II SA/Wr 357/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz /sprawozdawca/ Sędzia NSA - Halina Kremis Sędzia WSA - Anna Siedlecka Protokolant - Magda Mikus po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia[...] nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości polegających na złym stanie pokrycia dachowego wraz ze zniszczonym odeskowaniem dachu I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję organu nadzoru budowlanego I instancji z dnia 7 kwietnia 2009r. nakazującą współwłaścicielom budynku mieszkalnego wielorodzinnego we wsi Domanice 44: Agencji Nieruchomości Rolnych, G. B., J. i S. F., J. i L K, M i H. K., Z i K. M. oraz A. i A. W. usunięcie w określonym terminie nieprawidłowości polegających na złym stanie pokrycia wraz ze zniszczonym odeskowaniem dachu, braku rur spustowych i rynien, braku obróbek blacharskich, uszkodzonych podokiennych zewnętrznych i nieszczelnej stolarki okiennej i drzwiowej. Według przytoczonych w uzasadnieniu ustaleń i ocen, ten sam organ decyzją z dnia 5 października 2005r. nakazał tym samym osobom, na tej samej podstawie prawnej, usunięcie w określonym terminie identycznych nieprawidłowości. W wyniku kilkakrotnych oględzin ustalono, że obowiązki nałożone decyzją z 2005r. nie zostały wykonane. Decyzja ta stała się ostateczna i nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Dlatego w odniesieniu do decyzji późniejszej istnieje podstawa stwierdzenia nieważności ustanowiona w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Oczywiście organ odwoławczy nie mógł stwierdzić nieważności tej decyzji, natomiast uzasadnione było jej uchylenie. Organ dostrzegł ponadto, że decyzji z 2005r. nie doręczono jednej ze stron, co wyczerpuje podstawę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., dlatego zawarł w uzasadnieniu pouczenie o możności złożenia przez tę stronę wniosku o wznowienie postępowania. Decyzja powyższa została doręczona skarżącemu w dniu 17.06.2009r., zaś w dniu 30.06.2009r. wpłynęło do organu pismo skarżącego stanowiące pozew przeciwko A. W. o zasądzenie 8.000 zł z tytułu zwrotu kosztów ekspertyz zarządzonych przez organ nadzoru budowlanego na skutek nieprawdziwych donosów pozwanego. Organ przekazał pozew adresatowi tego pisma, którym był tut. Sąd. Skarżący po pouczeniu o treści art. 3 p.p.s.a. wskazał jako zaskarżony akt decyzję organu z dnia 29 maja 2009r. w zakresie dotyczącym obciążenia skarżącego kosztami remontu budynku, gdyż nie zawinił obecnego stanu technicznego budynku. Do skargi dołączył decyzję z dnia 5.10.2005r. wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego i orzeczenie techniczne z dnia 26.05.1999r. przedstawiająca zły stan techniczny budynku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. W toku postępowania sądowego skarżący dołączył ekspertyzę techniczną dotyczącą braku wpływu dobudowy wykonanej przez skarżącego na stan mieszkania rodziny W. /k. 45/, decyzję legalizującą dobudowę /k.90/, pismo organu nadzoru budowlanego z dnia 11.04.1999r. stwierdzające niewykonanie przez współwłaścicieli budynku obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej budynku, a ponadto zdjęcie budynku. Skarżący pomimo pouczenia nie wniósł o zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Postępowanie administracyjne wszczęte w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną nie może zakończyć się wydaniem decyzji merytorycznej bowiem byłaby ona dotknięta wadą nieważności /art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Właściwym sposobem zakończenia takiego postępowania jest umorzenie /art. 105 § 1 k.p.a./, jeżeli zaś wadę dostrzeże organ odwoławczy, powinien zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić decyzję merytoryczną i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Dokonując analizy akt sprawy /art. 133 § 1 p.p.s.a./ Sąd dostrzegł zaistnienie przesłanki stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w postaci wydania jej z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a./, z uwagi na wydanie tej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w stosunku do osoby zmarłej. Następuje wówczas, jak się przyjmuje rażące naruszenie art. 30 § 4 lub 5 oraz niekiedy art. 97 § 1 pkt k.p.a.. Organ I instancji po dokonaniu zawiadomienia o przeprowadzeniu dowodu /k. 13 akt I instancji/, otrzymał zwrot przesyłki dla M. i H. K. z adnotacją poczty, że adresat zmarł. Pismem z dnia 30.11.2007r. /k.18 tych akt/ skarżący zawiadomił organ, że M. i H. K. nie żyją. Kolejno organ otrzymał zwrot pismo do tych adresatów z adnotacją poczty "adresaci zmarli" /k.20 akt/. Odbiór decyzji /k.21/ dla tych stron pokwitował S. K., pominięty w postępowaniu. Istotne jest podkreślenie, że zmarli byli nie tylko stroną postępowania, ale przede wszystkim adresatami decyzji. Co oczywiste, wymieniona wada decyzji odnosi się w równym stopniu do decyzji zaskarżonej. Niezależnie od tego oczywiście trafne były ustalenia i oceny organu na temat nieważności decyzji pierwszej instancji, jako dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją z 2005r. Można zaznaczyć, że pogląd prawny o nieważności decyzji skierowanej do strony zmarłej, jest ugruntowany i przyjmowany jednolicie /przy odosobnionych i niezrozumiałych odstępstwach jak np. wyrok II SA 2534/02 Lex nr 156920/, chociaż niekiedy oprócz przesłanki nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa wymienia się dodatkowe, przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 /skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie/ lub pkt 5 /trwała niewykonalność decyzji/, na ten temat patrz bliżej wyrok NSA II SA 261/83 z 27.04.1983r. OSPiKA 1984 z. 5 poz. 108 z glosą M. Stahl, wyrok NSA I SA 428/01 z 20.09.2002r. OSP 2004 z. 3 poz. 33 z glosą A. Gilla, oraz szereg innych np. I OSK 1959/06 Lex nr 505429, II OSK 952/07 Lex nr 496188, I SA/Wa 1975/07, II SA/Bd 192/08, IV SA 2272/97 – wyroki w systemie Lex. Na marginesie należy wskazać, że w nin. sprawie nie było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż przesłanka zawieszenia musi powstać w toku postępowania, tj. po jego wszczęciu, zaś wymienione strony zmarły przed wszczęciem postępowania. Nie zachodziło więc również następstwo uregulowane w art. 30 § 4 k.p.a.. Było natomiast oczywiste, że materialną stroną postępowania /art. 28 k.p.a./ nie mogły być osoby zmarłe /patrz art. 30 § 1 k.p.a. w związku z art. 8 kodeksu cywilnego, art. 30 § 5 k.p.a./. W nawiązaniu do zarzutów skargi należy wskazać, że byłyby one bezzasadne, gdyby zachodziła potrzeba procesowa merytorycznej oceny rozstrzygnięcia pierwszej instytucji. Potrzeba taka nie istnieje, skoro decyzja zaskarżona eliminowała tę decyzję z obrotu prawnego, a przede wszystkim, z uwagi na stwierdzenie nieważności obu decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd nie mógł badać ponadto legalności decyzji z 2005r. i wcześniejszych. Można wyjaśnić skarżącemu, że organ nadzoru budowlanego ocenia stan technicznych budynku /art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 118 z późn. zm./, nie zaś jego przyczyny lub zawinienie tego stanu przez właściciela. W postępowaniu administracyjnym kwestie przyczyn oraz ich zawinienia nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Z kolei sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem konkretnej decyzji, orzekając w granicach danej sprawy administracyjnej /art. 1, art. 3, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a./. Zagadnienia przedstawione przez skarżącego do rozstrzygnięcia mają charakter cywilnoprawny i nie mogły być przedmiotem ocen w sprawie sądowoadministracyjnej. Mając powyższe na uwadze – oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. a ponadto art. 152 p.p.s.a., a także mając na uwadze art. 210 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. Uwzględniając konieczność zakończenia każdego postępowania przez wydanie decyzji /art. 104 § 1 k.p.a./, w tym przypadku decyzji o umorzeniu postępowania /art. 105 § 1 k.p.a./, organ pierwszej instancji uwzględni, że według relacji poczty przy doręczeniach sądowych zmarli również K. M. i L.K., co wymagać będzie ustalenia aktualnego kręgu współwłaścicieli budynku, a co będzie przydatne również w przyszłych postępowaniach dotyczących tego budynku. H.B. 26.02.2010r.