II SA/Wr 792/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska Protokolant: asystent sędziego Sławomir Mirowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 marca 2023 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr SKO 4112/10/2022 w przedmiocie stwierdzenia naruszenia stanu wody na gruncie i nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom spowodowanym poprzez naruszenie stosunków wodnych oddala skargę w całości. Burmistrz Miasta L. Nr IF.6331.6.2.2020.408 decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r., wydaną w sprawie stwierdzenia naruszenia stanu wody na gruncie tj. działce nr [...] obręb S. położonej w L. przy ul. [...] ze szkodą dla gruntów sąsiednich tj. na działkę o nr [...] obręb S. położonej w L. przy ul. [...], w myśl zapisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, polegającej na niekontrolowanym i nieuregulowanym spływie wód opadowych i roztopowych z części działki o nr [...] obręb S. wzdłuż granicy działki w bezpośrednim sąsiedztwie schodów betonowych położonych na działce nr [...] obręb S., nakazał właścicielowi działki nr [...] obręb S. tj. D. Sp. z o.o. z siedzibą w L. przy ul. [...] w L., wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom spowodowanym poprzez naruszenie stosunków wodnych poprzez rozebranie muru oporowego przy granicy działki [...] z działką [...] obręb S. w zakresie umożliwiającym instalacje korytek betonowych skarpowych oraz wykonanie urządzenia wodnego jakim jest ściek skarpowy z korytek w celu skierowania wód opadowych i roztopowych do studni znajdującej się na działce [...] obręb S., w terminie do dnia 30 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu decyzji podano, że przeprowadzono dowód z opinii biegłego, który stwierdził, że zmiana stanu wody na gruncie polega na niekontrolowanym i nieuregulowanym spływie wód opadowych i roztopowych z części działki na [...] wzdłuż granicy z działką nr [...]. Wprawdzie wody nie przedostają się bezpośrednio na teren działki nr [...] z działki nr [...], lecz spływając w dół w bezpośrednim sąsiedztwie schodów betonowych na działce [...] znajdujących się przy granicy działek i mogą mieć wpływ na podmywanie podbudowy schodów i ich stopniową degradację. Dokładne przyczyny uszkodzeń schodów betonowych powinny być przedmiotem analizy technicznej wykonanej w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego. W opinii biegły stwierdził, iż zły stan schodów nie jest spowodowany jedynie poprzez podmywanie wodami spływającymi wzdłuż granicy działek, widoczne ubytki mogą wynikać również ze zbyt długiej ich eksploatacji bez dokonywania bieżących remontów i napraw, co można wnioskować po wieku schodów (rzeczone schody znajdują się na różnych mapach archiwalnych również z połowy lat 60 ubiegłego wieku). Jednakże negatywny wpływ stosunków wodnych na grunty sąsiednie bywa zjawiskiem długotrwałym, nie dającym się stwierdzić jednoznacznie przy jednorazowych oględzinach. Właściciele działki nr [...] zmienili kierunek spływu wód opadowych i roztopowych w taki sposób, że wody te spływają wzdłuż granicy działek [...] oraz [...]. Zalecanym rozwiązaniem problemu jest wykonanie korytek skarpowych na granicy działek oraz skierowanie wód opadowych i roztopowych do studni znajdującej się na działce [...]. Od tej decyzji odwołał się B. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu 4112/10/2022 decyzją z dnia 26 sierpnia 2022 r., po rozpatrzeniu odwołania B. P. od opisanej decyzji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. prawo wodne (Dz.U. z 2021r. poz. 2233 z późn.zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na uzasadnienie organ odwoławczy wskazał, że kwestionowaną decyzją stwierdzono naruszenia stanu wody na gruncie tj. działce nr [...] obręb S. położonej w L. przy ul. [...] ze szkodą dla gruntów sąsiednich tj. na działki o nr [...] obręb S. położonej w L. przy ul. [...] w myśl zapisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne polegające na niekontrolowanym i nieuregulowanym spływie wód opadowych i roztopowych z części działki o nr [...] obręb S. wzdłuż granicy działki w bezpośrednim sąsiedztwie schodów betonowych położonych na działce nr [...] obręb S. W efekcie nakazano właścicielowi działki nr [...] obręb S. tj. D. Sp. z o.o. z siedzibą w L. przy ul. [...] w L., wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom spowodowanym przez naruszenie stosunków wodnych poprzez rozebranie przy granicy działki [...] z działką [...] obręb S., muru oporowego w zakresie umożliwiającym instalacje korytek betonowych skarpowych oraz wykonanie urządzenia wodnego jakim jest ściek skarpowy z w/w korytek w celu skierowania wód opadowych i roztopowych do studni znajdującej się na działce [...] obręb S. w terminie do dnia 30 czerwca 2023 r. Od tej decyzji odwołał się B. P., zaskarżył część decyzji z uwagi na brak jednoznacznego określenia czy samowolnie wykonane prace niwelacyjne oraz nielegalnie zbudowany mur oporowy w istotny sposób spowodował uszkodzenie schodów oraz spocznika. Oświadczył, iż nie akceptuje treści wydanego dowodu w postaci opinii wydanej przez przedstawiciela firmy M. sp. z.o.o. we W. Opinia zawiera wiele niedokładnych opinii tak w formie opisowej, jak i wykonanych zdjęć. Zatem mur oporowy na długości ponad 10 m został wybudowany nielegalnie. Mur z dwóch stron opasuje działkę nr [...] tworząc tamę dla spływającej wody. Woda spływa z działki przez wykonaną niwelację terenu, która została przeprowadzona ze szkodą dla działki nr [...]. Wody spływające oraz podziemne cieki wodne zatrzymuje mur oporowy, dodatkowo obłożony folią bąbelkową aby nie spływała na działki Pana K. i W. Mur na długości 10 metrów nie ma założonych rurek odpływowych. Woda i cieki wodne w całości są kierowane w stronę działki odwołującego się i poprzez kratki metalowe pod podstawę schodów wypłukując beton wraz z kamieniami. Wypchane i wypłukiwane kamienie utworzyły lukę pod schodami, dlatego nastąpiły pęknięcia schodów z powodu braku opoki. Pęknięte schody i uszkodzony spocznik stwarzają obecnie ogromne niebezpieczeństwo dla utraty zdrowia i życia. Odwlekanie jednoznacznej decyzji jest ujemne, potęguje degradacje fizyczne schodów i spocznika. Opisany odprysk na długości 15 cm. na bocznej stronie schodów powstał w wyniku naprężeń środkowej części z powodu braku podstawy - oparcia. Proces niszczenia schodów zauważono sześć lat temu. Schody były solidne z konstrukcją żelbetonową. Schody mogły służyć nawet przez 100 lat. Samorządowe kolegium odwoławcze wskazało, że godnie z zasadzą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygając sprawę. W wyroku z dnia 22 marca 1996r. SA/Wr 1996/95 ( ONSA 1997r. Nr 1, poz. 35) NSA podkreślił: "Istota administracyjnego toku postępowania polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji (...)"• Wynika to z art. 138 kpa, który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (a nie oddalenie odwołania) bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Kłodzku pismem z dnia 20 marca 2020 r. przekazał Burmistrzowi L. wniosek B. P., właściciela działki [...] położonej w L. o wszczęcie postępowanie administracyjnego wobec właścicieli nieruchomości przy ul. [...] w L. ( działku nr [...] obręb S.) dotyczący budowy muru oporowego praz skierowania cieków wodnych z działki nr [...] na działkę [...] położonych w L. obręb S. Z akt sprawy wynika, że D. Sp. z o.o. są właścicielem działki nr [...] obręb S. położonej w L. przy ul. [...], a B. P. jest właścicielem działki nr [...] obręb S. położonej przy ul. [...]. Kwestie naruszenia stosunków wodnych reguluje art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. ( DZ,U. z 2017r., poz. 1566 z późn.zm.). Przepis ten stanowi, że 1 właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. 2 na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. 3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. 4 nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane. 5 postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Norma prawna określona w art, 234 prawa wodnego, wskazuje na wzory typowego, powtarzającego się i powszechnie akceptowanego postępowania właściciela gruntu. Opiera się ona na generalnym założeniu, mówiącym o zakazie wyrządzania szkód własnym działaniem na gruntach sąsiednich. Właściciel gruntu korzystając ze swoich uprawnień większą wagę powinien zatem przywiązywać do działań, które mogą spowodować zmianę stanu wody na gruncie sąsiednim, a zwłaszcza powinien kontrolować kierunek odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej oraz kierunek odpływu ze źródeł z punktu widzenia możliwości wyrządzenia szkody dla gruntów sąsiednich. Z brzmienia art. 234 ust. 3 prawa wodnego wynika nakaz przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, według którego "Wydanie decyzji o nałożeniu lub o odmowie nałożenia sankcji określonej w art. 234 ust. 3 prawa wodnego, wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów" (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2012 r., sygn. II OSK 1538/11, LEX nr 1367319). Wszystkie czynności właściciela gruntu powodujące zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim są tylko wtedy zabronione, jeżeli przynoszą szkodę właścicielowi gruntu sąsiedniego. Wydanie decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 prawa wodnego, poprzedza ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie przepisu art. 234 ust. 3 ustawy jest zatem uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). Z tych względów przesłankami warunkującymi wydanie jednego z nakazów, o jakich mowa we wspomnianej wyżej normie są: zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi więc istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Przesłanką poniesienia przez właściciela gruntu odpowiedzialności administracyjnej za zmianę stosunków wodnych na gruncie w świetle art. 234 prawa wodnego, jest zatem stwierdzenie szkodliwego wpływu tej zmiany na grunty sąsiednie. Zmiana stanu wody na gruncie, to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie)-oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zasypanie istniejącego rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie murowanego ogrodzenia, czy wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Należy też zauważyć, że zastosowanie przytoczonego przepisu nie jest uzależnione od tego, czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego ( vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 191/16, LEX nr 2197710, wyrok WSA w Lublinie z 23 maja 2017r. II SA/Lu 1134/16, LEX nr 2342075 ). Z powyższych przepisów wynika, że warunkiem nałożenia odpowiedzialności na właścicieli działek jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem podejmowanym przez właściciela działki nr [...] obręb S. położonej w L. na własnym gruncie, a szkodami jakie miały miejsce na działce nr [...] obręb S. w L.. W dniu 4 marca 2022r. przeprowadzono oględziny działek nr [...] i [...] obręb S. przy ul. [...] w L.. W trakcie oględzin właściciel działki nr [...] podał, że od 6 lat występują szkody, mur oporowy powstał w latach 1997, 1998 spływająca woda podmywa schody. Podmyte schody powstały w latach osiemdziesiątych, około 1987-1988. W toku postępowania zasięgnięto opinii specjalistów w zakresie hydrologii zatrudnionych przez M. Sp. z o.o. W. Z opinii wynika, że dokonano oceny stanu poszczególnych działek. Działka nr [...], której właścicielem jest B. P. zabudowana jest budynkiem Pensjonatu P. Powierzchnia działki to [...] m2. Cała działka charakteryzuje się dużą różnicą wysokości terenu. Różnica wysokości rzędnych terenowych zawiera się w przedziale od 472 m n.p.m., a 483 m n.p.m. czyli około lim. Najniższy punkt zlokalizowany jest na poziomie ul. [...], następnie stopniowo w głąb działki wysokość ukształtowania terenu wzrasta. Za budynkiem pensjonatu znajduje się mur oporowy, dalej poziom terenu stopniowo systematycznie wzrasta aż do rzędnej 483 m n.p.m. tworząc skarpę w kierunku muru oporowego i budynku pensjonatu. Teren działki powyżej muru oporowego jest biologicznie czynny. Na zdjęciach dołączonych do opinii przedstawiono : zdjęcie nr 7 - spękaną płytę betonową (dojścia do schodów betonowych), zdjęcie nr 8 - schody betonowe na działce nr ewid. [...] oraz granicę działek nr ewid. [...] i [...]. Wody z terenów położonych wyżej na działce nr ewid. [...] spływają zgodnie z kierunkiem zaznaczonym na zdjęciu strzałkami niżej w kierunku studni na działce nr ewid. [...]. Właściciel działki nr ewid. [...] zgłaszał uwagi dotyczące podmywania schodów betonowych i ich degradację wodami opadowymi i roztopowymi. Podczas wizji terenowej w dniu 4 marca 2022 r. w rozmowie z ze skarżącym ustalono, że satysfakcjonującym rozwiązaniem byłoby rozebranie części muru oporowego i sprowadzenie korytkami betonowymi skarpowymi wód atmosferycznych z terenów działki nr ewid. [...] położonych powyżej do studni. Zdjęcie w opinii obrazuje rozwiązanie. Właścicielem działki nr ewid. [...] są D. Sp. z o.o., położony jest na niej budynek - pensjonatu W. Powierzchnia działki to [...] m2. Cała działka podobnie jak działka nr ewid. [...] charakteryzuje się dużą różnicą wysokości terenu. Różnica wysokości rzędnych terenowych zawiera się w przedziale od 472 m n.p.m. a 483 m n.p.m., czyli około lim. Najniższy punkt zlokalizowany jest na poziomie ul [...], następnie stopniowo w głąb działki wysokość ukształtowania terenu wzrasta. Za budynkiem pensjonatu znajduje się mur oporowy, dalej poziom terenu stopniowo systematycznie wzrasta, aż do rzędnej 482,5 - 483 m n.p.m. tworząc skarpę w kierunku muru oporowego i budynku pensjonatu. Skarpa ma charakter kaskady, teren działki powyżej muru oporowego jest biologicznie czynny. Część działki jest zabrukowana kamienną kostką brukową. Na terenie działki w sąsiedztwie budynku pensjonatu znajduje się wiata o konstrukcji drewnianej. Podczas oględzin zaobserwowane zostały mury oporowe (widoczne na zdjęciach dołączonych do opinii). Znaczna część murów oporowych wykonana została bardzo dawno temu gdyż widoczna jest różnica w samej technologii wykonania (bez spoinowa - bez fugowa). Zdaniem sporządzającego opinię mury wykonane z kamienia połączone za pomocą zaprawy murarskiej musiały powstać w okresie późniejszym. Schody betonowe zlokalizowane są na działce nr ewid. [...] przy granicy z działką nr ewid. [...]. Podczas oględzin widoczne było wyżłobienie w gruncie na działce nr ewid. [...] w bezpośrednim sąsiedztwie schodów betonowych na działce nr ewid. [...]. Świadczy to o wyżłobieniu przez spływającą wodę z wyższych partii działki nr ewid. [...]. Widoczne pręty zbrojeniowe od strony budynku na działce nr ewid. [...], zdaniem sporządzających opinie nie powstały na skutek erozji spowodowanej spływem wód z wyżej położonych części działki nr ewid. [...], są one wynikiem tego, że schody powstały dużo wcześniej i ubytki w nich po części wynikać mogą ze zbyt długiej ich eksploatacji bez dokonywania bieżących remontów i napraw. Osiadanie stopni czy spocznika, może być spowodowane wymywaniem/podmywaniem podbudowy pod schodami przez wody spływające z wyższych partii działki [...]. Podkreślono, że dla sporządzającego opinie jak i dla Powiatowego Inspektoratu Budowlanego w Kłodzku trudne jest ustalenie, kiedy powstały takie elementy jak same schody betonowe (są widoczne na różnych mapach archiwalnych), kiedy powstały poszczególne części murów oporowych na działkach nr ewid. [...] i [...]. (widoczne również na starych mapach archiwalnych, różnica w technologii wykonania murów). Sporządzający opinię dokonali analizy archiwalnych map oraz dokumentów z postępowania otrzymanych z Urzędu Miasta w L. oraz od stron postępowania, odbytej wizji terenowej i relacji stron postępowania, stwierdzili nieznaczne zaburzenie stosunków wodnych w myśl zapisów ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (Dz. U. z 2021 r., poz.624 ze zm.). Zmiana stanu wody na gruncie polega na niekontrolowanym i nieuregulowanym spływie wód opadowych i roztopowych z części działki nr ewid. [...] (wyżej położonej), wzdłuż granicy z działką nr ewid. [...]. Wprawdzie wody nie przedostają się bezpośrednio na teren -działki nr ewid. [...] z działki nr ewid. [...], lecz spływając w dół w bezpośrednim sąsiedztwie schodów betonowych na działce nr ewid. [...] znajdujących się przy granicy z działką nr ewid. [...] mogą mieć wpływ na podmywanie podbudowy schodów i ich stopniową degradację. Dokładne przyczyny uszkodzeń schodów betonowych powinny być jednak wyjaśnione w trakcie trwającego postępowania kontrolnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kłodzku. W ocenie sporządzającego opinię, stan schodów nie jest spowodowany jedynie przez podmywanie wodami spływającymi wzdłuż granicy działek, lecz również brakiem remontów i bieżących napraw, które powinny być wykonywane na przestrzeni lat. Każda konstrukcja żelbetowa wymaga okresowych przeglądów i stosownych działań, celem zabezpieczenia obiektu przed dalszą degradacją. Wykonując prace ziemne na terenie działki nr ewid. [...] właściciele zmienili kierunek spływu wód opadowych i roztopowych w taki sposób, że wody te spływają wzdłuż granicy działek nr ewid. [...] i [...]. W ocenie sporządzających opinię rozwiązanie techniczne z zastosowaniem korytek skarpowych skutecznie wyeliminuje groźbę ewentualnego podmywania podbudowy czy też samych schodów. Właściciel działki nr ewid. [...] w rozmowie podczas oględzin działek 4 marca 2022r. wyraził aprobatę takiego unormowania spływu wód po działce nr ewid. [...]. Sporządzający opinie ustosunkowali się do obaw właściciela działki nr ewid. [...], co do ewentualnej możliwości wystąpienia w przyszłości podtapiania fundamentów budynku na działce nr ewid [...], i w ich ocenie są one bezzasadne. Wody opadowe i roztopowe z terenu działki nr ewid. [...] nie przedostają się na teren działki nr ewid. [...], a w szczególności w obręb budynku zlokalizowanego na terenie tej działki. Odwodnienie samej działki nr ewid. [...] budzi większe obawy, że to właśnie wodami z własnej działki (z terenu położonego wyżej, za murem oporowym) tj. nr ewid. [...] fundamenty budynku mogą być zalewane. Podczas oględzin muru oporowego na działce nr ewid. [...] zinwentaryzowano drenaż ceramiczny odwadniający skarpę powyżej muru oporowego na działce nr ewid. [...] z bezpośrednio zlokalizowanymi wylotami w pasie pomiędzy murem oporowym, a budynkiem pensjonatu na działce ewid. [...]. Podobny drenaż zauważono na działce nr ewid. [...]. Zmiana stanu wody na gruncie nastąpiła na skutek wykonania robót ziemnych na działce nr ewid. [...] w taki sposób, że został zmieniony kierunek spływu wód. Szkody jakie zostały udokumentowane, a powstałe na działce nr ewid. [...] nie wynikają jednoznacznie z działania spływających wód w obrębie schodów po działce nr ewid. [...]. Jako dowód takiego stanu rzeczy przedstawiono zdjęcie odkrytego zbrojenia schodów żelbetowych nie od strony działki nr ewid. [...] lecz od budynku pensjonatu na działce nr ewid. [...]. Tego typu degradacja powierzchni betonowej (otulina zbrojenia) nie mogła powstać w wyniku działania wód spływających po działce nr ewid. [...]. Dokładna analiza stanu i przyczyny degradacji schodów powinna być przedmiotem analizy technicznej wykonanej przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Kłodzku w ramach prowadzonego postępowania i to wyniki oceny tego organu powinny być wiążące dla określenia ewentualnego winnego degradacji i stanu schodów betonowych na działce nr ewid. [...]. Współwłaściciel działki nr ewid. [...] podczas oględzin działek w dniu 4 marca 2022 r. wyraził zgodę na rozwiązania polegające na sprowadzeniu wód opadowych i roztopowych z wyżej położonych terenów działki nr ewid. [...] za pomocą korytek skarpowych i wprowadzenie wód dalej do studni zlokalizowanej na" działce nr ewid. [...]. W opinii stwierdzono, że budowa muru oporowego na działce nr ewid. [...], to w zakresie ustawy z 20 lipca 2017. Prawo Wodne, nie ma on żadnego wpływu na stosunki wodne ani na ich ewentualne zaburzenie. Właściciel ma prawo zmienić ukształtowanie terenu własnej działki. Może nawet zmienić kierunek i natężenie spływu wód i nadal nie będzie zaburzenia stosunków wodnych w przypadku gdy zastosuje odpowiednie urządzenia wodne rozprowadzające i odprowadzające wody opadowe w zakresie własnej działki w taki sposób aby nie powodował szkód i strat na działkach sąsiednich, W konkluzji opinii wskazano jakie rozwiązanie należy zastosować z wykorzystaniem istniejącej studni na działce nr ewid. [...] oraz betonowych korytek skarpowych. W ocenie sporządzających opinię organ I instancji powinien wydać decyzję nakazującą właścicielowi działki nr ewid. [...] rozebranie części muru oporowego w zakresie umożliwiającym instalację korytek betonowych skarpowych i wykonanie urządzenia wodnego jakim jest ściek skarpowy z korytek betonowych skarpowych i osadzenie ich w miejscu wskazanym w zaproponowanym rozwiązaniu w naszej opinii. B. P. odnosząc się do opinii w piśmie z dnia 4 maja 2022 r. oraz w swym odwołaniu od decyzji organu I instancji domaga się jednoznacznego stwierdzenia, że schody znajdujące się na jego działce, zostały uszkodzone na skutek zmiany cieku wodnego dokonanej przebudowy przez sąsiada jego działki i są one przeznaczone do remontu z powyższego powodu. W piśmie z dnia 29 czerwca 2022 r. Prezes Zarządu M. Sp. z o.o., odniósł się do zarzutu strony dotyczącego przyczyn degradacji schodów podał, że prace związane z budową muru oporowego na działce nr [...] nie mogą być bezpośrednią przyczyną uszkodzeń powstałych konstrukcji schodów. Na dowód przedstawiono zdjęcie nr 22 zamieszczone w opinii, na którym widnieje pręt zbrojeniowy od strony działki Pana P. W opinii podano, że przyczyn złego stanu schodów jest wiele między innymi wiek schodów, długa ich eksploatacja bez dokonywania bieżących remontów i napraw. Osiadanie stopni czy spocznika, może być spowodowane wymywaniem/podmywaniem podbudowy pod schodami przez wody spływające z wyższych partii działki [...]. W ocenie Kolegium z opinii jasno i w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że właściciel działki nr [...] obręb S. dokonał zmiany stanu wód na swym gruncie, które to zmiany szkodliwie oddziaływują na grunt sąsiedni tj. działkę nr [...] obręb S. w L. Zaproponowane przez sporządzających opinie rozwiązanie polegające na rozebraniu muru oporowego w zakresie umożliwiającym instalacje korytek betonowych skarpowych oraz wykonanie urządzenia wodnego jakim jest ściek skarpowy z w/w korytek w celu skierowania wód opadowych i roztopowych do studni znajdującej się na działce [...] obręb S., za pobiegnie w przyszłości negatywnym oddziaływaniem na grunt B. P. Kolegium stwierdza, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że w sprawie nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 234 ust. 5 prawa wodnego. Odnosząc się do zarzutu strony zawartego w odwołaniu Kolegium akceptuje stanowisko zawarte w opinii, ze nie można jednoznacznie stwierdzić, że jedyną i wyłączną przyczyną złego stanu schodów na działce odwołującego jest ich podmywanie przez spływające wody z sąsiedniej działki. Przyczyn złego stanu schodów jest wiele co wynika z opinii i pisma z dnia 29 czerwca 2022 r. Prezesa Zarządu M. Sp. z o.o. Skargę na ostateczną decyzję w sprawie wniósł do WSA we Wrocławiu B. P. Zarówno w odwołaniu jak i w skardze domaga się jednoznacznego stwierdzenia, że schody znajdujące się na jego działce, zostały uszkodzone na skutek zmiany cieku wodnego dokonanej przebudowy przez sąsiada jego działki i są one przeznaczone do remontu z powyższego powodu. Na pytanie sądu, podczas rozprawy w dniu 2 marca 2023 r. skarżący "wyraził pogląd, że spływ wód opadowych na jego nieruchomość jest absolutną przyczyną zniszczenia schodów. Podtrzymuje pogląd, co do realizacji korytek mających ograniczyć skutki spływu wód opadowych i niszczenia jego własności". Nadto w wypowiedzi skarżący kwestionuje niektóre z zapisów sporządzonej w toku postępowania ekspertyzy. W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że podstawą rozstrzygnięcia Kolegium była opinia sporządzona przez specjalistów w zakresie hydrologii zatrudnionych przez M. Sp. z o.o. W. W ocenie Kolegium z opinii jasno i w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że właściciel działki nr [...] obręb S. dokonał zmiany stanu wód na swym gruncie, które to zmiany szkodliwie oddziaływują na grunt sąsiedni tj. działkę nr [...] obręb S. w L. Zaproponowane przez sporządzających opinie rozwiązanie polegające na rozebraniu muru oporowego w zakresie umożliwiającym instalacje korytek betonowych skarpowych oraz wykonanie urządzenia wodnego jakim jest ściek skarpowy z korytek w celu skierowania wód opadowych i roztopowych do studni znajdującej się na działce [...] obręb S., zapobiegnie w przyszłości negatywnym oddziaływaniem na grunt Pana B. P. Kolegium stwierdza, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że w sprawie nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 234 ust. 5 prawa wodnego. Skarżący w odwołaniu od decyzji Kolegium jak i w skardze do Sądu domaga się jednoznacznego stwierdzenia, że schody znajdujące się na jego działce, zostały uszkodzone na skutek zmiany cieku wodnego dokonanej przebudowy przez sąsiada jego działki i są one przeznaczone do remontu z powyższego powodu. W piśmie z dnia 29 czerwca 2022 r. Prezes Zarządu M. Sp. z o.o., odniósł się do zarzutu strony dotyczącego przyczyn degradacji schodów podał, że prace związane z budową muru oporowego na działce nr [...] nie mogą być bezpośrednią przyczyną uszkodzeń powstałych konstrukcji schodów. Na dowód przedstawiono zdjęcie nr 22 zamieszczone w opinii, na którym widnieje pręt zbrojeniowy od strony działki Pana P. W opinii podano, że przyczyn złego stanu schodów jest wiele między innymi wiek schodów, długa ich eksploatacja bez dokonywania bieżących remontów i napraw. Osiadanie stopni czy spocznika, może być spowodowane wymywaniem/podmywaniem podbudowy pod schodami przez wody spływające z wyższych partii działki [...]. Uwzględniając powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu w całości podtrzymuje swoją argumentację szeroko omówioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i po przeanalizowaniu zarzutów zawartych w skardze, nie znalazło podstaw do jej uwzględnienia przekazuje sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przy czym w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r. poz. 329, ze zm., dalej jako – "p.p.s.a."), rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji SKO Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa przy jej wydaniu, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa. W szczególności organy obu instancji w wymaganym zakresie zebrały i należycie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań. Zgodnie z art. 234 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zgodnie z art. 234 ust. 3 p.w., jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Dyspozycją przepisu art. 234 ust. 3 p.w. objęta jest sytuacja, w której doszło do zmiany stanu wody na gruncie i zmiana ta wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie. Zwrot normatywny: "zmiana ta wpływa" wskazuje, że zarówno zmiana jak i jej szkodliwy wpływ winny realnie wystąpić. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na konieczność badania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodą (szkodliwym oddziaływaniem) na gruncie sąsiednim. Stosuje się w tym przypadku konstrukcję związku przyczynowo-skutkowego, który w sprawach z zakresu stosunków wodnych dotyczy nie tylko określonych działań ludzkich i ich skutków, ale zaistnienia określonych zjawisk przyrodniczych (zmiana stanu wody - np. kierunku lub intensywności spływu, zalanie gruntu, podtopienie budynku itp.). Stanowisko w kwestii wykładni przepisu art. 234 ust. 3 p.w. znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Orzeczenia te w większości wydane zostały w odniesieniu do unormowania art. 29 ust. 3 nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, ale pozostają one aktualne, gdyż przepis art. 234 ust. 3 p.w. jest niemal dosłownym powtórzeniem tego unormowania. W wyrokach z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1035/15 oraz z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 248/16 stwierdzono jednoznacznie, że z art. 29 ust. 3 p.w. wynika kompetencja organu do nałożenia na właściciela gruntu obowiązków o charakterze naprawczym, a więc przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzenia zapobiegającego szkodzie, a zatem dotyczy szkód już powstałych, a nie tych, które mogą powstać w przyszłości. Przepis ten może zostać zastosowany jedynie, jeżeli spowodowane już przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Inaczej mówiąc organy obowiązane są zbadać, czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela (posiadacza) jednej nieruchomości, powodującym zmiany w stosunkach wodnych, a stwierdzoną szkodą na innych gruntach istnieje związek przyczynowy. Powyższe stanowisko co do wykładni art. 234 ust. 3 p.w. znalazło w pełni potwierdzenie w wydanym już pod rządami nowej ustawy Prawo wodne w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 530/21. Dla zastosowania art. 234 ust. 3 p.w. niezbędne zatem jest zaistnienie łącznie dwóch przesłanek - zdarzeń wywołanych przez właścicieli gruntu, powodujących zmianę naturalnych stosunków wodnych oraz skutków w postaci szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające ma wykazać, czy zmiana nastąpiła oraz czy miała ona wpływ na panujące na gruncie stosunki wodne. Konieczne jest także ustalenie, czy zaistniała zmiana pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z powstałą na sąsiednim gruncie szkodą. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że w toku postępowania organy nie naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 k.p.a. Organy przeprowadziły bowiem kompletne postępowanie dowodowe i wyjaśniające, spełniające wymogi art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, że zakres postępowania dowodowego oraz ustaleń faktycznych organów w sprawie był wyznaczony przesłankami wynikającymi z art. 234 ust. 3 p.w., a które wyżej przedstawiono. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem a skutkiem. Ponieważ dokonanie tych ustaleń przekracza wiedzę ogólną i wymaga fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się konieczność przeprowadzenia w tego rodzaju sprawach dowodu z opinii biegłego. Opinia taka jest w zasadzie niezbędna. Dokonując ustaleń faktycznych istotnych do zastosowania art. 234 ust. 3 p.w., organ I instancji, mając na uwadze charakter sprawy, oparł się przede wszystkim na opinii biegłego. Z istotnych elementów ekspertyzy należy przywołać zamieszczone zdjęcie odkrytego zbrojenia schodów żelbetowych Opinia podnosi, że ze zdjęcia wynika iż uszkodzenie dotknęło schodów nie od strony działki nr ewid. [...] lecz od budynku pensjonatu na działce nr ewid. [...]. Tego typu degradacja powierzchni betonowej (otulina zbrojenia) nie mogła powstać w wyniku działania wód spływających po działce nr ewid. [...]. Dokładna analiza stanu i przyczyny degradacji schodów powinna być przedmiotem analizy technicznej wykonanej przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Kłodzku w ramach prowadzonego postępowania i to wyniki oceny tego organu powinny być wiążące dla określenia ewentualnego winnego degradacji i stanu schodów betonowych na działce nr ewid. [...]. Zdjęcie nr 28 wskazuje odkryte zbrojenie schodów betonowych na działce nr ewid. [...]. W opinii biegli napisali, że w trakcie rozmowy z współwłaścicielem działki nr ewid. [...] podczas oględzin działek w dniu 04.03.2022 r. otrzymali informację, że właściciel przystał by na takie rozwiązanie sprowadzania wód opadowych i roztopowych z wyżej położonych terenów działki nr ewid. [...] za pomocą korytek skarpowych i wprowadzenie wód dalej do studni zlokalizowanej na działce nr ewid. [...]. Co do ewentualnych roszczeń właściciela działki nr ewid. [...] względem właściciela działki nr ewid. [...] sprawa powinna zostać rozstrzygnięta na drodze postępowania cywilnego. Dalej biegli wskazują, że właściciel ma prawo zmienić ukształtowanie terenu własnej działki. Może nawet zmienić kierunek i natężenie spływu wód i nadal nie będzie zaburzenia stosunków wodnych w przypadku, gdy zastosuje odpowiednie urządzenia wodne rozprowadzające i odprowadzające wody opadowe w zakresie własnej działki w taki sposób aby nie powodował szkód i strat na działkach sąsiednich. Dlatego jako konkluzję opinii biegli wskazują jakie rozwiązanie należy zastosować z wykorzystaniem istniejącej studni na działce nr ewid. [...] oraz betonowych korytek skarpowych. Reasumując opiniujący wskazują, że Urząd Miasta i Gminy w L. powinien wydać decyzję nakazującą właścicielowi działki nr ewid. [...] rozebranie części muru oporowego w zakresie umożliwiającym instalację korytek betonowych skarpowych i wykonanie urządzenia wodnego jakim jest ściek skarpowy z korytek betonowych skarpowych i osadzenie ich w miejscu wskazanym w zaproponowanym rozwiązaniu w ich opinii. Decyzja ta powinna być wydana w związku ze stwierdzeniem naruszenia stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich tj. działki nr ewid. [...]. Ze stanowiska strony skarżącej wynika, że wniosków opinii nie kwestionuje. Znajdują one potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i potwierdzają zmianę stosunków wodnych w rozumieniu art. 234 ust. 1 p.w. Należy również podzielić ocenę organów w zakresie wpływu wykonanych przez inwestora robót budowlanych na zmianę kierunku spływu wód, które mogą dewastacyjnie oddziaływać na działkę i budynek skarżącego. Zasadnie i w tym zakresie Sąd uznał za trafną ocenę dokonaną przez organy, a opartą w całości na zgromadzonym materiale dowodowym, w tym opinii biegłego. W tym miejscu zaznaczyć należy, że dokonując istotnych ustaleń do rozstrzygnięcia sprawy, należało uwzględnić stan faktyczny istniejący na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a nie hipotetyczny, mogący powstać w trakcie bliżej nie określonej przyszłości. W powołanej opinii biegli, mając możliwość odniesienia się do całości zgromadzonego materiału wskazali co należy zrobić, aby spowodować niekolizyjny spływ wód z działki strony zobowiązanej. Skarżący nie podważył skutecznie ustaleń poczynionych w tym zakresie. Mimo wskazania, że nie zgadza się z niektórymi wnioskami ekspertyzy nie przedstawił żadnych dowodów, które podważyły by wnioski specjalistów, nie przedstawił także żadnego dowodu, który mógł by podważyć wnioski ekspertyzy. Podzielając stanowisko organów w tym zakresie podkreślić należy, że rzeczoznawcy wskazali co należy zrobić, aby spowodować prawidłowy spływ wód z działki sąsiedniej. Jeśli chodzi o przyszłe (ewentualne) szkody, to ponownie trzeba podkreślić, że organy nie są zobowiązane do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym kierunku, a jedynie do ustalenia, czy na dzień wydania decyzji nastąpiła zmiana stosunków wodnych. Sam fakt kwestionowania przez stronę ustaleń wynikających z już przeprowadzonej opinii biegłego z uprawnieniami nie może prowadzić do odmowy dania wiary temu dokumentowi. Skoro opinia sporządzona przez osobę legitymującą się wymaganą w danej dziedzinie wiedzą specjalistyczną jest kompletna, spójna wewnętrznie, jak i znajduje potwierdzenie w pozostałym dotychczas zgromadzonym materiale dowodowym, to na stronie ciąży obowiązek podważenia jej wiarygodności. Organ nie jest bowiem zobowiązany do jego weryfikacji, zwłaszcza gdy tak jak w niniejszej sprawie, nie ma wątpliwości co do rzetelności i prawidłowości opinii sporządzonej na jego zlecenie, zaś skarżący jedynie wskazuje, że się z nią nie zgadza, czyli jedynym argumentem po stronie skarżącego są jego odmienne oczekiwania. Jeśli chodzi o oczekiwania skarżącego w zakresie podjęcia działań zmierzających do ustalenia jednoznacznej przyczyny uszkodzeń schodów, to okoliczność ta nie może być badana przez organy kompetentne w sprawach o naruszenie stosunków wodnych na gruncie (w świetle art. 234 p.w. jest to wójt, burmistrz lub prezydent miasta) i należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego, wobec czego winny być badane w tamtym postępowaniu (z akt zdaje się wynikać, że postępowanie przed tamtym organem toczy się lub winno się toczyć), bowiem do organu nadzoru budowlanego wpłynęło podanie strony. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 19 k.p.a. organy administracji z urzędu przestrzegają swojej właściwości. Wypływający z tego przepisu obowiązek spoczywający na organie administracji stanowi konieczność podjęcia odpowiednich czynności przed wszczęciem postępowania i w toku prowadzenia postępowania na wszystkich jego etapach. Przestrzeganie przepisów o właściwości jest jednym z podstawowych obowiązków procesowych nałożonych na organy administracji. Trzeba bowiem pamiętać, iż zignorowanie przepisów o właściwości rodzi ważne skutki prawne w postaci konieczności stwierdzenia nieważności aktu wydanego z ich naruszeniem (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Ustawodawca zdecydował bowiem, że orzeczenie wydane przez niewłaściwy w sprawie organ jest dotknięte tak istotną wadą, że nie może ostać się w obrocie, bez względu na trafność rozstrzygnięcia. Podglądy orzecznictwa są zgodne, iż przepisy regulujące właściwość organów administracji mają charakter bezwzględnie obowiązujący. W ocenie sądu nie podlegają uwzględnieniu argumenty skarżącego, a organy nie dopuściły się naruszenia ani przepisów postępowania, ani prawa materialnego w takim stopniu, aby decyzje podjęte w toku postępowania winny być wyeliminowane z obrotu prawnego. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Reasumując wydaje się, że stanowisko skarżącego jest niezasadne i polega na nieporozumieniu, a w ślad za nim skarga podlega oddaleniu, stosownie do treści art. 151 ppsa.