II SA/Wr 24/25
WyrokWSA we Wrocławiu2025-08-26
Skład orzekający: Adam Habuda, Władysław Kulon, Marta Pawłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozbudowa budynku mieszkalnego od strony północnej, wykonana po stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę, stanowi samowolę budowlaną podlegającą procedurze legalizacyjnej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, mimo twierdzeń inwestorów o jej objęciu pierwotnym pozwoleniem na budowę?Ratio decidendi
Rozbudowa budynku mieszkalnego od strony północnej, wykonana po stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę, stanowi samowolę budowlaną, jeśli nie była objęta żadnym ważnym pozwoleniem na budowę. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego prawidłowo stosuje procedurę legalizacyjną z art. 48 Prawa budowlanego, wstrzymując roboty i nakładając obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Sąd administracyjny jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednich orzeczeniach dotyczących tej samej sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi inwestorów na postanowienie DWINB wstrzymujące roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku mieszkalnego od strony północnej, wykonane bez pozwolenia na budowę. Rozbudowa ta była przedmiotem wieloletnich postępowań administracyjnych i sądowych, w tym stwierdzenia nieważności pierwotnego pozwolenia na budowę z 2004 r. Inwestorzy twierdzili, że roboty były objęte tym pozwoleniem, podczas gdy organy nadzoru budowlanego, opierając się na dowodach, uznały je za samowolę budowlaną wykonaną po unieważnieniu pozwolenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. P. i H. P. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku mieszkalnego oddala skargę w całości.
Sprawa była już kilkukrotnie przedmiotem orzeczeń wydawanych przez tutejszy Sąd.
Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 7 listopada 2024 r., nr 1162/2024 Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (dalej jako DWINB) po rozpatrzeniu zażalenia H. i A. P. (dalej jako inwestorzy) na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku (dalej jako PINB) z dnia 14 lipca 2022 r., nr 93/2022, którym wstrzymano roboty budowlane polegające na rozbudowie od strony północnej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P. (jako wykonywanych bez decyzji o pozwoleniu na budowę) oraz nałożono obowiązek przedłożenia dokumentów w celu legalizacji budowy – uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekając o istocie sprawy wstrzymał roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku mieszkalnego przy ulicy [...] w P. od strony północnej (szerzej opisanej w uzasadnieniu decyzji) wykonane bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz nałożył na H. P., A. P.(1) i J. P. obowiązek przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowalnego w Kłodzku w terminie do dnia 30 września 2025 r. wymaganych dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowalnego:
1. Zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obwiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2. Czterech egzemplarzy projektu budowalnego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami prawa szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu, nie dotyczy to uzgodnienia i opiniowania przeprowadzonego w ramach oceny oddziaływania na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000;
3. Oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowalne dla działki nr [...] AM-[...] obr C. w P.
Przedmiotowe postanowienie wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z dnia 1 marca 2004 Starosta Kłodzki udzielił pozwolenia na budowę i zatwierdził projekt budowlany obejmujący rozbudowę opisanego wyżej budynku mieszkalnego.
W związku z realizacją powyższej inwestycji w sposób naruszający przepisy Prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego praktycznie od 2004 r. prowadziły postępowania - najpierw w trybie art. 50-51 a następnie w trybie art.48 Prawa budowlanego. W grudniu 2007 r. doszło do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Kłodzkiego z dnia 1 marca 2004r. udzielającej pozwolenia na rozbudowę. Natomiast po rozstrzygnięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu kompetencyjnego, przed Starostą Kłodzkim zawisło postępowanie z wniosku inwestorów o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 37 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego (postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia 25 lutego 2022 r.)
Wydawane we wskazanym okresie orzeczenia organów nadzoru budowlanego częściowo poddane zostały także kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w wyniku której zapadły wyroki: z dnia 4 listopada 2010 r. o uchyleniu decyzji DWINB i PINB o umorzeniu postępowania w sprawie budowy obiektu bez zgody właściwego organu, oraz z dnia 4 kwietnia 2023 r. II SA/Wr 773/22 o stwierdzeniu nieważności postanowienia DWINB z dnia 5 września 2022 r. wydanego w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie PINB z dnia 14 lipca 2022 r. wstrzymującego roboty budowlane polegające na rozbudowie opisanego na wstępie budynku i nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. W ostatnim z przywołanych wyroków Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie DWINB dotknięte jest kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. gdyż nie zawiera ono obligatoryjnego elementu jakim jest rozstrzygnięcie, co oznacza, że organ nie wydał kompletnego aktu administracyjnego.
Postanowieniem z dnia 14 lipca 2022 r. PINB działając na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 p.b.orzekł natomiast o wstrzymaniu robót budowlanych polegających na budowie - rozbudowie budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P. od strony północnej, jako wykonywanych bez decyzji o pozwoleniu na budowę. Nadto w sentencji postanowienia nałożono na inwestorów obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 31 stycznia 2023 r., następujących dokumentów dotyczących budowy (rozbudowy) ww. obiektu:
- zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy (rozbudowy) ww. budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,
- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, uwzględniającego tylko i wyłącznie roboty wykonane po wyeliminowaniu z obrotu prawnego pozwolenia na budowę,
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla działki nr [...], AM-[...] obręb C. w P.
Uzasadniając wydane postanowienie organ I instancji przypomniał, że decyzją z dnia 1 marca 2004 r. zatwierdzony został projekt budowlany i udzielono inwestorom pozwolenia na rozbudowę opisanego wcześniej budynku mieszkalnego. W trakcie procesu inwestycyjnego Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia 27 grudnia 2007 r., nr 11-424/07 stwierdził nieważność ww. decyzji Starosty Kłodzkiego, a decyzją z dnia 18 kwietnia 2008 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, (dalej - GINB), utrzymał w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego.
PINB ocenił, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę skutkuje utratą przez inwestorów prawa do prowadzenia robót budowlanych w sposób zgodny z przepisami ustawy - Prawo budowlane, a dalsze prowadzenie robót budowlanych traktować należy jako samowolę budowlaną. Po zaznaczeniu, że do organu wpłynęło pismo S. i A. R. - stron postępowania (dalej jako skarżący) z dnia 30 lipca 2008 r. informujące, że pomimo stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę inwestorzy w dalszym ciągu dokonują przebudowy domu od strony północnej, PINB podał, że ,,na powyższe wskazał również Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r.", który zobowiązał organ I instancji do przeprowadzenia postępowania dowodowo-wyjaśniającego, w kierunku ustalenia istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do załatwienia sprawy, dotyczących robót budowlanych od strony północnej obiektu przy ul. [...] (...)".
W związku z powyższym organ wyjaśnił, że w 2008 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego bez zgody właściwego organu i postępowanie to było prowadzone do dnia 6 listopada 2012 r., kiedy zostało zawieszone postanowieniem nr 164/2012, z uwagi na zgon jednej ze stron postępowania. W dniu 4 stycznia 2022 r. wpłynęło pismo organu administracji architektoniczno-budowlanej który równolegle prowadził postępowanie z wniosku inwestorów w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. W dniu 27 stycznia 2022 r. PINB wydał postanowienie nr 11/2022 o podjęciu zawieszonego postępowania.
Następnie po przedstawieniu materialnoprawnych podstaw orzekania (w tym związanych z nowelizacją Prawa budowlanego), PINB stwierdził, że inwestorzy wykonywali roboty budowlane po dacie 25 kwietnia 2008 r. tj. po otrzymaniu decyzji GINB utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę. Potwierdza to dokumentacja fotograficzna przedłożona przez skarżących, a w szczególności oryginalne zdjęcia z datownikiem przesłane wraz z pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. Z porównania zdjęć wynika niezbicie, że:
a) w okresie od dnia 7 sierpnia 2008 r. do dnia 11 sierpnia 2008 r. inwestorzy wymurowali dwie warstwy pustaków na ścianie na 3 kondygnacji, na rogu ww. budynku od strony północno-zachodniej,
b) między 11 sierpnia 2008 r. a 13 sierpnia 2008 r. wymurowani kolejną warstwę pustaków i dwie warstwy cegieł na tejże ścianie oraz zamontowali krokwie nad zabudowaną w ten sposób wnęką,
c) w dniach 13-14 sierpnia 2008 r. wykonali pokrycie z papy nad zabudowaną wnęką.
Z kolei z kopii zdjęć przesłanych wraz z pismem z dnia 1 kwietnia 2022 r. wynika, że:
a) w okresie od dnia 7 sierpnia 2008 r. do dnia 13 sierpnia 2008 r. wykuto w ścianie zewnętrznej od strony północnej otwór okienny oznaczony na zdjęciu nr 10 numerem 1 - zdjęcia nr 1, 2, 3, 4, 5, 8, 10 (na zdjęciach nr 4 i 5 widać nawet robotników wykonujących w/w roboty budowlane),
b) między 3 listopada 2008 r. a 31 marca 2010 r. wykonano pokrycie z blachy nad zabudowaną wnęką oraz zamontowano rynnę i rurę spustową - zdjęcia nr 9,13.
Uznając wskazany zakres robót za wystarczający do stwierdzenia samowoli budowlanej, twierdzenia inwestorów dotyczące wykonania robót do dnia otrzymania decyzji GINB z dnia 18 kwietnia 2008 r. PINB uznał za pozostające w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Stwierdzając zaistnienie formalnej przesłanki do wdrożenia procedury umożliwiającej doprowadzenie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem organ I instancji zobowiązał inwestorów do przedłożenia określonych dokumentów.
Z zapadłym rozstrzygnięciem PINB nie zgodzili się inwestorzy oprotestowując je zażaleniem z dnia 26 lipca 2022 r. w którym wnieśli o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania. Obszerne uzasadnienie zażalenia sprowadza się do przedstawienia argumentacji wykluczającej zaistnienie samowoli budowlanej.
Rozpatrując zażalenie ponownie (po uprawomocnieniu się wyroku WSA z dnia 4 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II SA/Wr 773/22) DWINB zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 marca 2024 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. uchylił postanowienie organu I instancji w całości.
Postanowienie to zostało uchylone w całości przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 26 marca 2024 r. sygnatura akt II SA/Wr 549/23. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że wydane ono wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd przypomniał w motywach rozstrzygnięcia, że PINB wszczął postępowanie w sprawie budowy przez uczestników postępowania obiektu budowlanego bez zgody właściwego organu w sierpniu 2008 r., na skutek skargi S. i A. R., którzy zawiadomili organ nadzoru budowalnego o prowadzeniu przez inwestorów prac budowalnych od strony północnej, pomimo ostatecznego i prawomocnego uchylenia decyzji udzielającej pozwolenia na budowie.
W sprawie tej wydany został prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2010 r. (sygn. akt II SA/Wr 270/10) uchylający decyzje I i II instancji o umorzeniu opisanego wyżej postępowania. W wyroku tym Sąd stwierdził, że nie dopatrzył się podstaw do umorzenia postępowania. Podkreślił, że skarżący w składanych pismach bardzo precyzyjnie określili jakiego rodzaju inwestycję uczestnicy prowadzą "nielegalnie" domagając się skontrolowania robót prowadzonych od strony północnej budynku i wskazując, że unieważniona decyzja Starosty Kłodzkiego nie obejmowała takiej zabudowy, bowiem na projekcie jest ona zaznaczona jako część istniejąca, co ich zdaniem nie jest zgodne z prawdą. W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że organy wydały orzeczenie o umorzeniu postępowania które odnosiło się do zupełnie innych robót niż wynikało to z wniosku skarżących, co oznacza, że brak było podstaw do uznania, że zachodziła przesłanka bezprzedmiotowości. Z tych względów Sąd nakazał przeprowadzenie ponownego postępowania dowodowo-wyjaśniającego, przy udziale stron, celem ustalenia istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych dla załatwienia sprawy ale dotyczących robót budowlanych od strony północnej.
Rozpoznając skargę na postanowienie DWINB z dnia 18 lipca 2023 r., w sprawie II SA/Wr 549/23 Sąd podniósł, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Stąd, Sąd zobowiązany był ocenić, czy organy ponownie orzekające w sprawie, wykonały wytyczne płynące z opisanego wyżej wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania dotyczą przede wszystkim sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości.
Z wyroku wydanego w dniu 4 listopada 2010 r. jasno wynika, że Sąd nakazał organowi przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego w zakresie wynikającym z wniosku skarżących z 30 lipca 2008 r. Oznacza to, że ww. wystąpienie skarżących Sąd uznał za wniosek kreujący zakres postępowania organów. W efekcie organy zobowiązane więc były wyjaśnić legalność robót budowlanych wykonywanych od strony północnej budynku a nie tak, jak pierwotnie to przyjęły, robót polegających na rozbudowie budynku od strony ogrodu.
Z akt sprawy wynika, że organ I instancji po otrzymaniu prawomocnego wyroku podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia tej kwestii. W dniu 28 kwietnia 2011 r. odbyło się przesłuchanie świadka w osobie R. O. - autora projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty Kłodzkiego z 1 marca 2004 r. W protokole z przesłuchania odnotowano jego oświadczenie, że projekt obejmował również likwidację schodów w budynku istniejącym na ścianie zewnętrznej od strony północnej oraz zakładał na tej samej ścianie budynku istniejącego zamurowanie przestrzeni po wyburzonych schodach ścianą z otworami okiennymi: na poziomie przyziemia - jednym oknem, na poziomie parteru – trzema oknami i na poziomie poddasza – jednym oknem. W związku z takim rozwiązaniem na poziomie parteru zaprojektowany został nowy strop połączony z istniejącym za pomocą otworów drzwiowych oraz nowe wejście do budynku (już jako całości) przez część dobudowaną. W dniu 23 maja 2011 r. PINB przeprowadził ponowne oględziny, w których organ odnotował jedynie stanowiska stron postępowania oraz stwierdził, że w dacie oględzin uczestnicy postępowania nie prowadzili robót budowalnych w przedmiotowym budynku a stan robót jest taki sam, jaki stwierdzono na oględzinach w dniu 17 września 2008r. W aktach sprawy znajdują się także liczne pisma procesowe stron, w tym z dnia 20 czerwca 2011 r. w których skarżący podtrzymali wcześniejsze stanowisko oraz podważyli oświadczenia projektanta odnotowane w protokole z 28 kwietnia 2011 r. ze wskazaniem, że zostały one przeprowadzone z naruszeniem art. 79 k.p.a. oraz są sprzeczne z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją z 1 marca 2004 r. i wcześniejszymi wyjaśnieniami projektanta zawartymi w piśmie z dnia 21 czerwca 2006 r. Wraz z tym pismem, skarżący złożyli także dokumentację w postaci zdjęć oraz oświadczeń osób fizycznych dla wykazania, że uczestnicy postępowania prowadzili roboty budowlane na ścianie północnej po otrzymaniu decyzji GINB w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 1 marca 2004 r. Na akta sprawy składa się także materiał dowodowy zgromadzony przez organ przed wydaniem decyzji PINB z dnia 5 sierpnia 2009 r. umarzającej postępowanie, w tym protokoły z oględzin, pisma procesowe stron i złożone przez nie dowody, jak też związane ze sprawą akty administracyjne dotyczące pozwolenia na budowę z dnia 1 marca 2004r. (w tym projekt budowlany i sama decyzja) wcześniejsza decyzja o pozwoleniu na budowę z 1985r.
Tak zebrany materiał dowodowy stał się podstawą podjętych przez organy nadzoru budowlanego wiążących rozstrzygnięć. Organ I instancji uznał, że roboty wykonywane przez uczestników opisane w piśmie skarżących z 20 czerwca 2011 r. tj. w okresie od 7 do 11 sierpnia 2008 r. - wykonanie dwóch warstw pustaków na ścianie na trzeciej kondygnacji na rogu budynku od strony północno-zachodniej, między 11 sierpnia 2008 r. wymurowanie kolejnej warstwy cegieł oraz zamontowanie krokwi - wskazują na samowolę budowlaną kwalifikującą się do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego. Organ II instancji stanowiska tego nie podzielił uznając, że opisany stan faktyczny "biorąc pod uwagę wątek robót budowlanych wykonywanych na podstawie pozwolenia na budowę" nie pozwala na orzekanie na podstawie art. 48 P.b. Organ II instancji stwierdził bowiem, że część ścian i rozbudowy wykonanej od strony północnej istniała wcześniej, tj. w dacie obowiązywania decyzji o pozwoleniu na budowę Starosty Kłodzkiego z dnia 1 marca 2004 r. Zdaniem DWINB, sama rozbudowa została uwzględniona w projekcie budowlanym zatwierdzonym ww. decyzją o pozwoleniu na budowę. Co prawda organ dostrzegł, że w projekcie budowlanym, w opisie robót, wzmiankowana jest tylko rozbudowa o część w której zlokalizowana została klatka schodowa oraz pomieszczenia mieszkalne ale w samym projekcie, w rzutach przyziemia, parteru ściany od strony północnej w odległości potwierdzonej na oględzinach organu I instancji i zinwentaryzowanej na mapie dla celów projektowych wskazano również ściany od strony północnej tworzące pomieszczenia mieszkalne jako istniejące. Różnią się one od tych które były przedmiotem sporu związanym z pozwoleniem na budowę samego budynku udzielonego decyzją z 29 października 1985 r."
W ocenie Sądu orzekającego w sprawie II SA/Wr 549/23 przedstawione wyżej stanowisko organu II instancji należało uznać za przedwczesne, gdyż podjęte ono zostało bez przeprowadzonej w sposób wszechstronny oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i bez odniesienia się do istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zarzutów i uwag zgłaszanych przez strony w toku postępowania. Sąd wskazując na wcześniejsze wyroki zapadłe w omawianej sprawie podniósł, że tym rzeczą organów nadzoru budowalnego było przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego co do zakresu robót budowalnych prowadzonych od strony północnej i sprawdzenia ich legalności w szczególności w kontekście stawianych przez skarżących zarzutów i ich argumentacji.
Dlatego, w sprawie rozstrzyganej wyrokiem II SA/Wr 549/23 wskazano, że kluczową kwestią w sprawie jest ustalenie, czy roboty budowlane wskazane we wniosku skarżących z dnia 30 lipca 2008 r. (prowadzone od strony północnej budynku) polegające na rozbudowie budynku, co do których Sąd nakazał przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, objęte były pozwoleniem na budowę z dnia 1 marca 2004 r. które zostało następnie unieważnione ostateczną decyzją GINB lub też, czy objęte były innym pozwoleniem. Pomimo bowiem, że decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego, to dla postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego ma znaczenie, czy i jakie roboty budowlane wykonane były w okresie jej ważności. Takich robót nie można bowiem traktować jako robót o których stanowi art. 48 P.b
Organ II instancji stwierdzając w zaskarżonym postanowieniu, że część robót budowlanych wykonanych od strony północnej została objęta pozwoleniem na budowę z dnia 1 marca 2004 r. praktycznie nie odniósł się do obszernej argumentacji skarżących podważającej takie stanowisko. Zdaniem Sądu analiza włączonej do akt decyzji z dnia 1 marca 2004 r. oraz zatwierdzonego nią projektu budowlanego nie pozwalają na tak stanowcze i jednoznaczne stwierdzenie organu – bez przedstawienia jego szerszej argumentacji - że przedmiotowa rozbudowa objęta była ww. decyzją o pozwoleniu na budowę. Z treści tej decyzji wynika jedynie, że zatwierdzono nią uczestnikom postępowania projekt budowlany i wydano pozwolenie na budowę obejmujące rozbudowę budynku mieszkalnego w P. przy ul. [...]. Decyzja nie zawiera uzasadnienia gdyż organ uznał, że spełnia żądania stron. Natomiast sam projekt budowlany pozostaje wewnętrznie sprzeczny. W jego części opisowej (opis techniczny do projektu rozbudowy) wskazano bowiem, że przewiduje on rozbudowę (dobudowę) o część w której zrealizowana zostanie klatka schodowa oraz dodatkowe pomieszczenie mieszkalne – według części rysunkowej (rzuty przyziemia, parteru oraz rysunki elewacji) ta część usytuowana jest od strony wschodniej istniejącego budynku. Wskazano także, że powierzchnia zabudowy nowoprojektowanej rozbudowy obejmuje 49,30 m2. Także z projektu zagospodarowania terenu wynika, że objęta tym opracowaniem rozbudowa obejmuje jedynie część działki od strony wschodniej o pow. 9,54 m x 5,17 m (co daje łącznie 49,32 m2). Mapa sytuacyjno-wysokościowa (uaktualniona), na której opracowano ten projekt wskazuje, że od strony północno-zachodniej budynku (czyli w miejscu wykonania spornych robót) znajdują się schody wejściowe do budynku, które nie zostały objęte zakresem tego opracowania. Ta część dokumentacji projektowej wskazywałaby więc na to, że projekt nie obejmował rozbudowy od strony północnej. Inaczej jednak przedstawia się sytuacja na rysunkach rzutu przyziemia, parteru oraz elewacji. Wynika z nich, że od strony północno - zachodniej nie ma widocznych na projekcie zagospodarowania terenu schodów, natomiast wrysowane zostały ściany tworzące część pomieszczenia mieszkalnego. Pomimo tego, projektant opisał tę część budynku jako część istniejącą, w przeciwieństwie do części obejmującej nowe pomieszczenia mieszkalne i klatkę schodową od strony wschodniej, opisanej jako część projektowaną.
Wobec opisanych wyżej istotnych rozbieżności w projekcie budowlanym nie można było uznać, że rozbudowa budynku od strony północnej została uwzględniona w projekcie budowlanym, które to stwierdzenie oparte zostało tylko na rysunkach obejmujących rzut przyziemia i parteru. Organ nie wyjaśnił przy tym, dlaczego – pomimo oczywistej sprzeczności pomiędzy częścią opisową projektu i projektem zagospodarowania terenu a częścią rysunkową – dokonał takiej a nie innej jego oceny, dając prymat części rysunkowej.
Sąd nakazał zatem organowi odwoławczemu, przy ponownym rozpoznaniu zażalenia, dokonanie kompleksowej analizy udzielonego w dniu 1 marca 2004 r. pozwolenia na budowę, uwzględniając całość akt postępowania oraz dowody zgromadzone w postępowaniu prowadzonym w sprawie samowoli budowlanej. W razie potrzeby organ miał rozważyć, czy ze względu na art. 136 k.p.a., możliwe jest podjęcie innych czynności wyjaśniających (np. uzyskanie stanowiska organu który decyzję wydał).
W trakcie ponownego rozpoznawania sprawy zmarła jedna ze stron postępowania, co spowodowało zmiany w kręgu stron, bowiem w miejsce zmarłej strony, do postępowania wstąpili jej następcy prawni.
W postanowieniu z dnia 7 listopada 2024 r. – zaskarżonym w niniejszej sprawie – DWINB wyjaśnił, że PINB wydał zaskarżone postanowienie na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w brzmieniu sprzed zmian wprowadzonych w tym przepisie w dniu 19 września 2020 r., ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. - o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw i pomimo wskazania złego Dziennika Ustaw, w sprawie zastosowano właściwe przepisy prawa w brzmieniu tekstu jednolitego z Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, a co wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji.
Jak stanowił ww. przepis, w przypadku gdy mamy do czynienia z będącym w budowie albo wybudowanym obiektem budowlanym, bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, o którym była mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 a, 2b i 19a, o ile ta budowa była zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie naruszała przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymywał postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Dodatkowo zgodnie z art. 48 ust. 3 Pb w tym postanowieniu ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
W ocenie DWINB, ze znajdujących się w aktach fotografii wynika, że jakieś roboty budowlane na przedmiotowym budynku zostały wykonane już w okresie po stwierdzeniu nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę Starosty Kłodzkiego z dnia 1 marca 2004 r. nr 11 A/lIl/B/2004 o znaku: AB- VI11/7351-10/3/04 (decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 kwietnia 2008 r. o znaku DOA/ORZ/11/194/08KBL). Powyższe potwierdzają również oględziny nieruchomości i ich opis wraz ze zdjęciami, na których widać, użyte materiały, różne od tych, z których wykonywano rozbudowę w głąb działki nr [...] tj. od strony wschodniej. Jednakże, co wymaga doprecyzowania, podlegająca aktualnie procedurze legalizacji rozbudowana część obiektu od strony północnej była większa aniżeli wskazał w uzasadnieniu to organ I instancji. Co nie zmienia faktu wdrożenia właściwej procedury legalizacyjnej.
Dalej DWINB wskazał, że zakres aktualnie analizowanej w sprawie spornej części obiektu budowlanego obrazuje już pismo z dnia 31 lipca 2008 r., na którym wskazano w rzutach przyziemia części wykonane nielegalnie, które nie istniały w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę Starosty Kłodzkiego z dnia 1 marca 2004 r. nr 11 A/lIl/B/2004 o znaku: AB-VI11/7351 -10/3/04. Za takim faktem przemawia okoliczność, że ww. decyzja o pozwoleniu na budowę obejmowała zatwierdzony projekt budowlany, z którego wynika, że jest on niejednolity, tzn.. w części opisowej (opis techniczny do projektu rozbudowy) wskazano, że przewiduje się rozbudowę (dobudowę) o część w której zrealizowana zostanie klatka schodowa oraz dodatkowe pomieszczenie mieszkalne, według części rysunkowej (rzuty przyziemia, parteru oraz rysunki elewacji) ta część usytuowana jest od strony wschodniej istniejącego budynku. Jak wynika z opisów i rysunków zamieszczonych w projekcie, powierzchnia zabudowy nowoprojektowanej części obiektu obejmuje 49,30 m2. Z projektu zagospodarowania terenu wynika, że rozbudowa obejmuje część działki od strony wschodniej o pow. 9,54 m x 5,17 m (tj. ok 49,32 m2). Taka sytuacja wskazuje na to, że jedynie roboty budowlane w tej części działki były objęte decyzją o pozwoleniu na budowę oraz zatwierdzonym nią projektem budowlanym. Co więcej mapa sytuacyjno-wysokościowa (uaktualniona), na której opracowano projekt stanowiący załącznik do ww. decyzji wskazuje, że od strony północno-zachodniej budynku (w miejscu wykonania spornych robót, o których mowa we wniosku z dnia 31 lipca 2018 r. k. 63 akt sprawy) znajdują się schody wejściowe do budynku, które nie zostały objęte zakresem zatwierdzonego projektu budowlanego, równocześnie nie uwzględniono ich rozbiórki, jak również nie znajduje się na tym rysunku ściana, zrównana z częścią budynku frontową oraz tą znajdującą się za schodami tj. w głąb działki (ogrodu).
DWINB podniósł, że gdyby w rzeczywistości rozbudowa od strony północnej część budynku istniała, to została by ona uwidoczniona na mapie sytuacyjno - wysokościowej, które są aktualizowane po legalnie wykonanych inwestycjach, przez uprawnionych geodetów, tymczasem mapa z 2003 r. zawarta w projekcie budowlanym, nie odzwierciedla takiej zabudowy. Pomimo twierdzeń inwestorów, że taka część istniała, co potwierdził również projektant składając zeznania w siedzibie PINB w dniu 28 kwietnia 2011 r. (k. 93 akt sprawy), DWINB uznał, że zgromadzony materiał dowodowy przeczy takim twierdzeniom.
Za przyjęciem stanu faktycznego, w którym w chwili wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę sporna rozbudowana od strony północnej część obiektu przy ul. [...] w P. nie istniała, przemawiają również w ocenie organu odwoławczego zdjęcia i wyjaśnienia przedstawione przy piśmie S. i A. R. z dnia 22 czerwca 2011 r. (karta 98 akt sprawy), oświadczenia osób mających związek ze sprawą oraz będącymi stronami postępowania tj. oświadczenie Pani I. K., Pana W. P., Pani G. P., załączone do pisma z 27 czerwca 2011 r. (k. 99 akt sprawy). Każda z ww. osób potwierdza, że wyburzenia istniejących schodów i zabudowa ścian od strony północnej, przedłużenie dachu oraz wykonanie otworu okiennego wykonane zostały dopiero latem 2008 r. Osoby te są właścicielami nieruchomości sąsiednich.
DWINB wyjaśnił przy tym, że pominął w ustaleniach faktycznych oświadczenie Pani B. W., które dodatkowo potwierdza wykonanie rozbudowy w 2008 r., w uwagi na fakt, że jest to siostra jednej ze stron postępowania, będących w konflikcie z inwestorami, w związku z czym mogłoby zostać ono podważone jako mało obiektywne.
Jednocześnie, jak wskazano, z akt sprawy wynika, że oprócz decyzji o pozwoleniu na budowę samego budynku oraz dotyczącej rozbudowy budynku od strony ogrodu, w okresie prowadzonych postępowań nie wydawano innych decyzji o pozwoleniu na budowę, którymi zatwierdzono by projekt budowlany zawierający sporną rozbudowę od strony północnej budynku przy ul. [...] w P.
Wszystkie te fakty potwierdzają samowolny charakter wykonanych robót budowlanych w okresie letnim w roku 2008.
Jak dalej wywodził organ, w dacie wykonania tych robót budowlanych ustawa Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) nie przewidywała zwolnienia z uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę dla rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, o czym świadczy brzmienie ówcześnie obowiązującego art. 29-30 Prawa budowlanego. Natomiast o tym, że w sprawie dokonano rozbudowy świadczy to, że wykonanie ścian w miejscu istniejących schodów i ganku, wydzieliło nową powierzchnię pomieszczeń znajdujących się w parterze i na piętrze budynku, jak i rzeczona rozbudowa powiększyła kubaturowo obiekt, co wynika z prostego zestawienie zdjęć obiektu z wykonaną rozbudową, ze stanem obiektu sprzed tych robót ukazanym chociażby na mapie sytuacyjno-wysokościowej, czy też na zdjęciach w aktach sprawy (k. 226 akt sprawy zdjęcie dołączone do pisma z wyjaśnieniami Państwa S. i A. R.).
W związku z powyższymi ustaleniami DWINB skonstatował, że organ I instancji właściwie zastosował w sprawie art. 48 ust. 2 i 3 Pb, jednakże błędnie określił rozbudowaną samowolnie część budynku przy ul. [...] w P. podlegającą legalizacji, w związku z powyższym organ odwoławczy postanowił uchylić w całości zaskarżone postanowienie i orzec co do istoty sprawy.
Jako podlegającą legalizacji część budynku w sentencji rozstrzygnięcia szczegółowo wskazano część północną, wykonaną w lecie 2008 r., obejmującą w części przyziemia wydzielone pomieszczenie na rzucie przyziemia rys. 2 do zatwierdzonego projektu budowlanego decyzją o pozwoleniu na budowę Starosty Kłodzkiego z dnia 1 marca 2004 r. nr 11 A/lll/B/2004 o znaku: AB- Vlll/7351-10/3/04, w prawej dolnej części rysunku o wymiarach ok. 5,5m x 1,2m (ściany tworzące bez elementów filara spocznika schodów przed wejściem do budynku tworzącego ganek), o takich samych wymiarach w parterze budynku rys. 3 ww. projektu budowlanego (bez filara od spocznika schodów będącego gankiem biegnącego do stropu pokoju na poddaszu budynku z oknem) oraz w poddaszu nie znajdującej się na rysunkach poddasza części ścian o wymiarach ok. 3,15 m na 1,2 m, a które widać na zdjęciach 6, 7, 8, 9 dołączonych do pisma z dnia 1 kwietnia 2010 r. k. akt 212 wraz z przedłużeniem dachu, wydzielającym tę część kubaturowa budynku w jego poddaszu. W celu zobrazowania fragmentu budynku podlegającego legalizacji tut. organ wyznaczył go na zdjęciu z k. 226 akt sprawy.
Wyjaśniając inne podnoszone kwestie w sprawie przez strony postępowania wyjaśniono, że w aktualnie prowadzonej sprawie nie można było zająć się wykonanym otworem drzwiowym w rozbudowanej części budynku na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę Starosty Kłodzkiego z dnia 1 marca 2004 r. nr 11 A/lll/B/2004 o znaku: AB-VIII/7351-10/3/04, albowiem kwestia ta jest objęta innym postępowaniem.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skargę do tutejszego sądu wniosły A.(1) i H. P., domagając się jego uchylenia. W obszernej skardze przedstawiono stan faktyczny sprawy i toczące się postępowania, dotyczące budowy i rozbudowy budynku położonego na działce budowalnej nr [...] w P. przy ulicy [...] nr [...], wybudowanego na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 29 października 1985 r.
W treści skargi wskazano, że strony nie muszą i nie posiadają profesjonalnej wiedzy z zakresu budownictwa, dlatego w tym zakresie inwestorzy opierali się na wiedzy i doświadczeniu projektanta, który nie tylko sporządził projekt budowalny rozbudowy, ale również wielokrotnie w sprawie składał wyjaśnienia i oświadczenia przed organami nadzoru budowalnego, dowodząc bezzasadności zarzutów państwa R. Podkreślono, że oświadczenia te składane były pod rygorem ponoszenia odpowiedzialności karnej, zatem stanowią wiarygodne źródło wiedzy. Projektant zaś potwierdzał, że projekt przez niego sporządzony w 2004 r. obejmował rozbudowę budynku od strony północnej. Zakwestionowano również dowody w postaci zeznań świadków, podkreślając, że oświadczenia co do faktów istotnych dla sprawy organy powinny odbierać od stron, a nie od kogokolwiek. Dodatkowo, jak podniesiono, część z tych osób (wskazana w skardze) pozostaje w stosunkach towarzyskich z uczestnikami, państwem R.).
Dalej w skardze zarzucono, że kluczowe dla sprawy dowody, czyli zdjęcia oparzone datą, przedkładane w toku postępowania przez uczestników postępowania, nie stanowią wiarygodnego dowodu, są bowiem jedynie dokumentem, prywatnym, nie urzędowym. Wykonane zostały przez osoby nastawione tendencyjnie, będące laikami w sprawach budowlanych, a organ nie ustalił, czy datownik w aparacie nastawiony był na rzeczywistą datę, a zdjęcia nie zostały poddany komputerowej obróbce.
Wyjaśniono również, że materiały użyte w rozbudowie domu różnią się między sobą, bowiem roboty wykonywane były metodą gospodarczą, a inwestorzy znajdowali się w różnych sytuacjach finansowych. Opieranie na tym fakcie teorii, że roboty wykonywane były samowolnie jest zupełnie bezpodstawne w ocenie autorek skargi.
W podsumowaniu skargi stwierdzono, że jedyną odpowiedzialność za sytuację prawną i faktyczną nieruchomości ponoszą projektant, będący jednocześnie kierownikiem budowy, oraz Starosta Kłodzki, który zatwierdzał sporządzane przez tego projektanta, wadliwe projekty budowalne.
W skardze zawarto również żądanie przeprowadzenia dowodu z zeznań Starosty Kłodzkiego oraz R. O. (projektanta) oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Postanowieniem z dnia 6 marca 2025 r. tutejszy Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Zażalenie skarżących na to rozstrzygnięcie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2025 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt II OZ 882/25.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) dalej jako p.p.s.a., wynika natomiast, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Z przytoczonego uregulowania wynika, że granice zaskarżenia nie pokrywają się z granicami rozpoznania przez sąd administracyjny.
Wyjaśnić także należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a sprawa może być rozpoznana w trybie uproszonym jeżeli jej przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo postanowienie kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a). Z uwagi na przytoczony przepis, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że wobec faktu, że sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia tutejszego Sądu (wyroki opisane we wcześniejszej części uzasadnienia, a nade wszystko wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 marca 2023 r., II SA/Wr 549/23) Sąd musiał mieć na uwadze normę wynikają z art. 153 p.p.s.a., według której ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2022 r., II OSK 2780/19, publik. CBOSA).
Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1540/21, publik. CBOSA).
Zatem orzekanie obecnie w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności sprowadzało się do zbadania, czy Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego wykonał zalecenia sformułowane w wyroku II SA/Wr 549/23 i ponownie rozpoznając zażalenie na postanowienie Starosty Kłodzkiego z dnia 14 lipca 2022 r., dokonał jego oceny zgodnie z zaleceniami Sądu.
W tym kontekście wskazać należy, że w sprawie rozstrzygniętej wyrokiem II SA/Wr 549/23 Sąd wskazał na rozbieżność pomiędzy częścią tekstową i graficzną projektu budowlanego z 2004 r. i nakazał ustalenie za pomocą wszelkich dostępnych źródeł, czy rozbudowa dokonana od strony północnej budynku położonego w P. przy ulicy [...], objęta była jakimkolwiek pozwoleniem budowalnym, czy też dokonana została w warunkach samowoli budowalnej, albowiem ustalenie to determinowało możliwość zastosowania rozwiązań z art. 48 Pb.
W ocenie składu orzekającego obecnie, organ odwoławczy podołał obowiązkom nałożonym na niego w wyroku z dnia 26 marca 2023 r. i zdołał wykazać w sposób niewątpliwy, że rozbudowa, której dotyczy niniejsze postępowanie, czyli rozbudowa dokonana od strony północnej budynku, nie była objęte pozwoleniem i została dokonana w warunkach samowoli budowalnej, w okresie i w sposób opisany w sposób szczegółowy w zaskarżonym postanowieniu.
W ocenie Sądu organ w sposób prawidłowy i zgodny z prawem procesowym przeprowadził postępowanie odwodowe i ocenił zebrane dowody, w tym zeznania świadków. Wbrew bowiem zarzutom skargi, nie tylko od stron mogą być w toku postępowania administracyjnego pozyskiwane informacje, ale zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być (...) zeznania świadków. Natomiast arf. 82 k.p.a. przesądza, kto nie może być świadkiem w sprawie i Sąd wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie nie wynika, aby którykolwiek z zakazów formułowanych przez ten przepis, został przez organ naruszony. Na uwagę zasługuje również fakt, że organ miał wiedzę o powiązaniach czy też stosunkach pomiędzy stronami i świadkami i brał je pod uwagę przy ocenie składanych zeznań, co znalazło wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.
Organ tym razem dokonał dokładnej analizy materiału zgromadzonego w postępowaniu co pozwoliło na jednoznaczne ustalenie, że rozbudowa nie istniała w chwili wydawania pozwolenia na budowę w 2004 r., pomimo odmiennych, składanych aktualnie oświadczeń projektanta. Zatwierdzony decyzja projekt z 2004 r. obejmował rozbudowę od strony wschodniej, podobnie jak PZT. Jak słusznie zauważył organ, tę wersję potwierdza mapa na której projekt sporządzono, albowiem gdyby rozbudowa już istniała, byłaby na tej mapie ujęta. W ocenie Sądu, dokumenty te, w połączeniu z oświadczeniami właścicieli sąsiednich nieruchomości oraz przedłożoną dokumentacją zdjęciową, pozwalają na dokonanie takich właśnie jednoocznych ustaleń.
Jednocześnie podkreślić należy, że skarżące nieprawidłowo rozumieją ciężar dowodu uważając, że to organ powinien zbadać i udowodnić, że zdjęcia nie podlegały uprzedniemu sfałszowaniu czy obróbce, przed włączeniem ich w poczet materiału dowodowego. Organ uznając przedłożone zdjęcia za wiarygodne i pomocne dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, miał pełne prawo włączenia je do akt sprawy. Tymczasem, jeżeli skarżące kwestionują ich prawdziwość, bądź wiarygodność, muszą wykazać taką okoliczność, to znaczy przedłożyć kontrdowód. Tego natomiast nie zdołały wykonać.
Odnośnie do wniosków skargi, co do podmiotów winnych zaistniałej sytuacji Sąd wyjaśnia, że celem postępowania legalizacyjnego nie jest ustalenie osób winnych samowoli budowlanej, tylko doprowadzenie nieruchomości (inwestycji) do stanu zgodnego z prawem. Stąd kwestie z jakiego powodu tak się stało i kto ponosi za to odpowiedzialność pozostają poza zakresem tego postępowania.
Wobec jednoznacznego ustalenia, że roboty budowalne przeprowadzone od strony północnej budynku, opisane szczegółowo w sentencji zaskarżonego postanowienia, wykonane zostały w warunkach samowoli budowlanej, zasadnie organ nadzoru budowlanego zastosował tryb przewidziany art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 19 września 2020 r. i nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentów lokalizacyjnych. Wobec nieprawidłowego opisu wstrzymywanych robót budowalnych dokonanych w zaskarżonym postanowieniu z dnia 14 lipca 2022 r., zasadnie organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt w związku z art. 144 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowieni i orzekł co do istoty sprawy.
Jednocześnie Sąd wyjaśnia, w zakresie złożonych w skardze wniosków dowodowych, że sąd administracyjny może przeprowadzić dowód uzupełniający jednakże wyłącznie z dokumentów (nie z przesłuchania świadków) oraz w trakcie rozprawy.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z art. 151 p.p.s.a orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło