II SA/Wr 488/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant: specjalista Izabela Szczerbińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Towarzystwa O. w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie dwudziestu dwóch siłowni wiatrowych postanawia umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. Jak wynika z doręczonych Sądowi akt administracyjnych, Wójt Gminy Z. decyzją z dnia [...] r. nr [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia dla inwestycji polegającej na budowie dwudziestu dwóch siłowni wiatrowych o łącznej mocy 44 MW na działkach nr 74, 123/5, 62/4, 570/8 - obręb [...]i na działkach nr 176, 46/2, 44/2, 39, 23 - obręb [...], gmina Z., oraz na działkach 27/3, 27/5, 100/1, 102, 42/2, 114, 157, 64, 121/3 - obręb [...], gmina S., wraz z drogami dojazdowymi, placami manewrowymi i infrastrukturą elektrotechniczną. Na skutek rozpatrzenia odwołania wniesionego przez Towarzystwo O. od wymienionej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło decyzję organu I instancji w części obejmującej warunki korzystania z terenu w fazie realizacji i eksploatacji inwestycji oraz w zakresie wymagań dotyczących projektu budowlanego i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy, a w pozostałej części decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Skargę Towarzystwa O. na tę decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił prawomocnym postanowieniem z dnia 17 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 97/11. Natomiast od decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] r. odwołali się również A. D. i E. D.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. decyzją z dnia [...] r. nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze. Wskutek skargi odwołujących się Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 6 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 111/11 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z [...]. Skargi kasacyjne od tego wyroku wniesione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. i A. spółka z o.o. (obecnie: B. spółka z o.o.) zostały oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 3067/13. Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. kolejny raz umorzyło postępowanie odwoławcze z odwołania A. D. i E. D. od ww. decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tę decyzję wniósł A. D. (sygn. akt II SA/Wr 290/15). Niezależnie od powyższego, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi A. D. i E. D. na decyzję z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Następnie decyzją z dnia [...] r. sygn. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] r. nr [...]. Towarzystwo O. z siedzibą w Z. wniosło o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] r. sygn. [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji, jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 3 oraz w związku z art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego, umorzyło postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu decyzji o umorzeniu postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium wskazało między innymi, że wszczęcie postępowania nadzwyczajnego wymaga zgłoszenia stosownego żądania przez organizację społeczną i dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu. Nawet jeśli organizacja społeczna brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony, nie może żądać stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 2 k.p.a., albowiem nie jest ona stroną, o której mowa w art. 157 k.p.a., a jedynie podmiotem na prawach strony. Podmiot na prawach strony jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych, ale nie może dysponować prawami o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest całkowicie nową sprawą administracyjną, która stanowi formę nadzoru. W tym postępowaniu organ przeprowadza kontrolę pod kątem zgodności z prawem decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, a jego celem jest wyłącznie ustalenie, czy decyzja jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Dlatego, zdaniem SKO, Towarzystwo O. z siedzibą w Z. nie miało uprawnienia do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym zasadne było umorzenie postępowania z uwagi na to, iż zainicjował je wniosek niepochodzący od strony postępowania. Nie godząc się z decyzją SKO w J. z dnia [...], Towarzystwo O. wniosło na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze zarzucono, że zaskarżona decyzja narusza art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 56 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Strona skarżąca wskazała, że występuje w postępowaniu na prawach strony jako organizacja ekologiczna o statutowych celach ochrony przyrody. Dalej wskazano na liczne uchybienia, którymi dotknięta jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...]. Nadto wniesiono o zwrot kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wniosło o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Na uzasadnienie tego wniosku podano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 23 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 290/15 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...]. Tym samym, w ocenie Kolegium, po uprawomocnieniu się tego wyroku, brak będzie przedmiotu postępowania, stąd zasadny jest wniosek o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kolejno w dniu 26 października 2015 r. do akt sądowych wpłynęło pismo inwestora, to jest spółki B. sp. z o.o., z wnioskiem o oddalenie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 3 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 488/15 postanowił zawiesić niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 290/15, którym w pkt II uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...]. Następnie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 488/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowił podjąć zawieszone postępowanie. Na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 r. żadna z prawidłowo zawiadomionych stron postępowania się nie stawiła. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. o umorzeniu postępowania w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...]. Kwestią stanowiącą przedmiot sporu między stroną skarżącą a SKO w J. w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest to, czy Towarzystwo O. ma legitymację czynną do żądania ponownego rozpatrzenia sprawy w trybie art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można jednak pominąć, że przedmiotem sprawy administracyjnej, w ramach której wydano zaskarżoną do tut. Sądu decyzję SKO w J. o umorzeniu postępowania w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy była ocena, czy decyzja SKO w J. z dnia [...]dotknięta jest którąś z wad kwalifikowanych opisanych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym skargę, tak kształtujący się przedmiot postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w sprawie jest niejako uzależniony od tego, czy w obrocie prawnym pozostaje decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...]. Skoro bowiem ta decyzja była poddana kontroli w zakresie przesłanek stwierdzenia nieważności, a następnie strona skarżąca zakwestionowała prawidłowość tej kontroli w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to możliwość oceny zarówno istnienia legitymacji czynnej skarżącego Towarzystwa w postępowaniu administracyjnym, jak i możliwość oceny legalności decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia [...] zależy od tego, czy decyzja owa pozostaje w obrocie prawnym. Wobec tego wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 2472/15 oddalił skargę kasacyjną B. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 290/15 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Wskazanym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi A. D. w pkt I uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oraz w pkt II uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] i w pkt III stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wobec oddalenia skargi kasacyjnej od tego wyroku oraz na skutek wykonania ww. wyroku NSA z dnia 8 lutego 2017 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. zobligowane zostało do rozpatrzenia odwołań od decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] w sprawie środowiskowych uwarunkowań inwestycji opisanej na wstępie. Uwzględniając powyższe powiedzieć należy, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] została na mocy wyroku NSA z dnia 8 lutego 2017 r. wyeliminowana z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy decyzja ta (skoro została prawomocnie uchylona) nie może być dalej przedmiotem oceny pod kątem wad kwalifikowanych opisanych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji uchylenia ww. decyzji brak jest także możliwości rozważania i oceny, czy Towarzystwo O. ma legitymację czynną do żądania ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], skoro decyzja ta została uchylona na mocy ww. wyroku sądu administracyjnego. Wobec tego, na skutek uchylenia decyzji SKO w J. z dnia [...], Sąd został w niniejszej sprawie de facto pozbawiony możliwości dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji SKO w J. z dnia [...]. Skoro bowiem w niniejszej sprawie Sąd miał ocenić, czy SKO w J. prawidłowo zakończyło postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...], a z dniem 8 lutego 2017 r. decyzję tę wyeliminowano z obrotu prawnego, to cel, dla którego wniesiono skargę nie może zostać osiągnięty. Zdaniem Sądu uchylenie decyzji z dnia [...] czyni niecelową ocenę prawidłowości zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Innymi słowy wydanie wyroku w niniejszej sprawie – na skutek cytowanego wyroku NSA z dnia 8 lutego 2017 r. – stało się zbędne. Dlatego też Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie sądowe w sprawie ze skargi na decyzję SKO w J. z dnia [...] o umorzeniu postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia [...] stało się bezprzedmiotowe. Wskazać należy, że z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego mamy do czynienia w przypadku, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem orzeczenia je kończącego, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem jej przedmiotem była ocena legalności decyzji o umorzeniu postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]. W sytuacji gdy tę ostatnią decyzję uchylono, nie jest możliwa kontrola legalności decyzji o umorzeniu postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności tej decyzji. Postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest wprawdzie odrębne od postępowania "zwyczajnego", jednak nie istnieje w oderwaniu od tego postępowania. Zatem w sytuacji, gdy uchylono decyzję, której nieważność można by stwierdzić, bezprzedmiotowa staje się sprawa oceny legalności decyzji w sprawie zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności takiej uchylonej już decyzji. Zauważyć też trzeba, że zarówno ewentualne oddalenie skargi, jak i jej uwzględnienie w takiej sytuacji, w żaden sposób nie zmieniłoby sytuacji procesowej strony skarżącej i organu, bowiem z racji uchylenia decyzji z dnia [...] niemożliwe byłoby kontynuowanie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności tejże decyzji. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) postanowił postępowanie sądowe umorzyć, o czym orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego nie orzekano, gdyż z art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że zwrot kosztów postępowania przysługuje stronie skarżącej jedynie w razie uwzględnienia skargi.