I SA/Wr 876/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kamila Paszowska – Wojnar po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 24 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Pismem z dnia 24 lipca 2017 r. strona skarżąca zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 24 maja 2017 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 21 lipca 2017 r. skarżący powziął informację o zajęciu jego rachunków bankowych w związku z toczącym się w jego sprawie postępowaniem prowadzonym przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. o czym zawiadomił telefonicznie swojego pełnomocnika. Pełnomocnik w celu wyjaśnienia sytuacji udał się do organu podatkowego, gdzie został poinformowany o wydaniu decyzji kończącej postępowanie w sprawie. W aktach sprawy znajdowała się koperta zawierająca sporną decyzję zaś na przesyłce widniała pieczęć Poczty Polskiej z informacją o pierwszym awizo w dniu 31 maja 2017 r., ponownym w dniu 8 czerwca 2017 r. a następnie o zwrocie przesyłki jako niepodjętej w terminie w dniu 19 czerwca 2017 r. Organ drugiej instancji przyjął zatem, iż doszło do prawidłowego doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony skarżącej, co skutkowało rozpoczęciem biegu terminu do zaskarżenia decyzji oraz przystąpieniem do jej wykonania w drodze postępowania egzekucyjnego. W złożonym wniosku pełnomocnik skarżącego zakwestionował próby doręczenia przez operatora pocztowego spornej w sprawie decyzji stwierdzając, iż nie otrzymał ani pierwszego ani też powtórnego awizo. Tym samym nie miał wiedzy o wydaniu decyzji kończącej toczące się postępowanie podatkowe. Pełnomocnik po otrzymaniu od Naczelnika Urzędu Pocztowego nr [...] we W. informacji o skargach na czynności listonosza złożył w dniu 21 lipca 2017 r. reklamację na działanie Poczty Polskiej. We wniosku podkreślił jednocześnie, iż strona skarżąca nie ponosi winy za niezłożenie skargi na decyzji, o wydaniu której nie wiedziała. Profesjonalny pełnomocnik strony – mając świadomość znaczenia jakie niesie za sobą terminowy odbiór kierowanych do niego pism – regularnie, nawet kilka razy dziennie sprawdza zawartość skrzynki pocztowej i odbiera korespondencję. W trakcie jego dotychczasowej pracy (około 6 lat) ani razu nie przytrafiła mu się sytuacja aby nie podjął kierowanej do niego korespondencji w terminie. W piśmie z dnia 6 września 2017 r. skarżący uzupełnił rozpatrywany wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując na liczne nieprawidłowości związane z doręczaniem korespondencji pocztowej przez listonosza na obszarze Urzędu Pocztowego nr [...] we W. skutkujące złożeniem przez pełnomocnika skarżącego skargi na działanie listonoszy i nieprawidłowe doręczanie korespondencji. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący w dniu 15 listopada 2017 r. wskazał, iż w ramach odpowiedzi na skargę Poczta Polska S. A. nie wyjaśniła wskazywanych przez pełnomocnika okoliczności świadczących o nieprawidłowym doręczeniu przesyłki. Doręczyciel ograniczył się bowiem do stwierdzenia, iż jednoznaczne rozstrzygnięcie zarzutów skargi nie jest możliwe powołując się w tym zakresie jedynie na zapisy systemu elektronicznego śledzenia przesyłek. Jednocześnie strona skarżąca ponownie wskazała na liczne nieprawidłowości w dostarczaniu korespondencji przez Urząd Pocztowy nr [...] we Wrocławiu ukazując w tym zakresie szereg zaniedbań. W ocenie strony postawa doręczyciela świadczy o niemalże odgórnym bagatelizowaniu przesyłanych skarg , niezależnie od wykazanych i potwierdzonych zaniedbań po stronie operatora pocztowego w celu uchylenia się od odpowiedzialności za nieprawidłowe doręczanie korespondencji. Do pisma strona dołączyła odpowiedź Poczty Polskiej S. A. z dnia 6 września 2017 r. na wniesioną skargę. Do akt sprawy dołączono również pismo Poczty Polskiej S. A. z dnia 9 października 2017 r. stanowiące odpowiedź na skargę pełnomocnika strony w którym operator pocztowy informuje, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że zarówno pierwsze jak i drugie zawiadomienie zostało adresatowi doręczone do oddawczej skrzynki pocztowej. Z oceny sytuacji dokonanej w placówce pocztowej wynika, że listonosz przesyłki prawidłowo doręcza i awizuje, wypisując zawiadomienie tylko wówczas kiedy nie zastanie adresata lub osoby upoważnionej do odbioru przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. dalej p.p.s.a.), jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkuje odmową przywrócenia uchybionego terminu. W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej składając przedmiotowy wniosek dochował siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz dokonał uchybionej czynności, tj. wraz z wnioskiem wniósł za pośrednictwem organu podatkowego skargę na sporną w sprawie decyzję. Nie uprawdopodobnił natomiast braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z dyspozycją art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2010r., sygn. akt I OZ 465/10). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2013r., sygn. akt I OZ 55/13 oraz z dnia 8 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 712/08 – dostępne na www.cbois.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik strony skarżącej wskazując na brak winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego skargi podał, że korespondencja sądowa nie została mu doręczona z winy pracowników oraz systemu Poczty Polskiej. Pełnomocnik podkreślił, że nie otrzymał zawiadomień o doręczeniu przedmiotowej przesyłki, tj. zarówno pierwotnego, jak i powtórnego awiza, co oznacza, że zaskarżona decyzja nie została faktycznie doręczona. Wskazał, że wszczął postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie przyczyn, z powodu których przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję nie została doręczona. W piśmie z dnia 6 września 2017 r. Poczta Polska S. A. wyjaśniła, iż nie jest możliwe jednoznaczne rozstrzygniecie zawartych w reklamacji zarzutów z uwagi na technologię doręczania przesyłek pocztowych. W kolejnym zaś piśmie z dnia 9 października 2017 r. wskazano, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że zarówno pierwsze jak i drugie zawiadomienie zostało adresatowi doręczone do oddawczej skrzynki pocztowej. Z oceny sytuacji dokonanej w placówce pocztowej wynika, że listonosz przesyłki prawidłowo doręcza i awizuje, wypisując zawiadomienie tylko wówczas kiedy nie zastanie adresata lub osoby upoważnionej do odbioru przesyłki. Odnosząc się zatem do przedstawionej powyżej argumentacji pełnomocnika strony skarżącej należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 144 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 201), dalej O.p., organ podatkowy doręcza pisma: 1) za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, lub 2) za urzędowym poświadczeniem odbioru, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Stosownie do treści art. 145 § 1 O.p., pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie (art. 145 § 2 O.p.). Zgodnie z art. 150 § 1 O.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2 O.p.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 150 § 3 O.p.). W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4 O.p). Z treści powyższych regulacji wynika wyraźnie, że dla stwierdzenia skutku doręczenia konieczne jest po pierwsze, złożenie pisma na okres czternastu dni np. w placówce pocztowej, a po drugie, zawiadomienie o tym adresata. Brzmienie niniejszego przepisu nie budzi wątpliwości co do tego, które wymogi – zarówno przechowywania przesyłki, jak i zawiadomienia o niej adresata są – z punktu widzenia art. 150 O.p.– istotne. To, czy wymogi awizowania zostały spełnione, podlega ocenie na podstawie danych zawartych przede wszystkim na kopercie i formularzu potwierdzenia odbioru, na których dokonywane są przez doręczyciela i pracowników operatora pocztowego stosowne adnotacje obrazujące przebieg działań związanych z doręczaniem pisma. Sąd badając, czy spełnione zostały przesłanki doręczenia, o których mowa w art. 150 O.p., na podstawie podanych informacji stwierdza, czy adresat został zawiadomiony o miejscu przechowywania przesyłki i terminie, w którym można ją odebrać, a także to gdzie, kiedy i z jakiej przyczyny doręczyciel pozostawił awizo, oraz czy doszło do powtórnego (i w odpowiednim odstępie czasowym) awizowania przesyłki. Z akt niniejszej sprawy bezspornie wynika, że wezwanie do uiszczenia wpisu uzupełniającego doręczono pełnomocnikowi w trybie tzw. fikcji doręczenia (dwukrotne awizo) w dniu 14 czerwca 2017 r. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie awizowano po raz pierwszy w dniu 31 maja 2017 r. W dniu 8 czerwca 2017 r. przesyłkę tę awizowano powtórnie, a następnie w dniu 19 czerwca 2017 r. zwrócono przesyłkę nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Skoro zatem pełnomocnik strony skarżącej nie odebrał przesyłki, należało uznać ją za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od daty pierwszego awiza, tj. z dniem 14 czerwca 2017 r. Domniemanie doręczenia wynikające z treści cyt. powyżej art. 150 O.p., może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W doktrynie podnosi się, że obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 150 O.p., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Aby jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować argumentem w postaci przeprowadzonej reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji i Administracji z 26 listopada 2013r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz.U. z 2013r., poz. 1468 ze zm.). W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej wykazał, że podjął czynności zmierzające do uprawdopodobnienia swojego stanowiska (tj. że nie otrzymał dwukrotnie awizowanej przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, ponieważ w skrzynce oddawczej nie pozostawione było żadne awizo informujące o możliwości jej odbioru), inicjując procedurę reklamacyjną. W odpowiedzi na zgłoszoną skargę Poczta Polska S.A., Biuro Wsparcia Klientów we W. w piśmie z dnia 6 września 2017 r. wskazała, że przesyłka o nr [...] zawierająca zaskarżoną decyzję została w dniu 31 maja 2017 r. przekazana celem doręczenia, a następnie wobec niezastania adresata, bądź innej uprawnionej do odbioru osoby została awizowana poprzez pozostawienie zawiadomienia w skrzynce oddawczej. W dniu 8 czerwca 2017 r. placówka pocztowa wystawiła ponowne awizo przypominające adresatowi o oczekującej przesyłce. Wskazano, że wobec nieodebrania w wymaganym terminie przesyłki, została ona zwrócona nadawcy. Ponadto operator pocztowy podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż zarówno pierwsze jak i drugie zawiadomienie zostało pełnomocnikowi strony skarżącej doręczone do oddawczej skrzynki pocztowej. Dodano, że obsługujący rozpatrywany rejon doręczeń listonosz jest wieloletnim i wykwalifikowanym pracownikiem służby pocztowej, na pracę którego dotychczas nie wnoszono zastrzeżeń. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności sąd nie znalazł argumentów, które pozwoliłyby skutecznie podważyć instytucję tzw. doręczenia zastępczego i zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Z danych umieszczonych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została wysłana na wskazany w pełnomocnictwie adres Kancelarii i była dwukrotnie awizowana przez operatora pocztowego, tj. w dniu 31 maja 2017 r. i 8 czerwca 2017 r., o czym doręczyciel poinformował pełnomocnika strony skarżącej poprzez pozostawienie zawiadomień w skrzynce oddawczej adresata. Przedstawione natomiast przez pełnomocnika strony skarżącej okoliczności, w szczególności to iż nie otrzymał ani pierwszego, ani powtórnego awiza o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej nie zostały skutecznie uprawdopodobnione. Należy podkreślić, że tylko procedura reklamacyjna usługi pocztowej umożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie zastępczym. Tymczasem zainicjowana przez pełnomocnika strony skarżącej procedura skargowa (reklamacyjna) nie wykazała, że ustalony stan faktyczny był w rzeczywistości inny, niż przyjęty na potrzeby przedmiotowego rozstrzygnięcia. Tym samym należy uznać, że skutek doręczenia przesyłki w trybie art. 150 O.p., nie został przez pełnomocnika strony skarżącej skutecznie obalony. W świetle zaistniałych okoliczności faktycznych należy stwierdzić, że pełnomocnik strony skarżącej nie wykazał okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu było niezawinione. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona, lub jej pełnomocnik dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa lub wykazała niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, takie natomiast okoliczności nie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie. Z powyższych względów, z uwagi na fakt, że pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.