zatem pod uwagę przedstawione powyżej argumenty, skargę należało uznać za usprawiedliwioną jedynie w tej części, w jakiej odnosiła się do kosztów podatkowych
związanych z wydatkami na rzecz członków zarządu będących udziałowcami spółki. W tym bowiem zakresie organy nie rozpoznały, czy poniesione przez spółkę wydatki mogą stanowić koszty uzyskania przychodu na podstawie art. 15 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym w 2000 roku.
Zaniechanie zatem zastosowania art. 15 ust. 1 ustawy do oceny ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do uchylenia decyzji
obu instancji skarbowych na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 ustawy procesowej. Nadto w przedmiocie wykonalności decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło