II SA/Wr 303/24

WyrokWSA we Wrocławiu2024-09-12

Skład orzekający: Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia WSA Adam Habuda, Asesor WSA Dominik Dymitruk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda, uchylając decyzję o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego, może oprzeć się na decyzji organu nadzoru budowlanego wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, która stała się ostateczna po dacie wydania przez organ pierwszej instancji decyzji o uchyleniu pozwolenia na budowę, ale przed datą wydania decyzji przez organ drugiej instancji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego jest możliwe, nawet jeśli decyzja organu nadzoru budowlanego wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego stała się ostateczna po wydaniu przez organ pierwszej instancji decyzji o uchyleniu pozwolenia na budowę, ale przed wydaniem decyzji przez organ drugiej instancji. Kluczowe jest, aby decyzja organu nadzoru budowlanego była ostateczna w momencie orzekania przez organ drugiej instancji. Zasada dwuinstancyjności postępowania wymaga uwzględnienia przez organ odwoławczy stanu faktycznego istniejącego w dacie jego orzekania, w tym ostateczności decyzji organu nadzoru budowlanego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi G. P. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia uchylającą ostateczną decyzję z 2015 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego. Powodem uchylenia było istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, stwierdzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB). PINB nałożył obowiązek przedłożenia projektu zamiennego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym dotyczące ostateczności decyzji PINB w momencie wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności i trwałości decyzji administracyjnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Dominik Dymitruk Protokolant: Referent Emilia Witkowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 1 marca 2024 r. nr IF-O.7840.342.2019.MMJ w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oddala skargę w całości. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 1 marca 2024 r. Wojewoda Dolnośląski (dalej: organ, Wojewoda), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia (dalej również: organ I instancji) z dnia 9 lipca 2019 r., uchylającą z urzędu ostateczną decyzję Prezydenta Wrocławia nr 3385/2015 z dnia 7 lipca 2015 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] we W., obręb O. AM-[...], działki nr [...], [...], wydaną na rzecz G. P. Przedmiotowa decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Jak wynika z akt administracyjnych, decyzją z dnia 7 lipca 2015 r. nr 3385/2015 Prezydent Wrocławia zatwierdził projekt budowlany i udzielił na rzecz G. P. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] we W., działki nr [...], [...], AM-[...], obręb O. W dniu 15 kwietnia 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (dalej: PINB) przeprowadził czynności kontrolne związane z ww. inwestycją. W następstwie ustaleń kontrolnych PINB stwierdził, że inwestycja, która realizowana była w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę z 2015 r. została wykonana z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. W związku z tym, w dniu 7 maja 2019 r. PINB nałożył na G. P. – inwestora robót budowlanych związanych z budową ww. budynku mieszkalnego wykonanych w sposób istotnie odstępujący od zatwierdzonego projektu budowlanego, obowiązek przedłożenia w terminie 3 miesięcy, 3 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, sporządzonego zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi – obejmującego inwestycję wraz z zagospodarowaniem terenu, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych. Decyzja ta została przekazana przez organ nadzoru budowlanego Prezydentowi Wrocławia, który, powołując się na art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, dalej: p.b.), decyzją z dnia 9 lipca 2019 r. nr 3023/2019 uchylił z urzędu ostateczną decyzję Prezydenta Wrocławia nr 3385/2015 z dnia 7 lipca 2015 r. Od tej decyzji inwestor wniósł odwołanie, wskazując przede wszystkim na fakt dokonania zgłoszenia zakończenia budowy budynku mieszkalnego. W związku z tym, w dniu 3 września 2018 r. uzyskał zaświadczenie nr [...] o zakończeniu budowy oraz braku zgłoszenia sprzeciwu przez organ nadzoru budowlanego wobec tego zawiadomienia. Wojewoda zaskarżoną obecnie decyzją, w wyniku rozpatrzenia odwołania inwestora, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ przywołał stosowne regulacje przepisów Prawa budowlanego normujące kwestie istotnego odstępstwa od projektu budowlanego oraz wynikające z art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. konsekwencje dopuszczenia się tych odstępstw bez uzyskania stosownej decyzji, czyli wydanie decyzji nakładającej obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. W szczególności, wskazał na art. 36a ust. 2 p.b. z którego wynika, że organ administracji architektoniczno-budowlanej uchyla decyzję o pozwoleniu na budowę w przypadku wydania decyzji o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. Wojewoda podkreślił, że jest zobowiązany uchylić decyzję o pozwoleniu na budowę w razie ziszczenia się hipotezy wyrażonej w powyższej normie prawnej, bowiem powinność ta wynika wprost z przepisów prawa i nie zależy od uznania organu. Wskazał przy tym, że w niniejszej sprawie została wydana decyzja z dnia 7 maja 2019 r. przez PINB na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. Rozstrzygnięcie to uzyskało przymiot ostateczności w związku z utrzymaniem go w mocy Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej DWINB) decyzją z dnia 15 października 2019 r. w wyniku rozpatrzenia odwołania inwestora. W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał, że ziściły się przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 36a ust. 2 p.b. Zdaniem Wojewody nie można uznać słuszności zarzutów odwołującego się co do uchybienia przez organ I instancji przepisom postępowania. W kwestii zarzutów dotyczących nieprawidłowości w postępowaniu organu nadzoru budowlanego, Wojewoda wyjaśnił, że nie jest organem właściwym do oceny jego działań. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł G. P. (dalej: skarżący), zarzucając organowi: - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 36 ust. 2a p.b. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ I instancji wydając decyzję o uchyleniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę dysponował ostateczną decyzją PINB wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 3 p.b., podczas gdy decyzja PINB stała się ostateczna po dacie wydania kwestionowanej decyzji organu I instancji, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 15 k.p.a., poprzez niezgodne z prawem przyjęcie, że Wojewoda jako organ drugiej instancji nie jest uprawniony do zbadania i oceny zakresu, w którym organ pierwszej instancji uchylił własną decyzję o pozwoleniu na budowę, co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem faktycznie doprowadziło do braku rozpoznania wywiedzionego przez skarżącego odwołania i tym samym pozbawiło skarżącego prawa do rozpoznania jej sprawy w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 8 w zw. z art. 16 ust. 1 k.p.a., poprzez uchylenie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, na podstawie której zakończono roboty budowlane dopiero po 4 latach od daty jej wydania co sprzecznie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych, jak również wydanie zaskarżonej decyzji po 5 latach od daty złożenia odwołania, co skutkowało naruszeniem zasady zaufania i pewności co do skutków wydanych rozstrzygnięć przez organy administracji publicznej. Zarzucając powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (poprzez uchylenie tego aktu), konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd przy tym orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych ramach kognicji, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie stwierdził naruszeń, które nakazywałyby jej uchylenie. W pierwszym rzędzie podkreślić należy, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Wojewody Dolnośląskiego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o uchyleniu ostatecznej decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Kontrolowane rozstrzygnięcie wydane zostało na podstawie art. 36a ust. 2 p.b., zgodnie z którym, organ administracji architektoniczno-budowlanej uchyla decyzję o pozwoleniu na budowę w przypadku wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. Po myśli tego ostatniego przepisu, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji – w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Jak wynika z akt administracyjnych w rozpoznawanej sprawie została wydana decyzja na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. – jest to decyzja PINB z dnia 7 maja 2019r. nr 902/2019, którą organ nadzoru budowlanego nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia 3 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, sporządzonego zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi – obejmującego wnioskowaną inwestycję wraz z zagospodarowaniem terenu, uwzględniającego zmiany wynikające z robót budowlanych. Od powyższej decyzji inwestor wniósł odwołanie oraz wystąpił o stwierdzenie jej nieważności jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. DWINB decyzją z dnia 15 października 2019 r., nr 1253/2019, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji (co wynika z zalegającego w aktach pisma PINB z dnia 23 stycznia 2024 r. adresowanego do Wojewody Dolnośląskiego). Nadto, co Sądowi wiadomo, decyzją z dnia 15 października 2019 r. DWINB odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia 7 maja 2019 r. a decyzją z dnia 17 stycznia 2020 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał to rozstrzygnięcie mocy. Skarga wywiedziona na decyzję GINB prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 672/20 została oddalona w całości. Chronologia przedstawionych zdarzeń wskazuje, że w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji. Z brzmienia art. 36a ust. 2 p.b wynika, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu ma charakter decyzji związanej. Organ architektoniczno–budowlany jest więc zobowiązany uchylić decyzję o pozwoleniu na budowę w razie ziszczenia się hipotezy wyrażonej w przywołanej normie prawej. Powinność ta wprost wynika z przepisu prawa i nie jest zależna od uznania organów. Według analizowanej normy, główną i praktycznie jedyną przesłanką wydania orzeczenia uchylającego ostateczne pozwolenie na budowę jest uprzednie wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy. Powyższe oznacza, że uchylenie decyzji o pozwolenie na budowę w trybie omawianego przepisu nie jest powodowane wadliwością tkwiącą w samej decyzji lecz stanowi konsekwencję postępowania inwestora, który w trakcie budowy w sposób istotny odstąpił od pozwolenia na budowę. Zaznaczyć przy tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że decyzję w trybie art. 36a ust. 2 p.b. można wydać, gdy decyzja podjęta na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. nakładająca obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego uwzględniającego dokonane zmiany, uzyskała przymiot ostateczności (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1004/09, z 17 grudnia 2015r., sygn. akt II OSK 1005/14, dostępne w CBOSA). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że Wojewoda wykazał w zaskarżonej decyzji, że spełnione zostały przesłanki zobowiązujące go do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 36a ust. 2 p.b. W kontekście zarzutów podniesionych w skardze Sąd dostrzega, że w dniu wydania decyzji przez Prezydenta Wrocławia (tj. w dniu 9 lipca 2019 r.) decyzja PINB z dnia 7 maja 2019 r. wydana w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. nie miała jeszcze waloru ostateczności gdyż, jak później ustalono, zostało od niej wniesione odwołanie. Tym samym, można się zgodzić ze stroną skarżącą, że decyzja uchylająca pozwolenie na budowę wydana została przez organ I instancji co najmniej przedwcześnie. Na gruncie rozpoznawanej sprawy okoliczność ta nie jest jednak wystarczająca dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Jak już bowiem akcentowano, w trakcie postępowania odwoławczego które zawisło przed Wojewodą, na długo przed jego zakończeniem – bo w dniu 15 października 2019 r. - DWINB rozpoznał odwołanie wywiedzione od decyzji PINB z dnia 7 maja 2019 r. utrzymując ją w mocy. Od tego dnia decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., uzyskała więc walor ostateczności. W konsekwencji także w dacie orzekania przez Wojewodę (czyli w dniu 1 marca 2024 r.) orzeczenie nakładające na skarżącego obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego walor ten posiadało. Nadto orzeczenie to, nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym. Okoliczności powyższe mają istotne znaczenie dla oceny zaskarżonej decyzji. Nie można bowiem pomijać, że zgodnie z przepisem art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Istota dwuinstancyjności postępowania wymaga zaś dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy przez organy obydwu instancji a nie tylko kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Działanie organu odwoławczego nie ma więc charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Dla poszanowania zasady dwuinstancyjności potrzeba dwukrotnej oceny dowodów i dwukrotnego przeanalizowania wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Organ II instancji powinien przy tym uwzględnić stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z regulacjami art. 7 i 77 § 1 k.p.a., biorąc pod uwagę datę orzekania przez ten organ, a nie wyłącznie przez organ I instancji. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skoro w niniejszej sprawie organ odwoławczy odnotował, że przed dniem wydania przez niego rozstrzygnięcia, decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. uzyskała przymiot ostateczności, to zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, zobligowany był do uwzględnienia tej okoliczności. Tak ustalony stan faktyczny jasno natomiast wskazywał, że ziściła się hipoteza wyrażona w art. 36a ust.2 p.b, zatem na podstawie powyższej normy, Wojewoda zobowiązany był do zastosowania art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymania w mocy orzeczenia o uchyleniu decyzji o pozwoleniu na budowę - skoro organ I instancji podjął już decyzję w tym zakresie. Analogiczne stanowisko zajął NSA w przywołanym w skardze wyroku z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 828/23 (czego skarżący formułując w oparciu o ten wyrok zarzuty skargi zdaje się nie dostrzegać). NSA w przywołanym wyroku, w odniesieniu do podobnego stanu faktycznego sprawy uznał bowiem, że spełniony jest wymóg ostateczności decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust.1 pkt 3 p.b także w przypadku, gdy odwołanie od tej decyzji zostało rozpatrzone po wydaniu przez organ I instancji decyzji na podstawie art. 36a ust.2 P.b a przed zakończeniem postępowania odwoławczego od tej decyzji. Z powyższych powodów jako niezasadne Sąd ocenił podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 36a ust. 2 p.b. oraz przepisów postępowania, tj. art. 15 k.p.a. W szczególności niezasadne jest twierdzenie, że zaskarżonym orzeczeniem Wojewoda pozbawił skarżącego prawa do rozpoznania jego sprawy w dwuinstancyjnym postępowaniu. Jest wręcz przeciwnie. Po wydaniu decyzji przez organ I instancji odwołanie skarżącego zostało rozpatrzone przez organ II instancji, który prawidłowo uwzględnił stan faktyczny istniejący w dacie orzekania (zaistniałe w nim zmiany) i dokonał ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy oceniając we własnym zakresie materiał dowodowy i ponownie analizując wszystkie okoliczności istotne dla jej rozstrzygnięcia. Działając zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania Wojewoda nie mógł, przy rozpatrywaniu sprawy pominąć okoliczności – czego zdaje się oczekiwać skarżący - że po wniesieniu odwołania od decyzji o uchyleniu pozwolenia na budowę doszło do wydania decyzji ostatecznej w sprawie prowadzonej na podstawie art. 51 ust.1 pkt 3 p.b. Działanie odmienne, polegające na pominięciu tej nowej okoliczności prowadziłoby bowiem do wydania decyzji niezgodnej z prawem. Zaznaczyć także należy, że zmiana co do statusu ostateczności decyzji PINB jak zaistniała na etapie postępowania odwoławczego nie spowodowała zmiany przedmiotu postępowania odwoławczego. Wydając zaskarżoną decyzję Wojewoda rozstrzygał bowiem w sprawie tożsamej przedmiotowo i podmiotowo co organ I instancji. W konsekwencji, skarżący nie został pozbawiony prawa do kontroli jego sprawy w dwóch instancjach. Odrębną kwestią jest natomiast to, że skarżący nie zgadza się z wynikiem tej kontroli. Sąd nie podziela także zarzutu naruszenia przepisów art. 7, art. 8 k.p.a. w związku z art. 16 k.p.a. przez uchylenie decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę już po zakończeniu budowy i dopiero cztery lata po jej wydaniu - w czym strona upatruje sprzeczność decyzji z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, oraz przez wydanie zaskarżonej decyzji po pięciu latach od daty złożenia odwołania - co naruszało zasadę zaufania i pewności co do skutków wydanych przez organy administracji rozstrzygnięć. Nie ulega wątpliwości, że aczkolwiek zasada trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.) ma kluczowe znaczenie dla realizacji istotnych wartości jakimi są ochrona porządku prawnego, stabilność obrotu prawnego, zaufanie do organów państwa i samego prawa, a przede wszystkim ochrona praw nabytych, to jednak reguła ta nie ma charakteru bezwzględnego. W wypadkach przewidzianych w k.p.a. lub w ustawach szczególnych, ustawodawca dopuszcza bowiem uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej albo stwierdzenie jej nieważności, po przeprowadzeniu odpowiednich postępowań w trybach nadzwyczajnych (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 16, por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1263/19, dostępne w CBOSA). Jednym ze wskazanych wyżej przepisów szczególnych, jest m.in. art. 36a ust. 2 p.b., który nakazuje organowi administracji architektoniczno-budowlanej uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę w przypadku wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. Przepis ten umieszczony w akcie rangi ustawowej stanowi lex specialis w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego określających generalne zasady uchylania ostatecznych decyzji administracyjnych (A. Kosicki [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX/el. 2023, art. 36a). Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że uchylenie decyzji ostatecznej zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę na podstawie ww. normy prawnej, nie narusza zasady trwałości decyzji administracyjnych która w tym zakresie doznaje ograniczenia. Dla prawidłowości zastosowania art. 36a ust.2 P.b bez znaczenia pozostaje także czas jaki upłynął od wydania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Omawiana norma uzależnia bowiem powinność uchylenia ww. decyzji wyłącznie od przesłanki wydania decyzji o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., nie wprowadzając żadnych ograniczeń co do terminu, w jakim może to nastąpić. Bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji pozostaje także zarzut dotyczący długości postępowania odwoławczego. Sama długość tego postępowania oraz obiektywnie naganne zachowanie organu przejawiające się w bezczynności lub w przewlekłym prowadzaniu tego postępowania, stanowi naruszenie prawa procesowego ale nie mające wpływu na wynik sprawy. Co do zasady, sąd administracyjny dokonuje bowiem kontroli zaskarżonego aktu uwzględniając stan faktyczny i prawny który powinien być przyjęty na dzień orzekania organu którego akt został zaskarżony. W niniejszej sprawie organ odwoławczy uwzględnił przy orzekaniu zmiany stanu faktycznego wynikające z długości postępowania, w tym fakt uzyskania przymiotu ostateczności decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. Natomiast stan zaniechania organu w postaci jego bezczynności w wydaniu aktu lub przewlekłości postępowania, może być zwalczany przez stronę w drodze odrębnego środka w postaci skargi na bezczynność lub przewlekłość, z którego jednak skarżący nie skorzystał. Bez wpływu na wynik kontroli sądowej pozostają także zarzuty odnoszące się do działania organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w sprawie legalizacji robót budowlanych wykonanych przez skarżącego z odstępstwem od pozwolenia na budowę. Trafnie w tym względzie sygnalizował Wojewoda, że ocena działania tych organów nie mieści się w jego uprawnieniach. W całości należy podzielić stanowisko judykatury, że skoro jedyną przesłanką orzekania przez organ architektoniczno-budowlany w sprawach o uchylenie własnej ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę jest uprzednie wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, to nie sposób wymagać od organów architektoniczno-budowlanych ponownego badania i oceniania, czy ostateczna decyzja organu nadzoru budowlanego jest zgodna z prawem (tak NSA w wyroku z dnia 7 września 2017 r. II OSK 2161/16, z dnia 24 marca 2022 r. II OSK 562/21, z dnia 28 marca 2023 r. II OSK 828/20, CBOSA). Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło