II SA/Wr 544/24
WyrokWSA we Wrocławiu2025-02-25
Skład orzekający: Wojciech Śnieżyński, Olga Białek, Marta Pawłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady miejskiej w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która wprowadza zakaz zabudowy na nieruchomościach użytkowanych wieczyście przez skarżącego, narusza zasadę proporcjonalności i przekracza granice władztwa planistycznego gminy?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały dotyczącej działek skarżącego, ponieważ organ planistyczny przekroczył granice władztwa planistycznego, wprowadzając zakaz zabudowy bez należytego i szczegółowego uzasadnienia, naruszając tym samym zasadę proporcjonalności oraz konstytucyjną ochronę prawa własności. Ograniczenia prawa własności muszą być adekwatnie i przekonująco uzasadnione, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpatrzył skargę W. Z., użytkownika wieczystego i właściciela nieruchomości, na uchwałę Rady Miejskiej w L. z dnia stycznia 2024 r. dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która wprowadziła zakaz zabudowy na działkach skarżącego. Skarżący zarzucił naruszenie prawa poprzez nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności, brak rzetelnej prognozy skutków finansowych, niezgodność z obowiązującym Studium oraz błędy proceduralne.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność § 37 uchwały Rady Miejskiej w L. w części dotyczącej działek skarżącego oraz załącznika graficznego w zakresie tych działek; zasądził od Gminy Miejskiej L. na rzecz skarżącego kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: referent Emilia Witkowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lutego 2025 r. sprawy ze skargi W. Z. na uchwałę Rady Miejskiej w L. z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] miasta L. I. stwierdza nieważność § 37 zaskarżonej uchwały w stosunku do działek nr [...], [...], [...] i [...] obręb [...] miasta L. oraz załącznika nr [...] tej uchwały w zakresie wskazanych działek; II. zasądza od Gminy Miejskiej L. na rzecz W. Z. kwotę 797 (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Rada Miejska w L. uchwałą nr [...] podjętą w dniu [...] stycznia 2024 r. uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nr [...] miasta L.
Skargę na tę uchwałę wniósł W. Z. (dalej jako "skarżący"), wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości. Zaskarżonej uchwale zarzucił:
1) art. 1 ust. 2 pkt 3, 7 oraz art. 3 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i 2 u.p.z.p. w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 i art. 233 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego Gminy co do nieuzasadnionego i ingerującego nieproporcjonalnie w prawo własności oraz użytkowania wieczystego skarżącego, co uniemożliwia realizację na jego nieruchomości jakiegokolwiek zamierzenia inwestycyjnego;
2) naruszenia art. 17 ust. 5 u.p.z.p. w brzmieniu sprzed 24 września 2023 r. poprzez dołączenie do projektu planu nierzetelnej prognozy skutków finansowych uchwalenia planu, której treść nie odzwierciedla rzeczywistych skutków finansowych uchwalenia planu, w zw. z § 11 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, polegające na sporządzenia prognozy skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego w sposób nierzetelny i z istotnymi brakami;
3) art. 9 ust. 4 w zw. z art. 15 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. w brzmieniu sprzed 24 września 2023 r., poprzez naruszenie zasad sporządzania mpzp ze względu na niezgodność jego ustaleń z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy, polegającym na przeznaczeniu wskazanych terenów na zieleń urządzoną, podczas gdy Studium przewiduje, że tereny zieleni urządzonej rozumiane są jako tereny przestrzeni publicznej;
4) art. 17 pkt 6 u.p.z.p. w zw. z art. 19 ust. 1 u.p.z.p. w brzmieniu sprzed 24 września 2023 r., poprzez naruszenie trybu sporządzania mpzp polegającym na braku ponowienia procedury planistycznej w niezbędnym zakresie, wynikającym ze zmian wprowadzonych do projektu mpzp;
5) art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. ze względu na brak na rysunku mpzp historycznej linii zabudowy w odniesieniu do dz. nr [...], obręb [...] Miasta L.;
6) art. 15 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z § 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, polegającym na wprowadzeniu w mpzp ustaleń wzajemnie wykluczających się;
7) art. 7 i art. 94 Konstytucji RP oraz § 6 w zw. z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283), poprzez użycie w treści zaskarżonej uchwały pojęć nieostrych, podczas gdy przepisy uchwały redaguje się tak, aby dokładnie i w sposób zrozumiały dla adresatów zawartych w nich norm wyrażały intencje prawodawcy;
8) art. 15 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.z.p. poprzez nieprzedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonej w sposób należyty i wyczerpujący przesłanek podjęcia Uchwały;
9) art. 1 ust. 2 pkt 12 u.p.z.p. przez niezachowanie jawności i przejrzystości procedur planistycznych polegające na procedowaniu planu w oparciu o różne wersje Studium oraz nieterminowej publikacji dokumentacji planistycznej.
Powołując się na powyższe naruszenia skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, ewentualnie, w razie nieuwzględnienia przez Sąd wniosku z punktu 1), stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały wraz z załącznikiem graficznym w części obejmującej teren działek nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], obręb [...], miasto L. Podniósł, że zaskarżona uchwała została podjęta zarówno z naruszeniem przepisów dotyczących trybu uchwalania planu, jak i zasad sporządzania aktu planistycznego, co powinno skutkować wyeliminowaniem jej w całości z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił w pierwszej kolejności, że legitymację skargową wywodzi z faktu, że jest użytkownikiem wieczystym działek położonych na terenie obowiązywania zaskarżonego planu, obręb [...], oznaczonych nr [...], nr [...] (KW [...]), nr [...] (KW [...]) oraz nr [...] KW [...]. Jest także właścicielem budynków położonych na tym terenie, stanowiących odrębne nieruchomości. Na dowód przedstawił wydruki z ksiąg wieczystych nieruchomości. Podniósł, że zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny, albowiem w sposób niedopuszczalny ingeruje w przysługujące mu prawa rzeczowe i je ogranicza. Wyjaśnił, że na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w L. z dnia [...] listopada 1999 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla zespołu przy ulicy [...] (plan nr [...]), zmienionego następnie Uchwałą Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r., (t.j. Dz. Urz. Woj. Doln. z 2000 r. nr 18 poz.[...]) określono następujące warunki wynikające dla spornego terenu obejmującego dz. nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], obręb [...], miasto L.:
[...] U, ZP – teren przeznaczony dla małych i średnich obiektów usługowych w zieleni, na którym dopuszcza się przeznaczenie do 50% powierzchni ogólnej nowej zabudowy na celów mieszkalnych;
[...] MN,U – teren przeznaczony dla zwartej zabudowy handlowej, usługowej, gastronomicznej wraz z usługami hotelowymi z dopuszczeniem zabudowy mieszkaniowej;
[...] MN,U – teren przeznaczony dla zwartej zabudowy handlowej, usługowej, gastronomicznej wraz z usługami hotelowymi z dopuszczeniem zabudowy mieszkalnej.
W dniu [...] stycznia 2007 r. Rada Miejska podjęła uchwałę nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] w L. (Dz. Urz. Woj. Doln. nr 73, poz.[...]). Na mocy tej Uchwały teren określony w poprzednio obowiązującym mpzp jako:
[...] U, ZP zastąpiono przeznaczeniem [...] U i [...] ZP/U - teren zieleni urządzonej wraz z istniejącą byłą remizą strażacką i garażami do ich śmierci technicznej, wykluczając całkowicie nową zabudowę dopuszczaną w poprzednim planie z 2000 r. do 3 kondygnacji na 50% powierzchni zabudowy;
[...] MN,U i [...] MN,U zastąpiono przeznaczeniem [...] M/U, które dopuszczało m.in. zabudowę mieszkaniową z usługami, a także parkingi i zespoły garaży.
W obecnie uchwalonym mpzp ( § 37 skarżonej uchwały) cały teren obejmujący działki nr [...], [...], [...], [...], obręb [...], miasta L., został oznaczony symbolem [...]ZPU. Dla terenu zieleni urządzonej i usług, oznaczonego symbolem [...]ZPU ustala się następujące przeznaczenie terenu:
1) podstawowe - zieleń urządzona;
2) uzupełniające:
a) zabudowa usługowa - wyłącznie istniejąca w dniu wejścia w życie planu,
b) ogródki restauracyjne i kawiarniane, związane z usługami gastronomii, istniejącymi w dniu wejścia w życie planu,
c) pomniki,
d) parking terenowy - wyłącznie w zakresie istniejącym w dniu wejścia w życie planu,
e) terenowe obiekty sportowe,
f) rekreacja,
g) place,
h) ciągi piesze,
i) ciągi pieszo - rowerowe,
j) trasy rowerowe,
k) oczka wodne,
l) fontanny,
m) pomniki,
n) istniejące sieci przesyłowe,
o) obiekty, sieci dystrybucyjne i urządzenia infrastruktury technicznej.
Skarżący podniósł, że skoro obowiązujący przed podjęciem skarżonej uchwały plan miejscowy dopuszczał m.in. zabudowę mieszkaniową i usługową, to przeznaczenie działek skarżącego na zieleń urządzoną z zakazem zabudowy w sposób jednoznaczny wpływa na jego sytuację prawną. Obecne obowiązująca uchwała uniemożliwia realizację na jego nieruchomości jakiegokolwiek zamierzenia inwestycyjnego. Wprowadza znaczne ograniczenia w sposobie korzystania z przysługującego skarżącemu prawa wynikającego z art. 233 Kodeksu cywilnego, zbliżonego do prawa własności. Ponadto, zapisy mpzp w sposób istotny wpływają na wykonywanie prawa własności skarżącego w odniesieniu do budynków usytuowanych na tym obszarze. Brak historycznej linii zabudowy na rysunku mpzp, jak również wprowadzenie w jego tekście niejasnych i nieprecyzyjnych pojęć, będzie generować problemy w przypadku zaistnienia konieczności odbudowy, zwłaszcza w odniesieniu do budynku posiadającego status zabytku.
Dalej skarżący powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazywał, że ograniczając prawo własności organ planistyczny zobowiązany był do wyważenia interesu społecznego z prywatnym interesem podmiotu, którego prawo będzie ograniczone. W ocenie strony, w rozpoznawanej sprawie takiego wyważenia w sposób oczywisty zabrakło. Jak podniósł autor skargi, podczas obrad Rady Miejskiej, przedstawiciel Urzędu Miasta zapytany jakich zmian dokonano w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oprócz zmian dotyczących spornego terenu wskazał, że do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przystąpiono, aby dostosować miejscowy plan do ustaleń studium oraz wprowadzić zapisy dotyczące odnawialnych źródeł energii, ponownie podkreślając, że głównie chodziło o dostosowanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego do ustaleń Studium. Wskazano, że w analizie zasadności przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i stopnia zgodności przewidywanych rozwiązań z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego do projektu uchwały Rady Miejskiej w L. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Nr [...] miasta L. również wskazywano, że "Obszar objęty planem Nr [...] zostanie dostosowany do ustaleń obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta L. Obowiązujący na tym obszarze plan miejscowy Nr [...] wymaga dostosowania do obecnie obowiązujących przepisów. Uchwalenie planu pozwoli na objecie planem terenów położonych w ścisłym centrum miasta nie posiadających obecnie planu miejscowego.". Tymczasem sporny obszar przeznaczony był w obowiązującym wówczas Studium pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinna i tereny usług. Skarżący podkreślił, że nie wykazano, jaki wartości "wyżej cenione" mają być chronione kosztem Skarżącego. Również analiza prognozy oddziaływania na środowisko nie wyjaśnia dlaczego teren ten miałby być objęty zakazem zabudowy. Na sesji Rady Miejskiej, na której podjęto skarżoną Uchwałę niektórzy z radnych kierowali pytania czy na tym terenie znajdują się przykładowo gatunki cenne przyrodniczo, czy taka informacja znajduje się w prognozie oddziaływania na środowisko, jednak odpowiedź była przecząca.
Przeznaczenie działek nr [...], [...], [...], [...], obręb [...] miasta L., na zieleń urządzoną z zakazem zabudowy znajduje się w kolizji z ujawnionymi zamierzeniami użytkownika wieczystego dotyczącymi zagospodarowania tych działek. Składając uwagi już do pierwszego wyłożenia wskazano, że w toku jest sprawa o wydawanie pozwolenia na budowę na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] zabudowy wielorodzinnej wraz z usługami. Nieuwzględnienie ujawnionych zamierzeń właścicieli nieruchomości stoi w sprzeczności z zasadą proporcjonalności. Bezpośrednie sąsiedztwo działek nr [...], [...], [...], [...] stanowią tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej oraz tereny usług. Na jednej z sąsiednich działek znajduje się już piętrowy budynek usługowy. Teren ten znajduje się w centralnym punkcie miasta i posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej. Działki są uzbrojone w media: energię elektryczną, gaz, wodę, kanalizację sanitarną i deszczową oraz CO ciepłownia. Nie ma żadnych obiektywnych przyczyn, żeby w takim wypadku nie wziąć pod uwagę indywidualnego interesu obywatela, a takie przesłanki jak lokalizacja i uzbrojenie terenu wręcz przemawiają za koniecznością uwzględnienia słusznego interesu jednostki. Tym bardziej, że w toku procedury planistycznej właściciel terenu wielokrotnie podkreślał, że podstawą do podjęcia decyzji o zakupie nieruchomości w 2002 r. (UMOWA SPRZEDAŻY, Rep. [...] z dnia 29.10.2002 r.) była właśnie lokalizacja nieruchomości, jej położenie przy drogach publicznych z urządzonym, istniejącym zjazdem z drogi publicznej, pozwalającej na dobre skomunikowanie i możliwości inwestycyjne. Zmiany wprowadzone podjętą Uchwałą faktycznie pozbawiają możliwości zagospodarowania tego terenu.
W dalszej części skargi jej autor wskazał na fakt, że w dokumentacji planistycznej znajduje się dokument zatytułowany jako "Prognozy skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] Miasta L.". Duże wątpliwości budzi jednak data jego sporządzenia, na dokumencie widnieje tylko rok 2023, a w dokumentacji planistycznej oznaczona jest numerem [...]- [...]. Kolejny dokument oznaczony numerem [...] datowany jest na 15 lipca 2022 r. Nie wiadomo zatem kiedy został sporządzony i czy w ogóle został udostępniony radnym. Ponadto w znajdującej się w dokumentacji planistycznej "Prognozie skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] Miasta L." (str. 110 i n. dokumentacji) w punkcie 5. dotyczącym prognozy wpływu ustaleń na dochody własne i wydatki gminy założono przyrost wpływów podatku od nieruchomości (podpunkt 5.1, str. 5 Prognozy). Takie założenie wydaje się być niezasadne biorąc pod uwagę, że ograniczono tereny na których możliwa będzie zabudowa.
Skarżący odniósł się również do zgodności podjętej uchwały z obowiązującym Studium i podniósł, z części tekstowej Studium wynika jednoznacznie, że tereny zieleni urządzonej rozumiane są jako tereny przestrzeni publicznej (str. 45, 79 oraz 87 część tekstowa Studium). Wynika z powyższego, że w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego tereny zieleni urządzonej mogą być wprowadzane jedynie na terenach publicznych. Przysługujące skarżącemu prawo użytkowania wieczystego, wyklucza możliwość korzystania z nieruchomości przez inne osoby.
W dalszej części skargi wyjaśniono także, że w czasie podejmowania uchwały intencyjnej obowiązywało inne Studium uwarunkowań niż w czasie podejmowania zaskarżonej uchwały. W ocenie Skarżącego jest to o tyle istotne, że w obu wskazanych powyżej dokumentach dla spornego terenu przewidziano różne przeznaczenie, co ma istotny wpływ na treść mpzp. Wszystkie podmioty zainteresowane mogły być zatem przeświadczone, że projektowany- wyłożony do wglądu mpzp, zawiera ustalenia zgodne ze Studium z 2015 roku (wraz ze zmianą z 2018 r.). Zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że takie stwierdzenie pozbawiło obaw zainteresowanych osób, które wobec tego nie zdecydowały się na wniesienie uwag. Istotne czynności procedury planistycznej podejmowano na podstawie na dwóch różnych dokumentów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta L.
Dalej skarżący podnosił, że Z § 37 ust. 2 Uchwały wynika, że część terenu [...]ZPU położona jest w granicach nowożytnego układu urbanistycznego miasta (strefa ochrony konserwatorskiej B, gdzie obowiązują ustalenia §7 ust. 5. W treści §7 ust. 5 pkt 3) wskazano, że "nową zabudowę dopuszcza się w miejscu zabudowy historycznie istniejącej lub jako uzupełnienie i kontynuację istniejącej zabudowy". W takim wypadku na rysunku planu powinna być wyrysowana na tym terenie linia zabudowy. Brak historycznej linii zabudowy na rysunku planu w tym miejscu stanowi istotną wadę planu, dającą podstawy do stwierdzenia jego nieważności.
Wskazano również, że zgodnie z § 4 ust. 2 Uchwały "Na wszystkich terenach dopuszcza się realizację urządzeń technicznych, dojść, dojazdów, ciągów rowerowych, parkingów, garaży wbudowanych w obiekty o funkcji podstawowej oraz infrastruktury technicznej, zapewniających możliwość funkcjonowania na danym terenie obiektów, zgodnie z przeznaczeniem podstawowym oraz ustaleniami planu." Skoro w § 4 dopuszczono np. budowę parkingów na wszystkich terenach to, zapis ten oraz postanowienia § 37 wykluczają się wzajemnie. Argumentacja przytoczona w uzasadnieniu do rozpatrzenia uwag mogłaby zostać podzielona, o ile w § 4 ust. 2 Uchwały uzupełniony został o dopisek "z zastrzeżeniem...", podobnie jak to uczyniono w innych zapisach Uchwały (przykł. § 4 ust. 7, § 6 ust. 3 i 8). Postanowienia § 13 ust. 4 pkt 4 oraz ust. 7 Uchwały są sprzeczne z ustaleniami zawartymi w §7 ust. 5 pkt 9) Uchwały. W jednych postanowieniach dopuszcza się realizację paneli w innych zakazuje. Jeśli zapis §7 ust. 5 pkt 9) Uchwały miałby być wyjątkiem od reguły określonej w § 13 to powinno to zostać wskazane np. poprzez użycie sformułowania "z zastrzeżeniem...", jak czyni się to w innych postanowieniach mpzp. Akt prawa miejscowego winien być sporządzony w sposób pozwalający na jednoznaczne stosowanie jego zapisów. Tym samym naruszono przepis art. 15 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z § 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Zarzucono uchwale również wprowadzenie pojęć nieostrych i niejednoznacznych, jak np. w przypadku W § 6 ust. 6 oraz w § 20 ust. 2 Uchwały dopuszczono "akcenty architektoniczne". Nie zdefiniowano jednak tego pojęcia w § 3 Uchwały. Brak jest definicji tego pojęcia także w obowiązujących przepisach zatem bezwzględnie powinna znaleźć się ona w treści Uchwały. Jako naruszenie zasad wskazano również nienależyte uzasadnienie uchwały, w ocenie skarżącego niewystarczające w szczególności poprzez brak należytego wyważenia interesów prywatnego i publicznego.
W odpowiedzi na skargi Rada Miejsca w L. wniosła o jej oddalenie w całości. Wskazano, że zmiana przeznaczenia na przeznaczenie z zakazem zabudowy nastąpiło tylko na terenie jednej z działek skarżącego i to częściowo, tj. na części działki nr [...] o powierzchni około [...] ha, położonej w granicach terenu oznaczonego w planie nr [...] symbolem [...].M/U z zabudowy mieszkaniowo – usługowej na zieleń urządzoną i usługi, przy czym zmiana ta w całości wynika z potrzeby dostosowania zapisów planu do ustaleń Studium uchwalonego w dniu 23 sierpnia 2022 r. Dodatkowo podniesiono, że ustalenia przeznaczenia i zasad gospodarowania terenami gminnymi należy do zadań własnych gminy. Ingerencja w prawo własności jest przy tym dopuszczalna, a nawet takie ograniczenia są konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób.
Podkreślono, że sporny teren znajduje się w ścisłym centrum L., na terenie historycznej zabudowy, w sąsiedztwie zabytków i usług publicznych (sądy, urzędy), obiektów kultury, oświaty i usług wielkopowierzchniowych. Zapisy nowego planu miejscowego miały na celu ochronę tych terenów.
Dodatkowo odnosząc się do zarzutów skargi podkreślono, że procedura planistyczna jest skomplikowana i czasochłonna, w niniejszej sprawie trwała około dwóch lat. Zmiana Studium uwarunkowań jest możliwa w czasie trwania procedury zmiany miejscowego planu, ważne jest tylko, aby sama zmiana Studium nastąpiła przed uchwaleniem nowego planu miejscowego.
W odpowiedzi przytoczono kluczowe dla zarzutów skargi postanowienia Studium oraz zaskarżonej uchwały, dla wykazania, że zmiana przeznaczenia nastąpiła jedynie w stosunku do opisanego fragmentu jednej z działek skarżącego.
W piśmie procesowym z dnia 27 stycznia 2025 r., ustosunkowując się do treści odpowiedzi na skargę skarżący podniósł, że w całości podtrzymuje stanowisko zaprezentowane w skardze. Dodatkowo podniósł, że organ planistyczny nadal nie wskazał, jakie to wartości chronił, ograniczając prawo rzeczowe skarżącego. Podkreślił przy tym, że istniała możliwość uwzględnienia uwag skarżącego już na etapie prac planistycznych, w zgodzie z zapisami Studium. Wskazał, że na str. 93 Studium w punkcie 21.3 Wytyczne do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego wskazano, że ,,W przypadku gdy w dniu wejścia w życie niniejszego Studium, na danym obszarze obowiązujące plany miejscowe wyznaczają inne funkcje (przeznaczenie terenu) niż przewidziane w Studium, dopuszcza się ich utrzymanie w sporządzanych nowych planach miejscowych i uznaje za zgodne z ustaleniami Studium." Wynika z tego jednoznacznie, że gmina procedując plan miejscowy uchwalony dnia [...] stycznia 2024 r., mając na uwadze ujawnione zamierzenia skarżącego, mogła przenieść ustalenia dla działek nr [...], [...], [...], [...] z obowiązującego wcześniej planu. W tym samym punkcie Studium stanowi, że ,,Dopuszcza się w projektach planów miejscowych zachowanie istniejących sposobów użytkowania terenów, według stanu na dzień przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i uznaje się je jako zgodne z ustaleniami Studium. Za zgodne z ustaleniami Studium uznaje się też przyjęcie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego dla istniejącej zabudowy wskaźników urbanistycznych wynikających z obecnego stanu zagospodarowania terenu.". Obecnie teren jest zagospodarowany przez budynek, w którym jest prowadzona działalność usługowa, a zatem w oparciu o ten zapis istniała możliwość wyznaczenia na tym terenie usług. Dodatkowo z treści Studium wprost wynika, że ,,Dyspozycje sformułowane jako zalecenia w części C, nie są ustaleniami Studium. Za zgodne ze Studium uważa się ustalenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wymienionych dla danej jednostki terenowej wszystkich lub części przeznaczeń: funkcji dominującej, dopuszczeń, zasad zagospodarowania terenu i kształtowania zabudowy." W części C zatytułowanej KIERUNKI ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO na str.87 w punkcie 21.2 Tereny – szczegółowe zasady i standardy zagospodarowania dla terenu ,,ZP – teren zieleni urządzonej, przewidziano funkcje dominujące: 3 • zieleń urządzona, jak: parki, parki leśne, ogrody, ogrody zoologiczne, zieleń towarzysząca obiektom budowlanym, zieleńce, arboreta, alpinaria, grodziska, kurhany, zabytkowe fortyfikacje, • dla terenu przy ul. [...] i al. [...] dopuszcza się funkcję dominującą zbiornik retencyjny. Ponadto na terenie ZP dopuszcza się: • zabudowę usługową i usługi, • zabudowę i tereny sportu i rekreacji, • infrastrukturę techniczną, • drogi publiczne, • drogi wewnętrzne, • miejsca postojowe, parkingi, • wody powierzchniowe śródlądowe, zbiorniki retencyjne, • lasy, • istniejące ogrody działkowe. Z powyższego wynikam w ocenie strony, że za zgodne ze Studium uważa się, ustalenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wymienionych dla danej jednostki terenowej wszystkich lub części przeznaczeń: funkcji dominującej i dopuszczeń. Na tej podstawie możliwe było dopuszczenie możliwości sytuowania na spornym terenie zabudowy usługowej.
W piśmie skarżący podniósł także, że nie jest prawdziwe twierdzenie organu, że zmiana przeznaczenia nastąpiła wyłącznie dla części działki nr [...], bowiem działki [...] i [...] w poprzednio obowiązującym mpzp oznaczone były symbolem [...].U, który w sposób bezpośredni dopuszczał zabudowę, co w świetle ustaleń obecnie skarżonego planu nie jest możliwe.
Na rozprawie w dniu 4 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżącego zmodyfikowała żądanie skargi wskazując, że ogranicza żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie terenu o symbolu [...]ZPU w odniesieniu do działek należących do skarżącego o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...] i[...]. Zwróciła uwagę, że postanowienia Studium, wbrew stanowisku organu planistycznego, umożliwiają utrzymanie w miejscowym planie dotychczasowego przeznaczenia terenu skarżącego. Wskazała także, że w 2003 r. skarżący uzyskał decyzję o warunkach zabudowy pozwalającą na realizację budynku usługowego na spornym terenie, jednakże z uwagi na realizację w najbliższym sąsiedztwie wielkopowierzchniowej galerii handlowej C., zrezygnował z realizacji tego zamierzenia. Skarżący obecnie planuje zrealizować inwestycję mieszkaniową na tym terenie, co umożliwiłoby mu przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jednakże organ administracji architektoniczno – budowlanej odmówił udzielenia pozwolenia na budowę. Decyzja ta została przez skarżącego zaskarżona. Jednocześnie wskazała, że skarżący spotkał się z propozycją ze strony Gminy odkupienia od niego spornych działek jednakże odrzucił te oferty z uwagi na rażąco niską cenę. Pełnomocnik również ponownie podkreśliła, że ograniczenia dotykają również działek nr [...] i nr [...] w zakresie rodzaju dopuszczonej w planie działalności usługowej. Wskazała, że budynek byłej remizy, wpisany do gminnej ewidencji zabytków, który znajduje się na działce nr [...] był już czterokrotnie podpalany i istnieje obawa czy w przypadku kolejnego podpalenia możliwa będzie jego odbudowa. W tym zakresie wskazała na trudności w ustaleniu historycznej linii zabudowy na działce nr [...]. Zwróciła uwagę, że w poprzednim planie taka linia została uwidoczniona. Wyjaśniła również powody, dla których skarżący nie złożył wniosków i zastrzeżeń do projektu planu, podnosząc, że nie miał świadomości procedowania równolegle zmiany Studium w niekorzystnym dla niego kierunku.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w odpowiedzi na skargę. Ponadto wskazał, że kwestionowana zmiana przeznaczenia nie dotyczyła 4 działek, na których własność powołuje się skarżący. Zauważył, że zarówno zaskarżona uchwała, jak i tryb jej podjęcia, były objęte procedurą nadzorczą prowadzoną przez Wojewodę, który nie znalazł podstaw do zastosowania przewidzianych ustawowo środków nadzorczych. Nie zgodził się z tym, że skarżący został pozbawiony możliwości składania wniosków oraz zastrzeżeń do projektu planu jak i do Studium. Natomiast zauważył, że skarżący poprzez instytucję petycji próbował zablokować uchwalenie planu miejscowego poprzez przymuszenie rady do odstąpienia od jego uchwalenia.
Pełnomocnik skarżącego przyznała, że skarżący złożył petycję, ale jest to w ocenie pełnomocnika skorzystanie z przysługującym mu praw, natomiast rolą organu było dokonać odpowiedniej kwalifikacji tego pisma. Ponadto przyznaje, że skarżący złożył skargę do Wojewody, który odesłał go na drogę postępowania przed sądem administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego. Sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w L. z dnia [...] stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...] miasta L.
Skarga została atrybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 994 ze zm.), który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała jest uchwałą organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, bowiem podjęta została na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z nr 80 poz. 717 ze zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, należy do zadań własnych gminy.
Przesłanka konieczną do skutecznego zaskarżenia uchwały w trybie przytoczonego wcześniej art. 101 ustawy gminnej, jest wykazanie przez skarżącego, że w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną "prawnie gwarantowaną" (a nie wyłącznie "faktyczną") sytuacją, a zaskarżoną uchwałą polegający na tym, że uchwała ta narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) jego "interes prawny lub uprawnienie". Kwestionując uchwałę w podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym trzeba zatem dowieść, że zaskarżona uchwała - naruszając prawo - jednocześnie negatywnie wpływa na sferę prawnomaterialną skarżącego, czyli np. pozbawia go pewnych prawem gwarantowanych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Szczególną cechą tak rozumianego "interesu prawnego" jest przede wszystkim bezpośredniość związku pomiędzy sytuacją danego podmiotu, a normą prawa materialnego, z którego wywodzi on swój interes prawny. Interes ten musi być konkretny, indywidualny i aktualny.
Skarżący jest użytkownikiem wieczystym działek położonych na obszarze obowiązywania uchwalonego planu miejscowego, tj. działek nr [...], [...], [...] i [...], jak i właścicielem znajdujących się na działkach budynków. Potwierdzają to złożone w toku postępowania dowody w postaci ksiąg wieczystych nieruchomości. Zaskarżona uchwała wyznacza przeznaczenie terenu i zasady gospodarowania tymi nieruchomościami. Skarżący wskazał, że jego interes prawny do zaskarżenia przedmiotowej uchwały wynika z przysługującego mu prawa rzeczowego do tych działek, a naruszenie tego interesu polega na całkowitym pozbawieniu skarżącego prawa ich zabudowy.
Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mające walor norm prawa miejscowego powszechnie obowiązujących na danym terenie (art. 14 ust. 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), określają granice korzystania z nieruchomości i wraz z innymi przepisami prawa kształtują wykonywanie prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 p.z.p.). Niewątpliwie skarżący, jako właściciel/użytkownik wieczysty nieruchomości objętych postanowieniami skarżonego planu, ma zatem legitymację do wniesienia skargi na uchwałę tworzącą ten plan. Ustalenia w planie dotyczące zagospodarowania i sposobu użytkowania nieruchomości skarżącego, w tym zakazu ich zabudowy, wpływają na sytuację prawnomaterialną stron, związaną z istotnym ograniczeniem sposobu wykonywania przysługującego im prawa własności do przedmiotowych nieruchomości.
Przechodząc do oceny legalności uchwały wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 p.z.p., kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego należy do zadań własnych gminy. Kontrola sądu administracyjnego w tym przedmiocie nie może więc dotyczyć celowości czy słuszności dokonywanych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego rozstrzygnięć, lecz ogranicza się jedynie do badania zgodności z prawem podejmowanych uchwał, a zwłaszcza przestrzegania zasad planowania oraz określonej ustawą procedury planistycznej. Z art. 28 ust. 1 p.z.p. wynika bowiem, że naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 p.z.p., plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Część tekstowa planu stanowi treść uchwały, część graficzna oraz wymagane rozstrzygnięcia stanowią załączniki do uchwały. Dalsze przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadzają szczegółowe regulacje dotyczące trybu sporządzania planu miejscowego.
W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że wobec zmodyfikowania żądania skargi, jej zarzuty skoncentrowały się na naruszeniu zasad uchwalania planu, poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego przysługującego gminie oraz zasady proporcjonalności wynikającej z art. 64 Konstytucji.
Skarga zasługuje na uwzględnienie w stosunku do wszystkich nieruchomości należących do skarżącego, położonych na terenie obowiązywania zaskarżonej uchwały, albowiem podejmując ten akt i ustalając w § 37 zakaz zabudowy na całym obszarze nieruchomości, Rada Miejska przekroczyła granice przysługującego gminie władztwa planistycznego, ukształtowała bowiem treść uchwały w tej części, w sposób naruszający zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP oraz zasadę proporcjonalności.
W myśl art. 140 Kodeksu cywilnego właściciel rzeczy korzysta z niej z wyłączeniem innych osób zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i zasadami współżycia społecznego z tym, że przy wykonywaniu własności jest ograniczony treścią przepisów szczególnych. Tymi przepisami szczególnymi są między innymi regulacje zawarte w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na tle art. 140 Kodeksu cywilnego za podstawowe składniki prawa własności, decydujące o jego istocie, uznać należy możliwość korzystania z przedmiotu własności, pobierania pożytków i innych dochodów oraz rozporządzania tym przedmiotem własności. Uprawnienia te mogą być poddawane różnego rodzaju ograniczeniom przez ustawodawcę, a ograniczenia te są dopuszczalne, jeżeli czynią zadość wymaganiom określonym w art. 31 ust. 3 zd. 1 Konstytucji RP. Jeżeli jednak zakres ograniczeń prawa własności przybierze taki rozmiar, że niwecząc podstawowe składniki prawa własności, wydrąży je z rzeczywistej treści i przekształci w pozór tego prawa, to naruszona zostanie podstawowa treść ("istota") prawa własności, a to jest konstytucyjnie niedopuszczalne (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 stycznia 2000 P 11/98, OTK 2000/1/3, Lex nr 39282).
Jakkolwiek więc prawo własności jest w Rzeczpospolitej Polskiej chronione konstytucyjnie (art. 21 ust. 1), to prawo to nie jest prawem bezwzględnym. Doznaje ono w określonych sytuacjach ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja RP w art. 64 ust. 3, stanowiąc, że własność może być ograniczona, tyle że tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych celów, dla osiągnięcia których, ustanawia się określone ograniczenia, przy czym ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie przepisów ustawowych. Takimi przepisami ustawowymi w niniejszej sprawie były regulacje, m.in. obowiązującej w dacie podejmowania zaskarżonej uchwały ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, upoważniające gminy do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w których gminy ustalają przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu (art. 3 ust. 1 p.z.p.), w konsekwencji ograniczając sposób wykonywania prawa własności. Wszystkie te rozważania znajdują zastosowanie również do prawa użytkowania wieczystego, jakie przysługuje skarżącemu w niniejszej sprawie, albowiem jest to prawo najbliższe prawu własności.
Wyszczególnione w skargach nieruchomości skarżącego, zgodnie z postanowieniami skarżonego planu, położone są na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem [...]ZPU. Na terenach tych, określonych jako tereny zieleni urządzonej i usług, dopuszczono możliwość zabudowy usługowej oraz parkingów, ale wyłącznie jako zabudowy istniejącej w chwili wejścia w życie planu.
Zaskarżony plan zakazuje zatem w istocie wszelkiej zabudowy na przedmiotowych terenach. Plan nie zawiera przy tym żadnych szczegółowych wskazań w tym zakresie, ograniczając się do ogólnego zakazu sytuowania nowych budynków i budowli.
Nie jest sporne, że gmina posiadając władztwo planistyczne może w jego granicach ograniczać uprawnienia właścicieli nieruchomości, kształtując zagospodarowanie przestrzenne swojego obszaru. Jednakże - jak wskazano - ważne jest, aby czyniła to każdorazowo z poszanowaniem interesu prywatnego, a wyraz wyważenia interesu publicznego z prywatnym i powody ograniczenia prawa własności, znalazł się w uzasadnieniu uchwały, wskazany w sposób jasny i przekonujący. Oceniając ograniczenia wprowadzone planem miejscowym w niniejszej sprawie Sąd uznał, że takich szczegółowych wyjaśnień w sprawie brakuje. Należy zwrócić uwagę, że teren o którym mowa, znajduje się w ścisłym centrum miasta, w bezpośrednim sąsiedztwie – jak sam wskazywał organ planistyczny – zabudowy usługowej wielkopowierzchniowej, zabytków i urzędów. Dodatkowo znajdujące się na obszarze zabudowania, w tym budynek starej remizy i parkingi wskazują, że także i historycznie obszar ten był zabudowany. Jako zasadniczy argument ograniczenia możliwości zabudowy organ planistyczny podniósł konieczność dostosowania zapisów planu miejscowego do zmienionego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania. Tymczasem, zmiana Studium nastąpiła w trakcie trwania procedury planistycznej. Organ planistyczny podnosił, że sama zmiana Studium była procedowana w momencie podejmowania uchwały intencyjnej (23 listopada 2021 r.), zatem już na etapie podejmowania uchwały intencyjnej w sprawie planu miejscowego, radni miejscy mieli świadomość opracowywanej zmiany Studium i faktu, że konieczne będzie dostosowanie zapisów planu do zmieniającego się Studium. Nie kwestionując możliwości i prawidłowości równoległego procedowania zmiany planu miejscowego i studium, aż do pewnego etapu, Sąd wskazuje, że podnoszona przez organ planistyczny argumentacja nie może zasługiwać na akceptację, mogłaby ona bowiem skutkować zaniechaniem wykonania obowiązku rzetelnego uzasadnienia wprowadzonych planem rozwiązań. W każdym przypadku byłoby bowiem możliwe dokonanie zmiany zapisów Studium, a następnie wskazanie jedynie w uzasadnieniu do uchwały w sprawie planu miejscowego konieczności dostosowania jego zapisów do zmienionych zapisów Studium. Tymczasem celem wprowadzenia obowiązku sporządzania uzasadnień planów miejscowych, było wyjaśnienie i wykazanie właśnie m.in. w przypadkach ograniczania prawa własności, konieczności dokonywania takich ograniczeń. Takiego dokładnego wyjaśnienia w kontrolowanej uchwale zabrakło.
Dodatkowo Sąd wskazuje, że na etapie podejmowania zaskarżonej uchwały organowi gminy znane były zamierzenia inwestycyjne skarżącego (złożone wniosku o zatwierdzenie projektu budowalnego i udzielenia pozwolenia na budowę). W takiej sytuacji, tym bardziej Gmina winna była wykazać szczególną dokładność w uzasadnieniu, z jakich powodów postanawia plany te w zupełności zniweczyć. Sąd podnosi, że w odpowiedzi na skargę organ planistyczny wskazał: "Ingerencja w prawo własności jest przy tym dopuszczalna, a nawet takie ograniczenia są konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób.". Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały brak jest wyjaśnienia i wskazania tych wartości, których konieczność ochrony spowodowała wprowadzenia zaskarżonych ograniczeń.
Odnosząc się do dalszej części argumentacji organu planistycznego Sąd podnosi, że nie stanowi warunku stwierdzenia czy doszło do naruszenia zasady proporcjonalności, zmiana wcześniejszej obowiązującego przeznaczenia terenu. Podobnie na ocenę takiej okoliczności nie wpływa fakt, czy ustalenia wcześniej obowiązujących planów były zaskarżane czy też nie. Sąd każdorazowo ocenia wprowadzone ograniczenia prawa własności, poprzez pryzmat wykazania przez organ planistyczny, że były one niezbędne dla ochrony innych, wyżej cenionych wartości. Takich argumentów w badanej sprawie Sąd się nie dopatrzył.
W uzasadnieniu do uchwały brak jest wyszczególnienia celów, jakie przyświecały organowi planistycznemu, przy podjęciu takich ustaleń. Należy zgodzić się ze skarżącym, że w formie przyjętej w zaskarżonej uchwale trudno dopatrzeć się obiektywnych okoliczności przyświecających organowi wprowadzającymi taka zmianę.
Sąd przyznaje rację skarżącemu, że Gmina nie zdołała ani w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, ani też na etapie postępowania sądowego (w odpowiedzi na skargę) wykazać powodów, dla których wprowadzono tak drastyczne ograniczenia w prawie własności nieruchomości.
Ustawowa regulacja planowania i zagospodarowania przestrzennego ma w stosunku do własności i potrzeb publicznych pełnić rolę instrumentu, zapewniającego wszechstronne poszukiwanie optymalnego rozwiązania nieuchronnych konfliktów związanych z gospodarowaniem przestrzenią. Skoro ingerencja planistyczna gminy jest wyjątkiem od zasady nienaruszalności własności gruntu, więc każde wyznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dodatkowych granic wykonywania prawa własności musi być adekwatnie, szczegółowo, profesjonalnie i wiarygodnie uzasadnione (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1510/08, Lex nr 597314). W przypadku zaskarżonej uchwały w kontrolowanej części brak jest uzasadnienia przez organ planistyczny tak daleko idącej ingerencji w prawo własności w tym zakresie, w jakim wprowadza zakaz zabudowy na terenach działek skarżących. Wprowadzenie w akcie prawa miejscowego zakazów dalej idących od dopuszczalnych przepisami ustawowymi, bez szczegółowego i przekonującego uzasadnienia, w tym przypadku narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, które Sąd w niniejszej sprawie w całości akceptuje, że wprowadzone w ramach planu miejscowego ograniczenia prawa własności muszą być "konieczne" ze względu na wartości wyżej cenione. Organ gminy musi wykazać, że ingerencja w sferę prawa własności pozostaje w racjonalnej i odpowiedniej "proporcji" do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Konieczne jest takie "wyważenie" ww. interesów, aby w jak największym stopniu zabezpieczyć i rozwiązać potrzeby wspólnoty, jednak w jak najmniejszym stopniu naruszając prawa właścicieli nieruchomości objętych planem (wyrok NSA z 1 VI 2017 r., II OSK 2478/15 – publ. CBOSA).
Z tych wszystkich powyższych powodów Sąd, na podstawie art. 147 §1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części (pkt I wyroku).
Zakres stwierdzenia nieważności ograniczono wyłącznie do nieruchomości skarżącego mając na względzie zakres interesu prawnego.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło