II SA/Wr 331/19
WyrokWSA we Wrocławiu2019-09-10
Skład orzekający: Alicja Palus, Wojciech Śnieżyński, Gabriel Węgrzyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, stosując grzywnę w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny w przypadku obowiązku wynikającego z prawa budowlanego, ma obowiązek przeprowadzenia analizy porównawczej tego środka z wykonaniem zastępczym, uwzględniając sytuację finansową zobowiązanego?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, stosując grzywnę w celu przymuszenia w przypadku obowiązku wynikającego z prawa budowlanego, nie ma obowiązku przeprowadzania analizy porównawczej z wykonaniem zastępczym, ani badania sytuacji finansowej zobowiązanego przy ustalaniu maksymalnej wysokości grzywny. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem obligatoryjnym, a jej maksymalna wysokość wynika z przepisów ustawy, przy czym jej zastosowanie jest łagodniejsze od wykonania zastępczego, które wiąże się z pełnymi kosztami wykonania przez inną osobę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nałożeniu na skarżącą grzywny w celu przymuszenia w kwocie 10 000 zł za niewykonanie ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego tarasu. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując zasadność nałożenia grzywny oraz sposób wyboru środka egzekucyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: Asesor WSA Wojciech Śnieżyński – spr. Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2019 r. sprawy ze skargi M. S.-W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę w całości.
Zaskarżonym postanowieniem z [...].03.2019 r., nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "DWINB") po rozpoznaniu zażalenia M. S.-W. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...].10.2018 r., nr [...].
W uzasadnieniu organ przytoczył następujące okoliczności faktyczne sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] ( dalej jako "PINB") ostateczną decyzją z [...].10.2016 r., nr [...] nakazał M. S.-W. - inwestorowi robót budowlanych związanych z rozbudową budynku przy ul. [...][...]i [...] we [...] o taras od strony zaplecza w/w budynków, na terenie dz. nr [...], rozbiórkę tarasu wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W dniu [...].08.2018 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę w obecności inwestora, podczas której ustalono, że decyzja z [...].10.2016 r.. nie została wykonana. W dniu [...].09.2018r. PINB wystawił upomnienie, a w dniu [...].10.2018. tytuł wykonawczy nr [...] oraz wydał postanowienie nr [...], którym nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 10.000,00 zł i wezwał ją do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Pismem złożonym w dniu [...].11.22018 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie.
W dalszej części uzasadnienia organ podkreślił, że nie jest władny uchylać, zmieniać bądź w inny sposób weryfikować decyzji administracyjnej, która w przypadku uzyskania statusu decyzji ostatecznej (od której nie przysługują już zwykłe środki odwoławcze), podlega przymusowemu wykonaniu. Nadmienił przy tym, że decyzją nr [...]z [...].03.2019 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB [...] nr [...] z [...].10.2016 r. Dalej wyjaśnił, że przypadku egzekucji obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego organ egzekucyjny ma do dyspozycji tylko dwa środki egzekucyjne: grzywnę w celu przymuszenia i wykonanie zastępcze. Wskazał, że ocenę prawidłowości zastosowania w tym przypadku grzywny w celu przymuszenia należy rozpatrywać zgodnie z zasadą stosowania środków egzekucyjnych najmniej uciążliwych dla zobowiązanego (art. 7 § 2 u.p.e.a.). Kierując się powyższą zasadą organ uznał grzywnę w celu przymuszenia za łagodniejszy środek egzekucyjny. Uzasadnił to tym, że na podstawie art. 125 u.p.e.a., w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego. Ponadto, na mocy art. 126, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte, mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości, za zgodą organu wyższego stopnia. W przypadku natomiast wykonania zastępczego, obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest wykonywany w trybie postępowania egzekucyjnego zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo, co oznacza, że zobowiązany ponosi nie tylko koszty wykonania zastępczego, ale również w określonych okolicznościach organ egzekucyjny i wykonawca nie ponoszą odpowiedzialności cywilnej. W konsekwencji koszty wykonania zastępczego mogą znacznie przewyższyć koszty poniesione przez osobę zobowiązaną, która samodzielnie wykonałaby obowiązek. Powyższe okoliczności wskazują, że grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym od wykonania zastępczego, gdyż zobowiązany może uchylić się od poniesienia kosztów zastosowania tego środka egzekucyjnego, w przeciwieństwie do wykonania zastępczego. Dalej organ wskazał, że dla oceny poprawności ustalenia wysokości zastosowanej w tym przypadku grzywny w celu przymuszenia zasadnicze znaczenie ma treść nałożonego obowiązku na podstawie art. 48 ust. 4 u.p.b., który dotyczy rozbiórki obiektu zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł. DWINB podzielił stanowisko organu powiatowego dotyczące wysokości ustalonej grzywny (10.000,00 zł). Podkreślił, że grzywna ma postawić zobowiązaną w sytuacji przymusowej aby dobrowolnie wykonała obowiązek, zatem jej wysokość nie może być zbyt niska.
W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła DWINB naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 1a pkt 12 lit. b tiret pierwsze i drugie, art. 7 § 2 oraz art. 121 § 2 u.p.e.a., a nadto art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez uznanie grzywny w celu przymuszenia, tj. jednego z co najmniej dwóch dostępnych środków egzekucyjnych, za mniej uciążliwy dla zobowiązanej bez dokonania jakiejkolwiek analizy porównawczej tego środka z drugim dostępnym środkiem, tj. możliwym wykonaniem zastępczym, przy czym nie sposób niecelowości zastosowania wykonania zastępczego wywodzić w oparciu o ewentualne koszty jego przeprowadzenia, skoro okoliczność ta jest niezależna od indywidualnej sytuacji zobowiązanego, oraz poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, brak prawidłowego i wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz brak wykazania zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, co skutkowało zwolnieniem się przez DWINB z obowiązku zbadania, który ze środków prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, przy tym najmniej uciążliwego dla zobowiązanego, a zatem nie tylko zasadności przyjętego środka egzekucyjnego ale również oceny wysokości nałożonej na skarżącą grzywny w maksymalnym wymiarze, w sytuacji gdy możliwym jest jej dostosowanie do możliwości finansowych zobowiązanego, które to warunku materialne skarżącej również nie zostały przez orzekające w sprawie organy w ogóle zbadane.
Ponadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niezastosowanie, a to art. 3 pkt 6 i 7a, art. 29 oraz art. 48 ust. 1 i 2 u.p.b., poprzez niezasadne nałożenie na zobowiązaną grzywny oraz niezasadne wezwanie do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, w sytuacji gdy brak było podstaw prawnych i faktycznych do wydania decyzji PINB z [...].10.2016 r., nr [...], nakładającej na skarżącą obowiązek rozbiórki tarasu - w części obiektu przy ul. [...][...] i [...] we [...] - jako wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albowiem poprzez montaż owych tarasów nie doszło do rozbudowy tegoż budynku, wobec czego, zarówno nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na przeprowadzenie tak zakreślonych prac, jak i bezprzedmiotowe pozostawało prowadzenie postępowania dotyczącego rozbudowy wspomnianego budynku oraz wydania decyzji o rozbiórce na podstawie ostatniego z powołanych przepisów.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała na błędne wywodzenie przez DWINB konieczności zastosowania grzywny w celu przymuszenia i niecelowego obciążania kosztami wykonania zastępczego. Przekonywała o tym, że przesłanki uznania, że taki a nie inny środek egzekucyjny jest względniejszy dla zobowiązanego mogą wynikać jedynie z warunków leżących, po stronie zobowiązanego. Brak jest jednocześnie jakichkolwiek ustaleń, czynionych w kierunku oszacowania wykonania decyzji PINB [...] nr [...]z [...].06.2016 r. przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Ponadto, DWINB rozważając, który środek egzekucyjny jest najmniej uciążliwy dla zobowiązanej, nie przeprowadził analizy obu tych środków, lecz po dokonaniu założenia udowadnia zasadność nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Nie można więc uznać, że organ wojewódzki przeprowadził prawidłową kontrolę zastosowania przez organy egzekucyjne zasad postępowania egzekucyjnego wynikających z art. 7 § 2 u.p.e.a. Wskazania zasadności wyboru jednego z dwóch środków egzekucyjnych należało dokonać w oparciu o przedstawienie analizy zarówno grzywny jak i wykonania zastępczego. Tylko wówczas można dokonać gradacji tych środków egzekucyjnych i wskazania najmniej uciążliwego. Dodano przy tym, że przewidziany w art. 119 u.p.e.a. środek egzekucyjny należy do tzw. środków przymuszających, a nie zaspokajających, czyli przewidziana w nim grzywna w celu przymuszenia nie ma charakteru sankcji lecz stanowi formę ekonomicznej presji mającej na celu skłonienie zobowiązanego (zobowiązaną) przez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Tymczasem, wbrew regule z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. stosowanych w niniejszym postępowaniu z mocy art. 18 u.p.e.a., orzekające w sprawie organy nie podjęły jakichkolwiek czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym nie uzasadniły wyczerpująco zaskarżonego postanowienia oraz nie wykazały zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Na skutek powyższych uchybień nie jest również wiadome dlaczego na skarżącą została nałożona grzywna akurat w maksymalnym wymiarze w sytuacji gdy - na podstawie art. 122 § 2 u.p.e.a. - możliwym jest jej dostosowanie do możliwości finansowych zobowiązanego. Co znamienne, również te warunki materialne skarżącej nie zostały przez orzekające w sprawie organy w ogóle zbadane. Powyższe uchybienia przepisom postępowania skutkowały brakiem rzetelnej rekonstrukcji stanu faktycznego. Zaznaczając świadomość tego, że postępowanie dotyczy tylko postępowania egzekucyjnego skierowanego przeciwko zobowiązanej na podstawie ostatecznej decyzji z [...].10.2016r., to zdaniem skarżącej, nie sposób nie zauważyć, że decyzja ta pozostaje w oczywisty sposób sprzeczna z art. 3 pkt 6 i 7a, art. 29 oraz art. 48 ust. 1 i 2 u.p.b. Nakłada bowiem na skarżącą obowiązek rozbiórki tarasu, jako wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Tymczasem, zgodnie ze wskazanymi, wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisami, przez montaż owych tarasów nie doszło do rozbudowy budynku położonego we [...] przy ul. [...][...] i [...]. Wobec powyższego, nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na przeprowadzenie tak zakreślonych prac. Wszakże nie doszło do rozbudowy tegoż budynku. Stąd też bezprzedmiotowe pozostawało prowadzenie postępowania dotyczącego tej rozbudowy oraz wydanie decyzji na podstawie ostatniego z powołanych przepisów. Tym samym, nie sposób czynić skarżącej zarzutu, że owego pozwolenia nie uzyskała a następnie obciążać konsekwencjami takiego zaniechania pod postacią obowiązku rozbiórki. W konsekwencji, w tak zakreślonych ramach, jako niezasadne jawi się egzekwowanie obowiązku, który nigdy nie powinien obciążyć skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, utrzymującego w mocy postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji, nakładające na skarżącą grzywnę w wysokości 10 000,00 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki tarasu wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, wykazała, że jest ono zgodne z prawem.
Rozważając niniejszą sprawę należy wskazać, że egzekucję administracyjną można wszcząć, jeżeli wierzyciel (w niniejszej sprawie będący jednocześnie organem egzekucyjnym - art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego (art. 15 § 1 u.p.e.a.). Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 u.p.e.a.). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 u.p.e.a.).
W świetle prawidłowych i przywołanych wyżej ustaleń organu egzekucyjnego, zasadność prowadzenia egzekucji przeciwko skarżącej jako podmiotowi zobowiązanemu do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie budzi wątpliwości. Z niekwestionowanych przez skarżącą okoliczności sprawy wynika zresztą, że upomnieniem z [...].09.2018 r., uznanym za doręczone w trybie doręczenia zastępczego wynikającego z art. 44 k.p.a., wezwano skarżącą do wykonania obowiązku rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Następnie wystawiony został tytuł wykonawczy z [...].10.2018 r., doręczony skarżącej w dniu [...].11.2019 r. Tym samym zachowano terminy wskazane w art. 15 u.p.e.a.
Pozostaje bezsporne, że obowiązek określony w tytule wykonawczym nie został przez zobowiązaną wykonany, a zatem organ egzekucyjny wobec nieskuteczności upomnienia miał prawo – zgodnie z unormowaniami zawartymi w przepisach rozdziału 2 działu III ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – nałożyć grzywnę w celu przymuszenia. Bez znaczenia w takim przypadku jest powoływanie się przez skarżącą na okoliczność, której jej zdaniem podważają legalność decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki tarasu. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dotyczy to w związku z tym również sądu administracyjnego, dokonującego kontroli legalności stosowania przez organ określonego środka egzekucyjnego. Z prawidłowych ustaleń organu wynikało niewątpliwie, że skarżąca jest zobowiązaną, czyli osobą, która nie wykonała obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji. Nie podlegało więc ocenie, czy określony w decyzji nakaz został zgodnie z prawem nałożony, gdy według skarżącej, realizacja spornych prac nie była objęta obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Należy ponadto odróżnić środki prawne skierowane przeciwko egzekucji administracyjnej od środków zaskarżenia wobec zastosowania danego środka egzekucyjnego w określony sposób. W tym drugim przypadku nie mogą mieć znaczenia okoliczności mogące wywołać umorzenie egzekucji i jako obojętne dla rozstrzygnięcia, nie podlegają badaniu i rozważaniu. Do okoliczności tych należy w szczególności niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, które mogą być podstawą jedynie zarzutu (art. 33 pkt 5 i 8 u.p.e.a.), nie zaś zażalenia czy skargi na czynności egzekucyjne.
Zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane ustawą. Przepis art. 7 § 2 u.p.e.a. stanowi natomiast, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z przepisów tych wynika, że organ egzekucyjny obciąża obowiązek stosowania najmniej uciążliwych dla zobowiązanego środków przewidzianych w ustawie, które doprowadzą do bezpośredniego wykonania obowiązku. Możliwość zastosowania przez organ egzekucyjny najmniej uciążliwego środka nierozerwalnie łączy się z możliwością dokonania w tym zakresie wyboru. Innymi słowy, aby organ mógł zastosować najmniej uciążliwy środek, musi mieć w tym zakresie wybór (por. wyrok NSA z 19.01.2010 r., II FSK 1339/08). Stosowanie środka egzekucyjnego jest z kolei niedopuszczalne dopiero wówczas, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy, o czym stanowi art. 7 § 3 u.p.e.a. W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka jednak nie miała miejsca.
Wszczęte w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne dotyczyło wynikających z nakazu organu nadzoru budowlanego obowiązków o charakterze niepieniężnym, gdyż miało na celu przymuszenie skarżącej do określonego zachowania się tj. wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę tarasu.
Środkami egzekucyjnymi w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym są: grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości i opróżnienie lokalu oraz przymus bezpośredni (art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a.). Zważywszy na rodzaj obowiązku, którego nie wykonała skarżąca, grzywna w celu przymuszenia jest w tym wypadku dopuszczalnym i odpowiednim środkiem egzekucyjnym. Wskazuje na to chociażby treść art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a. Według art. 119 § 2 powołanej ustawy grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywna w celu przymuszenia znajduje zatem zastosowanie do wszystkich obowiązków o charakterze niepieniężnym polegających na braku nakazanego działania (zaniechaniu), których nie może spełnić za zobowiązanego inna osoba z uwagi na charakter tego działania. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 119 § 2 u.p.e.a.). Wykonanie zastępcze stosuje się natomiast wówczas, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt (art. 127 § 1 u.p.e.a.). Zastosowanie tego środka egzekucyjnego z reguły jest też bardziej uciążliwe dla zobowiązanego i powoduje dodatkowe obciążające go koszty. Co istotne w niniejszej sprawie, z art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. wynika poza tym to, że tylko w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub bezpieczeństwa i higieny pracy środek w postaci wykonania zastępczego winien zostać zastosowany w sytuacji, gdy pomimo nałożenia grzywny w celu przymuszenia obowiązek nie zostanie wykonany w terminie. W przypadku zatem egzekucji obowiązku wynikającego z prawa budowlanego, należy w pierwszej kolejności stosować grzywnę w celu przymuszenia, a dopiero w ostateczności wykonanie zastępcze (wyrok NSA z 17.10.2018 r., sygn. akt II OSK 2132/17).
Wymierzenie grzywny w celu przymuszenia nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest obligatoryjne. Wynika to wprost z brzmienia art. 119 u.p.e.a. i użytego w tym przepisie sformułowania – "grzywnę (...) nakłada się". Regulacja ta jest logicznym rozwinięciem unormowania zawartego w art. 1 u.p.e.a., z którego wynika, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Czym innym jest jednak wymierzenie grzywny jako takiej, gdzie organ egzekucyjny pozbawiony jest możliwości wyboru i grzywnę musi wymierzyć, a czym innym jest wysokość tego środka egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 20.02.2008 r., sygn. akt II OSK 43/07). Zgodnie z treścią art. 121 § 4 u.p.e.a. jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł (art. 121 § 2 u.p.e.a.).
Brzmienie art. 121 § 2 u.p.e.a. i dodatkowo zróżnicowanie uprawnień organu egzekucyjnego przy wymierzaniu grzywny pozwala przyjąć, że tylko w przypadku grzywny, której wysokość nie wynika wprost z ustawy (co ma miejsce w przypadku § 5), organ o wysokości grzywny rozstrzyga w ramach uznania administracyjnego. Organ egzekucyjny w uzasadnieniu postanowienia powinien wówczas wyjaśnić, dlaczego nałożył grzywnę w takiej, a nie innej wysokości. Brak wyjaśnienia przesłanek, jakimi organ kierował się przy ustalaniu grzywny oznaczałby całkowitą dowolność w tym zakresie i prowadziłby do sytuacji, w której rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w tej części wymykałoby się spod kontroli sądu. Organ egzekucyjny, kierując się przede wszystkim efektywnością egzekucji, winien mieć więc na uwadze treść tytułu wykonawczego, a także górną granicę wymierzanej grzywny także ze względu na treść powołanego wyżej art. 7 § 2 u.p.e.a.
Organ egzekucyjny mając na uwadze konieczności wymierzenia grzywny oraz fakt, że grzywnę mógł nałożyć tylko jeden raz, prawidłowo ustalił wysokość tej grzywny na kwotę 10 000,00 tyś złotych. Słusznie uznał, że grzywna w takiej wysokości spowoduje, że wykonanie egzekwowanego nakazu będzie dla zobowiązanej bardziej opłacalne, niż zapłacenie grzywny w celu przymuszenia. Potwierdzeniem prawidłowości tego stanowiska jest treść pisma pełnomocnika skarżącej z [...].04.2019 r., który wystąpił do PINB [...] o odstąpienie od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Informuje się w tym piśmie o podjęciu przez zobowiązaną działań zmierzających do dobrowolnego wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z [...].10.2016 r. Dowodem jest tu umowa o roboty budowlane z [...].04.2019 r., która przewiduje zakończenie robót rozbiórkowych do [...].04.2019 r.
W takich okolicznościach sprawy - w razie dobrowolnego wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji - zastosowanie znajdzie dyspozycja art. 125 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którą w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego. Nadto, zgodnie z art. 126 tej ustawy, uiszczona lub ściągnięta grzywna, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, może być w uzasadnionych przypadkach zwrócona w 75% lub w całości. Unormowania te potwierdzają, że środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia jest, co do zasady, środkiem o charakterze łagodniejszym od wykonania zastępczego. W przypadku zastosowania tego drugiego środka, zobowiązana do dokonania rozbiórki zostaje bowiem, zgodnie z art. 127 i art. 133 § 1 u.p.e.a., obciążony pełnymi kosztami wykonania zastępczego. Jeżeli zatem zobowiązana wykona obowiązek rozbiórki, nie zostanie obciążona grzywną, bądź w razie jej ściągnięcia może ona podlegać zwrotowi.
Nałożenie zatem na skarżącą grzywny w wysokości 10 000 zł odpowiada wymogom przywołanych przepisów. Sąd nie dopatruje się naruszenia prawa w tym, że wysokość nałożonej grzywny odpowiada maksymalnej kwocie oznaczonej w art. 121 § 2 u.p.e.a., skoro taka możliwość wynika z przywołanego przepisu, a nie jest to uzależnione od oceny możliwości finansowych zobowiązanej. Natomiast zważywszy na zasadę celowości postępowania egzekucyjnego oraz fakt, że skarżąca nie wykonała obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji z [...].10.2016 r., w ocenie Sądu uzasadnione było zastosowanie tego środka egzekucyjnego w maksymalnej wysokości.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło