I SA/Wr 669/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek, Sędziowie sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), sędzia WSA Piotr Kieres, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Połaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2015 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpoznaniu odwołania B. N. (dalej: podatnik, strona, skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r., nr [...] ustalającą podatek od nieruchomości za 2015 r. w kwocie 988,00 zł. Jak wynika z akt sprawy podatnik w dniu 8 stycznia 2016 r. złożył "informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych". Prezydent Miasta L. postanowieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2011 – 2016. W postępowaniu organ ustalił, że strona [...] r. w oparciu o umowę darowizny stała się właścicielem nieruchomości położonej w L. przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] r. organ podatkowy I instancji ustalił wysokość podatku od nieruchomości za 2015 r. Przedmiotem opodatkowania objęto: budynki mieszkalne lub ich części o pow. 149,00 m2 oraz grunty pozostałe o pow. 2.054,00 m2. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący kwestionował obciążenie podatkiem od nieruchomości za okres 6 lat, co jego zdaniem stanowi zaniedbanie urzędników skoro na każde pismo z urzędu miasta odpowiadał. Wskazał również na swoją trudną sytuację materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wskazaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Przytaczając treść art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. a i b, art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U z 2014 r., poz. 849 z późn. zm., tj. w brzmieniu jakie obowiązywało w 2015 r., dalej: u.p.o.l.. oraz wskazując na dane z ewidencji gruntów i budynków, a także Informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych organ odwoławczy uznał, iż zasadnie organ I instancji ustalił podatnikowi podatek od nieruchomości za 2015 r. w kwocie 988,00 zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania zauważył organ odwoławczy, że na działce położonej w L., przy ul. [...] o pow. 2.054,00 m² istnieje budynek mieszkalny o pow. 149 m², którego budowa została zakończona w 2006 r., zaś użytkowanie rozpoczęto co najmniej w 1995 r. Świadczy o tym fakt zameldowania się przez podatnika pod wskazanym adresem, co jest równoznaczne z zadeklarowaniem zamieszkiwania na nieruchomości z zamiarem stałego pobytu. Obowiązek podatkowy, w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości powstał więc już w 1996 r. Wyjaśnił organ, iż bez znaczenia dla powstania obowiązku podatkowego jest fakt braku zgłoszenia budynku do użytkowania. Wskazując na treść art. 68 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 6 ust. 6 u.p.o.l. stwierdził, iż organ podatkowy miał prawo ustalić wysokość zobowiązania podatkowego za 2015r., podkreślając, że w przypadku podatnika obowiązek podatkowy aktualizował się już od 1 stycznia 1996 r., tj. od roku następującego po roku, w którym skarżący zamieszkał na nieruchomości. Tymczasem podatnik stosowną informację złożył dopiero w dniu 8 stycznia 2016 r. Zauważył również organ, że nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy argumenty skarżącego dotyczące jego sytuacji finansowej. Nie ma ona bowiem wpływu na sposób opodatkowania należącej do podatnika nieruchomości. Kwestie te mogą być natomiast rozważane w ramach postępowania o udzielenie ewentualnej ulgi uznaniowej w zapłacie podatku. Może to jednak nastąpić w odrębnym postępowaniu, wszczętym na wniosek podatnika. Na powyższą decyzję z dnia [...] r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł B. N.. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że działkę kupił od rolnika, na V klasie stoi dom, na IV jest posadzone około 100 świerków, 40 drzew owocowych oraz krzewów. Wielkość działki to 2.054,00 m². Na otrzymane pismo z Urzędu Miasta z dnia 8 stycznia 2016 r. złożył stosowną informację. W księdze wieczystej działka figuruje jako niezabudowana, gdyż był robiony tylko czasowy odbiór budynku aby zamieszkać. Dom był natomiast budowany systemem gospodarczym. Podniósł, że odpowiadał na pisma Urzędu i dostarczał wymagane dokumenty, nie otrzymywał jednak żadnych "wniosków" dot. opłaty za grunt. Poza gruntem, na którym stoi dom, działka jest uprawiana, w związku z tym skarżący wyraził wątpliwość czemu nie stanowi ona gruntu rolnego. Z zaskarżoną decyzją podatnik nie zgodził się, ponieważ nie uchyla się od obowiązków i ma żal, że obciążono go za 5 lat wstecz. Jest na emeryturze, ma zajęcia komornicze i musi dorabiać aby przeżyć. Wobec tego wyraził pogląd, iż nie powinien być obciążony kwotą 6.000,00 zł za niedopatrzenie urzędnika. W związku z tym poprosił o pozytywne rozpatrzenie jego skargi. Prawomocnym postanowieniem z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 928/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił w/w skargę B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., nr [...]. Sąd uznał, iż decyzja Kolegium nie została stronie prawidłowo doręczona, a zatem nie weszła do obrotu prawnego. W związku z tym nakazał organowi administracji prawidłowe doręczenie decyzji stronie, co otworzy bieg terminu do wniesienia skargi i umożliwi skarżącemu skorzystanie z tego prawa. Wykonując powyższe postanowienie Sądu, Kolegium za pismem z dnia 18 maja 2017 r,. nr [...] ponownie wysłało do B. N. przedmiotową decyzję celem jej doręczenia. Decyzję z dnia [...] r., nr [...] doręczono podatnikowi w dniu 19 maja 2017r. Na przedmiotową decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł B. N., zarzucając, że Kolegium zasugerowało się postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 927/16. Jak stwierdził skarżący "od decyzji Sądu Administracyjnego w L. wniósł odwołanie do Sądu Administracyjnego we W.". Skarżący podał, że jego pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną, zaś on sam "otrzymał pismo o braku podstaw do wniesienia skargi". Reasumując, B. N. podkreślił, że jest uprawniony do wniesienia skargi, w związku z czym ją wnosi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016, poz. 1066 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który to przepis nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Odnośnie wymiaru podatku od nieruchomości za 2015 r. należy wskazać, że organ podatkowy ograniczony jest czasowo przy wymiarze zobowiązania w podatku od nieruchomości terminami przedawnienia z art. 68 § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowe (tekst jedn. Dz. U. z 2015, poz. 613 ze zm., dalej: O.p.). W rozpatrywanej sprawie to skarżący był zobowiązany do złożenia w organie podatkowym stosownej informacji o powstaniu obowiązku podatkowego, bez wezwania organu podatkowego. W rozpatrywanej sprawie skarżący złożył informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych w 2016 r., tymczasem jak ustaliły organy obowiązek podatkowy powstał znacznie wcześniej, bo przed 2000 r. skoro skarżący nabył w oparciu o umowę darowizny w dniu [...] r. nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] i nabyciu temu podatnik nie zaprzecza. Tym samym organ podatkowy na podstawie art. 68 § 2 O.p. mógł ustalić zobowiązanie za te lata, w których powstał obowiązek podatkowy, od końca których do doręczenia decyzji z wymiarem podatku nie upłynęło 5 lat. W rozpatrywanej sprawie decyzja Prezydenta Miasta L. została doręczona 4 lutego 2016 r., a więc nie został przekroczony termin, o którym mowa w art. 68 § 2 O.p. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.ol. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3, użytkownikami wieczystymi gruntów. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest to, iż skarżący jest właścicielem spornej nieruchomości, co wynika z treści informacji w sprawie podatku od nieruchomości złożonej do akt administracyjnych. Podstawę opodatkowania zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 stanowi dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Nadto ustawa różnicuje wysokość stawki podatku od nieruchomości od funkcji jaką pełni dany budynek lub jego część i określa górne granice tych stawek zarówno co do budynków mieszkalnych (art. 5 ust.1 pkt 2 lit a u.p.i.o.l.), jak i związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 5 ust.1 pkt 2 lit b u.p.i.o.l.). Podkreślić należy, że zasady opodatkowania w każdego rodzaju podatku, łącznie z przepisami postępowania, zostały ustalone po to, by wszystkie elementy zdarzenia prawno podatkowego (podmiot, przedmiot, podstawa opodatkowania itd.) były zgodne ze stanem rzeczywistym. Organy podatkowe zbierają informacje potrzebne do dokonania wymiaru zobowiązania podatkowego z zachowaniem jednej z podstawowych zasad rządzących wymiarem podatków w polskim systemie podatkowym, a mianowicie zasadą prawdy obiektywnej, która znajduje swój wyraz w art. 122 O.p. Polega ona na tym, że organ podatkowy ma obowiązek podjęcia z urzędu wszelkich działań, które doprowadzą do dokładnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy podatkowej, aby w ten sposób odtworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów i załatwienia sprawy. Zatem stosowanie norm prawa materialnego musi odbywać się zawsze z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej, której realizacja wyrażająca się w dyrektywie wyczerpującego zebrania oraz zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy pozwala na odtworzenie jej rzeczywistego obrazu, tak aby uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa materialnego. Zasadę prawdy obiektywnej realizuje szereg przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności zaś przepisy regulujące postępowanie dowodowe, wśród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 O.p. Przepis ten przewiduje, że organ podatkowy jest zobowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o postępowaniu, tj. art. 122 O.p. i art. 187 O.p. Zauważenia wymaga związanie organu właściwego dla wymiaru podatku od nieruchomości danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, które to związanie wynika z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1629). Wskazany przepis wiąże organ właściwy dla wymiaru podatku od nieruchomości w zakresie przedmiotu opodatkowania tym podatkiem – gruntów oraz budynków lub ich części odsyłając do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe przy wymiarze podatku nie mogą podważać informacji zawartych we wskazanych ewidencjach – są to w oparciu o art. 194 § 1 O.p. dokumenty urzędowe korzystające z domniemania prawdziwości zawartych w nich danych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 9 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1360/15 – wszystkie przytaczane wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - "Podnieść należy, że w orzecznictwie wyrażano powszechnie akceptowany pogląd, że w świetle art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego, co do zasady podstawą wymiaru podatków nie jest stan faktyczny, lecz stan ujawniony (zapisany) w ewidencji gruntów i budynków oraz, że w tym kontekście można mówić o formalnym związaniu ewidencją, która dla wymiaru podatku ma znaczenie rozstrzygające (por. np. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 986/11). Zatem słuszny jest pogląd wyrażony w zaskarżonym orzeczeniu, że podstawowy dokument, który powinien stać się początkiem wszelkich ustaleń faktycznych stanowi w takiej sytuacji wypis z ewidencji gruntów i budynków (bądź wypis z kartoteki budynków)" oraz z 5 marca 2013 r, sygn. akt II FSK 1399/11) "(...) za całkowicie chybione uznać należy twierdzenia skarżącego, jakoby powierzchnia użytkowa budynku uwidoczniona w kartotece budynków nie miała charakteru danej ewidencyjnej, skoro kartoteka ze swej istoty jest formą uwidocznienia danych zawartych w ewidencji". Stosując się do wskazanego wyżej związania organy obu instancji powoływały się na dane zawarte w rejestrze gruntów i kartotece budynków, jednakże w aktach przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu brak tych dokumentów. Ponadto w decyzjach zarówno Prezydenta Miasta L., jak i SKO przyjęta do opodatkowania powierzchnia budynku mieszkalnego to 149,00 m2, podczas gdy w piśmie z 23 lutego 2016 r. stanowiącym odpowiedź organu I instancji na argumentacje odwołania wskazano: "Zgodnie z wypisami z Rejestru gruntów i Kartoteki budynków działka nr [...] o powierzchni 0,2054 ha stanowi tereny mieszkaniowe i jest zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni zabudowy 76,00 m2". Strona skarżąca argumentowała również, że grunt poza częścią na której posadowiony jest budynek to grunt rolny. Mając przytoczone okoliczności na uwadze oraz przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym Sąd orzeka na podstawie akt sprawy z jednej strony oraz brak ewidencji i kartoteki w przekazanych Sądowi aktach, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu pozbawiony był możliwości zweryfikowania prawidłowości ustaleń odnośnie przyjętego w decyzji SKO stanu faktycznego i uwzględnienia przez organ w swoim rozstrzygnięciu danych, o których mowa w art. 21 ust. 1 Prawo geodezyjne i kartograficzne, co stanowiło naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 O.p., mogące mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy. Sąd podziela pogląd z przytoczonych już wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego o znaczeniu ewidencji gruntów i budynków (kartoteki budynków) dla wymiaru podatku od nieruchomości, przy czym dane co do powierzchni użytkowej należą do danych bezwzględnie wiążących: "Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2297/14, na które to orzeczenie trafnie powołał się autor skargi kasacyjnej, że "dane dotyczące powierzchni użytkowej lokali należą do danych bezwzględnie wiążących organy podatkowe, których nie mogą one samodzielnie podważyć w ramach postępowania podatkowego (...)" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1541/17). Stwierdzone naruszenia przepisów postępowania dotyczące ustaleń stanu faktycznego należy w ponownie prowadzonym postepowaniu usunąć, bowiem uniemożliwiają one Sądowi na obecnym etapie merytoryczną weryfikację zaskarżonej decyzji – wymiaru podatku. Mając powyższe na uwadze, wobec naruszenia przez organ podatkowy przepisów prawa procesowego, tj. art. 122 i art. 187 § 1 O.p., Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) uchylił zaskarżoną decyzję. O wynagrodzeniu pełnomocnika działającego z urzędu orzeknie w drodze odrębnego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).