I SA/Wr 908/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dagmara Stankiewicz - Rajchman, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Cichoń, asesor WSA Iwona Solatycka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi D. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2021 r. nr 0201-IOA-4103.33.2021 w przedmiocie nałożenia kary porządkowej I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi D. M. jest na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej DIAS) nr 0201-IOA.4103.33.2021 z 23 czerwca 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia 5 maja 2021 r. nr 0201-IOV-11.4103.1.2021 w sprawie nałożenia kary porządkowej. Postępowanie przed organem. W oparciu o przepis art. 262 § 1 pkt 1 i § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, postanowieniem z 5 maja 2021 r. nałożył na Pana D. M. karę porządkową w kwocie 500 zł za niedopełnienie bez uzasadnionej przyczyny czynności wskazanych w w/w wezwaniu Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu. Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem adwokat M. S. złożył w imieniu Pana D. M. zażalenie z 17 maja 2021 r. na w/w postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, w którym wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania. Po rozpatrzeniu zażalenia oraz całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu nie uwzględnił zażalenia i utrzymał przedmiotowe postanowienie w mocy. Na powyższe zażalenie do Organu 6 sierpnia 2021 r. wpłynęła skarga złożona przez adwokata M. S. w imieniu Pana D. M. W skardze zarzucono: W złożonej skardze Skarżący zarzucił wydanej decyzji naruszenie przepisów: 1. art. 138e § 3 w związku z art. 138a § 1 oraz art. 169 § 1 ordynacja podatkowa, poprzez zaniechanie wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego zażalenia z dnia 17 maja 2021 r. oraz wydanie tego postanowienia, pomimo tego, że w/w zażalenia zostało wniesione przez osobę, która nie przedłożyła do akt sprawy pełnomocnictwa, a więc przez osobę nieumocowaną do działania w imieniu D. M.; 2. art. 236 w związku z art. 239 w związku z art. 262 § 5 Ordynacji podatkowej, poprzez podjęcie przez DIAS na etapie postępowania zażaleniowego działań z urzędu oraz merytoryczne rozpatrzenie sprawy, pomimo braku skutecznego wniesienia przez D. M. zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 5 maja 2021 r. nr 0201-l0v-ll.4103.1.2021, to jest naruszenie zasady skargowości. W związku z powyższym Skarżąca wnosi o: 1. stwierdzenie nieważności postanowienia DIAS z dnia 23 czerwca 2021 r.; 2. zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz skarżącego D. M. zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym wynagrodzenie adwokata w podwójnej wysokości stawki minimalnej wynikającej z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, ze względu na wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi.. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022, poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że zbędne stało się opisywanie w części historycznej motywów, którymi kierowały się organy przy wydawaniu rozstrzygnięć w sprawie, albowiem DIAS naruszył art. 233 § 1 pkt 1, art. 138 e § 3, art. 169 ustawy Ordynacji podatkowej, co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia, bez dokonywania jej merytorycznej oceny. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 138a § 1 Strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania . Jak przy tym wynika z art. 169 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Z powyższego wynika, że organ odwoławczy uprawniony jest do rozpoznania odwołania wyłącznie wówczas, gdy spełnia ono wszystkie wymogi wynikające z obowiązujących regulacji prawnych. Odwołanie stanowi środek prawny, który strona może wnieść osobiście lub przez pełnomocnika. Jeżeli odwołanie nie zostało wniesione przez stronę osobiście, ale pochodzi od pełnomocnika, jest on zobowiązany dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Udzielenie pełnomocnictwa stanowi bowiem dla pełnomocnika jedyne źródło kompetencji do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy, w zakresie wyznaczonym treścią pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2832/18 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby pełnomocnictwo mogło wywrzeć skutki w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu. Informacja ta musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt I GSK 219/19). Niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa do odwołania, złożonego w imieniu mocodawcy, stanowi brak formalny podania, który podlega usunięciu zgodnie z przepisem art. 160 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W takiej sytuacji obowiązkiem organu pozostaje skorzystanie z mechanizmu zapisanego w powołanym przepisie, tj. wezwanie pełnomocnika do usunięcia braku formalnego pisma pod rygorem pozostawienia go bez rozpatrzenia. Rzeczą organu jest bowiem ustalenie, czy pełnomocnik został prawidłowo umocowany do podejmowania czynności procesowych w imieniu strony. Dopiero po uzupełnieniu powyższego braku organ odwoławczy władny jest merytorycznie rozpatrzeć odwołanie. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że jak wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy zażalenia zostało ono wniesione w imieniu odwołującwgo przez adwokata. W aktach sprawy brak jest natomiast pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącej przez adwokata. . W tej sytuacji, organ odwoławczy był zobligowany do wezwania adwokata. do uzupełnienia w terminie 7 dni braku formalnego zażalenia wniesionego w imieniu skarżącego poprzez złożenie pełnomocnictwa do działania w jej imieniu, czego organ odwoławczy w niniejszej sprawie nie uczynił i rozpoznał zażalenie ze wskazanym brakiem formalnym. Tymczasem do czasu usunięcia braku zażalenie nie mogło ono wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania zażaleniowego i nie uprawniało DIAS do podjęcia jakiejkolwiek czynności orzeczniczej. Takie stanowisko jasno wynika z przepisów prawa i jest także potwierdzone bogatym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, w którym ukształtował się pogląd, że prowadzenie postępowania bez wezwania do usunięcia braku podpisu, czy też pełnomocnictwa, oznacza wadliwość postępowania. Stosownie bowiem do przepisów ustawy Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy przystępuje do rozpoznania sprawy tylko i wyłącznie na podstawie wniesionego skutecznie odwołania/zażalenia. Zażalenie które zostało wniesione przez osobę, która nie wykazała swojego umocowania do działania w imieniu strony, nie wywołuje żadnych skutków prawnych związanych z jego wniesieniem, a tym bardziej nie daje możliwości jego merytorycznego rozpatrzenia. Dopiero wniesienie odwołania, które spełnia wymagania formalne, pozwala właściwemu organowi na uruchomienie przewidzianych przepisami prawa procedur zmierzających do weryfikacji zaskarżonego tym zażaleniem orzeczenia oraz do rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 422/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Po 423/21) Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), uchylił zaskarżone postanowienie DIAS, albowiem zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził, aby naruszenie przepisów miało charakter rażący, zatem nie był podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowego postanowienia. Ponownie rozpoznając sprawę organ zażaleniowy zastosuje się do wskazówek i zaleceń zawartych w treści niniejszego uzasadnienia. W szczególności wezwie adwokata do uzupełnienia braku formalnego zażalenia. O kosztach postępowania sądowego (597 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a uwzględniając uiszczony wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) ).