II SA/Wr 131/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku [...] sp. z o.o. w [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia w zakresie dotyczącym ochrony gruntów rolnych projektu decyzji o warunkach zabudowy postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Postanowieniem z dnia 23.01.2019 r. (sygn. akt II SA/Wr 905/18) tutejszy Sąd odrzucił skargę [...] sp. z o.o. w [...], reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].10. 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uzgodnienia w zakresie dotyczącym ochrony gruntów rolnych projektu decyzji o warunkach zabudowy. Przyczyną odrzucenia było nieuzupełnienie przez pełnomocnika braków formalnych skargi w zakresie pełnomocnictwa. Do pełnomocnictwa nie załączono bowiem, mimo wezwania, odpisu dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (odpis aktualny z KRS). Postanowienie o odrzuceniu skargi zostało doręczone w dniu [...].02.2019 r. Następnie postanowieniem z [...].04.2019 r., sygn. akt II SA/Wr 905/18, tut. Sąd odmówił spółce przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pismem z [...].02.2019 r. spółka ponownie wniosła skargę, tym razem samodzielnie sporządzoną, na opisane wyżej postanowienie Kolegium. Skarga ta została zarejestrowana w tutejszym Sądzie pod sygnaturą II SA/Wr 131/19. Wraz ze skargą spółka zwróciła się o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Motywując wniosek wyjaśniła, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie powinna ponosić jakiejkolwiek winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, które to uchybienie niewątpliwie wywołało dla niej ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Dbając należycie o swoje interesy, spółka powierzyła bowiem sprawę profesjonalnemu pełnomocnikowi, przez co należy uznać, że dołożyła wszelkiej staranności w celu należytego jej prowadzenia. Poza tym faktem pozostaje również okoliczność, że na niedochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżąca spółka nie miała jakiegokolwiek wpływu. W związku z tym nie ma po jej stronie jakiejkolwiek winy w uchybieniu terminu z tego powodu, że ustanowiony pełnomocnik wykazał się brakiem należytej staranności. Skoro uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona niewątpliwie nie mogła usunąć, nawet przy użyciu wszelkich aktów staranności, których dopełniła, zatem niedochowanie przez pełnomocnika należytej staranności - której skarżąca mogła od niego oczekiwać - nie powinno pozbawiać jej możliwości wskazania braku swej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W przeciwnym wypadku doszłoby do sytuacji przerzucenia na skarżącą ryzyka za wszelkie uchybienia procesowe popełnione przez pełnomocnika i pozbawiło ją prawa do sądu. Zdaniem skarżącej, w tych okolicznościach brak winy po jej stronie w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, został uprawdopodobniony, a nadto spełnione zostały pozostałe przesłanki dla możliwości przywrócenia przez Sąd terminu do wniesienia skargi na postanowienie Kolegium z dnia [...].10.2018 r. Spółka powołała się przy tym na orzeczenia sądów administracyjnych potwierdzające – w jej ocenie – zasadność podniesionych argumentów (postanowienie WSA w Opolu z 26.09.2016 r., II SA/Op 393/16; postanowienie WSA we Wrocławiu z 9.04.2009 r., II SA/Wr 75/09). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedstawienie powodów, które stały na przeszkodzie w uwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, poprzedzić należy wyjaśnieniem kwestii procesowej wynikającej z wydania nieprawomocnego postanowienia z 23.01.2019 r., sygn. akt II SA/Wr 905/18, którym tut. Sąd odrzucił tożsamą skargę spółki na postanowienie Kolegium nr SKO/41/GP-44/2018. Stosownie do utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz poglądu doktryny, w powagę rzeczy osądzonej są wyposażone tylko orzeczenia rozstrzygające sprawę co do jej istoty (merytoryczne), natomiast przymiotu tego nie posiadają prawomocne postanowienia odrzucające skargę z przyczyn formalnych (por. postanowienie SN z dnia 12.03.1966 r., I CZ 9/66, OSPiKA 1967, z. 9, poz. 221, z glosą W. Berutowicza; tamże; postanowienie SN z dnia 18.08.1967 r., II CZ 68/67, OSPiKA 1968, z. 11, poz. 238, z glosą W. Siedleckiego; tamże; W. Siedlecki (w:) B. Dobrzański i in., Komentarz..., s. 570–571, i M. Jędrzejewska (w:) T. Ereciński (red.), Komentarz..., t. 2, s. 80). Pamiętać także należy, że postępowanie jest w toku, jeżeli skarga została wniesiona skutecznie (por. postanowienia NSA z 12.04.2011 r., sygn. akt II GSK 208/11 i z 9.10.2012 r., sygn. akt I OSK 2316/12). O sprawie w toku (lis pendens) można bowiem mówić w sytuacji, gdy skarga rozpoznawana jest merytorycznie. Z przedstawionych powodów nie zachodzi w niniejszej sprawie sytuacja, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (jako stan osądzania sprawy [sprawa w toku], a następnie stan osądzenia sprawy), skoro wcześniej wniesiona przez tę samą stronę w tym samym przedmiocie skarga nie była rozpoznawana merytorycznie. A zatem, skoro wcześniejsza skarga była badana jedynie pod kątem formalnym, to w niniejszej sprawie nie zaistniała okoliczność, która uzasadniałaby zastosowanie omawianego przepisu i tym samym możliwym jest rozpoznaje wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Strona we wniosku wskazała, kiedy nastąpiło ustanie przyczyny przez którą uchybiono dokonaniu czynności. Podała, że w dniu [...].02.2019 r. uzyskała od pełnomocnika wiadomość o postanowieniu z 23.01.2019 r. w sprawie II SA/Wr 905/18, którym odrzucono skargę na postanowienie Kolegium nr [...]. Natomiast w dniu [...].02.2019 r. został nadany wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz z samodzielnie sporządzoną skargą. W sprawie nie budzi więc zastrzeżeń dopełnienie przez spółkę wymogów formalnych wniosku, lecz okoliczność spełnienia merytorycznej przesłanki przywrócenia terminu, o jakiej mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. We wniosku spółka użyła zasadniczo tożsamej argumentacji do tej, którą zaprezentowała w sprawie II SA/Wr 905/18, gdzie wnioskowała o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Istotę przedstawionej argumentacji można sprowadzić do poglądu o tym, że skutki chybienia terminu z wyłącznej winy pełnomocnika nie mogą być przenoszone na stronę, którą tenże pełnomocnik reprezentuje. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. W przepisach prawa brak jest bowiem podstaw do twierdzenia, że strona reprezentowana przez pełnomocnika może skutecznie podnosić braku swojej winy w uchybieniu terminu przez tego pełnomocnika. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej może nastąpić tylko w razie, gdy strona nie dokonała czynności procesowej w terminie bez swojej winy. Przez stronę należy przy tym rozumieć także pełnomocnika strony, a jego błąd procesowy obciąża stronę. Wniosku o przywrócenie terminu nie można opierać na tym, że to nie strona, a jej pełnomocnik zaniedbał dokonania czynności procesowej. Błąd profesjonalnego pełnomocnika w zakresie stosowania prawa, nie może stanowić podstawy do żądania przywrócenia terminu. Zaprezentowane przez spółkę orzeczenia dotyczą natomiast szczególnych okoliczności podmiotowych, gdzie mocodawcą była osoba nieporadna lub też pełnomocnik dział w ramach przyznanego stronie przez sąd prawa pomocy. Tego rodzaju okoliczności nie występują jednak w niniejszej sprawie. Ustanowienie w sprawie pełnomocnika i korzystanie z jego usług w postaci zastępstwa procesowego stanowi prawo a nie obowiązek strony (art. 34 p.p.s.a.). Istotą zaś pełnomocnictwa jest zapewnienie osobie upoważnionej możliwości działania pociągającego za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego (art. 95 § 2 k.c. w zw. z art. 40 p.p.s.a.). Decydując się na udzielenie pełnomocnictwa mocodawca zarazem przyjmuje na siebie wszelkie konsekwencje działalności pełnomocnika, zarówno te pozytywne jak i negatywne. W konsekwencji nie można zgodzić się z zasadniczym argumentem wniosku zakładającym, że uchybienia pełnomocnika nie powinny obciążać spółki. Jak już to zostało wyjaśnione w postanowieniu z [...].04.2019 r., sygn. akt II SA/Wr 905/18, w sprawie nie jest kwestionowane, że spółka dochowała należytej staranności ustanawiając profesjonalnego pełnomocnika. Jednak nie o winę spółki tu chodzi ale o zawinienie po stronie pełnomocnika ustanowionego w sprawie II SA/Wr 905/18. Oceniając brak winy w uchybieniu terminu Sąd uwzględnił wszystkie okoliczności sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy, mamy do czynienia tylko w sytuacji, gdy terminowi uchybiono z przyczyn niezależnych od strony. Jeżeli w sprawie spółka ustanowiła pełnomocnika, również jego postępowanie Sąd obowiązany był uwzględnić przy ocenie zawinienia. Bez znaczenia jest przy tym próba wartościowania przez spółkę braków formalnych skargi. Sąd nie podzielił również argumentu spółki, że brak przywrócenia terminu do złożenia skargi narusza jej prawo do sądu. Z całą pewnością prawo do sądu nie może być rozumiane jako zakaz wyciągania wobec strony konsekwencji procesowych w przypadku uchybienia przez stronę lub jej pełnomocnika obowiązkom formalnym służącym przygotowaniu sprawy do jej merytorycznego rozpatrzenia. Wobec powyższego należało odmówić przywrócenia terminu na zasadzie art. 86 § 1 p.p.s.a.