II SA/Wr 391/09
WyrokWSA we Wrocławiu2010-09-30
Skład orzekający: Julia Szczygielska, Halina Kremis, Andrzej Wawrzyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego narusza interes prawny lub uprawnienie mieszkańców, którzy są właścicielami nieruchomości sąsiadujących z terenem przeznaczonym pod działalność produkcyjno-usługową i składowanie?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący, będący właścicielami nieruchomości sąsiadujących z terenem przeznaczonym pod działalność produkcyjno-usługową i składowanie, nie wykazali, w jaki sposób zaskarżona uchwała narusza ich interes prawny lub uprawnienie. Zmiana przeznaczenia sąsiedniej nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, bez bezpośredniego wpływu na prawo własności skarżących i sposób korzystania z ich nieruchomości, nie stanowi naruszenia interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Potencjalne uciążliwości związane z przyszłą inwestycją mogą być podnoszone na dalszych etapach postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący, mieszkańcy wsi M., zaskarżyli uchwałę Rady Gminy D. z 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez przeznaczenie terenu sąsiadującego z ich osiedlem na działalność produkcyjno-usługową i składowanie, co ich zdaniem zagraża ich interesom i obniży wartość ich nieruchomości. Podnieśli również zarzuty dotyczące sprzeczności planu ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz naruszenia procedury uchwalania planu. Skarżący wezwali organ do usunięcia naruszenia interesu prawnego, co pozostało bez odpowiedzi.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska – spr. Sędziowie Sędzia NSA Halina Kremis Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant asystent sędziego Malwina Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2010 r. sprawy ze skargi K.U., B.S.-U., L.R., J.R., J.G., A.G., K.P., K.P., T.S., R.S., S.T., S.G., M.K.-B., T.B., M.N., R.O., A.N., R.O., R.J., I.J., J.W., C.W., J.S., I.Z., A.Z., B.Z., M.Z., E.Ś., B.O.-I., E.I., A.I., E.I., S.K., M.B., B.B., A.B., J.B., M.B., A.B., J.Sz., B.Sz., A.B., J.O.-B., M.B., A.O. na uchwałę Rady Gminy D. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi M. – część "A" oddala skargę.
W dniu [...]r. Rada Gminy D. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi M. – część "A". Uchwała ta została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym /Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm./ i ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym /Dz. U. z 1999r., Nr 15, poz. 139 ze zm./ w związku z uchwałą Nr [...] Rady Gminy D. z dnia 21 stycznia 2000r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania dla wsi M..
Powyższa uchwała została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez K.U., B.S.-U., L.R., J.R., J.G., A.G., K.P., K.P., T.S., R.S., S.T., S.G., M.K.-B., T.B., M.N., R.O., A.N., R.O., R.J., I.J., J.W., C.W., J.S., I.Z., A.Z., B.Z., M.Z., E.Ś., B.O.-l., E.I., A.I., E.I., S.K., M.B., B.B., A.B., J.B., M.B., A.B., J.Sz., B.Sz., A.B., J.O.-B., M.B. i A.O..
Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 26 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15 poz. 139 ze zm.) w zw. z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 717 ze zm.), zwanej dalej "ustawą z 2003 r.", a nadto naruszenie - na skutek ich niezastosowania - przepisów art. 17 pkt 1 i 10 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy z 2003 r., naruszenie przepisów art. 101 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r.o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) na skutek dotychczasowego braku jakiejkolwiek reakcji organu na wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego i uprawnienia, wniesione w dniu 5 maja 2009 r.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 5 maja 2009 r. grupa 86 mieszkańców M. (gm. D.) na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym skierowała do Rady Gminy D. wezwanie do usunięcia naruszenia ich interesu prawnego i uprawnień dokonanego uchwałą Nr [...] tegoż organu z dnia [...] r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi M. - część "A".
W wezwaniu tym wskazano, iż na skutek ustalenia w planie ( § 3 ust. p. 13 i § 10 ust. 1 uchwały oraz rysunek planu) dla terenu przy ul. [...] stanowiącego działkę nr 567/1 AM-1 obręb M., przeznaczenia podstawowego: "działalność produkcyjno-usługowa oraz składowanie i magazynowanie" (symbol "1PU"), ulegnie unicestwieniu dotychczasowy zaciszny charakter okalającego ten teren obszaru osiedleńczego, zamieszkałego przez skarżących. W myśl założeń planu dostęp do ww. terenu możliwy jest wyłącznie przez wewnętrzne drogi osiedlowe, które przygotowane są jedynie do obsługi mieszkańców wzniesionych tu niedawno domów jednorodzinnych.
Podkreślono, że w pierwszych miesiącach br. do mieszkańców M. dotarła wiadomość, iż na wspomnianej wyżej nieruchomości ma powstać wielkie składowisko używanych samochodów osobowych i towarowych. O pozwolenie na budowę w tym miejscu rozległego parkingu i zespołu obiektów towarzyszących pod nazwą "[...]" ubiega się firma leasingowa Spółka A zs. we W.. W ewentualnej przyszłej lokalizacji tej inwestycji na działce nr 567/1 skarżący, którzy są właścicielami i mieszkańcami niemal wszystkich okolicznych nieruchomości zabudowanych, widzą bezpośrednie zagrożenie dla dalszego funkcjonowania oraz samego istnienia całego osiedla. Uciążliwe sąsiedztwo nie tylko uniemożliwi skarżącym i ich rodzinom normalne życie w miejscu zamieszkania, lecz również spowoduje raptowne obniżenie wartości rynkowej wszystkich położonych tu nieruchomości.
Dopiero w następstwie wszczęcia w br. przez Wójta Gminy D. postępowania administracyjnego w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji ww. inwestycji, mieszkańcy osiedla dowiedzieli się o istnieniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi M. oraz o konkretnych ustaleniach tego planu dla miejsca jej lokalizacji. Zdaniem skarżących ustalenia planu są w tym zakresie sprzeczne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy D. uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady Gminy D. z dnia 24 listopada 1997 r. W myśl studium działka nr 567/1 położona jest na obszarach o funkcji usługowej (symbol "U" na rysunku studium), którą legenda rysunku definiuje jako: "usługi: zespół obiektów usług rzemiosła i handlu z dopuszczeniem produkcji nieuciążliwej". Studium nie przewiduje tu funkcji "magazynowania i składowania", jaką dla tej nieruchomości dopuszcza zaskarżony plan. Sprzeczność ustaleń planu ze studium na gruncie art. 9 ust. 4 ustawy z 2003 r. jest w tym przypadku wyraźna i rażąca, zwłaszcza w kontekście konkretnego użytku, jaki zamierza z tych ustaleń uczynić firma Spółka A.
Skarżący zauważyli, że w kwestionowanym planie jedynie tereny oznaczone symbolami "PU" i "1PU" mają przeznaczenie odmienne od dotychczasowego, co pozostaje w niezgodności z ustaleniami Studium.
Kumulacja tych naruszeń prawa uzasadnia żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
Skarżący kwestionują nadto podstawę prawną zaskarżonej uchwały, która została podjęta po upływie niemal 2 lat od wejścia w życie ustawy z 2003 r. Zdaniem skarżących nie było żadnych podstaw do stosowania w tym przypadku przepisów nieobowiązującej już ustawy o planowaniu przestrzennym z 1994r., ani też przepisów przejściowych ustawy z 2003 r. Skarżący stanowczo oświadczają, iż nie konsultowano z nimi projektu zaskarżonego planu, tak pod rządem ustawy z 2003r., jaki i ustawy poprzedniej.
Skarżący podkreślili, że wezwanie przedsądowe pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony organu. Wobec bezskutecznego upływu terminów, o których mowa w art. 101 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 k.p.a., konieczne stało się wniesienie niniejszej skargi mimo dotychczasowego braku uchwały organu w przedmiocie treści wezwania.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy D. wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. Uzasadniając żądanie odrzucenia skargi, organ stwierdził, że skarga wniesiona została przedwcześnie, jako, że wykładnia literalna przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz zasady logiki prawniczej wskazują, że dopiero brak odpowiedzi na wezwanie w przewidzianym terminie lub odpowiedź negatywna implikują możliwość wniesienia przez stronę skargi. W przedmiotowej sprawie skarga została złożona przedwcześnie, gdyż nie upłynął bezskutecznie termin przewidziany w art. 35 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego do załatwienia sprawy. Na dzień złożenia skargi skarżący nie znali stanowiska Rady Gminy, co przyznają w treści skargi.
Rada Gminy D. podjęła w dniu 23 czerwca 2009r. uchwałę Nr [...] w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego i uprawnienia skarżona uchwałą, w której nie uwzględniła wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego i uprawnienia skarżących .
Odnosząc się do zarzutów merytorycznych skargi, organ wyjaśnił, że na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 1999r. Nr15, poz.139 ze zm.) Rada Gminy D. podjęła uchwałę nr [...] z dnia 21 stycznia 2000r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania dla wsi M..
W trakcie prac planistycznych weszła w życie ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003r. Na mocy przepisu art. 85 ust. 2 tej ustawy - procedura zmierzająca do uchwalenia planu miejscowego dla wsi M. prowadzona była w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.
Zdaniem organu ustawa nie przewidywała obowiązku imiennego informowania wszystkich właścicieli nieruchomości położonych na terenie objętym opracowaniem. Osoby te były informowane o wyłożeniu projektu planu poprzez obwieszczenie w prasie oraz w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości.
Ogłoszenie w prasie zostało opublikowane w dniu 9 lipca 2003 r. W miejscowości Mirków widniały trzy ogłoszenia o terminie wyłożenia do publicznego wglądu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi M., jedno na tablicy ogłoszeń w S.M., drugie na tablicy ogłoszeń koło Kościoła a trzecie na przystanku autobusowym przy drodze krajowej nr [...] w M..
Projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zwany dalej MPZP był dwukrotnie wykładany do publicznego wglądu. Pierwsze wyłożenie odbyło się między 28 lipca 2003 r. a 26 sierpnia 2003r., a drugie między 07 sierpnia 2003r. a 05 września 2003r.
Zdaniem organu powyższe wskazuje, iż w trakcie postępowania dochowano wszelkich przepisanych prawem wymogów do uchwalenia miejscowego planu.
Nadto organ ustosunkowując się do zarzutu skarżących o niezgodności planu z ustaleniami Studium wyjaśnił, że odwzorowanie funkcji nie musi być ścisłe, tzn. w Studium tereny przeznaczone pod usługi U mogą zostać w planie miejscowym przeznaczone pod działalność gospodarczą PU, w zakresie której zawierają się usługi, nieszkodliwa dla środowiska produkcja itp. Wynika to z faktu, iż część przedsiębiorstw zajmuje się produkcją dóbr oraz ich dystrybucją i sprzedażą, w związku z czym prowadzą działalność przemysłową (produkcja) jak usługową (spedycja i sprzedaż). Studium Gminy D. opracowane zostało w skali 1:10 000, co powoduje, że treść na nim zawarta musiała zostać poddana pewnej generalizacji, aby "uczytelnić" rysunek i zapisy w nim zawarte. Nie jest możliwe w Studium zapisanie indywidualnych przeznaczeń dla każdej działki, dlatego w nomenklaturze dokumentów planistycznych nie posługuje się działkami lecz terenami czyli zbiorem działek i dla tych zbiorów określa się przeznaczenie terenu. Biorąc powyższe pod uwagę, wniesioną skargę należy zdaniem organu uznać za bezzasadną.
Nadto organ wyjaśnił, że w związku z faktem, iż najbliższa sesja Rady Gminy planowana jest na dzień 27 października 2009r., uchwała Rady Gminy upoważniająca Wójta Gminy D. do złożenia odpowiedzi na skargę zostanie przedłożona niezwłocznie po jej podjęciu.
W dniu 23 października 2009r. nadesłana została do Sądu uchwała Nr [...] Rady Gminy D. z dnia 29 września 2009r. W § 1 tejże uchwały postanowiono, że Rada nie uwzględnia skargi B.S.-U., K.U. i innych złożonej do WSA we Wrocławiu na uchwałę Nr [...] Rada Gminy D. z dnia [...]r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi M. – część "A".
W piśmie z dnia 5 stycznia 2010r., [...] /k.102 akt sądowych/ Przewodniczący Rady Gminy D. wyjaśnił m. innymi, że ze względu na przerwę w pracach Rady Gminy D. spowodowaną okresem wakacyjnym nie było możliwości, aby skarga ta została rozpatrzona przez Radę Gminy D. we wskazanym powyżej terminie. Biorąc powyższe pod uwagę, przyjmując stosowaną w tym zakresie praktykę, Wójt Gminy D. przygotował odpowiedź na skargę (tym bardziej, że sprawa ta była już przedmiotem analizy Rady Gminy) i przesłał ją w wymaganym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wraz z informacją, że stosowna uchwała Rady Gminy D. zostanie przesłana niezwłocznie po jej podjęciu.
Najbliższa sesja odbyła się w dniu 29 września 2009r. Rada Gminy D. podejmując uchwałę Nr [...] w sprawie rozpatrzenia skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na uchwałę Nr [...] Rady Gminy D. z dnia [...]r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi M. - część "A" nie uwzględniła wniesionej skargi i zobowiązała Wójta do przygotowania odpowiedzi na skargę. Powyższa uchwała została przesłana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pismem z dnia 02.10.2009 r.
W wykonaniu zarządzenia Sądu, skarżący K.U., B.S.-U., L.R., J.R., K.P., T.S., R.S., S.T., S.G., M.K.-B., T.B., R.O., R.J., I.J., J.W., C.W., J.S., A.Z., E.Ś., B.O.-I., E.I., S.K., M.B., B.B., M.B., A.B., J.Sz., B.Sz., A.B., J.O.-B. nadesłali wypisy i wyrysy z rejestru gruntów dot. działek gruntu których są właścicielami, położonych w obszarze objętym kwestionowanym przez Nich planem miejscowym.
Pozostali skarżący, a to: J.G., A.G., M.N., I.Z., B.Z., M.Z., A.I., E.I., A.B., J.B., M.B., A.O., K.P., R.O. i A.N. – żądanych przez Sąd dokumentów /przedmiotowych wypisów/ - nie przedłożyli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269/ i art.3 § 2 pkt.5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm./ sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Akty te są zgodne z prawem, jeżeli są zgodne z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Zatem kontrola sądowa sprawowana pod względem legalności oznacza, że Sąd nie bada kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości czy też słuszności.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, a tym samym przedmiotem kontroli Sądu jest uchwała Nr [...] Rady Gminy D. [...]r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi M. – część "A" .
Podkreślić należy, że gmina jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego posiadającą osobowość prawną. Gminie przysługuje prawo własności i inne prawa majątkowe, co wynika wprost z zapisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. /Dz. U. Nr 78, poz. 483/.
Niewątpliwa jest również w sprawie kwestia uprawnień rady gminy do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Uprawnienia te wynikają z art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca o samorządzie gminnym /Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm./ oraz z art.2 ust.1, art.12 ust.1 i art.26 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym /Dz. U. z 1999r., Nr 15, poz. 139 ze zm./ w związku z art.85 ust.2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym /Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm./, jak i z art. 3 ust. 1, art.14 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. Nr 80, poz.717 ze zm./.
Posiadanie przez gminę tzw. władztwa planistycznego, oznacza, że jednostka ta może samodzielnie decydować o sposobie zagospodarowania terenu, wprowadzając do planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego określone w tym względzie zapisy.
Zaskarżenie zatem uchwały w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podobnie jak wszystkich uchwał podjętych w zakresie administracji publicznej, jest możliwe w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym /Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz.1591 ze zm./. Stosownie do treści zawartego w nim unormowania, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Analizując skargę na uchwałę rady gminy wnoszoną w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, sąd zobowiązany jest zatem do badania, czy skarga spełnia wymagania formalne /termin, wezwanie do usunięcia zarzucanego naruszenia prawa, charakter sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia/, a następnie, gdy wymagania te zostały spełnione, przystępuje do badania legitymacji procesowej skarżącego.
W niniejszej sprawie powyżej wskazane wymagania formalne zostały spełnione. Skarżący dopełnili wymogu bezskutecznego wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia /wezwanie z dnia 5 maja 2009r. wpłynęło do organu 6 maja 2009r./.
W dniu 24 czerwca 2009r., czyli z zachowaniem 60-dniowego terminu liczonego od daty wezwania Rady Gminy D. do usunięcia naruszenia prawa, skarżący wnieśli do tut.Sądu skargę na opisaną wyżej uchwałę Rady Gminy D. [...]r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi M. – część "A".
Wprawdzie uchwałę Nr [...] z dnia 23 czerwca 2009r. Rady Gminy D. w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego i uprawnienia doręczono skarżącym po wniesieniu do Sądu przedmiotowej skargi, nie oznacza to jednak – wbrew twierdzeniu organu, że wniesiona do Sądu skarga była przedwczesna /por. uchwała NSA z 2 kwietnia 2007r., II OPS 2/07 – ONSA i WSA 2007/3/60/.
W następnej zatem kolejności należało zbadać legitymację skarżących do zaskarżenia spornej uchwały. Zauważyć przy tym należy, że badanie czy podmiot wnoszący do sądu administracyjnego skargę na uchwałę organu gminy dotyczącą sprawy z zakresu administracji publicznej jest do tego uprawniony, następuje w kontekście przesłanek określonych w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, a nie na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1563/04, publ. LEX nr 171196/.
Odwołać się w tym miejscu należy do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie chociażby w wyroku z dnia 3 września 2004r., sygn. akt OSK 476/04 / ONSAiWSA z 2005 r., nr 1, poz. 2/, Sąd przyjął, że w przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm./ może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone.
Podobne stanowisko zaprezentowane zostało w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2007r., sygn. akt II OSK 1033/07, gdzie Sąd przyjął, że tylko takie naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia przez kwestionowaną uchwałę może doprowadzić do uwzględnienia skargi, które ma charakter aktualny, a ponadto jest naruszeniem zindywidualizowanym, wymierzonym w realne i zdatne do wskazania dobra prawne, z których korzysta sam skarżący; powinno być tego rodzaju, aby można było stwierdzić, że bezpośrednio wyzuwa skarżącego z przysługujących mu praw albo ogranicza go w sposobach czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia.
Zatem zadaniem Sądu w niniejszej sprawie było zbadanie, czy interes prawny lub uprawnienie skarżących zostały naruszone zaskarżoną uchwałą w przedstawiony wyżej sposób.
Istotne jest przy tym, że pojęcie "interes prawny" i "uprawnienie" - nie zostało normatywnie dookreślone. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest jednak pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że kryterium "interesu prawnego" w postępowaniu administracyjnym czy w sprawie sądowoadministracyjnej rozumieć należy w ten sposób, że akt organu administracji musi dotyczyć własnego, indywidualnego i wynikającego z konkretnego przepisu prawa administracyjnego interesu.
Podkreślić przy tym również należy, że skarga wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis. Oznacza to tyle, że do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani sam stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, ani też działania w tzw. interesie publicznym /por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005r, sygn. akt OSK 1437/2004, Wokanda 2005, Nr 7-8, str.69/.
Skoro zatem w myśl cyt. wyżej art. 101 ust. 1 w/w ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, skarżącym może być każdy kto wykaże, że zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie, to oznacza to tyle, że skarżący musi wykazać, iż w konkretnym przypadku istnieje związek pomiędzy jego własną "prawnie gwarantowaną" /a nie wyłącznie faktyczną/ sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała ta narusza, czyli pozbawia lub ogranicza właśnie jego interes prawny lub uprawnienie.
Podobne stanowisko prezentowane jest w literaturze, gdzie przyjmuje się, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia prawdopodobnego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, iż akt stosowania tej normy /np. decyzja administracyjna lub uchwała organu gminy/ może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego /por. A. Kisielewicz – "Skarga na akt organu gminy w trybie art.101 ustawy o samorządzie gminnym w świetle orzecznictwa sądowego", Samorząd Terytorialny z 2003r., Nr 10/.
W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący, którzy są właścicielami /współwłaścielami /nieruchomości położonej na terenie objętym kwestionowanym przez nich miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, w sprawie dotyczącej tego planu mają interes prawny. Jednakże, jak to już wyżej Sąd zauważył, w postępowaniu toczącym się na podstawie art.101 ustawy o samorządzie gminnym – skarżący winni wykazać się nie tylko interesem prawnym lub uprawnieniem, lecz także jednoczesnym naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia.
Istotnym jest zatem ustalenie, czy skarżący wnosząc skargę na uchwałę Nr [...] Rady Gminy D. [...]r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi M. – część "A" - wykazali, że plan ten narusza ich interes prawny albo uprawnienia, polegający na istnieniu związku między zawartym w kwestionowanej uchwale unormowaniem a ich własną, indywidualną sytuacją prawną, wynikającą z prawa materialnego.
W ocenie Sądu, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego takiego naruszenia nie można się dopatrzyć. Skarżący nie przedstawili argumentów /okoliczności/, które mogłyby świadczyć o tym, że zaskarżona przez Nich uchwała narusza Ich interes prawny lub uprawnienie.
Okoliczność ta jest o tyle istotna, że naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia staje się przesłanką dopuszczalności skargi w trybie omawianego art.101 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990r.o samorządzie gminnym i otwiera dopiero drogę do jej merytorycznego rozpoznania /oceny/. Ocena taka mogła by być zatem dokonana po stwierdzeniu naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia i w zależności od jego rodzaju, skarga mogła, ale nie musiała być uwzględniona. Uwzględnienie bowiem skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uzależnione jest od jednoczesnego naruszenia interesu prawnego i naruszenia obiektywnego porządku prawnego.
Wskazać przy tym należy, że w orzecznictwie przyjęte zostało, że sam fakt zamieszkiwania na danym terenie, a nawet posiadanie prawa własności /współwłasności/ nieruchomości, nie może być wystarczający do przyjęcia, że przewidziane kwestionowaną uchwałą rozwiązanie narusza interes prawny danego podmiotu. Musi on przedstawiając swoje zarzuty kierowane przeciwko uchwale wykazać, iż ma ona bezpośredni i to niekorzystny wpływ na jego interes prawny /narusza interes prawny/, aby doprowadzić do rozpatrzenia skargi w zakresie zarzutów w kwestii nieprawidłowości jej podjęcia /por. wyrok NSA z 30 września 2009r., sygn. akt II OSK 937/09/.
Niesporne jest w sprawie, że skarżący K.U., B.S.-U., L.R., J.R., K.P., T.S., R.S., S.T., S.G., M.K.-B., T.B., R.O., R.J., I.J., J.W., C.W., J.S., A.Z., E.Ś., B.O.-I., E.I., S.K., M.B., B.B., M.B., A.B., J.Sz., B.Sz., A.B., J.O.-B. są właścicielami nieruchomości położonych w obszarze objętym kwestionowanym przez Nich planem miejscowym.
Jednakże zaskarżony akt nie ingeruje w prawo własności, jakim dysponują w/w skarżący, nie narusza jego istoty, ani sposobu wykonywania uprawnień składających się na treść prawa własności.
Kwestionowane przez skarżących postanowienia uchwały - dotyczące terenów oznaczonych symbolami "PU" i "1PU" , względem których to gruntów skarżący nie dysponują prawem własności jak i prawem użytkowania wieczystego, nie odnoszą się bezpośrednio do nieruchomości skarżących i nie ograniczają skarżącym możliwości dysponowania Ich nieruchomościami oraz korzystania z nich.
W ocenie Sądu przedstawiona przez w/w skarżących argumentacja, jak i argumentacja pozostałych skarżących będących mieszkańcami M., wskazuje na możliwość rozważenia w rozpoznawanej sprawie potencjalnego naruszenia jedynie interesu faktycznego, który jednakże nie został uwzględniony w w/w przepisie art.101 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990r.o samorządzie gminnym.
Odwołać się w tym miejscu należy także do orzecznictwa, zgodnie z którym – o naruszeniu interesu prawnego w rozumieniu art.101 ust.1 omawianej ustawy nie decyduje uszczerbek czy szkoda w znaczeniu ekonomicznym, lecz rozstrzyga zmiana w sytuacji prawnej nieruchomości skarżącego, jeżeli zapisami planu dokonano zmiany w przeznaczeniu tejże nieruchomości /por. wyrok NSA z 29 czerwca 2009r., sygn.akt II OSK 251/09/.
W rozpoznawanej sprawie, taka sytuacja nie ma miejsca. W samej już skardze stwierdzono bowiem, cyt.: " ... w kwestionowanym planie jedynie tereny oznaczone "PU" i "1PU" mają przeznaczenie odmienne od dotychczasowego rzeczywistego ich wykorzystania ...".
Zważyć przy tym również należy, że Sąd oceniając, czy skarżoną uchwałą naruszono interes prawny skarżących miał także na względzie postanowienia § 9 ust.2 pkt.18 oraz § 10 ust.2 pkt.16 tejże uchwały, dotyczące ustaleń dla spornych terenów oznaczonych symbolem PU i 1PU, a zgodnie z którymi to postanowieniami, cyt.: "... uciążliwość prowadzonej działalności produkcyjno-usługowej nie może przekroczyć granic własnego terenu ".
W świetle powyższego, stwierdzić należy, że kwestionowanymi postanowieniami planu nie ograniczono uprawnień skarżących do korzystania z należących do nich nieruchomości, tym samym nie naruszono interesu prawnego skarżących wynikającego z prawa własności do nieruchomości.
Należy ponadto podkreślić, że nie można stawiać znaku równości pomiędzy faktem zmiany przeznaczenia danej nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego a hipotetyczną uciążliwością inwestycji jaka może powstać na tej nieruchomości w przyszłości. Zarzuty dotyczące uciążliwości inwestycji mogą być podnoszone na dalszych etapach postępowania administracyjnego, a to m. innymi w trakcie postępowania zmierzającego do wydania decyzji zezwalającej na realizację konkretnej inwestycji na danej nieruchomości.
Reasumując, stwierdzić należy, że wobec tego, iż skarżący nie wykazali w jaki sposób zaskarżoną uchwałą został naruszony Ich interes prawny lub uprawnienie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę, przyjmując, że brak naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżących nie otworzył drogi do merytorycznej oceny tej uchwały.
H.B. 29.10.2010r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło