II SA/Wr 648/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.) Sędzia NSA Halina Kremis Protokolant: specjalista Izabela Szczerbińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę w całości. Decyzją z dnia [...] r. burmistrz miasta K. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 722) orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Organ ten przytoczył ustalenia wynikające z zeznań świadków. Skarżąca od dłuższego czasu mieszka w H., jednak odwiedza mieszkanie, którego najemcą jest jej matka (wnioskodawczyni) około 2 razy w roku. Skarżąca przyczynia się finansowo do utrzymania mieszkania i pokrywa bieżące wydatki. Skarżąca podczas pobytu w H. wyszła tam za mąż, posiada dorosłą córkę. Nie wiadomo czy skarżąca posiada w lokalu rzeczy osobiste. W toku oględzin wysłuchano wnioskodawczynię, która zaprzeczyła, aby otrzymywała od skarżącej pomoc finansową oraz aby pozostawiła ona w mieszkaniu część rzeczy osobistych. Przy zawieraniu w 2013 r. umowy najmu z wnioskodawczynią zgłoszono do zamieszkania najemcę i jej syna. Według informacji z ADM i Urzędu Miasta skarżąca nie domagała się uzyskania tytułu prawnego do lokalu. Pełnomocnik skarżącej nie zgłosił zastrzeżeń do zebranego materiału dowodowego, przy końcowym zapoznaniu się (art. 10 k.p.a.). Organ ustalił również, że w 2006 r. skarżąca wymeldowała się z innego lokalu i zgłosiła wyjazd do H.. W ocenie organu zbędne było przeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącą dowodów na okoliczność udzielania wnioskodawczyni pomocy finansowej. Organ wskazał, że zameldowanie powinno odzwierciedlać fakt rzeczywistego zameldowania danej osoby w danym lokalu. Ma ono charakter ewidencyjny i nie pozostaje w związku z uprawnieniem lub prawem do lokalu. O zamieszkiwaniu stałym pod określonym adresem świadczy długotrwałe w nim przebywanie z zamiarem koncentracji tam spraw życiowych. Sporadyczne czy okazjonalne przebywanie w lokalu (odwiedziny) nie oznacza takiego zamieszkania, podobnie jak pozostawienie w nim rzeczy osobistych (wyrok II SA/Op 521/14). Jak przyznała skarżąca, od 15 lat przebywa i pracuje w H., zawarła tam związek małżeński, a więc tam właśnie stale zamieszkuje. Skarżąca nie dokonała obowiązku wymeldowania się pomimo opuszczenia lokalu. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 8, 77 i 80 k.p.a. przez zaniechanie uzyskania od świadków informacji, na jak długo skarżąca przyjeżdża do kraju i przebywa w lokalu. Organ naruszył art. 79 § 1 k.p.a., gdyż nie zawiadomił skarżącej o przesłuchaniu świadków, a jedynie określił czasokres ich stawiennictwa w siedzibie organu. Nie zawiadomił również o terminie oględzin, przy czym dowód ten ograniczył się do odebrania oświadczenia od wnioskodawczyni sprzecznego z zeznaniami świadków. Skarżąca przytoczyła orzecznictwo sądowe na temat skutków procesowych naruszenia art. 79 k.p.a. (wyroki II OSK 981/10, I SA/Gd 1252/97, I SA/Bd 884/10, II SA/Bk 275/10, II SA/Ke 189/08) oraz powołał komentarz H. Knysiak-Molczyk. Podkreśliła, że opłaca czynsz najmu lokalu przelewami z zagranicy. Bezpodstawnie odmówiono przesłuchania pracownika Urzędu, z którym skarżąca kontaktuje się w sprawach lokalu. Skarżąca związała z lokalem centrum życiowe, skoro zapłaciła zaległości czynszowe, co umożliwiło zawarcie umowy najmu w 2013 r., zaś środki na ten cel uzyskała m.in. ze sprzedaży posiadanego mieszkania. Organ niesłusznie pominął dowody wnioskowane przez skarżącą dla wykazania tych okoliczności (informacja od komornika i z biura nieruchomości). W uzupełnieniu skarżąca dołączyła dokumenty licznych przekazów pieniężnych z zagranicy na adres komornika, urzędu miejskiego lub wnioskodawczyni, z przeznaczeniem na spłatę należności za lokal. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał powyższą decyzję w mocy. Organ wskazał, że mieszkanie jest stałym miejscem pobytu dla osoby, dla której stanowi centrum życiowe, gdyż w nim mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przyjmuje gości, przechowuje rzeczy osobiste (wyrok IV SA/Wa 1417/08). Skarżąca od 2004 r. nie przybywa w miejscu stałego zameldowania, lecz zamieszkuje i pracuje w H.. Potwierdzają to zeznania świadków, informacje uzyskane z policji i od wynajmującego. Fakt zawarcia małżeństwa w H. również przekonuje, że wizyty skarżącej w kraju mają charakter okazjonalny. Wskazane zostały cechy trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu. Nie przekreślają tego deklaracje skarżącej (wyrok II OSK 2171/13), jak też okresowe odwiedziny lokalu i posiadane w nim rzeczy osobistych (wyrok II SA/Op 521/14). Organ stwierdził, że wadliwy procesowo był sposób zawiadomienia pełnomocnika o przesłuchaniu świadków, zaś oględziny lokalu odbyły się z naruszeniem art. 10 k.p.a. Jednak pełnomocnik nie zgłosił do tego uwag przy końcowym zapoznaniu się z aktami. Uchybienia procesowe organu pierwszej instancji nie miały ponadto wpływu na rozstrzygnięcie, skoro prawidłowo ustalono okoliczność o znaczeniu podstawowym, a mianowicie fakt nie przebywania skarżącej od 15 lat w lokalu z powodu podjęcia pracy i zamieszkania w H.. Nie podważa tej okoliczności fakt udzielenia wnioskodawczyni pomocy materialnej. Zameldowanie ma potwierdzić stan faktyczny pobytu w danym lokalu, czego skarżąca nie wykazała. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca powtórzyła dotychczasowe zarzuty. Naruszenie art. 79 w związku z art. 10 § 1 k.p.a. stanowi podstawę wznowieniową. Nastąpiło naruszenie art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 86 i art. 136 k.p.a. w szczególności wobec pominięcia dowodu z przesłuchania stron, a ponadto art. 6 w związku z art. 69 § 1 k.p.a. z uwagi na jednoczesne przesłuchanie dwóch świadków i przedstawienie im do podpisu zeznań w jednym brzmieniu. Niezachowanie wymagań art. 79 i art. 81 k.p.a. ma istotny wpływ na wynik sprawy (wyroki II SA 2015/86 i II OSK 375/06 oraz III SA/Wr502/07). Podjęcie 15 lat temu zatrudnienia zagranicą nie wyklucza stałego pobytu w lokalu, gdyż wyjazdy zarobkowe mogą mieć charakter czasowy i nie powodować zmiany centrum spraw życiowych. Skarżąca inwestując w lokal wiązała z nim swoje centrum życiowe. Kontaktowała się z pracownikiem Urzędu w sprawie wykupu lokalu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Jak wynika z akt administracyjnych, po wpłynięciu w dniu 26.11.2015 r. wniosku o wymeldowanie, organ pierwszej instancji przesłał skarżącej na adres w H. zawiadomienie o wszczęciu postępowania, zawierające pouczenie o treści art. 40 i art. 41 k.p.a. Potwierdzenie odbioru zawiera datę 15.03.16 r. i podpis K.. W dniu 13.04.2016 r. organ ten sporządził zawiadomienie o wyznaczeniu na dzień 4.05. wizji lokalnej, którego odbiór na adres w H. potwierdziła w dniu 20.04.2016 r. K.. W dniu 27.04.2016 r. wpłynęło do akt pełnomocnictwo procesowe udzielone przez skarżącą adwokatowi, wraz z pismem procesowym. Tego samego dnia organ wezwał wskazanych przez skarżącą świadków (w tym pracownika Urzędu) do złożenia zeznań "w terminie 7 dni od daty otrzymania nin. pisma w godzinach 8-15:00". Odpis wezwań otrzymał pełnomocnik skarżącej, tak samo jak odpis pisma o udzielenie przez wynajmującego informacji na temat starań skarżącej o lokal, ponoszenia przez nią opłat oraz osób zobowiązanych do opłat (doręczenia 27-29.04). Akta zawierają protokoły zeznań świadków z dnia 2.05, 4.05, 5.05., przy czym od trojga świadków odebrano zeznanie wspólne. Pełnomocnik po otrzymaniu zawiadomienia na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. oświadczył, że po zapoznaniu się z aktami nie wnosi uwag. Akta te zawierały również protokół z oględzin z dnia 4.05., w którym zapisano jedynie treść oświadczenia wnioskodawczyni. Do decyzji odwoławczej dołączono wydruk z Pesel skarżącej, gdzie zapisano m.in. nazwisko K., którym posługiwała się w okresie 1990 – 1997 r. odnotowano zamieszkiwanie w H. od 2006 r. i nieco późniejsze zameldowanie jej na pobyt stały w przedmiotowym lokalu. Organ nie powołał się w decyzji na te dane. Z uwagi na brak zarzutu skarżącej można przyjąć, że jako "K." została prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania i dacie przeprowadzenia oględzin oraz pouczona o treści art. 40 § 5 k.p.a. Inna sprawa, że owe rzekome oględziny zostały ograniczone do wysłuchania wnioskodawczyni. O ile zatem skarżąca nietrafnie kwestionuje brak powiadomienia jej o oględzinach, to w rzeczywistości czynność ta polegała na odebraniu oświadczenia od wnioskodawczyni. W poczynionych ustaleniach pośrednio odmówił temu oświadczeniu mocy dowodowej, skoro przytoczył ustalenia odmienne, wynikające z zeznań świadków. Dowodu z oględzin organ więc nie przeprowadził, bowiem nie odnotował w protokole z tej czynności własnych spostrzeżeń. Czynność ta nie powinna i w rzeczywistości nie stała się podstawą do ustaleń przytoczonych w uzasadnieniu decyzji, o ile nawet organ odnotował ich przeprowadzenie. Zeznania świadków dotyczą okoliczności pobytu skarżącej w H., podjęcia tam pracy i założenie rodziny, udzielenia matce pomocy materialnej i jej odwiedzania oraz pozostawienia w lokalu rzeczy osobistych. Pełnomocnik skarżącej nie kwestionował w pierwszej instancji prawidłowości procesowej odebrania zeznań oraz ich treści. Dopiero obecnie wywodzi, że organ nie wypytał świadków o długość pobytów skarżącej w lokalu. Nie są kwestionowane takie okoliczności, jak pobyt skarżącej od około 15 lat w H., podjęcie tam pracy zarobkowej i założenie rodziny. Niewątpliwie w pierwszej instancji miało miejsce uchybienie procesowe organu polegające na niepodaniu w wezwaniach świadków konkretnej daty i godziny przesłuchania, co utrudniło pełnomocnikowi skarżącej obecność przy tej czynności. Aby zapewnić sobie możność udziału w przesłuchaniu świadków, pełnomocnik powinien zgłosić organowi taką potrzebą i zażądać wyznaczenia konkretnego terminu przesłuchania lub rozprawy. Z akt wynika więc niewątpliwie, że organ dochował wymogu art. 81 k.p.a., natomiast naruszył art. 79 k.p.a. przez niezapewnienie pełnomocnikowi skarżącej pełnej możliwości uczestniczenia w przesłuchaniu świadków. Jednak skarżąca nie kwestionuje zasadniczej treści zeznań. Okoliczność długotrwałości sporadycznych pobytów skarżącej w odwiedzinach u matki nie ma wpływu na treść tych podstawowych ustaleń. Z zeznań tych oraz dowodów z dokumentów wynikało bezspornie, że skarżąca około 2001 r. wyjechała do pracy w H., gdzie założyła i posiada rodzinę. Jest zrozumiałe i godne pochwały, że podtrzymywała więź z matką oraz w wydatny sposób pomagała jej materialnie. Nie wiadomo, dlaczego obecnie matka temu przeczy i dąży do wymeldowania skarżącej. Jednak te kwestie rodzinne były obojętne dla rozstrzygnięcia. Wskazane już kilkakrotnie bezsporne okoliczności o podstawowym znaczeniu pozwalają na niewątpliwą ocenę, że skarżąca w sposób trwały i dobrowolnym opuściła lokal. Dostrzeżone uchybienia procesowe organu nie stanowiły podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego i nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Pełnomocnik skarżącej sam zrezygnował z udziału w czynnościach procesowych i nie kwestionował w odpowiednim czasie ich prawidłowości, zaś okoliczności pominięte przez organ nie miały znaczenia (por. wyrok II OSK 2276/11 odnośnie braku własnej winy strony, II OSK 361/11 oraz I OSK 842/11 dot. względnego charakteru omawianego uchybienia procesowego, ponadto II SA/Gd 294/15). Z tych względów i zgodnie z art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.