II SA/Wr 575/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 11 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. O. o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 575/14 w sprawie ze skargi A. O. na uchwałę Rady Miejskiej w M. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie aktualności studium i planów miejscowych miasta i gminy M. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 2 grudnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Wr 575/14) oddalił skargę w niniejszej sprawie. A. O. pismem z dnia 25 lutego 2015 r. (data złożenia w biurze podawczym) zwrócił się z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o jego doręczenie wraz z uzasadnieniem, jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do zgłoszenia tego wniosku. Na uzasadnienie wniosku podano, że do uchybienia terminowi doszło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego i niezrozumiałych działań pełnomocnika procesowego adwokata D. S., który nie dochował należytej staranności i dopuścił się czynu zabronionego poprzez niereprezentowanie skarżącego na rozprawie jak i niezłożenie wniosku o uzasadnienie wyroku oraz niezłożenie skargi kasacyjnej. Skarżący podniósł, że udzielenie pełnomocnictwa procesowego było wymogiem chwili, bowiem jego stan zdrowia nie pozwalał na uczestniczenie w przewodzie sądowym. Skarżący podał, że w dniu 13 listopada 2014 r. przeszedł operację pod pełną narkozą w szpitalu specjalistycznym, ponadto miał zaburzenia [...]. W okresie od 13 listopada 2014 r. do 23 lutego 2015 r. przechodził wiele badań i rehabilitacji. W tym okresie nie był informowany w żaden sposób przez pełnomocnika, któremu ufał. Dopiero w dniu 24 lutego 2015 r. w rozmowie telefonicznej skarżący uzyskał informację "o przedawnieniu się terminu", jak i o niereprezentowaniu go na rozprawie. Zdaniem skarżącego, nie może on ponosić odpowiedzialności za zaniechania i zaniedbania osób, które winny ze względu na sprawowanie swojej funkcji dochować należytego reprezentowania jego osoby przed obliczem sądu. Do wniosku dołączono pismo procesowe, w którym skarżący stwierdza, że WSA we Wrocławiu powinien przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne następującej treści: "na podstawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) wnoszę o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego: Czy odmowa przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej po uprawomocnieniu się wyroku instancji z uwagi na zaniedbania pełnomocnika tj. adwokata może dyskryminować stronę postępowania sądowego tj. stronę skarżącą i tym samym czy takie działanie sądu jest zgodne z Konstytucją RP w zakresie art. 45 punkt 1 oraz art. 32 punkt 2". Skarżący w piśmie wskazał, że w związku z leczeniem szpitalnym i przebytą operacją oraz koniecznością długotrwałego leczenia poszpitalnego jak i ze względu na doznane ograniczenia zdrowotne jakie wystąpiły, "zgodnie z pouczeniem Ministerstwa Sprawiedliwości Biura Ministra z dnia 20.10.2014 oraz pouczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 02/02/2015", udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania go przed sądem. Zadanie pytania prawnego skarżący uważa za zasadne, albowiem w dobrej wierze udzielił pełnomocnictwa i z tego tytułu nie może ponosić konsekwencji prawnych poprzez niedopuszczenie go do możliwości osądzenia sprawy przez niezawisły sąd. Nadto skarżący dodał, że wnosi o skierowanie pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie wyżej opisanym – "czy nie został naruszony art. 21 oraz art. 47 Karty Praw Unii Europejskiej". Do wniosku dołączono również pismo skierowane do adwokata D. S. zawierające wypowiedzenie udzielonego mu pełnomocnictwa. Nadto skarżący dołączył kserokopie: 1) karty informacyjnej leczenia szpitalnego, z której wynika, że w dniu 13 listopada 2014 r. skarżący przeszedł zabieg operacyjny i w dniu 17 listopada 2014 r. został wypisany ze szpitala i otrzymał 30-dniowe zwolnienie lekarskie, 2) wyniku badania rezonansu magnetycznego z dnia 4 grudnia 2012 r., 3) skierowania do poradni specjalistycznej wystawionego dnia 17 listopada 2014 r., 4) skierowania do poradni specjalistycznej wystawionego w dniu 10 października 2014 r., 5) skierowania do szpitala z dnia 19 września 2014 r.; 6) wyniku badania RTG z dnia 24 marca 2014 r., 7) harmonogramu zabiegów (brak daty), 8) pisma Wydziału Informacji Sądowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2014 r., 9) pisma Sekretariatu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu z dnia 2 lutego 2015 r., 10) pisma skarżącego z dnia 2 lutego 2014 r. adresowanego do Prezesa NSA, 11) pisma Głównego Specjalisty w Biurze Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W myśl zaś art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W rozpoznawanej obecnie sprawie wyrok został ogłoszony po zamknięciu rozprawy w dniu 2 grudnia 2014 r. Zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia biegł do końca dnia 9 grudnia 2014 r. (wtorek). Tymczasem wniosek o sporządzenie uzasadnienia został przez skarżącego złożony w dniu 25 lutego 2015 r., czyli już po upływie ustawowego terminu do dokonania tej czynności procesowej, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do zgłoszenia owego wniosku. Należy przede wszystkim powiedzieć, że skarżący nie wykazał, iż w terminie od dnia 2 do dnia 9 grudnia 2014 r. istniały takie przeszkody niezależne od niego, które powodowały, że nie mógł zgłosić wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Trzeba przy tym wskazać, że w postępowaniu zakończonym w niniejszej sprawie skarżący był zastępowany przez pełnomocnika z wyboru będącego adwokatem. Niezrozumiałe jest przy tym powoływanie się obecnie przez skarżącego na korespondencję z Ministerstwem Sprawiedliwości i Sekretariatem Trybunału Sprawiedliwości UE, która to miała być "pouczeniem" do udzielenia pełnomocnictwa, skoro korespondencja ta nosi daty późniejsze niż pełnomocnictwo udzielone adwokatowi w dniu 21 lipca 2014 r. (k. 5 akt sądowych). Niemniej wśród konsekwencji działania pełnomocnika procesowego w imieniu strony przed sądem administracyjnym znajduje się przede wszystkim wywoływanie przez niego swoim działaniem skutków w sferze prawnej reprezentowanego. Dlatego też odpowiedzialność związana z wyborem pełnomocnika oraz skutki jego działań i zaniechań obciążają mocodawcę. Działania pełnomocnika, także te niekorzystne dla strony, zgodnie z teorią reprezentacji, traktowane są jak działania samej strony procesowej. Z uwagi na przyjętą konstrukcję, w przypadku niestarannego działania pełnomocnika, strona nie będzie mogła zarzucić, iż została pozbawiona obrony swoich praw lub, że była nienależycie reprezentowana. Wypada zauważyć, że strona, która ustanowiła pełnomocnika, może brać aktywny udział w postępowaniu. Możliwość bycia zastępowaną przez pełnomocnika w procesie stanowi uprawnienie strony, a korzystanie z niego nie wyklucza możliwości jej osobistego działania (zob. M. Grego-Hoffman, Skutki ustanowienia pełnomocnika dla sytuacji procesowej strony reprezentowanej, [w:] tejże, Rola pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Lex/el. 2012). Zdaniem sądu z powyższego wynika, że okoliczność, iż skarżący o wyroku w niniejszej sprawie dowiedział się – jak twierdzi – dopiero w dniu 24 lutego 2015 r. nie może być poczytana za okoliczność wskazującą na to, że w okresie od dnia 2 do dnia 9 grudnia 2014 r. istniała usprawiedliwiona przeszkoda uniemożliwiająca zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Istotą terminu w postępowaniu sądowym jest bowiem to, że strona może podejmować działania w określonym przedziale czasu. Dopiero przeszkody niezależne od strony, które istnieją w tym przedziale czasu, mogą spowodować, że strona jakichś działań procesowych nie podejmie, a w konsekwencji uchybi terminowi. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, brak winy w uchybieniu terminu można stwierdzić tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia terminu wyznaczonego przepisami prawa (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 100/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczności tego rodzaju skarżący wnosząc o przywrócenie terminu nie wykazał. W ocenie sądu, okoliczność utraty zaufania do pełnomocnika i wypowiedzenie pełnomocnictwa z dniem 24 lutego 2015 r. to wydarzenia, które nastąpiły po upływie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zatem niewątpliwie nie stanowiły one w okresie od dnia 2 do dnia 9 grudnia 2014 r. przeszkody uniemożliwiającej zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący nie wykazał, że jego pełnomocnik we wskazanym okresie nie mógł – bez swojej winy – zgłosić omawianego wniosku. Trzeba bowiem powiedzieć, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika oraz to, że zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. Samo subiektywne przekonanie skarżącego, że jego jedyną winą jest to, iż zaufał osobie, która tego zaufania nadużyła, nie świadczy o zaistnieniu sytuacji wyjątkowej, uniemożliwiającej złożenie wniosku o przywrócenie terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I FZ 394/14, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest przy tym rolą sądu rozpoznającego wniosek dochodzenie, czym kierował się pełnomocnik skarżącego nie zgłaszając wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a co za tym idzie sąd nie ocenia niezgłoszenia wniosku w żaden sposób (ani pozytywnie, ani negatywnie). Dalej sąd stwierdził, że z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika, iż po dniu 17 listopada 2014 r. (a więc też w dniach 2-9 grudnia 2014 r.) przebywał on na 30-dniowym zwolnieniu lekarskim. Sąd doszedł jednak do przekonania, że z argumentacji zaprezentowanej we wniosku nie wynika też, aby zgłoszenie wniosku przez skarżącego w terminie nie było możliwe z racji usprawiedliwionej przeszkody. Zdaniem sądu sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim, czy ogólnie zły stan zdrowia, nie stanowi usprawiedliwienia dla uchybienia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W orzecznictwie podkreśla się, że sam fakt ciężkiej choroby dotyczącej skarżącego czy osób mu najbliższych nie daje podstawy do twierdzenia, że w danym okresie strona z przyczyn od niej niezależnych nie mogła dokonać określonych czynności procesowych (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 63/13 i sygn. akt I GZ 49/13, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, brak winy w uchybieniu terminu można stwierdzić tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia terminu wyznaczonego przepisami prawa (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 100/12, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując trzeba powiedzieć, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie była w stanie usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie sądu w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Skarżący bowiem nie uprawdopodobnił, iż zaszła taka usprawiedliwiona przeszkoda, która uniemożliwiła mu terminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie wykazano też, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Natomiast odnosząc się do wniosku skarżącego związanego z koniecznością zadania pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu i Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sąd rozpoznający wniosek stwierdził, że nie ma w niniejszej sprawie takich zagadnień prawnych, od odpowiedzi na które zależałoby rozstrzygnięcie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przedstawienie pytania prawnego przez sąd wchodzi w rachubę, gdy to sąd, a nie strona, poweźmie wątpliwości co do zgodności aktu prawnego z Konstytucją RP. W niniejszej sprawie sąd wątpliwości tego rodzaju nie powziął. Nadto kwestia ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie (o czym wspomniano we wniosku) byłaby aktualna dopiero w razie sporządzenia i doręczenia skarżącemu uzasadnienia wyroku, co – na skutek niniejszego postanowienia – nie nastąpi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.