II SA/Wr 71/08
WyrokWSA we Wrocławiu2008-03-11
Skład orzekający: Mieczysław Górkiewicz, Andrzej Cisek, Alicja Palus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty, wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, powinna zostać uchylona w związku z późniejszym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność z Konstytucją fragmentu tego przepisu dotyczącego daty wszczęcia postępowania?Ratio decidendi
Decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty została uchylona z uwagi na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Ponadto, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. (sygn. akt P 37/06), stwierdzające niezgodność z Konstytucją fragmentu art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, stanowi podstawę do uchylenia decyzji administracyjnych wydanych na podstawie tego przepisu, nawet jeśli wyrok TK zapadł po wydaniu zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w sprawie samowolnie wybudowanej wiaty drewnianej. Organ I instancji nakazał rozbiórkę wiaty na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, uznając, że nie można zastosować ust. 2 tego artykułu z powodu braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy, uznając, że budowa wymagała zgłoszenia. Skarżący kwestionował charakter obiektu i wskazywał na ustną zgodę urzędu. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, wskazując na naruszenie zasady dwuinstancyjności oraz na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Cisek, Sędzia WSA Alicja Palus, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 marca 2008 r. sprawy ze skargi W. B. H. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty drewnianej zlokalizowanej na terenie działki nr [...] w K. I. uchyla decyzję I i II instancji II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. zawiadomieniem z dnia 28 marca 2006r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowoli budowlanej zrealizowanej przez G. i W. H. na działce nr [...] dzierżawionej od Gminy K. przy granicy z działką nr [...] dzierżawioną przez I. K. od Gminy K.
W wyniku prowadzonego postępowania ustalono, że znajdująca się na działce nr [...] tuż przy granicy z działką nr [...] wiata drewniana o wymiarach 1,5 m x4m i wysokości ok 2,5 m, została wybudowana w listopadzie 2005r., bez stosownego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. W odpowiedzi na zapytanie organu I instancji z dnia 18 maja 2006r. Urząd Miejski K. wydał zaświadczenie z dnia 11 października 2006r., którym potwierdził, że na terenie objętym samowolą budowlaną nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nadto podczas prowadzonego postępowania strona nie okazała ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy dla wykonanej wiaty.
W tak kształtującym się stanie faktycznym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. decyzją z dnia [...] [...]) działając na podstawie art. 48 ust. l ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity - Dz.U. Nr 156, poz. 1118 ) i art. 104 k.p.a nakazał W. H. dokonanie rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty drewnianej o wymiarach ok. 1,5m x 4m, zlokalizowanej na działce nr 311/8 w Kowarach.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie można zastosować art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, gdyż nie można stwierdzić, że postawienie wiaty jest zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy zatem stosownie do treści art. 48 ust.1 nakazano rozbiórkę opisanej wiaty drewnianej.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł W. H. wskazując, że obiekt którego dotyczy decyzja to konstrukcja wzmacniająca istniejące już ogrodzenie a daszek jest jej elementem. Skarżący podkreślił, że o konieczności realizacji wzmocnienia informował Urząd Miasta w pismach z 2000 i 2001r. Na co uzyskał "ustną zgodę i zapewnienie, że zgłoszenie w tej sprawie nie jest konieczne". W świetle art. 29 ust. 1 pkt. 23 Prawa budowlanego realizacja wzmocnienia ogrodzenia nie wymaga zgłoszenia.
D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze. Postanowienie zostało następnie uchylone, postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] , na skutek złożenia zażalenia przez I. K..
W wyniku rozpatrzenia odwołania D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W głównych motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. co prawda nie ustalił, czy wiata drewniana zlokalizowana na terenie działki odwołującego się, przy granicy z działką nr [...] wymagała uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia, jednak nie ma to wpływy na treść wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zdaniem organu odwoławczego badana inwestycja wymagała zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno – budowlanej. Przepis art. 29 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego stanowi, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m, przy czym łączna liczba tych obiektów nie może przekraczać dwóch na 500m powierzchni działki. Jednakże ustawodawca w art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego określił, że budowa, o której mowa w art.29 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 5 -21 wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Te ustalenia warunkują dalszy tryb postępowania wobec powyższej samowoli budowlanej, bowiem zgodnie z art. 49b właściwy organ nakazuje z zastrzeżeniem ust. 2 w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez zgłoszenia. Zgodnie z z ust.2, jeśli budowa o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o panowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem – gdy budowa nie została zakończona – prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni, określonych opracowań i dokumentów w celu legalizacji inwestycji. Natomiast zastosowany, przez organ nadzoru budowlanego I instancji, art. 48 Prawa budowlanego dotyczy wyłącznie budowy obiektu budowlanego (lub jego części) bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten identycznie jak art 49b uzależnia legalizację inwestycji od zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, bądź legitymowania się ostateczną w dniu wszczęcia postępowania, decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz z innymi przepisami w tym w szczególności techniczno- budowlanymi. Jak wywodzi dalej organ, zarówno w przypadku o którym mowa w art. 48 jak i 49b nie ma możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej bez spełnienia wymogów określonych w tych przepisach. Zatem w tym stanie rzeczy należało wydać decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowej wiaty. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, że bez znaczenia pozostaje fakt, iż wiata jest wzmocnieniem ogrodzenia działki, gdyż o konieczności dokonania zgłoszenia budowy danego obiektu nie decyduje jego zastosowanie, ale charakter z punktu widzenia Prawa budowlanego. Końcowo organ odwoławczy przyznał, że co prawda organ I instancji wydał swoją decyzję w oparciu o art.48 Prawa budowlanego a nie art. 49b ust.1, to z uwagi na zasadę ekonomiki procesowej, aby nie przedłużać postępowania, należało utrzymać zaskarżona decyzję w mocy, powołano się przy tym na tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2003r. Sygn. akt I SA 371/03 (LEX nr 149553) zgodnie z którą " błędne powołanie podstawy decyzji lub jej niepowołanie w okolicznościach, gdy podstawa taka istnieje w przepisach prawa, nadto przesłanki do jej zastosowania zostały spełnione, nie można uznać za istotne naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy"
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, W. H. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, podnosząc, że jego zdaniem organ II instancji "nie ustalił czy przedmiotowy obiekt może być nazwany wiatą" i bez sprawdzenia przyjął ustalenia dokonane w tym zakresie przez organ I instancji. W opinii skarżącego w sprawie jest wiele niejasności i sprzecznych informacji, które należy wyjaśnić.
W odpowiedzi na skargę Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.
Postanowieniem z dnia 21 listopada 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił zawiesić postępowanie w niniejszej sprawie ze względu na prejudycjalny wpływ na jego wynik, postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym dotyczącego konstytucyjności art 48 ust. 2 pkt 1 lit.b i art.48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego.
Postanowieniem z dnia 11 lutego 2008r. podjęto zawieszone postępowanie na podstawie art. 128 §1 pkt 4. p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1) przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 przywołanego przepisu). Sądy administracyjne kierując się kryterium legalności dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni nom prawa materialnego.
Godzi się również zauważyć, że rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W celu usunięcia naruszenia prawa stosuje przewidziane ustawą środki w stosunku do wszystkich aktów lub czynności podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, Nr 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a.
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegała uchyleniu jednakże z innych względów niż podniesione skardze.
Dokonana zgodnie z przedstawionymi kryteriami sądowa kontrola zaskarżonego aktu wykazała bowiem konieczność zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Według przywołanego przepisu lit. b zaskarżony akt podlega uchyleniu jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, z kolei po myśli powołanego przepisu lit.c zaskarżony akt podlega uchyleniu wówczas gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem oceny Sądu pod względem legalności w rozważanej sprawie była decyzja D Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którą organ ten utrzymał w mocy na podstawie art. 138 §1 pkt 1 decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia 17 listopada 2006r. nakazującą skarżącemu dokonanie rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty drewnianej, na podstawie art 48 ust.1.Prawa budowlanego. Zgodnie z jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego – zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art.15 Kpa każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej ( B. Adamiak, Odwołanie w polskim systemie postępowania administracyjnego, Wrocław 1980,s. 144 i nast). Do zrealizowania zasady dwuinstancyjności nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch różnych organów, niezbędne jest aby te rozstrzygnięcia zostały poprzedzone przeprowadzeniem postępowania umożliwiającego osiągnięcie celu dla którego dane postępowanie jest prowadzone. Istota zasady dwuinstancyjności sprowadza się bowiem do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem zarówno podmiotowym jak i przedmiotowym sprawy administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie brak tej właśnie tożsamości, bowiem organ odwoławczy rozpatrując sprawę doszedł do wniosku, że w sprawie należy zmienić podstawę materialnoprawną rozstrzyganej sprawy z art 48 Prawa budowlanego, który dotyczy wyłącznie budowy obiektu budowlanego, lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, na art. 49b który odnosi się do obiektów budowlanych podlegających zgłoszeniu na podstawie art.30 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego . Powyższe doprowadziło zatem, właśnie do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Zabiegu tego dokonano przy jednoczesnym zastosowaniu regulacji art. 138 §1 pkt1 wydając decyzję zgodną z rozstrzygnięciem organu I, mimo powołania w niej innej, wadliwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Tak wydaną decyzję należy uznać za wadliwą. Jeżeli bowiem organ odwoławczy nie usuwa naruszeń prawa popełnionych przez organ I instancji, to -utrzymując w mocy bez zmian naruszającą prawo decyzję tego organu- wydaje decyzję również naruszającą prawo ( por wyr. NSA z 25 lipca 1986r., II SA 1829/85, ONSA 1986, Nr 2, poz.43).
Tym bardziej, że omawiany art. 138 w dalszych jednostkach redakcyjnych (pkt, §) daje organowi odwoławczemu szereg kompetencji do korygowania wad prawnych decyzji polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych w drodze decyzji kasacyjnych, zwykłej- art. 138 §1 pkt 2 bądź powodującej przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji - §2 tego samego przepisu Kpa.
Opisane wyżej uchybienie spowodowało zdaniem Sądu konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu II instancji jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe uchybienie rodzi konsekwencje również w stosunku do decyzji organu I instancji.
Oceniając bowiem wydane w sprawie rozstrzygnięcia nie sposób pominąć faktu, że jak już wskazano materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji, utrzymanego w mocy decyzją D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, był przepis art. 48 ust. l ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity - Dz.U. Nr 156, poz. 1118 z dnia 17 sierpnia 2006r.) w którym w przypadku budowy ale wymagającej pozwolenia na budowę, dysponowanie decyzją o warunkach zabudowy, ostateczną w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego (chodzi o dzień podjęcia przez właściwy organ działań zmierzających do zastosowania sankcji z art. 48 ust. 1 prawa budowlanego, a ściśle – o dzień zawiadomienia o wszczęciu postępowania rozbiórkowego), ustawodawca uczynił niezbędnym warunkiem zalegalizowania samowoli dokonanej na terenie, na którym nie obowiązuje plan miejscowy. Kryterium legalności, wiążące Sąd przy kontroli działalności organów administracji, rodzi – co do zasady – wymóg przeprowadzenia tej kontroli w oparciu o stan faktyczny i prawny sprawy, istniejący w dacie wydania ostatecznej decyzji. W orzecznictwie wskazuje się jednak, że zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego. Sąd rozpoznając sprawę będzie bowiem zobowiązany uwzględnić również takie zdarzenia, które zaistnieją już po wydaniu kontrolowanej decyzji, szczególnie zaś takie zaszłości które dostarczyłyby podstaw do wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2007 r., I FSK 511/06, LEX nr 285269).
W niniejszej sprawie taką istotną okolicznością jest z orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. (sygn. akt P/37) w którym Trybunał uznał przepisy art. 48 ust.2 pkt 1 lit b i art. 48 ust 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn.zm.) w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" za niezgodne z art. 2 oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Powyższy wyrok ogłoszony został w dniu 29 grudnia 2007 r. i z tym dniem wszedł w życie.
Wyrok ten rodzi zatem określone skutki prawne dla rozpoznawanej sprawy. Art. 190 ust. 1 Konstytucji RP stanowi bowiem, że wszystkie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Powszechnie obowiązująca moc orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oznacza związanie nimi wszystkich sądów, także Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. J. Trzciński, Orzeczenia interpretacyjne Trybunału Konstytucyjnego, "Państwo i Prawo" 2002, z. 1, s. 6).
Zgodnie z poglądami doktryny, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dzielą się na afirmatywne - stwierdzające konstytucyjność oraz negatywne - stwierdzające niekonstytucyjność zakwestionowanego aktu prawnego. Orzeczenie afirmatywne nie ma wpływu na byt badanego aktu prawnego, natomiast orzeczenie negatywne powoduje utratę mocy prawej danego aktu lub normy, bądź potrzebę wprowadzenia takich zmian ustawowych, które doprowadzą do stanu zgodnego z Konstytucją (J. Trzciński, Orzeczenia...; Z. Czeszejko –Sochacki, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego: pojęcie, klasyfikacja i skutki prawne, PiP 2000, z.12. s.20),
Sentencja powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazuje, że należy on do wyroków negatywnych gdyż stwierdzono w nim niezgodność z Konstytucją kontrolowanych przepisów, w zakresie wskazanym w sentencji wyroku. Skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji jest – w świetle art. 190 ust. 4 Konstytucji - powinność uchylenia takiej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym (tak NSA w wyroku z dnia 11 sierpnia 1999 r. II SA 1027/99, LEX nr 4680 oraz WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 21 czerwca 2006 r. III SA/Gd 282/06, LEX nr 203309). Zgodnie z tym przepisem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego wydano prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczną decyzję administracyjną lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w innych przepisach właściwych dla danego postępowania.
Przepis art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b prawa budowlanego utracił moc w części obejmującej wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" z dniem opublikowania w Dzienniku Ustaw wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. tj. z dniem 29 grudnia 2007 r. Mimo że wyrok Trybunału zapadł już po wydaniu zarówno zaskarżonej decyzji wydanej z naruszeniem art. 138 §1 pkt 1 Kpa jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji to jednak jeszcze przed rozpoznaniem przedmiotowej sprawy przez Sąd w tej sytuacji, rozpoznając wniesioną skargę Sąd związany był powołanym wyżej orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.
W konsekwencji badając prawidłowość wydanych w sprawie decyzji, Sąd nie mógł do stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału, uznać jako podstawy przepisu art. 49b który w ust.2 określa, warunki legalizacji w bliźniaczy sposób jak przepis art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b który w zakresie obejmującym wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", utracił moc obowiązującą. Tym bardziej, że ze względu na miejsce Konstytucji w hierarchii aktów prawnych przepis ustawy niezgodny z Konstytucją nie może być źródłem praw i obowiązków (tak SN w wyroku z dnia 10 listopada 1999 r., I CKN 204/98, OSNC 2000/5/94).
Problematyka nielegalnego wznoszenia obiektów budowlanych bez wymaganego prawem zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ, uregulowana została zatem w taki sam sposób, jak w przypadku budowy prowadzonej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z uwagi na specyfikę instytucji zgłoszenia, która w rzeczywistości oznacza słabszą w stosunku do pozwolenia na budowę formę reglamentacji administracyjno- prawnej wykonywania enumeratywnie wskazanych robót budowlanych i uwzględniając wskazany wyżej fakt niekonstytucyjności przepisu o treści tożsamej z przepisem stanowiącym dla organu podstawę orzeczenia w niniejszej sprawie nakazu rozbiórki wiaty drewnianej wskazać należy, że zgodnie art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
Podnoszona okoliczność niekonstytucyjności przepisu aktu prawnego stanowiącego podstawę wydania decyzji, jest z woli ustawodawcy samodzielną podstawą wznowienia postępowania administracyjnego.
Zatem po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu, w tym i ta wydana w I instancji, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Wydanie decyzji z powołaniem się na przepis ustawy niezgodny z Konstytucją, powinno być utożsamiane z wydaniem aktu, który narusza przepisy wyższego rzędu. Podstawa wznowienia określona w art. 145 a § 1 k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728, OSP 2000/1/16 oraz podzielające ten pogląd wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2007 r., I FSK 511/06, LEX nr 285268; wyrok WSA w Warszawie II SA/Wa 968/06, LEX n 267181; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2006 r. III SA/Gd 282/06, LEX nr 203309). Dla zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. bez znaczenia pozostaje również to, że wznowienie postępowania z przyczyny podanej w art. 145a § 1 k.p.a. następuje, po myśli art. 147 k.p.a., jedynie na żądanie strony (por. w tym względzie stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 2 lutego 2006 r. II OSK 496/05 i przywołane w nim poglądy doktryny i orzecznictwa).
W konsekwencji powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że w niniejszej sprawie, przepis zastosowany przez organ nadzoru budowlanego przy jej rozstrzyganiu, nie może być uznany za prawidłową podstawę tego orzeczenia, niezależnie od tego czy miało to wpływ na wynik sprawy, czy też nie. Pomimo bowiem odmienności przedmiotowej spraw, przesłanki warunkujące wydanie nakazu rozbiórki, określone w przepisie art. 49b ust.2 są ewidentnie jednakowe z tymi, o których mowa w przepisie art.48 ust 2 pkt 1 lit.b i art. 48 ust.3 pkt.1 prawa budowlanego w stosunku do których Trybunał Konstytucyjny stwierdził, ich niekonstytucyjność. Trybunał uznał bowiem, że skoro wskazane w tym przepisie zaświadczenie wójta o zgodności budowy z ustaleniami planu miejscowego może zostać wydane po wszczęciu postępowania rozbiórkowego, to za niezgodne z konstytucyjnymi zasadami sprawiedliwości społecznej oraz równości regulacji należy uznać żądanie decyzji o warunkach zabudowy, która byłaby ostateczna już w dniu wszczęcia tego postępowania.
Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a., w związku z art. 134 i art. 135 tego aktu uchylił także decyzję organu pierwszej instancji.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w jej całokształcie i przy poszanowaniu zagwarantowanymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego praw stron postępowania organ nadzoru budowlanego uwzględni przedstawione w uzasadnieniu wytyczne Sądu, w szczególności konieczność wydania rozstrzygnięcia na podstawie właściwego stanu prawnego. W przypadku zaś stwierdzenia obowiązku zastosowania do okoliczności rozpoznawanej sprawy regulacji zawartej w art. 48 ust.2 pkt. 1 lit b ustawy Prawo budowlane, oceni ten przepis w kontekście wspomnianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. (Sygn. akt P37/06; Dz.U. Nr 247, poz. 1844).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło