II SA/Wr 684/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A.L. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A." z siedzibą w J. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 30 sierpnia 2023 r. Nr GK-ONG.7220.9.2023.BM w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr GK-ONG.7220.9.2023.BM Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej w skrócie jako: "DWINGIK", "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu wniosku A. L. (dalej jako "skarżący", "strona"), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty M. z dnia 14 lipca 2023 r., nr GP.6640.36.2023. Z akt sprawy wynika, że Starosta M. w dniu 14 lipca 2023r. wydał decyzję znak GP.6640.36.2023 o odmowie przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wyników pracy geodezyjnej oznaczonej nr [...], zrealizowanej przez skarżącego. Skarżący od decyzji wniósł odwołanie, które skierował do organu pierwszej instancji za pośrednictwem poczty elektronicznej, na adres: [...]@[...]-powiat.pl. W takiej też formie organ pierwszej instancji przekazał odwołanie do DWINGIK. DWINGIK pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia, o czym zawiadomił skarżącego pismem z dnia 17 sierpnia 2023r. W dniu 24 sierpnia 2023 r. do DWINGIK wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że w toku prowadzonego postępowania kontaktował się z organem pierwszej instancji tj. Starostą M. poprzez pocztę elektroniczną i taka forma nie była kwestionowana przez tamtejszy organ, stąd nie wiedział, że kierowanie korespondencji email nie jest skuteczne w świetle prawa. O tym, że jest to forma nie spełniająca wymogu i tym samym nieskuteczna, skarżący dowiedział się dopiero z zawiadomienia o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania, które otrzymał w dniu 23 sierpnia 2023 r. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2022 r. DWINGIK odmówił przywrócenia terminu, wskazując w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, że odwołanie wniesione z zachowaniem wymaganej przepisami prawa formy, wniesione zostało niewątpliwie z uchybieniem terminu, który upłynął stronie w dniu 2 sierpnia 2023 r., jednakże nie zostały w sprawie spełnione przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a., zatem wniosek musiał zostać załatwiony odmownie. W ocenie organu odwoławczego, wnioskodawca nie uprawdopodobnił bowiem braku winy w niedochowaniu terminu. DWINB wywodził, że podnoszona we wniosku okoliczność, że organ pierwszej instancji nie kwestionował kierowanej wcześniej korespondencji email oraz nie pouczył skarżącego o właściciele formie wnoszenia pism do organu, nie uzasadnia braku winy strony. DWINGIK wyjaśnił, że o braku wny w rozumieniu przepisu art. 58 k.p.a. można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez stronę, że dopełnienie czynności procesowej było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zaistnienia w sprawie takich przeszkód, strona w sprawie nie wykazała. Organ odwoławczy podniósł ponadto, że nieznajomość prawa przez stronę nie może być uznana za taką okoliczność usprawiedliwiającą niedochowanie terminu, tym bardziej w sytuacji strony, która jest profesjonalistą i zawodowo zajmuje się geodezją i kartografią. Postanowienie to zawierało pouczenie o możliwości wniesienia na nie zażalenia do Głównego Geodety Kraju, co też strona uczyniła. Postanowieniem z dnia 20 października 2023 r. Główny Geodeta Kraju stwierdził niedopuszczalność zażalenia, wskazując, że postanowienie DWINGIK zawierało błędne pouczenie i wskazując na możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pismem z dnia 30 października 2023 r. skarżący wywiódł skargę na postanowienie DWINGIK z dnia 30 sierpnia 2023 r. domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i niepełne zbadania wszystkich okoliczności faktycznych, m.in. w odniesieniu do zachowania organu pierwszej instancji, który nie kwestionował skuteczności wnoszenia przez stronę pism drogą elektroniczną; 2. art. 8 k.p.a. poprzez niekonsekwentne stosowanie przepisów k.p.a. i doprowadzenie tym do sytuacji, w której zmiana w podejściu do stosowania przepisów prawa, wywołująca odmienne traktowanie strony przez organy administracji, skutkuje odebraniem stronie prawa do rozstrzygnięcia jej sprawy w postępowaniu odwoławczym; 3. art. 9 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ II instancji w badanej sprawie wpływu nieinformowania strony przez organ I instancji o istotnych dla niej okolicznościach prawnych mających wpływ na sferę jej praw i obowiązków, co przy milczącej akceptacji przez organ I instancji sposobu działania strony, co wywołało zasadne przekonanie strony o jej właściwym postępowaniu; 4. art. 6 i art. 11 k.p.a. poprzez nienależyte i niestaranne umotywowanie wydanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ pierwszej instancji zastawił na stronę swoistą pułapkę, utwierdzając ją w przekonaniu, że pisma kierowane do organu w formie email, są skuteczne. W ocenie skarżącego, organ pierwszej instancji powinien poinformować stronę o prawidłowej formie składania podań i dokonywania czynności procesowych, gdy ma to znaczenie dla realizacji jej praw. Wskazał również, że zawodowo opiera się na znajomości przepisów prawa z zakresu geodezji, nie zaś przepisów procesowych. Wraz ze skargą strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazując na zastosowanie się błędnego pouczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2024 r. Sąd przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana w składzie trzech sędziów, trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a. ", sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Dalej trzeba powiedzieć, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, a więc jego zgodność z prawem materialnym oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W świetle regulacji zawartej w art. 145 § 1 p.p.s.a., nie kwalifikuje do uchylenia zaskarżonego aktu każde naruszenie prawa procesowego czy też materialnego, lecz tylko takie naruszenie, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Przesyłka zawierająca decyzję jest, co do zasady, doręczana adresatowi osobiście (ewentualnie do rąk pełnomocnika), za pomocą elektronicznej skrzynki podawczej, bądź w drodze tzw. "doręczenia zastępczego". W rozpoznawanej sprawie przesyłka zawierająca decyzję Starosty M. z dnia 14 lipca 2023 r. doręczona została skarżącemu w drodze przesyłki pocztowej w dniu 19 lipca 2023 r. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem w dniu 2 sierpnia 2023 r. W tym terminie skarżący przesłał na adres skrzynki elektronicznej pracownika Starostwa załącznik zawierający dokument o nazwie "odwołanie", podpisany elektronicznie podpisem zaufanym. Odwołanie to zostało pozostawione przez organ odwoławczy bez rozpoznania, z uwagi na formę jego wniesienia, tj. z naruszeniem art. 63 § 1 k.p.a., który wymienia dopuszczalne formy wnoszenia podań do organów administracji. Przy czym, jak wskazano w zawiadomieniu, zgodnie z treścią tego przepisu in fine, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Jak wynika ze skargi i z akt sprawy, dopiero z zawiadomienia o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania z dnia 17 sierpnia 2023 r. skarżący dowiedział się o dopuszczalnych formach wnoszenia podań. Skarżący braku winy w niedochowaniu terminu upatruje w braku pouczenia przez organ pierwszej instancji o treści art. 63 § 1 k.p.a., tj. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej uregulowane jest w art. 58 i art. 59 k.p.a. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., przywrócenie terminu następuje na prośbę zainteresowanego, a przesłanką podjęcia takiego rozstrzygnięcia jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ponadto, skuteczność prośby uzależniona jest od jej wniesienia w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz od jednoczesnego dopełnienia uchybionej czynności (§ 2). Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że jego uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Jedną z przesłanek, od zaistnienia której uzależnione jest pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie, że uchybienie to nastąpiło bez winy zainteresowanego. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 900/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Adamiak (w:) Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2014, str. 300). Przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreśla się przy tym, że przywrócenie terminu pełni funkcję instytucji wyjątkowej, której zastosowanie jest wyłączone nawet w sytuacji najmniejszego niedbalstwa po stronie skarżącego (por. wyroki NSA z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 66/06, z dnia 26 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1631/09, z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 300/09, z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt I OSK 672/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza że, postanowienie organu odpowiada prawu. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji doręczył decyzję na adres skarżącego i prawidłowo pouczył o możliwości i terminie wniesienia odwołania od rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że skarżący, w warunkach rozpoznawanej sprawy nie uprawdopodobnił aby uchybił temu terminowi bez własnej winy. Argumentacja strony koncentruje się wokół próby wykazania, iż brak winy w uchybieniu terminu wynika z braku pouczeń organu pierwszej instancji w przedmiocie przepisów regulujących postępowanie administracyjne. W tym kontekście trzeba podnieść, że skarżący nie wykazał, aby przy podjęciu wysiłku w sprawie nie mógł dowiedzieć się o prawidłowych możliwych sposobach wnoszenia odwołania. Istotnie, w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, skarżący kierował do organu pisma na elektroniczny adres email pracownika organu, jednakże w ocenie Sądu pisma te nie stanowiły podań w rozumieniu art. 63 k.p.a., stąd, nie zaistniała przed tym organem sytuacja, wymagająca poinformowania skarżącego o nieprawidłowej formie ich wnoszenia. Skarżący, jak sam podnosi, nie zajmuje się zawodowo prowadzeniem postępowań administracyjnych ani sądowych, było to dla niego pierwszy przypadek wnoszenia odwołania od decyzji, stąd tym bardziej winien upewnić się, że wnosząc odwołanie, robi to w sposób przewidziany przepisami prawa. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczy, że nieznajomość prawa nie może pojmowana jako okoliczność wykluczająca winę w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Nie sposób w niniejszej sprawie uznać, aby strona należycie zadbała o swoje interesy, nie upewniając się, że w prawidłowy sposób dokonuje czynności procesowych. Odnosząc się zaś do argumentów skargi w zakresie nienależytego uzasadnienia wydanego postanowienia stwierdzi należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały przez organ wyłożone w oparciu o przedstawiony stan faktyczny sprawy. Wskazano również przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie. Treść skargi potwierdza zresztą, że motywy rozstrzygnięcia podjętego przez organ odwoławczy zostały przez stronę niewątpliwie zrozumiane. Reasumując skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.