I SA/Wr 753/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Protokolant: starszy inspektor sądowy Katarzyna Motyl, po rozpoznani w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 lipca 2014 r. przy udziale - sprawy ze skargi Gminy W. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w P. działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: zawiesić z urzędu postępowanie sądowe. 1. Postępowanie przed organami podatkowymi. 1.1. Przedmiotem skargi Gminy W. (dalej: Gmina) jest interpretacja indywidualna Ministra Finansów (Dyrektora Izby Skarbowej w P.; dalej: organ podatkowy) z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (dalej: VAT) w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od czynności wykonywanych przez szkoły, dla których Gmina jest organem założycielskim. W zaskarżonej interpretacji organ podatkowy wskazał, że przekazanie przez Gminę własnego mienia do nieodpłatnego używania szkołom, odbywa się w ramach działalności prowadzonej przez Gminę jako organ władzy publicznej, tj. w ramach realizacji zadań własnych, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.; dalej: u.s.g.). W analizowanej sprawie, w zakresie nieodpłatnego świadczenia usług nie znajdzie zastosowania art. 8 ust. 2 u.s.g., zgodnie z którym zadania z zakresu administracji rządowej gmina może wykonywać również na podstawie porozumienia z organami tej administracji, bowiem nieodpłatne udostępnienie odbywa się w związku z wykonywaniem przez Gminę zadań publicznych we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność. Tym samym nieodpłatne przekazanie mienia przez Gminę szkołom nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT. Konsekwencją powyższego Gmina nie posiada prawa do zwrotu kwot podatku naliczonego związanego z wydatkami dotyczącymi budowy i modernizacji szkół. Gminie nie przysługuje także prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z faktur związanych z wydatkami bieżącymi, tj. m.in. zakup mediów, zakup usługi sprzątania, drobnych remontów i konserwacji, ochrony budynku, z uwagi na fakt, że faktury dokumentujące nabycie towarów i usług nie dotyczą sprzedaży opodatkowanej realizowanej przez Gminę, bowiem sprzedaży takiej dokonują szkoły, a nie Gmina. 2. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. 2.1. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Gmina zarzuciła naruszenie szeregu przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.; dalej: ustawa o VAT) oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.). Wskazała, powołując się na uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2013 r. w sprawie I FPS 1/13, opubl. w CBOSA, że gminne jednostki budżetowe takie jak szkoła, nie są podatnikami podatku od towarów i usług, gdyż nie prowadzą samodzielnie działalności gospodarczej. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie wraz z jego argumentacją. Organ podatkowy zauważył, że pomimo ww. uchwały sygn. I FPS 1/13, w dalszym ciągu występują wątpliwości co do odrębnego traktowania dla celu podatku od towarów i usług gminnych jednostek budżetowych, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 311/12, opubl. w CBOSA, wystąpił w tym przedmiocie z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE; sprawa zarejestrowana pod sygnaturą C-276/14). 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: 3.1. Postępowanie sądowe podlegało zawieszeniu z urzędu. 3.2. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Należy wskazać, że przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego musi być więc istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 941/12, opubl. CBOSA). W ocenie Sądu taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Wskazać bowiem należy, iż postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt I FSK 311/12, opubl. CBOSA Naczelny Sąd Administracyjny skierował TSUE pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego o następującej treści: "Czy w świetle art. 4 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana - Dz. Urz. UE z 2012 r., Nr C 326, s. 13 i nast.) jednostka organizacyjna gminy (lokalnego organu władzy w Polsce) może być uznana za podatnika VAT w sytuacji, gdy wykonuje czynności w charakterze innym niż organ władzy publicznej w rozumieniu art. 13 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z 2006 r., Nr L 347, s. 1 i nast. ze zm.), pomimo, że nie spełnia warunku samodzielności (niezależności) przewidzianego w art. 9 ust. 1 tej dyrektywy?" Wprawdzie na gruncie regulacji art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jako przesłanki zawieszenia postępowania ustawodawca wprost nie wymienił postępowania przed TSUE, to niewątpliwie przepis ten obejmuje swoim zakresem również wspomniane postępowanie sądowe. Wypada przypomnieć, że kwestia wpływu i mocy wiążącej poprzedniego wyroku prejudycjalnego TSUE ustalającego wykładnię prawa unijnego na rozstrzygnięcie przez sąd krajowy nowej podobnej sprawy, pomiędzy innymi stronami, gdzie kwestia prawa unijnego pozostaje "materialnie identyczna" pojawiła się wyraźnie po raz pierwszy w wyroku TSUE z dnia 27 marca 1963r. w sprawie 28-30/62 Da Costa en Schaake NV, Jacob Meijer NV, Hoechst-Holland NV/Administration fiscale néerlandaise, EU:C:1963:6 Trybunał w rzeczonym wyroku nawiązał do "absolutnego obowiązku" nałożonego na sądy krajowe, od których wyroków nie ma środka odwoławczego, skierowania do niego pytania prejudycjalnego z mocy art. 234 ust. 3 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej (obecnie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Jednakże zauważył, że moc interpretacji zawartej w poprzednim orzeczeniu Trybunału może pozbawić to zobowiązanie celu i w ten sposób uczynić bezprzedmiotowym. Z taką sytuacją mamy do czynienia zwłaszcza wtedy, gdy podniesiona w pytaniu kwestia prawna jest materialnie identyczna z kwestią, która była już przedmiotem orzeczenia wstępnego w podobnej sprawie. Z powyższego wynika, że raz dokonana wykładnia pozwala sądom, obowiązanym do skierowania obligatoryjnego wniosku na podstawie art. 267 TFUE na odwołanie się do poprzedniego wyroku TSUE. Przeprowadzając rozumowanie a maiore ad minus należy zauważyć, że tym bardziej do wcześniejszej interpretacji TSUE powinny się też odwoływać niższe sądy krajowe, które nie mają obowiązku lecz uprawnienie zwracania się z pytaniem prejudycjalnym do TSUE (por. P. Dąbrowska, Skutki orzeczenia wstępnego Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Warszawa 2006, s. 79). Z drugiej strony, formalnie, sąd krajowy nigdy nie jest pozbawiony możliwości skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE, jeżeli uzna to za konieczne lecz musi przytoczyć nowy argument lub wskazać na nowe okoliczności (por. wyrok TSUE w sprawie Da Costa). Charakter obowiązku zadawania pytań prejudycjalnych wyjaśniono w wyroku TSUE z dnia 6 października 1982r. w sprawie 283/81 Srl CILFIT i Lanificio di Gavardo SpA/Ministero della sanità, ECLI:EU:C:1982:335. Obydwa ww. wyroki TSUE stworzyły doktrynę zwaną acte éclairé z której wynikają okoliczności w jakich sąd nie jest zobowiązany do przedłożenia pytania prejudycjalnego. Mowa tutaj o sytuacji, w której podniesiona kwestia jest materialnie identyczna z kwestią, która już była przedmiotem orzeczenia wstępnego w podobnej sprawie; poprzednie orzeczenie TSUE rozstrzygnęło już sporne zagadnienie prawne, niezależnie od natury postępowania, w którym rozstrzygnięcie nastąpiło; nawet jeżeli pytania, jakie pojawiły się w kolejnym postępowaniu przed sądem krajowym nie są takie same (wyrok TSUE w sprawie CILFIT, punkty 13-14). Z powyższego wynika, że wyrok wstępny zyskuje wagę precedensu. Jak podkreśla się w literaturze zdecydowanie jednak jest to konstrukcja prawna sui generis. Wyrok wstępny jest wiążący dla każdego sądu krajowego (zarówno sądów niższych, jak i sądów ostatniej instancji), pod warunkiem, że nie zwróci się on do TSUE z własnymi pytaniami. Sąd krajowy nie może natomiast przyjąć interpretacji odmiennej niż dokonana wcześniej przez Trybunał, bo wtedy przywłaszczyłby sobie wyłączną kompetencję TSUE do wykładni prawa unijnego. Co więcej o zamierzonej ogólnej mocy wiążącej orzeczeń wstępnych świadczy całokształt postępowania prejudycjalnego, jak też zasada pewności prawa i cel nadrzędny jakim jest jednolita interpretacja i stosowanie prawa unijnego od momentu jego ustanowienia. Skoro TSUE przedstawia wykładnię przepisów i zasad prawa unijnego to konsekwentnie moc wiążąca dokonanej wykładni odpowiada mocy wiążącej przepisów unijnych, które sądy krajowe muszą respektować (por. P. Dąbrowska, Skutki orzeczenia..., s. 82; 86-88). Konsekwencją przyznania orzeczeniom wstępnym waloru precedensu jest powstanie obowiązku po stronie sądów krajowych albo uznania i zastosowania treści wcześniejszego orzeczenia wstępnego TSUE albo wystosowania własnego pytania prejudycjalnego. W niniejszej sprawie, po dokonaniu analizy jej stanu faktycznego i prawnego, Sąd powziął tożsame wątpliwości jakie zostały sformułowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym pytaniu prejudycjalnym. Mając jednak na uwadze ekonomikę postępowania uznał za niecelowe kierowanie pytania prejudycjalnego o takiej samej treści, na które TSUE ma udzielić odpowiedzi w wyniku opisanego postanowienia NSA. W tych okolicznościach uzasadnionym jest zawieszenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu do czasu podjęcia rozstrzygnięcia przez TSUE, gdyż odpowiedź TSUE udzielona na pytanie NSA przedstawione w ww. postanowieniu będzie miała zasadnicze znaczenie dla oceny zagadnienia spornego występującego w niniejszej sprawie. Organ podatkowy w zaskarżonej interpretacji indywidualnej dokonał oceny stanowiska Gminy bazując na twierdzeniu dotyczącym odrębności podmiotowej w zakresie podatku VAT – gminnej jednostki budżetowej oraz gminy. Z kolei zdaniem Gminy, odrębność podmiotowa w zakresie podatku VAT nie zachodzi, gdyż jednostka budżetowa nie wykonuje czynności samodzielnie, lecz w imieniu i na ryzyko gminy. Jak to już przedstawiono, problem "samodzielności" działania jednostki organizacyjnej gminy z punktu widzenia klasyfikacji podmiotu jako podatnika podatku od towarów i usług (w świetle prawa unijnego) jest przedmiotem wskazanego pytania prejudycjalnego. Z tych też względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.