II SA/Wr 197/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 2 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi L. O. i K. O. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 12 stycznia 2022 r., nr 29/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności i zgodności z przepisami robót budowlanych polegających na przebudowie postanawia: odrzucić skargę. L. O. i K. O. pismem z dnia 17 lutego 2022 r. (wniesionym na adres poczty elektronicznej organu w dniu 17 lutego 2022 r.) złożyli skargę na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (dalej jako "organ", "DWINB") z dnia 12 stycznia 2022 r. (nr 29/2022) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności i zgodności z przepisami robót budowlanych polegających na przebudowie ul. J. i J. w K. Z akt administracyjnych wynika, że L. O. nie była stroną postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji, a także drugiej instancji. Nie doręczono jej także zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z art. 54 § 1 i 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z § 1a art. 54 wynika, że skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio. Przepis art. 49a, dodany nowelą z 10 kwietnia 2019 r., określa natomiast sposób potwierdzenia przez sąd wniesienia pisma w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej, którą jest dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W niniejszej sprawie decyzja DWINB z dnia 12 stycznia 2022 r. (nr 29/2022) doręczona została pełnomocnikowi K. O. w dniu 18 stycznia 2022 r. Termin do wniesienia skargi upłynął więc K. O. z dniem 17 lutego 2022 r. (czwartek). W tym też dniu, na adres e- mail poczty elektronicznej organu - jednak z pominięciem jego skrzynki podawczej - K. O. przesłał skan skargi w wersji papierowej. Dokument ten nie został opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym, ani podpisem zaufanym. Zeskanowany dokument został podpisany ręcznie. Natomiast dopiero 18 lutego 2022 r. skarga w wersji papierowej z odręcznym podpisem skarżącego została nadana za pośrednictwem niemieckiego operatora pocztowego – Deutsche Post. W związku z powyższym wskazać należy, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości wniesienia skargi, czy też pism procesowych za pośrednictwem poczty e-mail. Z ustawy wynika, że dopuszczalne w postępowaniu sądowoadministracyjnym są takie formy pism procesowych jak forma papierowa lub forma dokumentu elektronicznego. Złożenie skargi w postaci dokumentu elektronicznego obwarowane jest jednak wymogiem aby wniesiony on był do elektronicznej skrzynki podawczej organu. Skierowanie skargi do sądu administracyjnego w formie pisma elektronicznego przesłanego do odbiorcy (organu) na e-mail, który nie jest elektroniczną skrzynką podawczą, nie może być zatem uznane za skuteczne wniesienie skargi "w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu". Zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie NSA stanowiskiem, elektroniczna skrzynka podawcza organu, to "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego" (art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2020 r., poz. 346, ze zm. – dalej również jako: "u.inf.") – zob. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. III OSK 4856/21, publ. CBOSA. Zgodnie z art. 16 ust. 1a tej ustawy, podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji oraz zapewnia jej obsługę, natomiast zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 344) przez adres elektroniczny rozumieć należy oznaczenie systemu teleinformatycznego umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej. Elektroniczna skrzynka podawcza, wymagająca spełnienia standardów określonych i opublikowanych na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest zatem tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym, czy "urzędową skrzynką mailową", a funkcjonalność elektronicznej skrzynki podawczej zasadniczo wiąże się z dostarczaniem dokumentów do tzw. podmiotu publicznego. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180), minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP (skrót nazwy Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej - system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne). Natomiast utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na ePUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą ePUAP do pomiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty (§ 8 ust. 2). Doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3). Należy też podkreślić, że w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zatem pismo (podanie, wniosek, skarga) zostało przesłane drogą elektroniczną do podmiotu publicznego, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie poświadczenia przedłożenia pozwala przyjąć przez nadawcę, że dokument ten wpłynął do urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt: II FZ 483/19, publ. CBOSA). Standardów takich nie musi spełniać "zwykła" skrzynka mailowa. Poczta elektroniczna (adres e-mail) stanowi bez wątpienia środek komunikacji elektronicznej i jest objęta definicją w art. 3 pkt 4 u.inf., nie jest jednak tożsama z pojęciem elektronicznej skrzynki podawczej, która stanowi "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej" i służy "do przekazywania dokumentu elektronicznego". Należy podkreślić, że pojęcie elektronicznej skrzynki podawczej nie jest więc tożsame z adresem e-mail, choćby ten drugi był dostępny w przestrzeni publicznej. W niniejszej sprawie skarga K. O. została wniesiona bezskutecznie, ponieważ nie została przesłana za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu, tylko poprzez adres e-mail organu. Należy wskazać również, że termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 17 lutego 2022 r., tak więc nadanie skargi sporządzonej w zwykłej formie pisemnej za pośrednictwem niemieckiego operatora pocztowego nie odniosło oczekiwanego skutku konwalidacji wadliwości sposobu wniesienia skargi, ze względu na uchybienie terminowi. Skarga ta nadana bowiem została i wpłynęła do Sądu już po upływie ustawowego 30 – dniowego terminu do jej złożenia. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skargę K. O. skierowaną do Sądu, w formie pisma elektronicznego przesłanego na adres e-mail należy uznać za niedopuszczalną, a skargę wniesioną w zwykłej formie pisemnej za złożoną z uchybieniem terminu. Z tego też względu Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obowiązany był orzec o odrzuceniu skargi K. O. Z kolei w odniesieniu do skargi L. O. zauważyć należy, że jak wynika z analizy akt administracyjnych, organ pierwszej instancji umarzając postępowanie administracyjne w sprawie legalności i zgodności z przepisami robót polegających na przebudowie ul. J. i J. w K. nie uznał, że L. O. za stronę postępowania i nie doręczył jej decyzji umarzającej postępowanie. Podobnie postąpił organ drugiej instancji. Co istotne, na etapie postępowania administracyjnego nie była ona także reprezentowana przez r. pr. G. F. Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie natomiast z art. 50 § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W rezultacie konieczną przesłanką do wniesienia skargi jest posiadanie interesu prawnego, czyli istnienie normy prawa materialnego, na podstawie której określona osoba może domagać się konkretyzacji uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. W celu ustalenia interesu prawnego, a tym samym możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego, niezbędnym jest istnienie związku o charakterze materialnym pomiędzy sytuacją faktyczną danego podmiotu, a normą prawa materialnego. Interes prawny musi być interesem indywidualnym strony i dotyczyć bezpośrednio jej praw i obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., I OSK 1465/10, publ. - CBOSA). Mając powyższe na uwadze Sąd zauważył, że w treści skargi przesłanej przez L. O. i K. O. zawarta została argumentacja wskazująca, że swój interes prawny skarżąca, podobnie jak skarżący, wywodzi z prawa własności nieruchomości sąsiadującej z inwestycją, której dotyczyło umorzone postępowanie i która na tę nieruchomość oddziałuje. W aktach administracyjnych brak jest jednak dowodu potwierdzającego, że skarżącej przysługuje wskazane prawo rzeczowe. Nie przedstawiono ich również na etapie skargi. Powyższa okoliczność – przy uwzględnieniu, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu przed organami – może zatem świadczyć o braku po jej stronie interesu prawnego. Mając jednak na uwadze, że kwestia ta nie jest oczywista, Sąd uznał, że tylko ta okoliczność sama w sobie nie jest wystarczająca do odrzucenia skargi. Skarga L. O. podlega odrzuceniu również z innych względów. Nawet bowiem przy przyjęciu, że skarżąca posiada interes prawny legitymujący ją do wniesienia skargi, nie może być ona rozpoznana ze względu na niedochowanie terminu do jej wniesienia. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że strona której nie doręczono decyzji, może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji. Zatem skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji - jeżeli nie skorzystał z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie postępowania - nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej. Wniesioną zaś przez niego skargę po tym czasie, jako spóźnioną, należy odrzucić, chyba że strona skutecznie wniesie o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia z dnia 16 października 2012 r., sygn. I OSK 2351/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wymaga wskazania, że decyzja DWINB z 12 stycznia 2022 r. (nr 29/2022) została doręczona stronom postępowania tj. pełnomocnikowi K. O. 18 stycznia 2022 r. natomiast Gminie K. w dniu 12 stycznia 2022 r. za pośrednictwem platformy ePUAP. Termin do wniesienia skargi upływał najpóźniej 17 lutego 2022 r., przez co nadanie skargi L. O. w dniu 18 lutego 2022 r. za pośrednictwem niemieckiego operatora pocztowego – Deutsche Post miało miejsce z uchybieniem tego terminu. Powyższe nie pozbawia aktualności poczynionych dotychczas uwag w odniesieniu do skargi złożonej na e-mail organu w dniu 17 lutego 2022 r. przez K. O., pod którym podpisała się także L. O. Z tych samych względów (wcześnie przedstawionych) tak wniesioną skargę należy uznać za niedopuszczalną. Mając na względzie wskazane okoliczności Sąd odrzucił skargę L. O. na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a