I SA/Wr 761/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska, Sędzia WSA Piotr Kieres, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 września 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2015 r.: I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz J. K. kwotę 112 zł (słownie: sto dwanaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Postępowanie przed organami podatkowymi. 1.1. Przedmiotem skargi J. K. (dalej: Podatnik/ Skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (dalej: SKO) z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza J. (dalej: organ podatkowy pierwszej instancji) z dnia [...] października 2018 r. nr [...] ustalającej (w ponownym postępowaniu) podatek od nieruchomości za 2015 r. w wysokości 2.797 zł. 1.2. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ podatkowy pierwszej instancji przyjął: grunty związane z działalnością gospodarczą powierzchni 137 m2 (stawka 0,89 m2) oraz budynki związane z działalnością gospodarczą 11,5 m2 (stawka 22,86 zł). Organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, że w 2017 r. zakończyły się postępowania sądowe w sprawie podziału majątku wspólnego byłych małżonków – A. i J. K. i zarówno dane w ewidencji gruntów i budynków, jak i zapisy księgi wieczystej nieruchomości nr KW [...] odzwierciedlają już ostateczne ustalenia zawarte w postanowieniu Sądu Rejonowego w O. Wydział I Cywilny z dnia 15 lutego 2012 r. sygn. akt Ns [...] oraz postanowienie Sądu Okręgowego we W. II Wydział Cywilny – Odwoławczy z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt II Ca [...] . Wskazano, że w 2005 r. postanowieniem wstępnym Sądu w O. wpisano A. K. jako współwłaściciela ½ nieruchomości nr [...] w J. przy ul. [...] miało na celu jedynie zabezpieczenie interesów byłej małżonki podatnika przed dokonaniem ostatecznego orzeczenia w sprawie podziału majątku podatników, które nastąpiło w orzeczeniu z dnia 15 lutego 2012 r. i zostało utrzymane orzeczeniem z dnia 30 marca 2017 r. Tak więc od 2012 r. jedynym właścicielem tej nieruchomości jest wyłącznie J. K. Postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 30 marca 2017 r. oddala bowiem apelację podatnika od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 15 lutego 2012 r. w części dotyczącej podziału majątku nieruchomego, tj. m.in. przyznania prawa własności zabudowanej działki nr [...] w J. na ul. [...] J.K. Odwołano się do treści art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 1a ust. 1 pkt 5, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.; dalej: upol) wskazując, że zasadą jest, że opodatkowaniu stawką dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej podlegają wszystkie budynki będące w posiadaniu przedsiębiorcy, za wyjątkiem jednak znajdujących się w posiadaniu przedsiębiorcy budynków mieszkalnych chyba, ze budynki te lub ich części są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Odwołano się do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, na podstawie których organ podatkowy wymierza podatek i którymi to danymi organ podatkowy jest związany. Odwołano się do szeregu dowodów (s. 7 - 8 decyzji), które wskazują na to, że budynek posadowiony w zabudowie szeregowej na działce nr [...] obręb L. jest budynkiem związanym z prowadzeniem w nim wyłącznie działalności gospodarczej, w tym w ewidencji gruntów i budynków jego funkcję określono jako "handlowo-usługowy". 1.3. Na skutek wniesionego odwołania SKO powołaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Uznało, że dla niniejszego postępowania aktualne są postanowienia sądów cywilnych w kwestii prawa własności nieruchomości położonej w J. przy ul. [...]. Zauważono, że Sąd Okręgowy we W. wprawdzie postanowieniem z dnia 26 września 2017 r. wstrzymał wykonanie postanowienia tegoż sądu z dnia 30 marca 2017 r., to jednak tylko w zakresie ustalenia poszczególnych wartości majątku i rozliczeń między byłymi małżonkami, a nie w kwestii prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Podkreślono też, że podatnik nie kwestionuje przysługującego mu prawa własności do przedmiotowej nieruchomości, niejako domagając się uznania za współwłaściciela nieruchomości jego byłej żony, co zdaniem SKO, jest nieuzasadnione. W pozostałym zakresie SKO podzieliło argumentację organu podatkowego pierwszej instancji. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji i zasądzenie kosztów postepowania sądowego. W skardze zarzucił naruszenie: - art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej: O.p.) polegające na błędnym ustaleniu wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2015 w kwocie 2.797 zł; - art. 233 § 1 pkt. 1 O.p. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza J. z dnia [...] października 2018 r.; - art. 233 § 2 O.p. polegające na jego niezastosowanie, a w konsekwencji nie uchylenie decyzji Burmistrza J. z dnia [...] października 2018 r.; - art. 139 § 3 O.p. polegające na naruszeniu terminów załatwienia sprawy. Zdaniem Skarżącego zaskarżona decyzja została wydana cyt. "niby" w dniu [...] stycznia 2019 r., nadana na poczcie w dniu 24 czerwca 2019 n, a doręczona skarżącemu w dniu 8 lipca 2019 r., tj. 5.5 miesiąca od dnia jej wydania; - art. 7 Konstytucji RP polegające na wykroczeniu poza granice wyznaczone przez ten przepis w wyniku podjęcia orzeczenia wbrew żądaniom zawartym w odwołaniu z dnia 22 października 2018 r. 2.2. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: 3.1. Skarga jest zasadna. 3.2. Na wstępie należy przypomnieć, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167; dalej: pusa) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 psa). Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: ppsa) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...) (art. 134 § 1 ppsa). Nie jest rolą sądu administracyjnego zastępowanie organu podatkowego w jego kompetencjach. 3.3. Należy wskazać, że stosownie do treści art. 127 O.p. postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że w zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego wynika, że organ odwoławczy jest zobowiązany - oprócz odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu - ponownie merytorycznie rozpatrzyć sprawę we wszystkich jej aspektach. Istotą zasady dwuinstancyjności jest bowiem prawo do dwukrotnego rozpoznania danej sprawy. Działanie organu odwoławczego nie może ograniczać się do kontroli decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, lecz winno polegać na podjęciu działań mających na celu pełne wyjaśnienie sprawy (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2020 r., II FSK 1623/18, CBOSA). Ponadto w myśl art. 120 O.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Co więcej uzasadnienie decyzji organu odwoławczego również powinno spełniać wymogi przewidziane w treści art. 210 § 1 O.p. w zw. z art. 235 O.p., a zwłaszcza zgodnie z jego pktem 6 zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 235 O.p.). 3.4. Tymczasem z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji trudno jest zrozumieć powody dla których SKO uznało, że jedynym właścicielem nieruchomości położonej w J. przy ul. [...] jest Skarżący, odwołując się w sposób wyjątkowo lakoniczny do ww. postanowień sądów powszechnych. (s. 4 decyzji). W swych jednak rozważaniach SKO pominęło treść art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1460; dalej: k.p.c.). Zgodnie z ww. przepisem orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ratio legis art. 365 § 1 k.p.c. polega na tym, że przepis ten gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć wzajemnie ze sobą sprzecznych, co byłoby nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1054/08, CBOSA). Stanowiąc o związaniu prawomocnym wyrokiem nie tylko stron i sądu, który go wydał, ale także innych sądów oraz organów państwowych, wywiera on określone skutki w sferze materialnoprawnej (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., II FSK 1116/14, CBOSA). Orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia (art. 363 § 1 k.p.c.). SKO milcząco zaakceptowało stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji wskazujące, że od 2012 r. jedynym właścicielem tej nieruchomości jest wyłącznie J. K. Tyle tylko w 2012 r. postanowienie Sądu Rejonowego w O. Wydział I Cywilny z dnia 15 lutego 20212 r. sygn. akt Ns [...] miało charakter nieprawomocny. Prawomocność postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 30 marca 2017 r. oddalającego apelację podatnika od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 15 lutego 2012 r. w części dotyczącej podziału majątku nieruchomego stwierdzono na dzień 30 marca 2017 r. W konsekwencji nie rozważono, jak ww. okoliczność ma wpływ na ustalenie podatku od nieruchomości za 2015 r. 3.5. W myśl art. 3 ust. 4 upol jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5. W myśl zaś art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r., poz. 520) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Skoro z ewidencji gruntów i budynków wynika zapis współwłasności Skarżącego i jego małżonki A. K. w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości (okoliczności w tym zakresie co do przedmiotowego wpisu zostały szczegółowo zreferowane przez SKO w decyzji), to rolą SKO jest rozważenie tej okoliczności. Nie można jej kwitować jedynie stwierdzeniem, że cyt. "dla niniejszego postępowania podatkowego są postanowienia sądów cywilnych w kwestii prawa własności nieruchomości (...)" i wskazaniem, że Skarżący nie kwestionował swojego prawa własności do przedmiotowej nieruchomości. Co więcej z treści postanowienia Sądu Rejonowego wprost wynika, że nieruchomość ta weszła do majątku wspólnego i następnie dokonano podziału tego majątku w taki sposób, że prawo własności przedmiotowej nieruchomości zostało przyznane na wyłączność Skarżącemu, co po uprawomocnieniu postanowienia Sądu Okręgowego było podstawą do zmiany wpisów w ewidencji gruntów i budynków. 3.6. Z uwagi na brak rozważenia wspomnianych wyżej okoliczności przez SKO Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. Wobec powyższego Sąd uznał, że odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi na tym etapie postępowania jest bezprzedmiotowe. 3.7. W ponownym postępowaniu SKO zobowiązane jest do rozważenia w jakim momencie doszło do zmiany współwłasności na własność Skarżącego z uwzględnieniem treści art. 365 § 1 kpc oraz treści wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Powyższe jest niezbędne do określenia czy w odniesieniu do nieruchomości położonej w J. przy ul. [...] mamy do czynienia ze współwłasnością małżonków K. czy też jedynie własnością Skarżącego, co ma wpływ na zakres podmiotów do których adresowana jest decyzja w zakresie ustalenia podatku od nieruchomości za 2015 r. Ustalenia w tym zakresie powinny zostać zawarte w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. Mowa tutaj o sporządzeniu uzasadnienia, które w sposób czytelny i jasny wskazuje na rozstrzygnięcie SKO w przedmiotowej sprawie i nie sprowadza się jedynie do sprawozdawczego charakteru i lakonicznych konkluzji.