I SA/Wr 755/14

WyrokWSA we Wrocławiu2014-06-17

Skład orzekający: Anetta Chołuj, Marta Semiczek, Barbara Ciołek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką ulega przedawnieniu, a w przypadku jego przedawnienia czy organ podatkowy powinien umorzyć postępowanie podatkowe?
Ratio decidendi
Zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką ulegają przedawnieniu, a po upływie terminu przedawnienia wygasają z mocy prawa. Organ podatkowy powinien umorzyć postępowanie podatkowe, gdy zobowiązanie uległo przedawnieniu. Przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który wyłączał przedawnienie zobowiązań zabezpieczonych hipoteką, jest niekonstytucyjny w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. (SK 40/12).
Stan faktyczny
Skarżąca "A" S.A. w W. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wa., które uchyliło decyzję Wójta Gminy C. dotyczącą zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 rok. Skarżąca zarzuciła m.in. naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz błędne ustalenia co do podatnika i zwolnień podatkowych. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca wniosła skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji i stwierdzenia przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wa., orzekł, że decyzja ta nie podlega wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącej kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie: Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędzia WSA Barbara Ciołek, Protokolant: starszy inspektor sądowy Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. przy udziale sprawy ze skargi "A" S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wa. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że akt wymieniony w pkt I nie podlega wykonaniu; III. zasądza na rzecz Skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wa. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Zaskarżona decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] 2013 r., Nr [...], w sprawie określenia "A" S.A. w Wa. zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008r. w kwocie 105 479,00 zł i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzja została doręczona stornie w dniu 29 styczni 2014 r. Decyzja ta została wydana na podstawie następującego stanu sprawy: Wójt Gminy C. określił Podatnikowi zobowiązanie z tytułu posiadania na terenie gminy gruntów, budynków i budowli o różnym charakterze. Przy wymiarze podatku organ I instancji zastosował stawki podatkowe określone Uchwałą Rady Gminy C. Nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. W odwołaniu od tej decyzji Strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania podatkowego, które miało istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy. Strona zarzuciła naruszenie: art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. 2012r. póz. 749 z późn. zm.) - przez orzekanie w sprawie, gdy zobowiązanie za 2007r. uległo przedawnieniu; art. 180, art. 187, art. 188 Ordynacji podatkowej - przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności i nie przeprowadzenie dowodów na okoliczności istotne do rozstrzygnięcia sprawy; art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31z późn. zm. zwanej dalej u.p.i o.l.), przez nie zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy z dokumentów złożonych w innym postępowania wynika, że posiadaczem samoistnym części gruntów oznaczonych symbolem TK są "B" S.A; art. 7 ust. 1 pkt. 6 o.p.i o.l., przez ich nie zastosowanie w sytuacji, gdy ze złożonych dokumentów wynika, iż do rejestru zabytków wpisana jest działka oznaczona geodezyjnie nr [...] w obrębie miejscowości D. W uzasadnieniu Strona podniosła, iż niesłusznie Wójt Gminy C. pominął fakt, że część gruntów oznaczona symbolem Tk, położonych w Gminie C. została na podstawie umowy D-50 oddana do korzystania "B" S.A., który winien zostać uznany za posiadacza samoistnego i na nim ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Ponadto w obrębie działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 zlokalizowane jest stanowisko archeologiczne D. [...], które z dnia [...] 1993r. zostało wpisane do rejestru zabytków pod numerem [...] Arch . Decyzja dotyczy gruntu o powierzchni [...] ha, który powinien być zwolniony z opodatkowania na podstawie art. 7 ust. 1 pkt. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Natomiast organ I instancji bezpodstawnie uznał, że tylko część tej działki, tj. [...] m2, została wpisana do rejestru zabytków. Strona podniosła także, że nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego z uwagi na upływ terminu z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem strony nie nastąpiło żadne zdarzenie skutkujące przerwaniem czy zawieszeniem biegu przedawnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zaskarżona decyzja narusza przepisy Ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 122 i art. 187 § 1 w stopniu, który uzasadniał jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji stwierdził, że w celu ustalenia powierzchni działki gruntu nr [...], korzystającej ze zwolnienia od podatku od nieruchomości, organ podatkowy powinien w toku postępowania powołać biegłego - uprawnionego geodetę - dla ustalenia powierzchni działki obejmującej stanowisko archeologiczne. Kolegium również uznało za zasadne zarzuty dotyczące niewyjaśnienia stanu faktycznego odnośnie opodatkowania tych działek gruntu, które na podstawie umowy D-50 zawartej w dniu [...] 2001 r. zostały oddane do korzystania "B" i ustalenia który podmiot jest w tym zakresie podatnikiem. Jednocześnie Kolegium wskazało także, że zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które miało istotny wpływ na rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności: art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, przez bezpodstawne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu dnia 31 grudnia 2011 r.; art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a Ordynacji podatkowej, przez nie wydanie decyzji umarzającej postępowanie ze względu na przedawnienie zobowiązania; art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, przez wydanie decyzji uchylającej w całości decyzję organu I instancji po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i nie orzeczenie o przedawnieniu zobowiązań podatkowych; W związku z tymi zarzutami Strona wniosła o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie, że zobowiązanie podatkowe, którego decyzja dotyczy, wygasło z dniem 31.12.2011 r. W uzasadnieniu skargi Skarżąca w pierwszej kolejności wskazała, że określony w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej termin przedawnienia zobowiązania. w podatku od nieruchomości za 2006 r. upłynął z dniem 31 grudnia 2011 r. Okoliczność tę winien uwzględnić organ odwoławczy i uchylić decyzję I instancji, umarzając postępowanie w sprawie. Skarżąca zarzuciła, iż SKO pominęło w swoich rozważaniach wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dna 8 października 2013 r., SK 40/12. Trybunat Konstytucyjny w wyniku rozpatrzenia skarg konstytucyjnych nie zakwestionował zaskarżonych przepisów o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych, jednakże nie miał wątpliwości co do niekonstytucyjności przepisu wyłączającego przedawnienie zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką przymusową. Trybunał Konstytucyjny zaznaczył również, że zakwestionowany art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w badanym brzmieniu utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2002 r., jednakże jego obecnym odpowiednikiem jest art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r.), który budzi podobne wątpliwości i wymaga pilnej interwencji ustawodawcy. W tej sprawie zabezpieczenie zobowiązań Skarżącej wobec Gminy C. zostało zrealizowane wyłącznie hipoteką przymusową. W tym czasie organ prowadził postępowanie bez żadnych ram czasowych. Wydawał decyzje wielokrotnie uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W związku z tym, mając na uwadze przytoczoną powyżej uchwałę Trybunału należy uznać, iż zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2006 r. uległo przedawnieniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wywodziło, że nie jest organem powołanym do badania zgodności z Konstytucją aktów normatywnych i do czasu orzeczenia w tym przedmiocie przez Trybunał Konstytucyjny Kolegium jest zobowiązane do stosowania ustawy. W cytowanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r., sygn. akt SK 40/12 Trybunał orzekł w punkcie drugim, że art. 70 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, będącego podstawą rozstrzygania w tej sprawie. W ocenie Kolegium pomimo tego, że w uzasadnieniu Trybunał wskazał, że odpowiednikiem niekonstytucyjnego przepisu art. 70 § 6 (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r.) jest obecnie przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, przepis ten jednak w dalszym ciągu jest przepisem powszechnie obowiązującym. Dlatego uznać należy, że jest to przepis wiążący organy podatkowe. W tej sprawie zobowiązanie podatkowe zostało zabezpieczone hipoteką, co jest okolicznością pozostającą poza sporem. Działając zgodnie z przepisem art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej Kolegium było uprawnione do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), stanowiąc, w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz 270.) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa. Należy również podkreślić, iż zgodnie, z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, ze zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego. Przedmiotem sporu w sprawie jest opodatkowanie podatkiem od nieruchomości, przy czym strona koncentruje się w skardze na zarzucie przedawnienia zobowiązania. Zarzut ten jako najdalej idący, bo odnoszący się do samego istnienia zobowiązania podatkowego, według poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego należy rozpatrywać w pierwszej kolejności. Zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Przepis ten stanowi powtórzenie oraz rozszerzenie normy prawnej (o zastaw skarbowy) zawartej w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2002 r. w art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego przepis ten różnicuje w istotny sposób zakres czasowy odpowiedzialności podatników w zależności od arbitralnego i przypadkowego kryterium, tj. posiadania lub nieposiadania składników majątkowych pozwalających na ustanowienie zabezpieczenia w formie hipoteki przymusowej. Posiadanie majątku i jego forma (nadająca się do założenia hipoteki przymusowej lub nie) najczęściej nie ma związku z genezą zobowiązania podatkowego – stosowanie tej instytucji nie jest bowiem zastrzeżone dla należności z tytułu podatku od nieruchomości, podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z nabyciem przedmiotu hipoteki, podatku spadkowego od odziedziczonej nieruchomości albo podatku dochodowego z tytułu najmu nieruchomości, lecz może służyć wykonaniu wszystkich bez wyjątku zobowiązań podatkowych zabezpieczanych na podstawie Ordynacji podatkowej. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż nie widzi również powodu tego, że akurat to właściciele nieruchomości mieliby dożywotnio odpowiadać za należności podatkowe. Nie zgodził się też ze stanowiskiem sądów administracyjnych, że dla zachowania zasady równości wystarczy, że "potencjalnie każdy podatnik może być właścicielem przedmiotu hipoteki" (wyroki NSA z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 1309/08 i z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt I FSK 2070/11, dostępne w CBOSA) wskazując, iż brak jest wartości konstytucyjnych przemawiających za bardziej rygorystycznym traktowaniem podatników posiadających nieruchomości. Nie do obrony jest np. teza, że są to podmioty szczególnie zamożne, wobec czego nie ma powodu do przyznawania im dobrodziejstwa przedawnienia. Ich ogólna sytuacja finansowa może być gorsza niż podmiotów, których należności są zabezpieczone gwarancją bankową, czy zajęciem wierzytelności na rachunkach bankowych i wygasają po upływie ustawowych terminów (por. art. 70 O.p.). Kryterium różnicującym sytuację podatników nie jest ani źródło powstania obowiązku podatkowego (tutaj odmiennie można by było potraktować, np. osoby obciążone podatkiem od nieujawnionych źródeł przychodów i osoby, które przez pomyłkę dokonały błędnego samoobliczenia podatku na podstawie skomplikowanych i często zmieniających się przepisów), ani wysokość podatku (większa lub mniejsza) czy postawa podatników w toku kontroli podatkowej i postępowania zabezpieczającego (współpraca z organami skarbowymi i dążenie do wyjaśnienia sprawy lub ukrywanie dowodów i sabotowanie postępowania). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w badanym brzmieniu powoduje, że przedawnienie w odniesieniu do podatników, których należności zabezpieczono hipoteką przymusową w toku kontroli podatkowej, staje się instytucją pozorną i wydrążoną z treści, co jest bezwzględnie niedopuszczalne (por. wyrok z dnia 19 czerwca 2012 r.o sygn. P 41/10, w którym Trybunał Konstytucyjny krytycznie ocenił zbyt długie terminy przedawnienia). Skoro już ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie instytucji przedawnienia zobowiązań podatkowych (por. art. 70 O.p.), przy określaniu zasad działania tej instytucji (w szczególności tych o charakterze gwarancyjnym, takich jak długość terminu przedawnienia, zasady jego zawieszania, przerywania i wyłączania), powinien przestrzegać standardów konstytucyjnych (por. wyrok z dnia 17 lipca 2012 r. o sygn. P 30/11), zwłaszcza, że Konstytucja zakłada powszechność i równość opodatkowania (por. art. 84 Konstytucji RP). Trybunał uznał, że w omawianym przypadku przysługujący ustawodawcy margines swobody ustalania rozwiązań z zakresu prawa daninowego został przekroczony (por. postanowienie z dnia 18 listopada 2008 r. o sygn. SK 23/06). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, ustalone naruszenie zasady równości ochrony praw majątkowych podatników ma charakter kwalifikowany i niebudzący wątpliwości, co powoduje konieczność uznania niekonstytucyjności art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w badanym brzmieniu (por. postanowienie z dnia 18 listopada 2008 r. o sygn. SK 23/06), pomimo że brak przedawnienia zobowiązań podatkowych korzystnie przyczynia się do egzekwowania obowiązku płacenia podatków (por. art. 84 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny krytycznie odniósł się jedynie do dwóch aspektów art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w badanym brzmieniu, a mianowicie tego, że: całkowicie wyłącza on przedawnienie niektórych rodzajów należności podatkowych, a równocześnie czyni to na podstawie nieuzasadnionego i arbitralnego kryterium (formy zabezpieczenia należności podatkowych). Zdaniem Trybunału ustawodawca dysponuje dużym marginesem swobody decyzyjnej określania zasad i terminów przedawnienia należności podatkowych. Jednak granice dla działań prawodawczych wyznaczają zasady, wartości i normy konstytucyjne, które zabraniają tworzenia instytucji pozornych, niesprawiedliwych, nadmiernie ograniczających prawa podatnika oraz podważających jego zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. Warunków tych nie spełniałoby rozszerzenie zasad przewidzianych w zaskarżonym przepisie (a obecnie zawartych w art. 70 § 8 O.p.) na wszystkie należności, które w toku kontroli podatkowej zostały zabezpieczone w jakikolwiek sposób. Taka operacja nie doprowadziłaby, bowiem do zrównania sytuacji wszystkich podatników (w dalszym ciągu przedawniałyby się zobowiązania podatkowe osób nieposiadających żadnego majątku), z których część byłaby "dożywotnimi" dłużnikami państwa. Tego typu rozwiązania Trybunał Konstytucyjny ocenił jako niedopuszczalne (por. wyrok z dnia 17 lipca 2012 r. o sygn. P 30/11 i z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. P 41/10). Trybunał podkreślił, że choć zakwestionowany przepis od 1 stycznia 2003 r. nie miał już zastosowania do nowych zabezpieczeń należności podatkowych z uwagi na utratę mocy obowiązującej, zawarta w nim norma prawna została powtórzona i rozszerzona (o zastaw skarbowy) w art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej Ten ostatni przepis nie był wprawdzie formalnie przedmiotem orzekania, lecz Trybunał uznał, że w sposób oczywisty mają do niego odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne. W ocenie Trybunału z punktu widzenia Konstytucji RP, nie jest dozwolone ani uzależnianie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych od tego, w jaki sposób zostały one zabezpieczone, ani dopuszczenie do sytuacji, w której zobowiązania tak wyodrębnionej kategorii podatników nigdy się nie przedawniają. Uzasadnia to konieczność podjęcia przez ustawodawcę w ramach realizacji niniejszego wyroku pilnych działań zmierzających do wyeliminowania z systemu prawnego art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej z przyczyn wskazanych wyżej. Sąd Administracyjny wskazuje, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP). Mają także charakter prawotwórczy, co oznacza, że przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał traci moc obowiązującą w zakresie stwierdzonej niezgodności (por. B. Banaszak - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2009 s. 835-853). "Wprawdzie stwierdzona niekonstytucyjność dotyczy art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jednak analogiczna treść tego przepisu w obecnie obowiązującym art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej powoduje niekonstytucyjność wtórną tego ostatniego. ( wyrok NSA z 14.04.2014r syg. akt II FSK 1197/12 OBOSA) Przepis oceniony, jako niekonstytucyjny, nie może zostać uznany za zgodną z prawem podstawę rozstrzygnięcia spraw podatkowych oraz podstawę ich kontroli przez sądy administracyjne; ponadto – nie może stanowić podstawy prawnej wszczynania i kontynuowania postępowań podatkowych (por. podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2673/11, dostępny w CBOSA) Stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niezgodność z art. 64 ust. 2 Konstytucji normy prawnej zawartej w art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2002 r., a od dnia 1 stycznia 2003 r. w art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej oznacza, że w okresie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych hipoteką biegł jednak termin ich przedawnienia, a jeżeli upłynął w tym okresie termin ich przedawnienia – to wygasły one z mocy prawa (art. 59 § 1 pkt 9 w związku z art. 70 § 1 O.p.). Mając zatem na względzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 uznać trzeba, iż zabezpieczenie hipoteką przedmiotowych zobowiązań podatkowych nie wywołało skutku braku ich przedawnienia. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego Sąd dokonując prokonstytucyjnej wykładni art. 70 § 8 ordynacji podatkowej przyjął, że ustanowienie w hipoteki przymusowej na nieruchomościach stanowiących Strony nie miało żadnego wpływu na bieg terminu przedawnienia zobowiązań, które wygasły z dniem 31 grudnia 2013 r. Decyzja organu II instancji została doręczona stronie – a więc weszła do obrotu - po upływie tej daty. Wygaśnięcie zobowiązania czyni niemożliwym orzekanie o ich wysokości. Okoliczność ta uzasadnia umorzenie postępowania. Błędne przyjęcie przez organ, że nie doszło do przedawnienia stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w niniejszej sprawie – jak wynika z zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę – nie istniały żadne wątpliwości, co do faktów mających związek z upływem przedawnienia nie istniały żadne wątpliwości, nie było potrzeby uzupełnienia postępowania w z znacznym zakresie, a więc i przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania. Dlatego Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno orzec samodzielnie o umorzeniu postępowania podatkowego. Tym samym zasadne są również zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu podatkowym. Reasumując, na skutek naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały, zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni wyżej dokonaną wykładnię przepisu art. 70 Ordynacji podatkowej. Uwzględnienie skargi zobowiązuje Wojewódzki Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II wyroku znajduje umocowanie w art. 152 powyższej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło