I SA/Wr 705/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant: Katarzyna Trzęsicka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 09 stycznia 2013 r. przy udziale sprawy ze skargi G. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązanie pieniężnego za 2012 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. [...], Wójt Gminy Z. ustalił G. Z. (dalej Podatniczce, Skarżącej) wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2012 w kwocie 63 zł, w tym podatek rolny 44,88 zł. oraz podatek od nieruchomości 18,20 zł. Przedmiotem opodatkowania jest nieruchomość gruntowa o powierzchni 0,5470 ha, w skład, której wchodzą następujące użytki rolne: grunty orne (RIVa) - 0,2992 ha, użytki rolne zabudowane (B-PsV) - 0,1784 ha, pastwiska trwałe (PsV) - 0,0694 ha. Grunt jest zabudowany budynkiem mieszkalnym o powierzchni [...] m2. W odpowiedzi na decyzje Podatniczka złożyła do Urzędu Gminy pismo zatytułowane "Odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego". W piśmie tym podatniczka nie zawarła żadnych zarzutów w stosunku do zaskarżonej decyzji, lecz podała, że jej nieruchomość jest zalewana, a Wójt Gminy nie podejmuje żadnych działań. W odwołaniu zawarto także pytania: "na co idą płacone podatki". Pismem z dnia 21 marca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wezwało stronę, aby stosownie do treści art. 222 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2012 r. poz. 749 j.t.), wskazała zarzuty przeciwko zaskarżonej decyzji. Skarżąca w odpowiedzi przysłała do Kolegium pismo z dnia 28 marca 2012 r., w którym nie podała zarzutów w stosunku do zaskarżonej decyzji, lecz ponownie opisała fakt zalewania posesji, jak również okoliczności dotyczące budowy sieci wodociągowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznając złożone pisma za odwołanie decyzja z dnia [...] r nr [...] uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie Kolegium sprawie doszło do naruszenia art 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez organ pierwszej instancji, bowiem stan faktyczny w sprawie jest wątpliwy i niejednoznaczny, co wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego uzupełniającego. Z jednej strony, bowiem organ podatkowy dokonuje opodatkowania nieruchomości na zasadach obowiązujących dla gospodarstw rolnych (tj. brak opodatkowania budynku gospodarczego, przeliczenie powierzchni użytków na hektary przeliczeniowe), a z drugiej strony zaś z akt sprawy wynika, że powierzchnia użytków rolny jest mniejsza niż 1 ha, a więc nieruchomość ta nie jest gospodarstwem rolnym w rozumieniu ustawy o podatku rolnym. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skarżąca zarzuciła, że Gmina Z. nie odpowiada na jej pisma i nie podejmuje działań w jej sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W dalszych pismach jak i w trakcie rozprawy Skarżąca wyjaśniła, że nie chodzi jej o uchylenie decyzji podatkowej, ale o brak działania Urzędu Gminy w jej sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd ocenił, iż zaskarżona decyzja narusza prawo, a mianowicie, iż została wydana z naruszeniem przepisów o postępowaniu, jakkolwiek zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.. W pierwszej kolejności należy ocenić, czy SKO prawidłowo zakwalifikowało pisma wnoszone przez Skarżącą i czy wobec tego były podstawy do działania w trybie odwoławczym. Jak słusznie w swojej decyzji wskazuje Samorządowego Kolegium Odwoławczego Skarżąca w swoich pismach nie zawarła zarzutów przeciwko decyzji organu I instancji. Zgodnie zaś z art. 222 Ordynacji podatkowej "Odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie." "Odwołanie od decyzji jest rodzajem podania w rozumieniu art. 168 § 1 o.p. Jednakże jest to podanie, które musi spełniać określone w art. 222 o.p. warunki, musi bowiem zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania, wskazać dowody uzasadniające to żądanie." (wyrok wsa w Poznaniu z dnia 03.04.2012 r sygn. akt I SA/Po 108/12 LEX nr 1137127) "Zarzutem będą okoliczności, których uwzględnienie w trakcie postępowania powinno wywrzeć wpływ na treść wydanego postanowienia. Najogólniej rzecz biorąc, treścią zarzutów przeciw postanowieniu powinno być podanie, na czym polegała wada stosowania prawa przez organ podatkowy przy wydawaniu postanowienia w pierwszej instancji. Strona może kwestionować poprawność dokonanych przez organ podatkowy ustaleń co do obowiązywania bądź treści normy prawnej, na podstawie której wydano postanowienie w pierwszej instancji, jak też zarzucać, że postanowienie zostało oparte na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym." (wyrok wsa w Szczecinie z 16.11.2011 r sygn.. akt I SA/Sz 813/11 LEX nr 1150599) Brak w piśmie tak rozumianych zarzutów powoduje, że nie morze ono być traktowane jako odwołanie w rozumieniu przepisów prawa. Uzupełnienie odwołania w tym zakresie – to jest wskazanie, z jakimi elementami decyzji podatnik się nie zgadza jest warunkiem badania prawidłowości decyzji organu I instancji. W przeciwnym wypadku uznać należy, że odwołanie nie zostało skutecznie wniesione, co oznacz, że decyzja organu I instancji – w niniejszej sprawie Wójta Gminy- staje się ostateczna. "Organ odwoławczy ma obowiązek w fazie wstępnej postępowania odwoławczego zbadać, czy wniesione odwołanie zawiera element niezbędne do jego rozpatrzenia, wskazane w treści art. 222 Ordynacji podatkowej oraz czy odwołanie zostało wniesione w 14 - dniowym terminie, wynikającym z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej" (wyrok wsa w Gliwicach z 30.01.2009 r sygn.. akt III SA/Gl 770/08 LEX nr 487289) Podkreślić jednak należy, że SKO nie podjęło- w ocenie Sądu- należytych działań w celu wyjaśnienia istoty żądań skarżącej. W pierwszej kolejności należy wskazać, że wezwanie z dnia 21 marca 2012 r skierowane przez SKO do Skarżącej nie zawiera pouczenia o skutkach nieuzupełnienia odwołania. Zgodnie zaś z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej: "Jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.". "Odpowiednie zastosowanie art. 169 § 1 o.p. przez organ odwoławczy winno nastąpić przez zagrożenie stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 o.p." (wyrok wsa w Rzeszowie z 14.03.2012 sygn. akt II SA/Rz 1062/11 LEX nr 1125594). Brak pouczenia w wezwaniu czyni je w istocie bezskutecznym. Przedwczesne byłoby, więc obecnie twierdzenie, że odwołanie nie zostało uzupełnione i jest bezskuteczne. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej "Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania." "Przepis art. 121 o.p. stanowi podstawę dla powiązanej z zasadą zaufania zasady informowania oraz czuwania organu nad tym, aby strony i inni uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa." (wyrok wsa w Gliwicach z 01.02.2011r sygn.. akt III SA/Gl 2140/10 LEX nr 736269). "W przypadku przepisów o charakterze procesowym obowiązek zawarty w normie wynikającej z art. 121 § 2 o.p. realizuje się poprzez np. wyjaśnienie zawiłości proceduralnych, konsekwencji podjętych czynności czy wskazania trybu właściwego dla załatwienia wniosku.." (wyrok NSA z 28.10.2011 sygn. akt I GSK 629/10 LEX nr 1148912". Z tych tez względów SKO-uwzględniając oczywista bezradność Skarżącej- winno nie tylko pouczyć ją w sposób zrozumiały o skutkach nieuzupełnienia odwołania, ale także wyjaśnić, jaka jest w rzeczywistości istota jej żądania. Winno także – w razie konieczności – pouczyć ją jakie inne środki działania jej przysługują. Biorąc natomiast pod uwagę oświadczenia złożone w postepowaniu sądowym jak i treść formowanych przez Skarżącą zarzutów rozważenia wymaga także, czy wnoszone pisma, pomimo zatytułowania "odwołanie" nie są w istocie skargami na bezczynność lub skargami powszechnymi i czy wobec tego nie zachodzi konieczność zastosowania art. 170 § 1 Ordynacji podatkowej. Reasumując, na skutek naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały, zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. W ponownym postepowaniu Organ Odwoławczy winien w pierwszej kolejności wezwać stronę do sprecyzowania żądań i odpowiedniego uzupełnienia składnych pism, udzielając jej stosownych pouczeń. W dalszej zaś kolejności rozważyć jaki charakter ma wnoszony środek i podjąć dalsze czynności w celu załatwienia sprawy z uwzględnieniem zasad ogólnych postepowania. Noe wyłącza to uprawnień organu do podejmowania samodzielnych działań w celu wyeliminowania decyzji I instancji w trybach nadzwyczajnych jeśli istnieją ku temu u podstawy.