II SA/Wr 741/10
WyrokWSA we Wrocławiu2011-04-29
Skład orzekający: Zygmunt Wiśniewski, Olga Białek, Andrzej Wawrzyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji budowlanej, oddzielonych drogą, posiadają przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym samowolnie zrealizowanych robót budowlanych, jeśli nie wykażą konkretnego naruszenia ich interesu prawnego przez tę inwestycję?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazali, aby realizowane roboty budowlane istotnie odbiegające od warunków pozwolenia na budowę oddziaływały negatywnie na ich nieruchomość lub naruszały ich interes prawny. Brak takiego oddziaływania lub naruszenia oznacza brak przymiotu strony w postępowaniu, co uzasadnia umorzenie postępowania odwoławczego przez organ II instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżący H. i T. Sz. złożyli skargę na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W., która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie realizacji robót budowlanych istotnie odbiegających od warunków pozwolenia na budowę. Organ I instancji umorzył pierwotnie postępowanie w sprawie realizacji robót budowlanych na sąsiedniej posesji. Organ II instancji uznał, że skarżący nie posiadają przymiotu strony, ponieważ ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji i nie wykazali naruszenia ich interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant Daria Burdzyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi H. Sz. i T.Sz. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie realizacji robót budowlanych istotnie odbiegających od warunków pozwolenia na budowę oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. nr Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. na podstawie art. 105 kpa umorzył postępowanie w sprawie realizacji robót budowlanych istotnie odbiegających od decyzji pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] r. wydanej przez Naczelnika Gminy P. i projektu budowlanego powtarzalnego o symbolu [...] oraz zatwierdzonego planu realizacyjnego nr[...] , zlokalizowanego w miejscowości N. W. G. na działce nr[...], będącego własnością[...] .
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w dniu 30 października 2009 r. wpłynęło pismo H. i T. Sz. informujące, że na sąsiedniej posesji należącej do R.Z. realizowana jest przebudowa budynku gospodarczego nie spełniająca, zdaniem wnioskujących, wymogów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Po przeprowadzonych oględzinach w miejscu lokalizacji przedmiotowej inwestycji i na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w dniu 25 listopada 2009 r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie realizacji robót budowlanych istotnie odbiegających od warunków pozwolenia na budowę, projektu budowlanego oraz zatwierdzonego planu realizacyjnego, zlokalizowanego w miejscowości N.W.G. na działce nr[...]. Wskazując, że na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane wystosowano do R. Z. postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych oraz nakazujące opracowanie inwentaryzacji wraz z oceną techniczną samowolnie wykonanych robót budowlanych pod kątem spełnienia wymogów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, organ I instancji podał, że inwestor w kolejnych dniach składał dokumenty określone w postanowieniu, jednak z uwagi na występujące braki i nieprawidłowości Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nie mógł wydać w ustawowym terminie rozstrzygnięcia. Wobec powyższego mając na względzie dyspozycję art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego orzeczono jak wyżej.
H. Sz. i T.Sz. złożyli odwołanie od powyższej decyzji.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzył postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu z uwagi na brak przymiotu strony podmiotu skarżącego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że dyspozycja art. 138 § 1 pkt 3 kpa jest o tyle odmienna od zawartej w art. 134 kpa – traktującej m.in. o niedopuszczalności odwołania – iż w razie, gdy odwołanie wniósł podmiot, który twierdzi, że rozstrzygnięcie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, bądź też organ I instancji uznał takowy podmiot za stronę, wówczas organ II instancji obowiązany jest rozpoznać jego odwołanie. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że jednostka ta nie posiada w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego (obowiązku), zobligowany jest do umorzenia zainicjowanego przez tę jednostkę postępowania odwoławczego (por. uchwała NSA z dnia 5 lipca 1999 r., OPS 16/98).
Przytaczając następnie art. 28 kpa oraz przywołując postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 1984 r. sygn. akt II SA 789/84 i z dnia 10 marca 1989 r. sygn. akt IV SA 1254/88, D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że do uzyskania przez określony podmiot przymiotu strony nie wystarczy wykazanie jakiegokolwiek interesu, lecz musi być to interes prawny, sankcjonowany przepisami prawa materialnego.
Organ odwoławczy wywodził, że krąg podmiotów legitymowanych do brania udziału w sprawie administracyjnej określają przepisy dotyczące stron postępowania, wynikające z art. 28 i nast. Kpa, które należy rozpatrywać łącznie z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, definiującym pojęcie obszaru oddziaływania obiektu budowlanego. Obszar ten określa się na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących, zawierających regulacje odnoszące się do odległości obiektów i urządzeń budowlanych od innych obiektów i granic nieruchomości. Zgodnie mianowicie z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, "przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu". Do tej konstrukcji prawnej odwołuje się z kolei przepis art. 28 ust. 2 tej samej ustawy, wskazujący podmioty, którym przysługuje przymiot strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Stronami w takim postępowaniu są wyłącznie inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W opinii Wojewódzkiego Inspektora, przepis ten ma wpływ na ustalenie katalogu stron również w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że w wyroku z dnia 14 grudnia 2006 r. (II OSK 75/06) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego należy rozumieć w ten sposób, iż przez oddziaływanie to naruszone zostają konkretne normy prawa materialnego, np. przepisy techniczno-budowlane, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania".
D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że w badanym przypadku postępowanie zostało wszczęte z urzędu na skutek działań organu I instancji podjętych w konsekwencji złożonej przez H. i T. Sz. skargi. Jak jednak ustalono, posesja skarżących, zlokalizowana w N. W.G. pod numerem [...], nie znajduje się w bezpośrednim obszarze oddziaływania spornej inwestycji realizowanej na działce nr[...]– wskazane nieruchomości oddziela bowiem działka nr[...], stanowiąca drogę gminną. Jednocześnie skarżący nie wykazali, w jaki sposób przedmiotowy budynek, biorąc pod uwagę przepisy prawa materialnego, negatywnie oddziaływuje na ich własną nieruchomość i jakie w związku z tym powoduje utrudnienia. Organ II instancji wyjaśnił, że sam fakt wybudowania obiektu na graniczącej z drogą działce nie powoduje, iż właściciele wszystkich działek zlokalizowanych przy tej drodze stają się automatycznie stronami postępowania dotyczącego legalności zabudowy działki nr[...]. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zauważył przy tym, że poprzednia właścicielka posesji stanowiącej obecnie własność skarżących nie została uznana za stronę postępowania dotyczącego udzielania pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku na działce nr[...].
Wskazując na powyższe Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że toczące się w niniejszej sprawie przed organami nadzoru budowlanego postępowanie administracyjne nie dotyczy interesu prawnego (obowiązku) H. i T.Sz., w związku z czym – pomimo doręczenia skarżącym zawiadomienia o wszczęciu postępowania i decyzji organu I instancji – nie przysługiwało im prawo wniesienia odwołania.
Na powyższą decyzję H. Sz. i T. Sz. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na ich rzecz od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucając tej decyzji naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, to jest art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, poprzez przyjęcie, że nieruchomość skarżących nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego wznoszonego przez R. Z.;
- przepisów postępowania, to jest art. 28 kpa, poprzez przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony toczącego się postępowania administracyjnego wszczętego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. w dniu [...] r. w sprawie samowolnej realizacji robót budowlanych istotnie odbiegających od warunków pozwolenia na budowę, projektu budowlanego oraz zatwierdzonego planu realizacyjnego, na skutek braku po ich stronie braku interesu prawnego lub obowiązku, którego dotyczyło niniejsze postępowanie.
W uzasadnieniu skargi skarżący przyznali, że ich nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym nie graniczy z nieruchomością będącą własnością R. Z. Biorąc jednak pod uwagę odległość, jaka dzieli przedmiotowy obiekt od ich budynku mieszkalnego, H. i T. Sz. stwierdzili, że budynek ten leży w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Wskazali, że wzniesiony budynek niemal przylega do drogi służącej dojazdowi do ich posesji, w odległości 20-30 cm od linii granicznej. Zaprzeczyli, by budynek ten oddalony był 2 m od granicy działki. Podali, że droga oddzielająca nieruchomość skarżących od nieruchomości R.Z. ma szerokość ok. 3 m, co sprawia, że odległość pomiędzy wzniesionym obiektem budowlanym a budynkiem mieszkalnym skarżących wynosi ok. 6 m. W tym stanie rzeczy – zdaniem skarżących – odmowa przyznania im statusu strony przez organ II instancji, dokonana została z naruszeniem art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego i art. 28 kpa. W ich opinii, do przepisów odrębnych, o jakich mowa w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, należy zaliczyć m.in. art. 144 i art. 222 § 2 kc. H. i T.Sz. wywodzili, że bliskość wzniesionego budynku, który miał być budynkiem gospodarczym, o znacznie mniejszych rozmiarach, położonym w większej odległości od nieruchomości skarżących, sprawia, że naruszony został interes wynikający z przysługującego skarżącym prawa własności. Skarżący stwierdzili, że przepisy prawa budowlanego, przepisy regulujące warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisy normujące planowanie i zagospodarowanie przestrzenne realizują również ochronę prawa własności przysługującego właścicielom nieruchomości znajdujących się w sąsiedztwie prowadzonych robót budowlanych. Wskazując na art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego skarżący wywiedli, że w oparciu o zasady, jakie powinny być przestrzegane w toku procesu budowlanego, "a raczej ich naruszenie przez R. Z., organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej realizacji robót budowlanych istotnie odbiegających od decyzji pozwolenia na budowę i projektu budowlanego (...). Można zatem przyjąć, że na skutek pisma skarżących z dnia 30 października 2009 r. organ administracyjny uznał, że na skutek działania R. Z. został naruszony ich "uzasadniony interes" i wszczął postępowanie administracyjne jednocześnie nakazując prowadzącemu roboty budowlane ich wstrzymanie". Skarżący stwierdzili, że organy administracyjne nigdy nie miały wątpliwości co do statusu, jaki należy nadać H. i T. Sz., a wcześniej A.P. – poprzedniej właścicielce nieruchomości. W opinii skarżących, stanowisko D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w tym zakresie jest odosobnione i "Być może wynika ono z błędnych informacji znajdujących się w aktach", bowiem "w piśmie z dnia [...]r. W. B. wskazuje, że wzniesiony obiekt budowlany oddalony jest w odległości 2 m od granicy działki", a "pobieżne oględziny pozwalają przyjąć, że taka informacja pozostaje w rażącej sprzeczności ze stanem faktycznym".
H. Sz. i T. Sz. wywodzili, że art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego uzasadnia szeroką interpretację zawartej w art. 28 kpa definicji strony. Przepis ten bowiem mówi o poszanowaniu uzasadnionego interesu. Skarżący podnieśli, że termin "poszanowanie" podlega szerokiej interpretacji – odnosi się nie tylko do ochrony prawnej uzasadnionego interesu, ale nakazuje baczenie, aby przy wznoszeniu obiektu budowlanego szanowane było szersze dobro niż ściśle wynikające z przepisów prawa. Pojęcie uzasadniony interes wychodzi poza zakres pojęciowy interesu prawnego. Dokonując zatem interpretacji definicji zawartej w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego należy mieć na względzie art. 5 ust. 1 tej ustawy, w tym jej pkt 9. Dokonując w taki sposób wykładni można dojść do przekonania, że ustawodawca definiując pojęcie obszaru oddziaływania obiektu miał na myśli obszar, który będzie podlegał ocenie z punktu widzenia wszelkich obowiązujących przepisów ograniczających zagospodarowanie terenu. W świetle art. 5 będzie to zatem obszar, w którym prowadzona budowa winna być prowadzona w poszanowaniu uzasadnionego interesu innych osób.
Przywołując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 451/08 skarżący podkreślili, że "za sąsiednie działki można także uznać nieruchomości niegraniczące za sobą, ale pozostające w zasięgu swoich wpływów lub w związku gospodarczym. Wyjaśniając ponadto krąg osób posiadających interes prawny należy mieć na względzie czy są one uprawnione do żądania zapewnienia im ochrony uzasadnionych interesów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 i ust. 2 p.b.". Zdaniem skarżących, w okolicznościach niniejszej sprawy istnieje szereg wątpliwości odnoszących się do zachowania przez inwestora norm prawnych oraz norm wynikających z projektu, pozwolenia na budowę, czy też decyzji o warunkach zabudowy.
H.i T. Sz. stwierdzili, że przyznanie im statusu strony postępowania nie przesądza o wyniku postępowania administracyjnego, lecz zapewni skarżącym "udział i wpływ na toczące się postępowanie administracyjne i ochronę ich interesu prawnego, którego wyrazem jest przysługujące im prawo własności nieruchomości znajdującej się w odległości kilku metrów od nowo wzniesionego i ciągle rozbudowywanego w kierunku ich nieruchomości budynku", niemal dotykającego linii granicznej z drogą stanowiącą jedyny dojazd do nieruchomości skarżących.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona.
Problemem spornym w rozpatrywanej sprawie jest to, czy skarżącym H.Sz. i T. Sz. przysługiwał przymiot strony w sprawie realizacji przez R. Z. robót budowlanych istotnie odbiegających od warunków pozwolenia na budowę, projektu budowlanego oraz zatwierdzonego planu realizacyjnego.
Zgodnie z art. 28 kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
W myśl art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (w czasie podejmowania zaskarżonej decyzji – t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.; obecnie – t.jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Stosownie do art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.
Przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego stanowi, że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest realizacja robót budowlanych istotnie odbiegających od warunków pozwolenia na budowę, projektu budowlanego oraz zatwierdzonego planu realizacyjnego.
Mając na uwadze treść przytoczonych wyżej przepisów stwierdzić trzeba, że gdyby przedmiotowy obiekt budowlany oddziaływał w jakikolwiek sposób na nieruchomość skarżących, to niewątpliwie przysługiwałby skarżącym status strony. W takiej zaś sytuacji umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa przez D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. byłoby wadliwe.
Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, obszar oddziaływania to teren, którego wytyczenie wymaga odniesienia się do bliżej nie określonej grupy przepisów odrębnych. Istotne jest, że przepisy te mają wprowadzać ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Nie jest zatem tak, że obszar oddziaływania to teren, w którym da się odczuć skutki, uciążliwości spowodowane funkcjonowaniem jakiegoś obiektu. Takie rozumienie odwołuje się do oddziaływania faktycznego, którego nie można utożsamić z oddziaływaniem polegającym na wprowadzaniu ograniczeń (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 października 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 430/09 - LEX nr 573705).
Przepis art. 144 k.c., aby mógł stanowić podstawę do uznania skarżącego za stronę postępowania administracyjnego, musi zostać powiązany z przepisem prawa budowlanego, który w związku z działaniem inwestora został naruszony w takim stopniu, że ograniczył prawa skarżącego do zagospodarowania jego nieruchomości zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 561/09 - LEX nr 564138).
Z brzmienia art. 28 ust. 2 prawa budowlanego wynika, że w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę pojęcie interesu prawnego opiera się na przepisach materialnego prawa administracyjnego, nie zaś na regulacjach prawa cywilnego, dotyczących ochrony własności (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 132/10 - Wspólnota 2010/30/26).
Właściciele, użytkownicy wieczyści, zarządcy nieruchomości sąsiadujących z projektowaną budową, aby uzyskać status strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, muszą wskazać konkretny przepis, przewidujący w konkretnej sytuacji ograniczenie w swobodnym korzystaniu z ich nieruchomości wprowadzone ze względu na powstanie w ich sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego (wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 października 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 562/08 - LEX nr 509795).
O "oddziaływaniu" w świetle przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego można mówić wówczas, gdy projektowany obiekt (będący budową, rozbudową, bądź przebudową budynku) dotyka prawem chronionej sfery interesów osób wymienionych w ww. artykule, tj. właściciela, użytkownika wieczystego, zarządcy. Ma to miejsce na przykład wówczas, gdy obiekt budowlany realizowany jest przez inwestora z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego, dotyczy to najczęściej warunków technicznych, a jednocześnie w sposób niedozwolony ogranicza właścicieli nieruchomości sąsiednich w korzystaniu z posiadanych nieruchomości (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gd 711/07 - LEX nr 485825).
Posiadanie przymiotu strony przez właściciela nieruchomości położonej w obszarze oddziaływania planowanego obiektu zależy od tego, czy obiekt ten oddziaływuje negatywnie na tę nieruchomość. Tylko ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości związane z konkretnym przepisem prawa wprowadzającym takie ograniczenia dają prawo właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości do uczestniczenia w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. W przypadku, jeśli odwołanie wniosła osoba, która nie ma przymiotu strony, organ odwoławczy zobowiązany jest wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Ponieważ przepis ten nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mając na uwadze treść art. 105 kpa (wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 lutego 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1838/07 - LEX nr 508433).
Aby uzyskać status strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, właściciel sąsiedniej nieruchomości powinien wskazać konkretny przepis, przewidujący w skonkretyzowanym stanie faktycznym danej sprawy ograniczenie w swobodnym korzystaniu z tej nieruchomości ze względu na powstanie w sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego. Ograniczenia, które nie są wynikiem istnienia przepisów prawnych, nie dają podstawy do uznania danego podmiotu za stronę postępowania w sprawie, której przedmiotem jest wydanie pozwolenia na budowę. Osoba taka może mieć w takim postępowaniu interes faktyczny, a nie interes prawny. Sam fakt, że dany podmiot jest właścicielem, zarządcą lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja nie jest wystarczającą podstawą do uznania, że podmiotowi takiemu przysługuje status strony postępowaniu dotyczącym w wydania pozwolenia na budowę (wyrok WSA w Opolu z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Op 171/10 - LEX nr 643781).
Zgadzając się w pełni z przedstawioną wyżej argumentacją prezentowaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazali, by przedmiotowy obiekt budowlany usytuowany na działce R. Z. oddziaływał lub chociażby mógł oddziaływać w jakikolwiek sposób (a w szczególności ujemnie) na ich nieruchomość oraz by doszło do naruszenia interesu prawnego (a nie faktycznego) H. Sz. i T. Sz. Zauważyć przede wszystkim wypada, że skarżący nie wskazali żadnych okoliczności świadczących o tym, by obiekt zrealizowany na działce R. Z. ograniczał zagospodarowanie ich nieruchomości, by w jakikolwiek sposób wpływał na ich nieruchomość lub z nieruchomością tą pozostawał w związku gospodarczym. Nie wykazali ponadto, by ewentualne naruszenie norm prawnych oraz norm wynikających z projektu, pozwolenia na budowę, czy też decyzji o warunkach zabudowy przez inwestora miało wpływ na nieruchomość H. Sz. i T.Sz. Z akt sprawy także nie wynika, aby przedmiotowy obiekt budowlany w jakikolwiek sposób oddziaływał na nieruchomość skarżących. W szczególności fakt usytuowania tegoż obiektu w bliskiej odległości od drogi publicznej nie świadczy jeszcze o naruszeniu interesu prawnego H. Sz. i T. Sz., ani też o oddziaływaniu na ich nieruchomość. Zauważyć przy tym wypada, że obiekt ten nie charakteryzuje się tak znaczącymi gabarytami, by mógł oddziaływać na nieruchomość położoną po drugiej stronie drogi, nawet jeżeli droga ta nie jest szeroka, a przedmiotowy obiekt zlokalizowany jest w niewielkiej odległości od tej drogi.
W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wadliwie przyjął w zaskarżonej decyzji, że toczące się w niniejszej sprawie przed organami nadzoru budowlanego postępowanie administracyjne nie dotyczy interesu prawnego (obowiązku) H. i T. Sz., w związku z czym – pomimo doręczenia skarżącym zawiadomienia o wszczęciu postępowania i decyzji organu I instancji – nie przysługiwało im prawo wniesienia odwołania.
Jak trafnie wywodził organ odwoławczy, powołując się w tym zakresie na orzecznictwo sądowoadministracyjne, w sytuacji, gdy odwołanie wniósł podmiot, który twierdzi, że rozstrzygnięcie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, bądź też organ I instancji uznał takowy podmiot za stronę, wówczas organ II instancji obowiązany jest rozpoznać jego odwołanie. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że podmiot ten nie posiada w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego (obowiązku), zobligowany jest – stosownie do art. 138 § 1 pkt 3 kpa – do umorzenia zainicjowanego przez ten podmiot postępowania odwoławczego.
Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i to w stopniu wymagającym wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło