II SA/Wr 45/07

WyrokWSA we Wrocławiu2007-04-25

Skład orzekający: Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, Sędzia WSA Andrzej Cisek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasad prawdy obiektywnej, wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowego uzasadnienia decyzji?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organy administracji nie dopełniły obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co naruszyło zasady prawdy obiektywnej (art. 7 KPA) i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (art. 77 § 1 KPA). Ponadto, organy nie odniosły się do wszystkich zarzutów strony skarżącej i nie uzasadniły swoich decyzji w sposób zgodny z art. 107 § 3 KPA, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. M. na decyzję Wojewody D. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę domu mieszkalnego. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów dotyczących odległości między budynkami, nieprawidłowe uzasadnienie decyzji oraz pominięcie istotnych dowodów. Organy administracji wydały pozwolenie na budowę, uznając, że inwestor spełnił wszystkie wymogi formalne i prawne, a zarzuty skarżącej są nieuzasadnione.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz stwierdzono, że decyzje te nie mogą być wykonane.

Pełny tekst orzeczenia

Sygnatura akt: II SA/Wr 45/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędzia WSA Andrzej Cisek-sprawozdawca Protokolant Paweł Kysiak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielania pozwolenia na budowę domu mieszkalnego wolnostojącego z wbudowanym garażem i pomieszczeniami gospodarczymi, poddaszem użytkowym przeznaczonym do realizacji we W. przy ul. S. [...] we W.; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że decyzja wymieniona w punkcie I nie może być wykonana. W toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie opisanej na wstępie Prezydent W. w dniu [...] mocą postanowienia Nr [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. kwestii dotyczącej robót budowlanych prowadzonych na działce przy ul. S. [...] we W. w warunkach samowoli budowlanej. W dniu [...] organ nadzoru budowlanego pismem nr [...] zawiadomił o wykonaniu obowiązków wynikających z treści decyzji tego organu, nakazującej rozbiórkę wykonanych samowolnie ław fundamentowych na posesji przy ul. S. [...] we W. W dniu [...] postanowieniem Nr [...] Prezydent W. podjął z urzędu zawieszone w dniu [...] postępowanie w przedmiotowej sprawie. Wprawdzie organ I instancji błędnie powołał podstawę prawną wydanego aktu wskazując art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 1 zamiast art. 97 § 2 KPA lecz wada ta, w ocenie organu odwoławczego nie wpłynęła na prawidłowość rozstrzygnięcia, co potwierdziła zarówno treść jak i uzasadnienie postanowienia. W następstwie podjęcia zawieszonego postępowania w dniu [...] z upoważnienia Prezydenta Miasta - Zastępca Dyrektora Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Administracji Budowlanej na podstawie art. 104 KPA i art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36, art. 82 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jednolity tekst Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 z późniejszymi zmianami) oraz art. 92 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 91, poz. 578 z późniejszymi zmianami) po rozpatrzeniu wniosku inwestora z dnia [...], wydał decyzję Nr [...], którą zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę dla D. i J. C., zam. przy ul. S. [...] we W. domu mieszkalnego wolno stojącego, z wbudowanym garażem, pomieszczeniami gospodarczymi w poziomie parteru, poddaszem użytkowym z przeznaczeniem na cel mieszkalny, agregatem prądotwórczym przy ul. S. [...] we W. z zachowaniem następujących warunków (zgodnie z treścią, art. 36 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane): - szczególne warunki zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robót budowlanych przestrzeganie ustaleń i opinii zawartych w projekcie budowlanym oraz obowiązujących przepisów dotyczących realizacji robót budowlanych. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, iż realizacja jest zgodna z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta W. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę strony wyrokiem z dnia 12 września 2001 r. , sygn. akt II SA/Wr 180/2000. Ponadto wskazał, iż projekt budowlany został pozytywnie zaopiniowany przez rzeczoznawcę do spraw przeciwpożarowych w dniu [...] Nr [...]. Skarżąca – K. M. wniosła odwołania od decyzji Nr [...] dotyczącej wydania pozwolenia na budowę D. i J. C. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, że w dniu [...] zastępca Dyrektora Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Administracji Budowlanej z uprawnienia Prezydenta podjął z urzędu postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na budowę domu mieszkalnego przy ul. S. [...] i już w tym samym dniu to jest [...] zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę. Na zaproponowaną w decyzji lokalizację skarżąca nie wyraziła zgody. W ocenie skarżącej wspomniana lokalizacja spowoduje nieprzepisowe zbliżenie się planowanego budynku do już istniejącego, należącego do K. M., z oknami w ścianie od strony południowej i spowoduje zaciemnienie pomieszczenia. Powołując się na przepisy wykonawcze do Prawa budowlanego skarżąca, podniosła, że przepisowa odległość od granicy posesji wynosi 4 m. W tym przypadku granicą posesji jest ściana budynku skarżącej. Urząd Miejski, Wydział Geodezji wytyczył granicę między posesjami bez zgody skarżącej. Nie miała ona możliwości naprawy elewacji budynku, ponieważ przepisowa odległość od budynku, która służy do obsługi budynku nie jest zachowana. Nie została wydana nowa decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a decyzja Nr [...], która została zaskarżona, była ważna do dnia [...]. Ponadto skarżąca dodała, że jest osobą samotną, w podeszłym wieku, potrzebującą pomocy i całkowicie uzależnioną od woli urzędników, dlatego zwróciła się do Wojewody o interwencję. Uważa, że warunki techniczne planowanego budynku powinny być dostosowane do już istniejącego, a odległość między budynkami nie może wynosić 4 m. W dniu [...] z upoważnienia Wojewody D. – Zastępca Dyrektora Wydziału Rozwoju Regionalnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez K. M., od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i wydaniu pozwolenia na budowę domu mieszkalnego wolnostojącego z wbudowanym garażem i pomieszczeniami gospodarczymi w poziomie parteru, poddaszem użytkowym z przeznaczeniem na cel mieszkalny, agregatem prądotwórczym przy ul. S. [...] we W., wydał decyzję Nr [...], która utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy podał, że podstawę materialnoprawną decyzji dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę inwestycji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Stosownie do treści art. 32 ust. 4 ustawy pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto: a) złożył wniosek w tej sprawie w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana na podstawie przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, b) wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W badanej sprawie wniosek o wydanie pozwolenia na budowę inwestycji został złożony w dniu [...]. Termin ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu został nakreślony na dzień [...], zatem wniosek o pozwolenie na budowę złożono w terminie ważności wspomnianej decyzji, co wypełniło wymogi cytowanego uregulowania. Ponadto organ II instancji podał, że inwestor składając wniosek o pozwolenie na realizację zamierzenia w zakresie opisanym jak na wstępie wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przedkładając akt własności ziemi oraz wypis z rejestru gruntów. Organ odwoławczy stwierdził, iż inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę dołączył wymagane prawem dokumenty, wśród nich projekt budowlany wraz z niezbędnymi uzgodnieniami, w tym rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, który w opinii nr [...] z dnia [...] stwierdził zgodność projektu z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej. Odnosząc się do zarzutu strony kwestionującej prawidłowość przyjętych w projekcie zagospodarowania terenu rozwiązań dotyczących odległości między budynkami organ drugoinstancyjny stwierdził, iż zabudowę zaprojektowano z uwzględnieniem wymogów rozporządzenia MGPiB z dnia [...] w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 z późn. zm.), w sposób spełniający wymogi § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia, formułującego wymóg zachowania odległości zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi - co najmniej 4m. W ocenie organu odwoławczego zarzut, iż nowoprojektowany budynek spowoduje przesłanianie istniejącego budynku z oknami w ścianie od strony południowej nie jest uprawniony, bowiem budynek ten od strony wschodniej i południowej nie powinien być przesłaniany (projektowany budynek usytuowano bowiem od strony południowo-zachodniej). Uwzględniając iż budynek wskazywany przez stronę jako przesłaniany, kwalifikowany jako gospodarczy, nie zalicza się do obiektów przeznaczonych na pobyt ludzi, dla którego przepisy rozporządzenia formułują określone w § 13 wymogi, organ administracji architektoniczno-budowlanej odstąpił od analizowania kwestii zacieniania pomieszczeń znajdujących się w tym budynku. Niezależnie od powyższego, jak wynika z opinii rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych według obowiązujących przepisów przylegająca do granicy przedmiotowej nieruchomości ściana budynku istniejącego musi być pozbawiona otworów okiennych i drzwiowych, a jej odporność ogniowa nie mniejsza niż 60 min. Wykonanie otworów okiennych w warunkach samowoli budowlanej oraz samowolna zmiana sposobu użytkowania budynku gospodarczego (o czym świadczy znajdujące się w materiale dowodowym rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W.), nie może skutkować odmową wydania oczekiwanego przez podmiot postępowania pozwolenia na budowę inwestycji zaprojektowanej z uwzględnieniem obowiązujących uregulowań, prawnych. W świetle powyższych okoliczności zgodnie z przepisem art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego w sytuacji spełnienia wymagań określonych w ust. 1 i 2 oraz w art. 32 ust. 4 organ administracji architektoniczno-budowlanej rozpatrujący sprawę nie mógł odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie opisanym we wniosku. Mając na uwadze wszystkie wymienione wyżej okoliczności sprawy organ odwoławczy uznał, iż zarzuty strony nie mogą zostać uwzględnione. K. M. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we W. skargę na powyższą decyzję zarzucając organowi drugoinstancyjnemu naruszenie prawa w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym – art. 7 KPA poprzez pominięcie mających moc dowodową dokumentów, naruszenie prawa w decyzji o pozwoleniu na budowę – nie zapewnia ona normatywnej odległości projektowanego i realizowanego przez sąsiadów budynku od budynku skarżącej , mieszkalnego kwalifikowanego w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym jako budynek gospodarczy, niewłaściwą ocenę przez organy architektoniczno-budowlane, stanu faktycznego to znaczy twierdzenia, iż została przez skarżącą popełniona samowola budowlana polegająca na adaptacji istniejącego budynku gospodarczego na mieszkalny. Wojewoda D. wniósł do Sądu odpowiedź na skargę wraz z wnioskiem o jej oddalenie wskazując, iż ustosunkowując się do zarzutu wniesionego przez stronę podał, że wydając decyzję utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. oparł się na przepisach obowiązującego prawa i w myśl art. 7 KPA podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto podtrzymał swoją wcześniejszą argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać należy przede wszystkim, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisu tego wynika, że w rozpoznawanej spawie, w której skarga wniesiona została przed wskazaną datą zastosowanie ma powołana wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia na które służy zażalenie albo kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w związku § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei art. 147 § 1 przywołanej powyżej ustawy procesowej upoważnia Sąd, który uwzględnia skargę na uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Mając na uwadze powyżej wskazane kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie, w toku administracyjnego postępowania instancyjnego, okoliczności faktycznych i prawnych uznał za konieczne zastosowanie w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie naruszenie prawa polega na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy spowodowanym niedopełnieniem obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego - art. 7 KPA, art. 77 § 1 i art. 80 KPA. Zgodnie z treścią art. 7KPA w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten konstytuuje podstawowe zasady postępowania i obowiązki organu administracji publicznej na jakich powinien się opierać organ w toku postępowania. Podstawowe zasady wynikające z wyżej wymienionego przepisu, to zasada kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa, zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Zgodnie z przyjętą w art. 7 KPA zasadą prawdy obiektywnej, organy administracji publicznej, prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. Zgodnie z treścią art. 7 i art. 77 § 1 KPA organy orzekające zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2000 r. V SA 1816/00 LEX 77645). Dodać należy, iż obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r. I SA 301/00 LEX nr 53964). W przedmiotowej sprawie organy I instancji, jaki i II nie dopełniły tego obowiązku. Sąd pragnie zaznaczyć, że zasada prawdy obiektywnej nakłada na organy administracji państwowej obowiązek dążenia do tej prawdy. Nie mają takiego obowiązku strony postępowania (P. Witkowski w Zasady ogólne postępowania administracyjnego w postępowaniu podatkowym, cz. I. Prz. Podat. 1997/7/25 - t.3). Tak więc to na organie ciąży obowiązek gromadzenia materiału dowodowego, który następnie posłuży za podstawę do wydania decyzji merytorycznej. Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje kwestii ciężaru dowodu w postępowaniu. Ogólna reguła dowodowa z art. 6 KC, która znajduje w takim przypadku zastosowanie, stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na organie lub stronie, zależnie od tego, który z tych podmiotów wywodzi z danego faktu skutki prawne. Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 KPA., art. 122 OP.) nie jest regulatorem ciężaru dowodu (por. wyrok NSA OZ w Poznaniu z dnia 11.07.2002 I SA/Po 788/00 Biul. Skarb.2002/6/25). Przepisy KPA regulując postępowanie dowodowe, stanowią wyznacznik, jako zbiór narzędzi dla organu, który w sytuacjach wymagających dookreślenia winien z nich korzystać w celu realizacji zasady wyrażonej w art. 7 KPA. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 KPA) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2000 r. V SA 948/00 LEX nr 50114). Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają między innymi gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Przepis art. 77 § 1 KPA nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W niniejszej sprawie organy nie wypełniły nałożonego na nie przepisami prawa obowiązku i mimo braków w ustaleniach faktycznych wydały merytoryczne decyzje, przy czym zrobiły to niezgodnie z treścią przepisu art. 80 KPA., stanowiącym, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W dniu [...] z upoważnienia Prezydenta Miasta - Zastępca Dyrektora Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Administracji Budowlanej wydał decyzję Nr [...], którą zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę, dla D. i J. C., domu mieszkalnego wolno stojącego, z wbudowanym garażem, pomieszczeniami gospodarczymi w poziomie parteru, poddaszem użytkowym z przeznaczeniem na cel mieszkalny, agregatem prądotwórczym przy ul. S. [...] we W. z zachowaniem opisanych wyżej warunków, zgodnie z treścią, art. 36 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane. W wyniku złożonego przez K. M. odwołania od powyższej decyzji organ II instancji – Wojewoda D. decyzją wydaną między innymi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną podając w uzasadnieniu, iż w badanej sprawie wniosek o wydanie pozwolenia na budowę inwestycji został złożony w dniu [...]. Termin ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu został nakreślony na dzień [...], zatem wniosek o pozwolenie na budowę złożono w terminie ważności wspomnianej decyzji, co wypełnia wymogi cytowanego uregulowania. Ponadto organ II instancji podał, że inwestor składając wniosek o pozwolenie na realizację zamierzenia w zakresie opisanym jak na wstępie wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przedkładając akt własności ziemi oraz wypis z rejestru gruntów. Organ odwoławczy stwierdził, iż inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę dołączył wymagane prawem dokumenty, wśród nich projekt budowlany wraz z niezbędnymi uzgodnieniami, w tym rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, który w opinii nr [...] z dnia [...] stwierdził zgodność projektu z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej. Odnosząc się do zarzutu strony kwestionującej prawidłowość przyjętych w projekcie zagospodarowania terenu rozwiązań dotyczących odległości między budynkami organ drugoinstancyjny stwierdził, iż zabudowę zaprojektowano z uwzględnieniem wymogów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w sposób spełniający wymogi § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia, formułującego wymóg zachowania odległości zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi - co najmniej 4m. W ocenie organu odwoławczego zarzut, iż nowoprojektowany budynek spowoduje przesłanianie istniejącego budynku z oknami w ścianie od strony południowej nie jest uprawniony, bowiem budynek ten od strony wschodniej i południowej nie powinien być przesłaniany (projektowany budynek usytuowano bowiem od strony południowo-zachodniej). Uwzględniając iż budynek wskazywany przez stronę jako przesłaniany, kwalifikowany jako gospodarczy, nie zalicza się do obiektów przeznaczonych na pobyt ludzi, dla którego przepisy rozporządzenia formułują określone w § 13 wymogi, organ administracji architektoniczno-budowlanej odstąpił od analizowania kwestii zacieniania pomieszczeń znajdujących się w tym budynku. Po przeanalizowaniu akt administracyjnych niniejszej sprawy Sąd pragnie zaznaczyć, iż organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję naruszył także przepis art. 107 § 3 KPA. Zgodnie z powołanym powyżej przepisem art. 107 § 3 KPA, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przepis art. 107 KPA określa podstawowe części składowe, jakie powinna decyzja zawierać. Do tych części ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 KPA, a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, jest właśnie uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ administracyjny pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. W świetle art. 107 § 3 KPA w uzasadnieniu faktycznym należy przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Ponadto Sąd pragnie podkreślić, iż obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji. Postawiona powyżej teza znajduje oparcie w utrwalonym - w tym zakresie - orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładem takiego sposobu rozstrzygania może być wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2001 r., (sygn. akt V SA 1611/00, LEX nr 80635), w którym to stwierdzono, że pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Innym orzeczeniem godnym zauważenia na tle zaistniałej sprawy jest wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1998 r., (sygn. akt I SA/Lu 21/98, LEX nr 34147), gdzie przyjęto, iż na organie ciąży obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych we wniosku zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 KPA., przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu. Natomiast w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r., (sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234), NSA skonstatował, że organ administracyjny rozpoznaje sprawę merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wobec powyższego niezrozumiałym jest także dla Sądu, czym kierował się organ II instancji utrzymując decyzję organu I instancji w mocy. W niniejszej sprawie Wojewoda D. winien był na podstawie przepisu art. 138 § 2 KPA uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać ją organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W razie, gdy organ odwoławczy, ponownie rozpoznając sprawę, nie usunie naruszeń przepisów prawa, które nastąpiło przy rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji, decyzja organu odwoławczego jest decyzją wadliwą. Jeżeli organ odwoławczy nie usuwa naruszeń prawa popełnionych przez organ I instancji, to – utrzymując w mocy bez zmian naruszającą prawo decyzję tego organu – wydaje decyzję również naruszającą prawo (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 1986 r., II SA 1829/85, ONSA 1986, Nr 2, poz. 43). Wyżej wskazane uchybienia występujące w sprawie, dotyczące procedury – art. 138 § 1 KPA (organ II instancji) oraz art. 107 § 3 KPA (organ I instancji) stanowią takie naruszenie tych przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjno prawnego materialnego lub procesowego. Jeszcze raz zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie organ II, jak i I instancji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Braki w postępowaniu wyjaśniającym, które skutkowały naruszeniem prawa procesowego w zakresie postępowania dowodowego, w rezultacie przyniosły skutek w postaci naruszenia norm prawa materialnego w zakresie przepisów ustawy – Prawo budowlane. Organ administracji, dysponując narzędziami w postaci uprawnień z zakresu postępowania dowodowego, nie ustalił faktów niezbędnych do prawidłowego przeprowadzenia procesu decyzyjnego. Sąd po przeanalizowaniu materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych niniejszej sprawy pragnie zaznaczyć, iż organy obu instancji wydając merytoryczne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie zbadały oraz nie wyjaśniły charakteru budynku zajmowanego przez skarżącą, a mianowicie czy jest to budynek mieszkalny parterowy, czy ma on charakter gospodarczy i w związku z tym winno to skutkować eliminacją rozstrzygnięcia organu I instancji oraz II instancji z obrotu prawnego. Organ administracji publicznej – organ odwoławczy bez jakiejkolwiek podstawy wskazał, że uwzględniając iż budynek wskazywany przez stronę jako przesłaniany, kwalifikowany jako gospodarczy, nie zalicza się do obiektów przeznaczonych na pobyt ludzi, dla którego przepisy rozporządzenia formułują określone w § 13 wymogi, i wobec tego organ administracji architektoniczno-budowlanej odstąpił od analizowania kwestii zacieniania pomieszczeń znajdujących się w tym budynku. Ta okoliczność powinna być wyjaśniona przez organy rozstrzygające jako mająca istotne dla sprawy znaczenie. Jeżeli bowiem przedmiotowy budynek ma charakter mieszkalny organy rozstrzygające winny przeprowadzić analizę zacienienia powodowaną przez projektowany budynek, przewidzianą przepisami powoływanego wyżej rozporządzenia wykonawczego. Brak jednoznacznego rozstrzygnięcia w powyższym zakresie uzasadnia zarzut istotnego naruszenia prawa, tak procesowego jak i materialnego. Ponadto zaznaczyć należy, iż sprawa samowoli budowlanej znajdującej się na ul. S. [...] we W. nie została jeszcze zakończona decyzją ostateczną, wobec czego nie zrozumiałe jest dla Sądu kategoryczne twierdzenie organu odwoławczego dotyczące samowoli budowlanej, której dopuściła się skarżąca. Wskazać w tym miejscu należy, że organ odwoławczy, mający wątpliwości co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe uzupełniające – art. 136 KPA., bądź też uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia – art. 138 § 2 KPA. Utrzymanie w takim wypadku wadliwej decyzji organu I instancji w mocy, a nawet późniejsze wskazanie temu organowi w odrębnym piśmie warunków od spełnienia których uzależnione jest wykonanie tej wadliwej decyzji, a nawet jej moc prawną, stanowi naruszenie powyższych przepisów, mających wpływ na wynik sprawy ( wyrok NSA z dnia 4 maja 192 r., I SA 95/82, ONSA 1982, nr 1, poz. 41). W związku z powyższym nie jest zrozumiałe dla Sądu, rozstrzygnięcie organu I instancji oraz stanowisko organu odwoławczego podtrzymującego decyzję pierwszoinstancyjną. Reasumując, organy administracyjne w przedmiotowej sprawie nie dokonały właściwych ustaleń faktycznych, albowiem pominęły materiał dowodowy, na który powoływali się skarżący, które to ustalenia miały znaczący wpływ na wynik sprawy. Brak powyższych ustaleń skutkował brakiem możliwości dokonania prawidłowej subsumcji przez organ, gdyż podstawą jej prawidłowości jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, aby prawidłowo móc go odnieść do przepisu prawa, w przedmiotowej sprawie do ustawy Prawo budowlane, które to rozstrzygałoby o właściwej procedurze, mającej zastosowanie w rzeczonej sprawie. Mimo wskazanych powyżej braków organ podjął decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Ponadto należy podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że gdy nie jest dokładnie ustalony stan faktyczny sprawy, to nie można ocenić, czy jest on zgodny z hipotezą normy prawa materialnego. W takim przypadku brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy, a rozstrzygnięcie dokonane mimo to przez organ administracji jest w konsekwencji wadliwe (por. wyrok z dnia 6 listopada 1984 r. I SA 508/84, OSNA 2/84/100). W związku z przytoczoną powyżej argumentacją, stwierdzić należy, że materiał dowodowy, który znajduje się w aktach administracyjnych oraz to co zostało podniesione przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji jak i w skardze na decyzję wydaną przez Wojewodę D., zostało całkowicie pominięte w postępowaniu administracyjnym przez organy decyzyjne, przez co materiał dowodowy nie został prawidłowo rozpatrzony, a stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości, do czego organy były zobowiązane, zwłaszcza w świetle przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Jak się stwierdza w literaturze podstawą do uchylenia decyzji jest brak należytej staranności wykazany przez organ administracji publicznej w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzygnięciu o niej bez pełnej znajomości jej stanu faktycznego, oraz materiału dowodowego występującego w sprawie (por. T. Woś, Postępowanie administracyjne, Warszawa 2000 str. 305-306). Wyżej wskazane uchybienia występujące w sprawie, zarówno dotyczące procedury jaki i prawa materialnego stanowią takie naruszenie tych przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjno prawnego materialnego lub procesowego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny opierając się na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I i II sentencji. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 200 wyżej wymienionej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło