II SA/Wr 126/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda (spr.) Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2022 r. sprawy ze skargi P. S. G. sp. z o.o. z siedzibą w T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów wniesionych wobec prowadzonej egzekucji administracyjnej oddala skargę w całości. Na podstawie decyzji z dnia 31 lipca 2020 r. (znak KRO.6236.11.2017.67) Wójt Gminy Miękinia (dalej także jako Wójt, organ I instancji) nakazał A. B. i W. S. usunięcie odpadów (o wskazanych w decyzji kodach) z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania (w decyzji sprecyzowano dane działek) w terminie do dnia 30 września 2020 r. W wyniku odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej jako SKO, organ II instancji) decyzją z dnia 2 grudnia 2020 r. zmieniło decyzję organu I instancji w ten sposób, że jako podmiot odpowiedzialny za usunięcie odpadów wskazało dodatkowo P. Sp. z o. o. z siedzibą w T. (dalej także jako P.) i określiło termin usunięcia na dzień 28 lutego 2020 r. Błędnie wskazany termin został potraktowany jako oczywista omyłka pisarska, i na mocy podjętego z urzędu postanowienia SKO z dnia 13 stycznia 2021 r. zmieniono go na 28 lutego 2021 r. W związku z niewykonaniem obowiązku wskazanego w decyzji, upomnieniem z dnia 15 kwietnia 2021 r. Wójt wezwał do wykonania obowiązku w terminie 7 dni od dnia otrzymania upomnienia, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 7 maja 2021 r. P. zwróciła się do organu I instancji o wydłużenie terminu na realizację obowiązku wynikającego z decyzji argumentując toczącą się sprawą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Dnia 25 maja 2021 r. wystawiono tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący decyzji Wójta Gminy Miękinia z dnia 31 lipca 2020 r. nakazującej usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania. Jako podstawę prawną obowiązku wskazano decyzję Wójta Gminy Miękinia z dnia 31 lipca 2020 r. oraz decyzję Samorządowego Kolegium Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2020 r., a jako termin wskazano 28 lutego 2021 r. Pismem datowanym na 7 czerwca 2021 r. (data wpływu do organu to 9 czerwca 2021 r.) P. wniosło zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Jego istota tkwi w błędnym określeniu obowiązku wskazanego w pkt B podpunkt 5 Tytułu - niezgodnie z orzeczeniami wskazanymi w pkt B podpunkty 2.3 i 4 Tytułu. Skarżąca wskazuje, że w tytule wykonawczym organ I instancji błędnie przywołał decyzję Wójta, gdy tymczasem w obiegu prawnym pozostaje decyzja SKO we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2020 r. Zgodnie z decyzją Wójta odpady powinny być usunięte do dnia 30 września 2020 r., gdy tymczasem decyzja SKO z dnia 2 grudnia 2020 r. nakazuje ich usunięcie do dnia 28 lutego 2020 r., zaś w tytule wykonawczym określono termin usunięcia odpadów na dzień 28 lutego 2021 r. Ponadto błędnie oznaczono SKO jako "Samorządowe Kolegium Administracyjne". Postanowieniem z dnia 16 lipca 2021 r, Wójt oddalił zarzuty wskazując na sprostowanie daty przez SKO, a błędną nazwę organu II instancji traktując jako oczywistą omyłkę pisarską. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2021 r. Wójt sprostował oczywiste omyłki w tytule wykonawczym, prawidłowo wpisując "Samorządowe Kolegium Odwoławcze". Pismem z dnia 3 sierpnia 2021 r. skarżąca wniosła do SKO we Wrocławiu zażalenie na postanowienie Wójta z dnia 16 lipca 2021 r. W postanowieniu z dnia 5 listopada 2021 r. (znak SKO E 4133/27/21) SKO we Wrocławiu utrzymało w mocy wskazane wyżej postanowienie Wójta Gminy Miękinia. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że treść obowiązku wynikającego z decyzji Wójta jest tożsama w zakresie podmiotów zobowiązanych, terminu i sposobu realizacji, rodzaju odpadów jakie należy usunąć z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Zdaniem SKO wymogi formalne tytułu wykonawczego nie są określone "same dla siebie", ale w celu zagwarantowania zobowiązanemu, że prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne ma podstawy prawne, i że wyegzekwowana zostanie kwota pieniężna w prawidłowej wysokości lub obowiązek niepieniężny w takim kształcie i zakresie, w jakim wynika to z tytułu egzekucyjnego. Naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego musi przełożyć się na niebezpieczeństwo naruszenia powyższych gwarancji. Dopiero taki brak formalny tytułu wykonawczego, które te zasady istotnie narusza należy postrzegać w kategorii przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. P. Sp. z o. o. z siedzibą w T. oprotestowała skargą do tutejszego Sądu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 5 listopada 2021 r. wraz z wcześniejszym postanowieniem Wójta Gminy Miękinia z dnia 16 lipca 2021 r. oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym z tytułu usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania. Zaskarżonym aktom P. zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem skarżącej określenie obowiązku wskazanego w pkt B podpunkt 5 tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 25 maja 2021 r. nastąpiło niezgodnie z orzeczeniami wskazanymi w pkt B podpunkt 2.3 i 4 tytułu wykonawczego. Skarżąca wskazuje, że zgodnie z decyzją Wójta odpady powinny być usunięte do dnia 30 września 2020 r. Natomiast decyzja SKO z dnia 2 grudnia 2020 r. stwierdza, że obowiązek powinien być wykonany do dnia 28 lutego 2020 r., co jest sprzeczne z treścią obowiązku wskazanego w pkt B. 5 tytułu wykonawczego, który określa termin wykonania obowiązku na 28 lutego 2021 r. Zdaniem skarżącej, w związku z tym, że tytuł wykonawczy wskazuje jako podstawę prawną wyłącznie dwa wskazane orzeczenia, to należy uznać, że wskazana w tym tytule treść obowiązku jest sprzeczna z treścią orzeczeń będących jego podstawą. Ponadto wadliwość zdaniem skarżącej stanowi to, że tytuł egzekucyjny nie uwzględnia postanowienia SKO prostującego błędnie wskazaną datę na wykonanie obowiązku. Skarżąca przytacza wreszcie stanowiska judykatury i doktryny o niedopuszczalności sprostowania oczywistej pomyłki pisarskiej w tytule wykonawczym, podnosząc, że nie jest on decyzją, ale dokumentem urzędowym. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podkreślił, że wymogi formalne ustalone dla dokumentu jakim jest tytuł wykonawczy mają gwarantować, że od zobowiązanego nie zostanie wyegzekwowana inna kwota niż ta, która faktycznie go obciąża, w przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym, lub obowiązek o charakterze niepieniężnym w innym zakresie niż tym wynika z tytułu egzekucyjnego. Błędy formalne w treści tytułu wykonawczego, które nie naruszają wskazanej gwarancji, nie mogą skutkować, zdaniem SKO, umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Będący podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego tytuł wykonawczy powinien zawierać elementy wskazane w art. 27§1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej u. p. e. a.). Zgodnie z art. 27§1pkt 3 u. p. e. a. w skład tytułu wykonawczego wchodzi: treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawa prawna tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej – także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Relewantna dla okoliczności sprawy jest podstawa prawna podlegającego egzekucji obowiązku. Podanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku zależy od tego, co jest źródłem tego obowiązku; jeśli obowiązek podlegający egzekucji wynika z decyzji administracyjnej, to ona winna zostać wskazana w tytule wykonawczym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2018 r. II FSK 2390/16, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach, pochodzą z niej również inne przywołane orzeczenia ). W niniejszej sprawie podstawa prawną obowiązku, o której mowa w art. 27§1pkt 3 u. p. e. a. jest decyzja SKO we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2020 r. zmieniająca decyzję Wójta Gminy Miękinia z dnia 31 lipca 2020 r. Skarżąca zarzuca, że akty usuwające pomyłki, zwłaszcza co do dat, nie zostały odzwierciedlone w samym tytule wykonawczym, i nadal widnieją w nim – jako podstawa prawna – decyzja Wójta z 31 lipca 2020 r. oraz decyzja SKO z 2 grudnia 2020 r. Według art. 113 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako k. p. a.) organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste pomyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Co do istoty i zakresu uzdrowienia oczywistej pomyłki wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny. Za reprezentatywny można uznać wyrok NSA z dnia 2 lutego 2022 r. II OSK 1657/20). Sąd wskazał w nim, że nieprawidłowość usuwalna w drodze prostowania przybiera postać oczywistych pomyłek polegających na widocznym, niebudzącym wątpliwości niewłaściwym użyciu słowa, wbrew zamierzeniom organu administracji publicznej; takim uchybieniem jest w szczególności błąd pisarski czyli nieprawidłowy dobór słów lub mylna pisownia, jak i błąd rachunkowy czyli nietrafny dobór cyfr lub wynik obliczeń. Wady powinny mieć charakter techniczny, a przy tym nie oddziaływać istotnie na wydane rozstrzygnięcie. Oczywista omyłka to, między innymi, widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie daty (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2020 r. II UK 271/19). Zdaniem Sądu zaistniała w sprawie sytuacja, w której organy błędnie określiły daty na wykonanie obowiązku spełnia znamiona oczywistej pomyłki. Nie sposób nie zauważyć, że nakazanie realizacji obowiązku w terminie wcześniejszym, niż data wydania tego nakazu jest zadaniem awykonalnym, niemożliwym do zrealizowania. Taka sytuacja, gdy organ nie kształtuje treści nałożonego obowiązku, a jedynie dokonuje korekty wskazanego terminu, bowiem wcześniej wskazany termin był bezspornie błędnie określony, podpada pod instytucję z art. 113 k. p. a. ponieważ mamy do czynienia z pomyłką ewidentną, od razu dostrzegalną, a więc oczywistą. Trzeba przy tym podnieść, że postanowienie wydawane w celu prostowania oczywistej pomyłki nie ma charakteru merytorycznego i nie służy usuwaniu wad o merytorycznej naturze. Tym samym nie modyfikuje ono orzeczenia głównego co do istoty, nie zmienia praw i obowiązków z niego wynikających, a jedynie dostosowuje ono orzeczenie główne do realiów i zamiaru autora (organu administracji). W tym sensie postanowienie w sprawie sprostowania oczywistej pomyłki nie zmienia podstawy prawnej, nie kreuje praw i obowiązków, nie uzupełnia podstawy prawnej, ani jej nie naprawia, bowiem podstawą prawną pozostaje nadal akt merytoryczny (decyzja, postanowienie). W okolicznościach sprawy taką podstawą prawną jest wskazana decyzja SKO z dnia 2 grudnia 2020 r. zmieniająca decyzję Wójta Gminy Miękinia, zaś dokonane przez SKO sprostowanie swojej decyzji ma charakter incydentalny, poboczny, i nie wpływa na tę decyzję jako podstawę prawną tytułu wykonawczego. Tylko na marginesie Sąd chce zaznaczyć, że zmiana podstawy prawnej mogłaby być wynikiem innego przewidzianego w przepisach k. p. a. postępowania wzruszeniowego, jednak nie jest tym postępowaniem sprostowanie oczywistej pomyłki. W tym świetle nie stanowi wady tytułu wykonawczego wskazanie w podstawie prawnej obowiązku decyzji SKO z dnia 2 grudnia 2020 r. Sąd dostrzega, ale nie podziela, nie wyrażony wprost, jednak poparty wybranymi judykatami, ten zarzut skargi, w którym kwestionowana jest możliwość naprawy tytułu wykonawczego, w toku postępowania egzekucyjnego, z powodu jego wadliwości, w tym możliwość sprostowania. W ocenie Sądu w niniejszym składzie w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z wadliwością, o jakiej mowa w przywołanych orzeczeniach, stąd przeniesienie przywołanych orzeczeń na grunt sprawy jest chybione. Ponadto Sąd uważa, że przepis art. 113§1 k. p. a. literalnie odnosi się do decyzji, jednak w świetle i w kontekście innych przepisów postępowania administracyjnego oraz u. p. e. a. ma on zastosowanie także do tej formy prawnej, w której wyrażony jest tytuł wykonawczy. Trzeba tu przywołać przepis art. 18 u. p. e. a. nakazujący, jeżeli przepisy u. p. e. a. nie stanowią inaczej, odpowiednio stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a nadto art. 126 k. p. a. pozwalający na odpowiednie stosowanie sprostowań także do postanowień. Gdyby przyjąć pogląd przeciwny i odrzucić możliwość sanacji oczywistych omyłek w tytule wykonawczym, byłoby to podejściem skrajnie formalistycznym, pozbawionym umocowania w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, i prawnie nieracjonalnym, skoro prawodawca daje możliwość usunięcia drobnych usterek decyzji administracyjnej, wobec której tytuł pełni przecież funkcję służebną. Sąd oprócz tego przywołuje na poparcie swojego stanowiska pogląd wyrażony w orzeczeniu Sądu Naczelnego: drobne błędy w tytule wykonawczym mogą ulegać sprostowaniu na podstawie odpowiednio stosowanego art. 113§1 k. p. a. w związku z art. 18 u. p. e. a. (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2020 r. II OSK 1765/19). Sąd ma przy tym na uwadze art. 33§2 u. p. e. a., co oznacza, że nie widzi w realiach sprawy możliwości zakwalifikowania wskazanej pomyłki jako jednej z podstaw zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W ocenie Sądu nie zachodzi sytuacja, w której można mówić o nieistnieniu obowiązku, błędnie wpisana data nie przekłada się na określenie obowiązku niezgodnie z jego treścią wynikającą z decyzji, nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, nie naruszono także przepisów związanych z doręczeniem upomnienia, obowiązek nie wygasł, i nie zachodzą przyczyny wskazujące na brak wymagalności obowiązku. Trafnie więc organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że analiza treści obowiązku wynikającego z decyzji z treścią obowiązku opisanego w części B tytułu wykonawczego wykazała, że są one tożsame. Nadto Sąd chce zaakcentować, że wymogi formalne tytułu wykonawczego nie są przewidziane same dla siebie, ale mają do spełnienia określony cel. Tym celem jest zagwarantowanie zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowany obowiązek, do realizacji którego rzeczywiście jest zobowiązany na podstawie decyzji organu. Wobec tego naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania obowiązku, który nie obciąża zobowiązanego. Dopiero taki brak formalny tytułu wykonawczego, który tę gwarancję istotnie narusza, należy postrzegać w kategorii przesłanki do uznania zarzutów za zasadne i w konsekwencji do umorzenia postępowania egzekucyjnego (tak m.in. wyrok NSA z 13 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2222/15). Zdaniem Sądu gwarancje zobowiązanego, wskutek podniesionych przez skarżącego pomyłek organów, nie zostały naruszone. Niemniej, pomimo oddalenia skargi, Sąd chce wskazać skarżącemu, i jednocześnie wytknąć organom administracji, że w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym pojawiły się usterki świadczące o niestaranności w działaniach organów. Znalazło to wyraz w niewątpliwie błędnych oznaczeniach dat, wpisaniu daty w miejscu nieodpowiednim i mylnym oznaczeniu nazwy organu II instancji zamieszczonej w tytule wykonawczym. Pomyłki te można potraktować jako naruszenie reguł kultury administrowania publicznego, a zwłaszcza zasady zaufania do władzy publicznej, wyrażonej w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z zasady tej można wyprowadzić wniosek, że obywatel ma prawo oczekiwać od organu administracji najwyższego stopnia staranności, uważności i zaangażowania przy załatwianiu jego sprawy. Sąd musi jednak zaakcentować jednak także to, że nie każda niestaranność czy też nienależyta uważność organu przy prowadzeniu postępowania pozwala na kwestionowanie postępowania administracyjnego w jego całokształcie. Dokonane uchybienia muszą być na tyle istotne, że będą kształtowały lub współkształtowały treść podważanego orzeczenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2021 r. III FSK 3695/21). Według art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W postępowaniu prowadzącym do wydania zaskarżonych aktów Sąd nie odnalazł naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, nie zauważył przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, ani nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd, co wskazano wyżej, dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania, jednak zostały one naprawione za pomocą przewidzianych prawem instrumentów, i zdaniem Sądu nie można przypisać im istotnego wpływu na wynik sprawy. Finalnie spowodowało to oddalenie skargi na zasadzie art. 151 p. p. s. a.