II SA/Wr 277/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. i M. W., J. W. i M. W. na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. w przedmiocie niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 362/05 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 7 września 2012 r. (sygn. akt II OZ 718/12) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie wnioskodawców na postanowienie tut. Sądu z dnia 29 czerwca 2012 r. odmawiające przyznania im prawa pomocy w zakresie całkowitym podkreślając w uzasadnieniu, że wnioskodawcy nie wykazali, iż w stosunku do nich należałoby zastosować ww. instytucję, w szczególności z powodu m.in. niedokumentowania wysokości opisanych we wniosku wydatków. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wnioskodawcy złożyli na urzędowym formularzu nowy wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 1.849 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. Dodali, że nie korzystają z niczyjej pomocy finansowej, nie mają oszczędności i konta bankowego, a swoje wydatki określili następująco: opłata za energię elektryczną- 200-300 zł i za wodę – 50 zł. Dodali, że na zakup lekarstw potrzebowaliby kwotę 300- 400 zł ale nie posiadają takich środków. Tożsamo na zakup obuwia. Nadto wskazali, że na same sporządzenie kserokopii dokumentów w prowadzonych przez siebie sprawach przed tut. Sądem wydają ok. 1.000 zł. W piśmie z dnia 2 grudnia 2012 r. oświadczyli, że nie ujawnią danych o kredycie oraz rachunków za lekarstwa, bowiem są to chronione dane osobowe. Wskazali, że nie ma ja obowiązku tłumaczyć się komukolwiek z tego na co przeznaczają swój dochód. Poinformowali, że muszą opłacić koszty sądowe w łącznej wysokości 1.400 zł, koszt korespondencji do każdej ze spraw to 100 zł, a nadto mają do spłaty kredyt w wysokości 4.000 zł zaciągnięty na opłacenie wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika, który sporządził im skargi kasacyjne w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270)). Przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy może być stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja finansowa i majątkowa strony skarżącej. Na osobie wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, które ze zmienionych okoliczności uzasadniały obecnie przyznanie takiej osobie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem przedstawione w aktualnym wniosku okoliczności zasadniczo istniały już w trakcie rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadto fakty wymienione w obecnym wniosku nadal nie uzasadniają przyznania skarżącym prawa pomocy. W szczególności- skarżący nadal nieudokumentowali swoich niezbędnych wydatków, bezzasadnie wskazując, że są to chronione dane osobowe. Jak zostało to już podkreślone- wnioskodawca ma obowiązek (i nawet interes w tym) by rzetelnie przedstawić swoją sytuację materialną. Nie znajdują tu zastosowania przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.jedn. z 2011 r., Dz. U. Nr 230, poz.1371), bowiem ustawowym uprawnieniem Sądu (art. 252 p.p.s.a.) jest domaganie się od wnioskodawcy przedstawienia dokładnych dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy (i innych osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe), a zatem w tej sytuacji art. 23 ust 1 pkt. 2 ustawy o ochronie danych osobowych pozwala na gromadzenie i przetwarzanie przez Sąd tego rodzaju danych, bowiem "jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa". Dodać przy tym można, iż obowiązkiem każdego pracownika Sądu jest zachowanie w tajemnicy informacji jakie uzyskał w związku z wykonywanie swoich czynności służbowych, a zatem nie istnienie niebezpieczeństwo ujawnienia danych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie- mimo wezwania- wnioskodawcy nie wyjaśnili należycie wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuację finansową np. nie przedłożyli dokumentów potwierdzających fakt swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokość oraz dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach; nie wskazali także dlaczego -jeśli według swoich twierdzeń znajdują się w niedostatku- nie wystąpią do dwójki swoich dorosłych dzieci (zresztą- osób współskarżących) o świadczenie alimentacyjne (art. 133 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.]); nie wyjaśnili dlaczego z tego samego źródła z którego pokrywali wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru (działającego w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych) nie mogą sfinansować także kosztów niniejszego postępowania. Podkreślić również należy, że z treści wcześniejszych pism skarżących można wnioskować, że gdyby wpis sądowy od skargi wynosił 100 zł (zamiast ustawowych 200 zł), to uznaliby go za słuszny i opłacili. Wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu, wskazany przez nich dochód (1.849 zł) oraz brak udokumentowania wysokości wydatków (zresztą określanych w wysokości ok. 350 zł) oraz uwzględniając wysokość jedynego na tym etapie postępowania kosztu sądowego (wpis sądowy od skargi- 200 zł) pozwala na uznanie, że wnioskodawców stać na to, aby sfinansować ww. opłatę sądową. Instytucja prawa pomocy powinna być bowiem stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Zgodzić się należy, ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w postanowieniu z dnia 1 lipca 2011 r. (sygn. akt II OZ 546/11, LEX nr 844614) stwierdził, że to na stronie postępowania sądowoadministracyjnego ciąży obowiązek uczestniczenia w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu (...) prowadzenie licznych postępowań nie jest przesłanką przyznania prawa pomocy – strona, decydując się na prowadzenie wielu postępowań sądowych, musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawcy posiadają składniki majątkowe, które nie są im niezbędne do utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nich sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Za niewiarygodne uznać należało podaną przez skarżących wysokość ponoszonych kosztów korespondencji z Sądem w każdej ze spraw prowadzonych przed nim. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku pozostaje również okoliczność, iż skarżący aktualnie w kilkunastu już sprawach (np. o sygn. akt II SA/Wr 465/08, II SA/Wr 57/09, II SA/Wr 892/11, itd.) zatrudnili adwokata z wyboru (adwokat A. K.), co świadczy bezsprzecznie o tym, iż posiadają oni możliwość opłacenia także kosztów niniejszego postępowania z dotychczasowego czy nowego kredytu. Zaznaczyć również należy, iż pozostali skarżący (dzieci wnioskodawców) są solidarnie odpowiedzialni za uiszczenie wpisu sądowego od skargi i zapłat przez nich tej opłaty zwolni z tego obowiązku wnioskodawców. Reasumując- w niniejszym przypadku podjęto czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcom przysługuje prawo pomocy w żądanym przez nich zakresie. Niestety wskazane we wniosku okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, czy poniesienie kosztów sądowych jest dla skarżących niemożliwe, albowiem z winy samych wnioskodawców nie sposób stwierdzić jak jest ich rzeczywista sytuacja finansowa, a tym samym nie sposób zweryfikować twierdzeń zawartych we wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.