II SA/Wr 155/09
WyrokWSA we Wrocławiu2009-11-05
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Olga Białek, Andrzej Wawrzyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, niebędąca właścicielem nieruchomości, posiada legitymację do zaskarżenia uchwały rady gminy w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, jeśli jej interes prawny lub uprawnienie nie zostały naruszone?Ratio decidendi
Skarga na uchwałę rady gminy w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, wniesiona na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, podlega oddaleniu, jeśli skarżący nie wykaże, że jego indywidualny interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone w dacie wnoszenia skargi. Samo korzystanie z terenu dla celów rekreacyjnych lub sprzeczność uchwały z prawem nie stanowi wystarczającej podstawy do legitymacji skargowej, zwłaszcza gdy skarżący nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, a ustalenia studium nie kształtują bezpośrednio jego sytuacji prawnej.Stan faktyczny
Skarżąca E. S. zaskarżyła uchwałę Rady Miejskiej Wołowa w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zarzucając likwidację terenu zielonego przeznaczonego na sport i rekreację na rzecz zabudowy mieszkaniowej. Podniosła zarzuty naruszenia przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz procedury uchwalania studium, w tym braku prawidłowego rozpoznania wezwania do usunięcia naruszenia prawa i pominięcia konsultacji społecznych. Skarżąca nie wykazała posiadania tytułu prawnego do spornej nieruchomości, a jedynie korzystała z niej rekreacyjnie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka (sprawozdawca) Sędzia WSA Olga Białek Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant Izabela Krajewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi E. S. na uchwałę Rady Miejskiej Wołowa z dnia 08 grudnia 2008 r. nr XXVII/234/08 w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Wołów oddala skargę
E. S. wspólną skargą zaskarżyła w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.; dalej jako u.s.g.) podjęte na sesji w dniu 8 grudnia 2008 r. uchwały Rady Miejskiej Wołowa Nr XXVII/234/08 w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Wołów oraz Nr XXVII/235/08 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Wołowa.
Skarga na uchwałę Rady Miejskiej Wołowa nr XXVII/235/08 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Wołowa została wyłączona do odrębnego rozpoznania i zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wr 156/09.
Skarżąca skarżonym wspólnie uchwałą zarzuciła tożsame zarzuty polegające na podjęciu ich z naruszeniem przepisów art. 1 ust. 2 pkt 1, 2, 9 oraz art. 15 ust. 2 pkt 2, 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 ze zm.), poprzez zlikwidowanie funkcji wiodącej terenu zielonego tzw. "[...]" przeznaczonego na sport i rekreację i przeznaczenie w/w terenu pod zabudowę blokami wielorodzinnymi, przez co skarżąca wraz z innymi mieszkańcami zachodniej części miasta W. została pozbawiona dotychczasowego miejsca rekreacji.
Skarżąca domagając się uchylenia w całości uchwały w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Wołów, nie powołała się na tytuł prawny do nieruchomości położonej w granicach obszaru objętego uchwałą. Zdaniem skarżącej, uchwała Rady Miejskiej w Wołowie poprzez zmianę funkcji wiodącej terenu położonego w Wołowie w kwadracie ulic Ś., P. i F. tzw. "[...]", działka [...] AM 27 narusza uprawnienia okolicznych mieszkańców do korzystania z terenów przeznaczonych od kilkudziesięciu lat na sport i rekreacje, a co ujęte jest w aktualnie obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego Miasta Wołowa. Wskazała, że teren objęty uchwałą, który dotychczas przeznaczony był na sport i rekreację, został przewidziany pod zabudowę mieszkaniową, wielorodzinną wraz z lokalizacją niezbędnych obiektów pomocniczych, garażami i drogami wewnętrznymi.
Skarżąca zarzuciła naruszenie procedury uchwalania studium polegające na tym, że złożone przez nią, a także 118 mieszkańców budynków wielorodzinnych i domów usytuowanych w pobliżu "[...]" wezwanie Rady Miejską w Wołowie do usunięcia naruszenia prawa nie zostało w sposób prawidłowy rozpoznane. Skarżąca podniosła, że w odpowiedzi na wezwanie Przewodnicząca Rady Miejskiej w W. pismem z dnia 28 stycznia 2009 r., poinformowała wzywających o niepodjęciu uchwał uchylającej zaskarżoną uchwałę. Zdaniem skarżącej pismo Przewodniczącej Rady Miasta w W. nie odzwierciedla stanu faktycznego, albowiem wezwanie do usunięcia naruszeń prawa nigdy nie było przedmiotem obrad Rady. Przedmiotowe pismo zostało skierowane do Burmistrza, który nie podjął w tej sprawie żadnych działań.
Ponadto, skarżąca w sposób szczegółowy opisała przebieg prac prowadzonych związku z podjętą uchwałą. Wskazała, że konflikt społeczny wokół terenu tzw. "[...]" rozpoczął się w marcu 2008 r., gdy w dniu 4 marca 2008 roku, grupa mieszkańców okolic spornego terenu wystąpiła z apelem do Radnych Miasta W. o odstąpienie od zamiaru wprowadzenia zmian do planu zagospodarowania przestrzennego dotyczących zmiany przeznaczenia terenu tzw. "[...]". Apel został przekazany za pośrednictwem radnego A. P., który to sprawę przedstawił na sesji Rady Miejskiej w W. w dniu 5 marca 2008 roku. O przebiegu sesji i o zajętym w sprawie stanowisku przez Burmistrza Miasta W. radny poinformował mieszkańców wnoszących apel na spotkaniu w dniu 2 kwietnia 2008 roku. Dodatkowo radny wyjaśnił, że jak wynikało z wypowiedzi radcy obsługującego sesje, który wypowiadał się w imieniu Burmistrza - będą prowadzone dalsze rozmowy w sprawie wniesionego apelu i zmian przeznaczenia spornego terenu.
Skarżąca zarzuciła organom gminy, że w trakcie konsultacji, ukazały się ogłoszenia w prasie, które to jednak wskazywały tylko numer ewidencyjny działki, a nie zawierały dokładnego określenia nazwy terenu którego dotyczą. Zdaniem skarżącej działanie takie było odstępstwem od dotychczas obowiązujących reguł ogłaszania, kiedy Urząd Miasta zawsze wskazywał potoczne nazwy terenu którego konsultacje mają dotyczyć. W ocenie skarżącej w wyniku działania Urzędu Miasta, zainteresowani mieszkańcy nie posiadali wiedzy, że ogłoszenie dotyczy "[...]" przez co zostali pozbawieni możliwości wypowiedzenia się w temacie zmiany przeznaczenia funkcji wiodącej terenu.
Skarżąca zwróciła również uwagę na fakt podjęcia zaskarżonych uchwał na sesji nadzwyczajnej, a nie w normalnym trybie, co przy zmianie przeznaczenia innych terenów było normalną praktyką. W jej trakcie radny A. P. złożył wniosek o nierozpatrywanie zaskarżonej uchwały z uwagi, że brak było odpowiedzi na apel mieszkańców z dnia 5 marca 2008 roku. Nadto radny trzykrotnie wystąpił do Burmistrza o udzielenie informacji czy obowiązkiem burmistrza było udzielenie odpowiedzi na apel - protest mieszkańców. Burmistrz odpowiedzi na zadane pytanie nie udzielił. W imieniu Burmistrza radca prawny poinformował, że obowiązkiem radnego jest dostarczenie stosownego wniosku we właściwym czasie. Wniosek taki wpłynął do urzędu 5 grudnia 2008 r., jednakże nie został on skierowany pod obrady Rady Miejskiej. Dodatkowo radca prawny poinformowała, że podczas sesji nadzwyczajnych na zmiany w porządku obrad zgodę musi wyrazić burmistrz. Zdaniem skarżącej takie działania Burmistrza zmierzały do pominięcia konsultacji społecznych w procesie uchwałodawczym.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz W. reprezentujący Radę Miejską W. wniósł o jej oddalenie.
Zdaniem organu, w sprawie skarżąca nie wykazała, że skarżone uchwały naruszają interes prawny bądź jej uprawnienie, czego wymaga przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Organ zwrócił uwagę, że z treści złożonej skargi wynika, iż w opinii skarżącej przyjęte uchwały naruszają uprawnienia okolicznych mieszkańców do korzystania z terenów przeznaczonych na sport i rekreację. Zdaniem Burmistrza W. jeżeli nawet przez podjęcie zaskarżonych uchwał został naruszony jakiś interes skarżącej, to był to wyłącznie interes faktyczny a nie prawny. Naruszenie interesu prawnego skarżącej lub uprawnienia polegać powinno bowiem na istnieniu związku między zaskarżoną uchwałą, a jej własną, indywidualną sytuacją prawną. Związek musi istnieć w chwili podejmowania uchwały, a nie w przyszłości i powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia procedury planistycznej autor odpowiedzi na skargę wskazał, że Rada Miejska w W. przy podejmowaniu zaskarżonych uchwał uwzględniła zarówno wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury, walory architektoniczne i krajobrazowe jak i potrzeby interesu publicznego. Podjęcie zaskarżonych uchwał poprzedzone było dyskusjami -zarówno podczas obrad komisji, jak podczas sesji Rady Miejskiej w W. z dnia 8 grudnia 2008 r. Zarzut jakoby radni podjęli przedmiotowe uchwały bezkrytycznie i bez rozważenia wskazanych w cyt. art. 1 ust. 2 pkt 1,2 i 9 ustawy o planowaniu o zagospodarowaniu przestrzennym wymagań nie znajduje, zdaniem Burmistrza, żadnego uzasadnienia. Również zarzut dotyczący naruszenia art. 15 ust. 2 pkt. 2 i 5 ustawy zdaniem odpowiadającego na skargę nie ma podstaw. Zdaniem organu, powołane w skardze pismo Przewodniczącej Rady Miejskiej w W. z dnia 28 stycznia 2009 r. nie stanowiło merytorycznego rozpoznania wezwania do naruszenia prawa a zawierało jedynie informację o tym, że Rada Miejska w W. nie podjęła żadnych uchwał w zakresie określonym w wezwaniu. Burmistrz reprezentujący Radę wskazał, że Przewodnicząca Rady Miejskiej w W. podczas sesji Rady Miejskiej w Wołowie w dniu 30 grudnia 2008 r. poinformowała Radę Miejską w W. i Burmistrza Miasta i Gminy W. o wpłynięciu wezwania do usunięcia naruszenia prawa złożonego do Rady Miejskiej w W.. Żaden z podmiotów posiadających inicjatywę uchwałodawczą nie skorzystał z niej i nie złożył projektu uchwały w sprawie uchylenia bądź zmiany zaskarżonych uchwał. Również postępowanie planistyczne w zakresie konsultacji społecznych, przeprowadzone zostało zgodnie z wszelkimi wymogami określonymi przepisami prawa. Twierdzenia skarżącej jakoby zainteresowani mieszkańcy zostali pozbawieni możliwości wypowiedzenia się w temacie zmiany przeznaczenia funkcji wiodącej terenu na skutek "zabiegu" Urzędu Miasta są zupełnie bezpodstawne. Podkreślono także, że Sesja, na której Rada Miejska w Wołowie obradowała nad zaskarżonymi uchwałami odbywała się 8 grudnia 2008 r. czyli już po wyczerpaniu procedury planistycznej, w tym i formalnym zakończeniu etapu konsultacji w dniu 4 listopada 2008 r. Wobec powyższego zarzut skarżącej, jakoby sposób zwołania sesji albo rozpatrzenia wniosków złożonych w jej trakcie stanowiły działania Burmistrza zmierzające do pominięcia konsultacji społecznych i miały wpływ na prawidłowość podjętych uchwał nie znajduje racjonalnego uzasadnienia.
Pismami procesowymi złożonym w dniu 27 października 2009 r. skarżąca uzupełniła skargę oraz odniosła się do stanowiska Rady Miejskiej w W. zawartego w odpowiedzi na skargę. Skarżąca powtórzyła dotychczasową argumentację, wskazując na następujące okoliczności:
- że pomimo posiadania przez Burmistrz Miasta i Gminy oraz Rada Miejska informacji o treści protestu mieszkańców uruchomiona została cała procedura planistyczna;
- braku uwzględnienia potrzeb lokalnej społeczności - uzasadnionej części miasta Wołowa w zakresie sportu amatorskiego i rekreacji;
- likwidację istniejącego obszaru przestrzenni publicznej – ogólnodostępnego boiska;
- podanie sprzecznych informacji w treści uchwały Rady Miejskiej co do wysokości wpływów finansowych ze sprzedaży gruntów miejskich.
W załączniku skarżąca przedstawiła dokumentację fotograficzną dotyczącą terenu objętego skarżoną uchwałą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie może zostać uwzględniona.
Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Oznacza to, że w pierwszej kolejności obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy wniesiona skarga podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny i czy spełnia wymogi formalne, do których w niniejszej sprawie zaliczyć należy: 1) zaskarżenie uchwały z zakresu administracji publicznej, 2) wcześniejsze bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, 3) zachowanie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (dwa ostatnie punkty stanowią wymogi formalne dopuszczalności skargi).
Uchwałę w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego niewątpliwie należy zaliczyć do uchwał z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zważywszy, że w orzecznictwie i doktrynie przeważa szerokie pojęcie sprawy z zakresu administracji publicznej (por. uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 września 1994 r. sygn. akt W.10/93, OTK 1994, cz. II, poz. 46; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2003 r., w sprawie sygn. akt II SA 659/02, Wokanda 2003/6/35, Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym K. Bondaruk i inni, Wyd. Lexis Nexis W-wa 2004, teza 5 do art. 101 ustawy o samorządzie gminnym). Również komentatorzy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r., nr 80, poz. 717 z późn. zm.) podkreślają dopuszczalność zaskarżania do sądu administracyjnego w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym uchwały zatwierdzającej studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (zob. T. Bąkowski: Komentarz do art. 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U.03.80.717), w: T. Bąkowski, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Zakamycze, 2004, Z. Niewiadomski: Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Warszawa 2004, s. 88).
Skarżąca dopełniła wymogu bezskutecznego wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Konieczne stało się zatem zbadanie legitymacji skarżącej do zaskarżenia przedmiotowej uchwały. Zasygnalizować należy, że badanie czy podmiot wnoszący do sądu administracyjnego skargę na uchwałę lub zarządzenie organu gminy dotyczące sprawy z zakresu administracji publicznej jest do tego uprawniony następuje w kontekście przesłanek określonych w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, a nie na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wyrok NSA z dnia 4 lutego 2005 r., OSK 1563/04, LEX nr 171196). Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone (wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r., OSK 476/04, ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 2). Skarga złożona w trybie powyższego przepisu nie ma bowiem charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005 r., OSK 1437/2004, Wokanda 2005 r. Nr 7-8, str. 69, St. Prutis "Ochrona samodzielności gminy jako jednostki samorządu terytorialnego", Wyd. NSA 2005, str. 367). Przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie daje podstawy do korzystania przez każdego z prawa do wniesienia skargi w interesie publicznym (wyrok SN z dnia 7 marca 2003 r., III RN 42/02, publ.: OSNP z 2004 r., nr 7, poz. 114). Tak więc nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia strony skarżącej (wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r., II SA 2503/01, Lex nr 81964).
Niewątpliwie zatem przymiot strony w postępowaniu kwestionującym legalność studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy kształtowany jest na innych zasadach aniżeli w postępowaniu administracyjnym regulowanym przepisami k.p.a. Dopiero naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania (oceny) uchwały w przedmiocie studium. Ocena ta zaś dotyczy rodzaju naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącej i w zależności od tego skarga może lub nie może być uwzględniona.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem na skarżącej spoczywa obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, nie w przyszłości, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Wnosząca skargę w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym musi wykazać, że istnieje związek pomiędzy jej prawnie gwarantowaną sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza jej interes prawny lub uprawnienia (wyrok SN z dnia 7 marca 2003 r., III RN 42/02, publ.: OSNP z 2004 r., nr 7, poz. 114, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 września 2004 r., II SA/Bk 364/04, Lex nr 173736). Ponieważ do wniesienia skargi nie legitymuje stan jedynie zagrożenia naruszeniem, przeto w skardze należy wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę (wyrok NSA z dnia 4 lutego 2005 r., OSK 1563/04, LEX nr 171196, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2006 r., II OSK 1127/05, LEX nr 194894). O powodzeniu skargi z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przesądza wykazanie naruszenia przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Interes ten powinien być bezpośredni i realny (wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., I OSK 715/05, LEX nr 192482, por. też wyrok NSA z dnia 4 września 2001 r., II SA 1410/01, Lex nr 53376, postanowienie NSA z dnia 9 listopada 1995 r., II SA 1933/95, publ.: ONSA z 1996 r., nr 4, poz. 170, wyroki WSA w Białymstoku z dnia 4 maja 2006 r., II SA/Bk 764/06 i II SA/Bk 763/05, publ.: strona internetowa NSA).
Interes prawny skarżącej, co do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. Przy takim związku należy eliminować sytuacje, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej (wyrok NSA z dnia 18 września 2003 r. w spr. II SA/2637/02, Lex nr 80699).
Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy przede wszystkim podkreślić, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy jest aktem kierownictwa wewnętrznego, które wobec kategorycznego stwierdzenia zawartego w art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie jest aktem prawa miejscowego. W doktrynie zasadnie podnosi się, że nienormatywność studium powoduje, iż jego postanowienia nie mogą wpływać na sytuację prawną obywateli i ich organizacji, a więc podmiotów spoza systemu podmiotów administracji publicznej. Mając jednak na uwadze, że treść studium w znacznym zakresie determinuje ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) należy stwierdzić, że mimo braku bezpośredniego przełożenia regulacji studium na prawną sytuacje obywateli, nie można kwestionować braku jego jakiegokolwiek oddziaływania na sferę uprawnień i obowiązków jednostki. Podkreśla się przy tym, że jedynym środkiem prawnej ochrony podmiotów wobec ustaleń gminnego studium, które poprzez wpływ na treść planu miejscowego w sposób pośredni wpływa na ich sytuację prawną jako właścicieli lub użytkowników wieczystych, jest wprawdzie skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, ale jest to w zasadzie środek potencjalny, którego wykluczyć nie można, ale który będzie mógł odnieść skutek wyjątkowo, albowiem skarżący nie zdoła w zasadzie wykazać, że uchwała w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy - akt wewnętrzny - narusza jego interes prawny lub uprawnienia (zob. T. Bąkowski: Komentarz do art. 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U.03.80.717), w: T. Bąkowski, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Zakamycze, 2004, Z. Niewiadomski: Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Warszawa 2004, s. 88).
Wpływ oddziaływania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy na sferę interesów prawnych i uprawnień indywidualnych podmiotów należy zatem rozpatrywać w kontekście charakteru analogicznego (chociaż niewątpliwie o innym zakresie) wpływu aktu będącego następstwem uchwalenia studium, tj. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Należy stwierdzić, że regulacje miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mogą dotyczyć interesu prawnego wynikającego z norm materialnoprawnych kształtujących prawo własności bądź inne prawa, z których wynika tytuł prawny do nieruchomości. W konsekwencji należy stwierdzić, że również regulacje studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy mogłyby ewentualnie dotyczyć interesu prawnego wynikającego z norm materialnoprawnych kształtujących prawo własności bądź inne prawa, z których wynika tytuł prawny do nieruchomości.
Wskazany wyżej charakter prawny studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy determinuje w sposób szczególny obowiązek skarżącej wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, nie w przyszłości, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia.
W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała zaistnienia w dacie wnoszenia skargi naruszenia jej interesu prawnego lub uprawnienia zaskarżoną uchwałą, polegającego na zaistnieniu związku między tą uchwałą a własną, indywidualną sytuacją prawną. Taki związek musi już obecnie, a nie w przyszłości, powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków (wyrok NSA z dnia 4 września 2001 r., II SA 1410/01, LEX nr 53376). Skarżąca uzasadniała swój interes troską o zachowanie dotychczasowej funkcji terenu objętego uchwałą oraz faktem korzystania z niego dla celów rekreacyjnych. Bezsprzecznym jest także, że skarżąca nie posiada jakiegokolwiek tytułu prawnego do terenu położonego w W. w kwadracie ulic Ś., P. i F. tzw. "[...]", działka [...] AM 27. Z dokumentacji planistycznej wynika, że właścicielem tej nieruchomości jest Gmina W.. O ile zatem można by - mając na uwadze charakter prawny studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy - rozważać sposób i stopień ewentualnego oddziaływania ustaleń zaskarżonej uchwały na wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych podmiotów mających tytuł prawny do działek objętych uchwałą, to nie można przyjąć, że wpływ ten dotyczy interesu prawnego wynikającego z prawa własności innych nieruchomości, a już na pewno nie z faktu korzystania z tego terenu przez mieszkańców dla celów rekreacyjnych i sportowych, także wówczas gdy taka sytuacja trwa od bardzo długiego czasu.
Pamiętać przy tym należy, że to dopiero ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - a nie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy - kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Dopiero przyszły plan zagospodarowania przestrzennego jako akt prawa miejscowego może ukształtować sposób wykonywania prawa własności.
W tym miejscu należy wskazać, że także wywiedziona przez skarżącą skarga na uchwałę z dnia 8 grudnia 2008 roku, nr XXVII/235/08 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Wołowa została oddalona.
Skoro skarżąca nie ma legitymacji skargowej - sąd administracyjny nie mógł badać merytorycznych zarzutów skargi. Na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) orzeczono jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło