II SA/Wr 57/09

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w J.za niewykonanie wyroku postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. tut. Sąd, po rozpoznaniu wniosku skarżącej D. W. o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, przyznał jej prawo pomocy w zakresie zwolnienia z każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł, a w pozostałym zakresie wniosku nie uwzględnił. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2009 r. (sygn. akt II OZ 691/09) oddalił zażalenie skarżącej wniesione na ww. orzeczenie uznając, że rozstrzygnięcie Sądu zawarte w zaskarżonym postanowieniu - w świetle przedstawionej przez wnioskodawczynię jej sytuacji materialnej- jest w pełni uzasadnione. W dniu 21 grudnia 2009 r. skarżąca złożyła na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazując, że łączny dochód jej oraz jej męża wynosi 2.360 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych wymieniła udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. W piśmie z dnia 26 stycznia 2010 r. skarżąca oświadczyła, że "gdyby w Sądzie liczyło się prawo a nie układy gangów z sędziami, to skarżąca nie musiałaby prosić Sąd o pomoc, bowiem powyższe sprawy zostały opłacone przez skarżącą". Mając na uwadze, że ww. postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. przyznano już skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia jej z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł i uprawnienie to jest nadal aktualne, w tej sytuacji postępowanie wszczęte ponownym wnioskiem skarżących w tym zakresie należało, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) umorzyć jako bezprzedmiotowe (punkt 1 sentencji). Wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy może być tylko stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja materialna skarżącej. To na wnioskodawcy ciążył obowiązek wskazania takich zmienionych okoliczności i wykazania, że te zmienione okoliczności uzasadniałyby obecnie przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem skarżąca takiego rodzaju okoliczności- mimo wezwania- w ogóle nie wskazała. Oceniając obiektywnie treść aktualnego wniosku stwierdzić należy, że sytuacja wnioskodawczyni (w stosunku do tej badanej przy rozpoznaniu poprzedniego wniosku) uległa nawet poprawie. Skarżąca nie ma nikogo na utrzymaniu, a uzyskiwany przez nią oraz jej męża dochód miesięczny netto zwiększył się i wynosi aktualnie 2.360 zł. W opinii Sądu osiągane przez rodzinę wnioskodawczyni miesięczne dochody są wystarczające aby sfinansować zarówno ich niezbędne wydatki, jak i opłaty sądowe w wysokości 50 zł. Podkreślić należy, że skarżąca- pomimo, że wielokrotnie w tej i w innych licznych swoich sprawach prowadzonych przed tut. Sądem była do tego wzywana- nadal nie określiła i nie udokumentowała wysokości swoich wydatków; nie przedłożyła aktualnego zaświadczenia o osiąganych dochodach (przesłane tzw. odcinki emerytalne dotyczą września 2009 r.); nie wykazała wskazywanego we wniosku faktu swojego zadłużenia i jego wysokości; nie udowodniła również dlaczego nie może sfinansować kosztów sądowych ze źródła (pomoc finansowa swoich dzieci) z którego czerpała oraz czerpią środki na pokrycie kosztów (np. wpisu od skargi) w tym i w innych postępowaniach sądwoadministracyjnych, jak i z których pokrywa swoje wydatki związane z budową domu, itp. Przyznanie prawa pomocy, to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Na marginesie wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny oceniając w wielu innych sprawach aktualną sytuację rodziny skarżącej (zob. sygn. akt II OZ 614/09, II OZ 494/09, II OZ 583/08, II OZ 577/09) uznawał nawet, iż ich sytuacja materialna nie uzasadnia zastosowania wobec nich instytucji prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Przypomnieć należy, że to skarżąca świadomie i -jak pokazuje statystyka orzeczeń- najczęściej bezzasadnie "zalewa" dziesiątkami skarg tak tutejszy, jaki i inne sądy administracyjne. A zatem jeśli skarżąca uczyniła sobie z procedowania przed Sądem cel aktywności życiowej (i nie szkoda jej na to czasu oraz pieniędzy), to powinna tak gospodarować posiadanymi środkami finansowymi i majątkowymi aby mogła bez przeszkód realizować swoje ulubione zajęcie. Jeśli wnioskodawczyni posiada składniki majątkowe, które nie są niezbędne do jej utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nią sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata powtórzyć należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu (i to w sprawie nieskomplikowanej, której przedmiotem jest żądanie wymierzenia grzywny za niewykonanie wyroku) może mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji (punkt 2).