II SA/Wr 89/19
WyrokWSA we Wrocławiu2019-05-28
Skład orzekający: Mieczysław Górkiewicz, Halina Filipowicz – Kremis, Anna Siedlecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czynności przygotowawcze do rozruchu technologicznego maszyn produkcyjnych, wykonywane w budynku produkcyjnym przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, stanowią jego nielegalne użytkowanie w rozumieniu art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uchylił postanowienie DWINB, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 78 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wniosku dowodowego skarżącego dotyczącego charakteru czynności pracowników oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu. Brak ustosunkowania się do wniosku dowodowego i uzasadnienia jego nieuwzględnienia uniemożliwił kontrolę sądowoadministracyjną i podważył obiektywizm organów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia na skarżącego kary w wysokości 50 000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku produkcyjnego. Skarżący wystąpił o pozwolenie na użytkowanie hali produkcyjnej. Podczas kontroli stwierdzono obecność pracowników wykonujących pracę produkcyjną. Skarżący twierdził, że były to czynności przygotowawcze do rozruchu technologicznego, a nie użytkowanie obiektu. Organy obu instancji uznały te czynności za nielegalne użytkowanie i utrzymały karę w mocy. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie DWINB i zasądzono od DWINB na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis – spr. Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 maja 2019 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku produkcyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżącego kwotę 5 417,00 (słownie: pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi jest postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ odwoławczy, organ II instancji) nr [...] z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. (dalej: organ I instancji, PINB) nr [...] z dnia [...] , którym nałożono na J. B. (dalej: skarżący) karę w wysokości 50 000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku produkcyjnego w Wołowie przy ul. O.
Wnioskiem z dnia 7 sierpnia 2018 r. sprecyzowanym w dniu 21 sierpnia
2018 r. skarżący wystąpił do PINB o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budowy budynku hali produkcyjnej w W. przy ul. O. zrealizowanej na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] wydanej przez Starostę Wołowskiego. Pismem z dnia 22 sierpnia 2018 r. organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] PINB nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia określonych dokumentów związanych z przekazywaniem do użytkowania wnioskowanego obiektu. Pismem z dnia 11 września 2018 r. PINB zawiadomił skarżącego o terminie przeprowadzenia kontroli oraz o obowiązku przedłożenia pozostałych dokumentów wymienionych z postanowieniu z [...] .
W dniu 2 października 2018 r. organ I instancji przeprowadził na podstawie art. 59a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 z późn. zm., dalej: pr. bud.) kontrolę przy udziale skarżącego. Z protokołu kontroli oraz załączonej do niego fotografii wynika, że w pomieszczeniach produkcyjnych urządzone były stanowiska pracy, regały z wyrobami papierniczymi oraz użytkowane maszyny produkcyjne. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia DWINB podkreślił, że w budynku znajdowali się pracownicy inwestora wykonujący pracę polegającą na produkcji albumów zdjęciowych co potwierdzać ma dokumentacja fotograficzna. Z treści protokołu kontroli wynika, że organ I instancji stwierdził nadto istotne oraz nieistotne odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego.
Pismem z dnia 4 października 2018 r. skarżący ustosunkował się do treści protokołu wskazując, że zastane osoby nie pracowały, ale przygotowywały rozruch urządzeń do procesu technologicznego, który jest skomplikowany, długotrwały, wymagający wielodniowych przygotowań, ustawień i testów.
Postanowieniem nr [...] z [...] PINB wymierzył skarżącemu karę w kwocie 50 000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku produkcyjnego. W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił, że budynek objęty postępowaniem w przedmiocie wydania decyzji pozwolenia na użytkowanie stanowi halę produkcyjną. Produkcja polega na wytwarzaniu albumów fotograficznych. Wobec stwierdzenia, podczas kontroli, obecności w hali produkcyjnej pięciu osób wykonujących pracę polegającą na produkcji albumów organ stwierdził, że doszło do nielegalnego użytkowania obiektu. Ustosunkowując się do wyjaśnień skarżącego, że czynności pracowników stanowiły tzw. rozruch technologiczny, PINB podkreślił, że procedura dopuszczenia do użytkowania budynku decyzją administracyjną nie jest uzależniona od sprawności urządzeń wykorzystywanych do celów technologii produkcji. Zatem nawet jeżeli osoby pracujące przy maszynach i urządzeniach wykonywały próbne wydruki i wyroby, to przyjąć należy, że użytkowanie budynku nastąpiło. Organ podkreślił, że w pr. bud. nie przewidziano możliwości uruchomienia linii produkcyjnej testowo, a tym samym nie jest dozwolone testowe użytkowanie budynku przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Pismem z dnia 11 października 2018 r. skarżący zwrócił się do PINB z wnioskiem o przeprowadzenie w drodze samokontroli dowodów z jego przesłuchania jako strony postępowania na okoliczność rzekomego użytkowania budynku produkcyjnego oraz przyznania się do tego użytkowania, a także przesłuchania osób, które podczas przeprowadzonej kontroli dokonywały sprawdzeń technologicznych. Skarżący podkreślił, że o dokumentacji fotograficznej z kontroli dowiedział się z treści uzasadnienia postanowienia. Stwierdził nadto, że wszystkie ustalenia organ oparł na lakonicznym protokole z kontroli, który podpisał bez uwag albowiem nie został pouczony o możliwości ich wniesienia.
Pismem z dnia 16 października 2018 r. złożył z kolei pismo zatytułowane "skarga", przy czym następnie wyjaśnił, że stanowi ono zażalenie.
Skarżonym postanowieniem z dnia 3 grudnia 2018 r. DWINB utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji podzielając jego stanowisko w zakresie zasadności nałożenia na skarżącego kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku produkcyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowość zażalenia potwierdza, że w istocie doszło do przystąpienia do użytkowania obiektu, gdyż sam skarżący stwierdza, że pracownicy testowali urządzenia w ramach tzw. rozruchu technologicznego. Organ odwoławczy zauważył przy tym, że przed oddaniem obiektu budowlanego do użytkowania rozruch technologiczny dozwolony jest tylko wtedy, gdy jest niezbędny do formalnego potwierdzenia sprawności technicznej urządzeń w drodze dokumentu urzędowego, który to dokument jest konieczny do oddania obiektu do użytkowania. Przy tym organ ten podkreślił, że w niniejszej sprawie sprzęt nie wymagał odbiorów technicznych i skompletowania dokumentacji odbiorowej.
W skardze na ostateczne postanowienie skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie: I przepisów prawa materialnego tj. art. 57 ust. 7 pr. bud. poprzez błędną wykładnię pojęcia "użytkowania" obiektu budowlanego poprzez przyjęcie takiego rozumienia użytkowania, w ramach którego mieściło się niezbędne dla ochrony skarżącego przed szkodą przygotowanie do użytkowania i rozruch technologiczny, podczas gdy prawidłowo rozumiana definicja użytkowania nie obejmuje działań podjętych przez skarżącego; II przepisów prawa procesowego: 1. art. 7a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: k.p.a.) poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej art. 57 ust. 7 pr. bud. na korzyść skarżącego; 2. art. 7, art. 75 § 1, art. 78 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym zignorowanie wniosków dowodowych skarżącego oraz dokonanie dowolnej oceny zgromadzonych dowodów; 3. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu poprzez uniemożliwienie mu wglądu do akt postępowania, niezawiadomienie go od końcowym zebraniu dowodów w sprawie oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się o zdjęciu wykonanym podczas kontroli, 4. art. 15 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów zażalenia i zignorowanie wniosków dowodowych skarżącego; 5. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie się w wyjaśnieniu podstaw prawnych postanowienia na niewynikającym z przytoczonego przez DWINB wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 43/17 wniosku. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 57 ust. 7 pr. bud. przez skarżącego jest błędny, a wnioskowanie organu nielogiczne. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i sformułowanie następujących wskazań dla organu odwoławczego: obowiązku dopuszczenia i przeprowadzenia przez organ wnioskowanych przez skarżącego dowodów, rozumienia art. 57 ust. 7 pr. bud. w zakresie "użytkowania" jako nieobejmującego przygotowania do użytkowania, rozruchu technologicznego i czynności zmierzających do zachowania urządzeń w dobrym stanie, a także obowiązku rozpatrzenia przez DWINB zarzutu naruszenia przez PINB art. 79a k.p.a. Nadto zawnioskował o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu podniósł, że organ odwoławczy błędnie przyjął powołując się na wyrok WSA we Wrocławiu sygn. akt II SA/Wr 43/17, że tzw. rozruch technologiczny dozwolony jest przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla zweryfikowania sprawności urządzeń. W ocenie skarżącego jednak wniosek ten jest nieuprawniony, zaś dozwolonym rozruchem technologicznym jest czynność wyłącznie testowa bez zamiaru komercyjnego. Nadto, skarżący twierdzi, że uruchomienie urządzeń jest niezbędne dla uniknięcia szkody w jego mieniu, gdyż długotrwale nieużytkowanie urządzeń może powodować zaschnięcie odczynników chemicznych i zniszczenia części maszyn. Strona twierdzi, że została pozbawiona możliwości udowodnienia tych okoliczności, a tym samym organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy i zignorował jego wnioski dowodowe. W ocenie pełnomocnika organy obu instancji, z uwagi na błędną interpretację pojęcia "użytkowania" bezpodstawnie przyjęły, że skarżący w treści zażalenia, w którym pisał o testowaniu urządzeń i maszyn, przyznał się w istocie do użytkowania obiektu.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] DWINB odmówił wstrzymania zaskarżonego postanowienia, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 28 maja 2019 r. również wydał rozstrzygnięcie tej samej treści.
Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie obejmuje kwestię zasadności nałożenia na skarżącego kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, tj. hali produkcyjnej. W ocenie organu odwoławczego w postępowaniu dowodowym ujawniono nielegalne przystąpienie do użytkowania obiektu, zaś skarżący podnosi, że obiekt nie jest użytkowany, a czynności podejmowane przez pracowników podczas kontroli stanowiły rozruch technologiczny niezbędny do kontroli i przygotowania urządzeń oraz zapobieżenia zaschnięcia odczynników chemicznych.
Hala produkcyjna objęta postępowaniem o pozwolenie na użytkowanie przeznaczona jest do działalności polegającej na produkcji albumów zdjęciowych. Bezsporne w sprawie jest to, iż w toku kontroli w pomieszczeniu produkcyjnym znajdowało się pięciu pracowników, co potwierdza podpisany przez skarżącego protokół z kontroli oraz wykonana przez pracowników PINB fotografia. Oś sporu sprowadza się natomiast do wykazania, iż czynności podejmowane przez pracowników rzeczywiście stanowiły użytkowanie obiektu w rozumieniu art. 57 ust. 7 pr. bud., a tym samym nie mieściły się w zakresie tzw. rozruchu technologicznego, polegającego na czynnościach testowych urządzeń i maszyn. W ocenie organu odwoławczego nawet jeżeli czynności te stanowiły rozruch, to nie zmienia faktu iż doszło w istocie do przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego, gdyż z uwagi na rodzaj używanych do produkcji urządzeń nie wymagały one odrębnych odbiorów technicznych przed oddaniem obiektu do użytkowania.
W tym miejscu przytoczyć należy przepisy prawa, które mając zastosowanie w niniejszej sprawie wyznaczają granice orzekania przez organy administracji publicznej, a tym samym wpływają na zakres kontroli sądowoadministracyjnej. Zgodnie z art. 57 ust. 7 pr. bud. w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, organ nadzoru budowlanego wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. W myśl art. 54 ust. 1 pr. bud. do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagane jest pozwolenie na budowę albo zgłoszenie budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a i 19a, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Przepis art. 30 ust. 6a stosuje się. Ponadto, w myśl art. 55 ust. 1 pkt 1 lit. c pr. bud. przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli: na budowę obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii: XVIII - z wyjątkiem obiektów magazynowych: budynki składowe, chłodnie, hangary i wiaty, a także budynków kolejowych: nastawnie, podstacje trakcyjne, lokomotywownie, wagonownie, strażnice przejazdowe i myjnie taboru kolejowego, o których mowa w załączniku do ustawy.
Przechodząc do zarzutów skargi w pierwszej kolejności rozpoznać należy zarzuty dotyczące naruszeń przepisów prawa procesowego, gdyż ich uwzględnienie spowoduje bezcelowość rozważań w zakresie sformułowanych zarzutów prawa materialnego. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji o pozwolenie na użytkowanie, gdyż obiekt budowlany tj. hala produkcyjna objęta była pozwoleniem na budowę, a nadto zalicza się do kategorii XVIII (budynki przemysłowe). W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ pouczył skarżącego o przysługujących mu, jako stronie, uprawnieniach procesowych, w tym o prawie do zapoznawania się ze zgromadzonymi dokumentami.
W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji pozyskał od skarżącego dokumentację związaną z przekazywaniem do użytkowania wnioskowanego obiektu oraz w dniu 2 października 2018 r. w obecności skarżącego przeprowadził kontrolę. We wnioskach końcowych zaznaczono, że "budynek użytkowany jest jako produkcyjny – wytwarzanie albumów fotograficznych (zdjęciowych). Pięć osób pracujących w hali produkcyjnej na urządzeniach maszyn". Na protokole podpisał się skarżący. Załącznikiem do protokołu jest fotografia, na której utrwalono halę produkcyjną z osobami pracującymi przy produkcji albumów zdjęciowych. Skarżący jednak już dwa dni po przeprowadzeniu kontroli, a więc jeszcze przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej celem sprostowania treści protokołu poinformował organ, że osoby znajdujące się w hali nie pracowały lecz przygotowywały rozruch urządzeń do procesu technologicznego. Organ jednak nie ustosunkował się do tego oświadczenia przyjmując – zgodnie z treścią protokołu – że przystąpiono do nielegalnego użytkowania obiektu. Istotną okolicznością w kontekście przebiegu postępowania wyjaśniającego jest również to, że skarżący po wydaniu decyzji przez PINB złożył wniosek dowodowy. Dzień później dopiero skarżący złożył zażalenie na postanowienie PINB (pismem zatytułowanym "skarga"). Reprezentowany na etapie złożenia skargi do sądu przez profesjonalnego pełnomocnika skarżący wyjaśnił, że wnioski dowodowe były częścią zażalenia, zaś oba pisma tj. zarówno pismo z 11 października 2018 r. jak i pismo z 16 października 2018 r. traktować należy jako jedną całość w postaci zażalenia.
Skierowane do PINB wnioski dowodowe nie mogły być przez ten organ uwzględnione, gdyż przepisy k.p.a. nie dają organowi I instancyjnemu kompetencji do przeprowadzenia w ramach samokontroli dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z art. 132 § 1 k.p.a. jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję, uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Ponadto, w myśl art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.
Zastosowanie art. 132 § 1 k.p.a. i zmiana własnego postanowienia w tym trybie przez organ I instancji nie przewiduje jednakowoż przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Przepis ten ma zastosowanie, gdy już z treści odwołania wynika, że są podstawy do zmiany wydanego rozstrzygnięcia. Nie oznacza to jednak, że wniosek dowodowy złożony na tzw. etapie międzyinstancyjnym nie podlega rozpoznaniu. W myśl bowiem art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Ponadto, w postępowaniu odwoławczym znajduje zastosowanie art. 78 k.p.a., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (§ 1 k.p.a.). Zgodnie z § 2 tego przepisu organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.
W konsekwencji przyjąć należy, że wniosek dowodowy zawarty w piśmie z dnia 11 października 2018 r. skierowany był do organu odwoławczego. Organ ten jednak, nie będąc co prawda zobowiązany do jego uwzględnienia, w żaden sposób się do niego nie ustosunkował. Podkreślenia wymaga, że zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w art. 80 k.p.a., w myśl którego to organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, nie daje podstaw do całkowitego pomijania wniosków dowodowych. Odmowa uwzględnienia takiego wniosku powinna być poparta twierdzeniami wskazującymi na to, iż jego przedmiotem w istocie są okoliczności stwierdzone innymi dowodami i nie mają znaczenia dla sprawy (zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a.). Tymczasem organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji w ogóle nie odniósł się do rzeczonego wniosku, nie uargumentował tym samym, że dowody o przeprowadzenie których wnioskował skarżący (przesłuchanie jego oraz osób znajdujących się w dniu kontroli w budynku) na okoliczność jedynie przygotowawczego, testowego charakteru czynności tych osób, zostały stwierdzone innymi dowodami. Jest to o tyle istotne, że o ile organ I instancji twierdził, że w świetle pr. bud. w ogóle nie może być mowy o czynnościach testowych, gdyż nawet tego typu czynności stanowią użytkowanie obiektu, o tyle DWINB wyraził mniej radykalne stanowisko. Według organu odwoławczego czynności próbne, tzw. rozruch technologiczny mogą być legalnie przeprowadzone przed wydaniem o decyzji oddaniu obiektu do użytkowania, jeżeli konieczne jest uprzednie formalne stwierdzenie sprawności technicznej urządzeń. Takie stanowisko organu II instancji, łagodzące nieco granice pojęcia "użytkowania" obiektu tym bardziej wymagają ustosunkowania się do wniosku dowodowego dotyczącego charakteru czynności pracowników w dniu kontroli.
W świetle powyższego sąd podziela stanowisko skarżącego, iż organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 78 k.p.a., a wobec braku uzasadnienia nieuwzględnienia wniosku DWINB przekroczył również granice swobodnej oceny dowodów. Swoboda nie oznacza bowiem arbitralności, a brak zajęcia stanowiska w kwestii wniosku dowodowego uniemożliwia kontrolę sądowoadministracyjną słuszności przesłanek, którymi kierował się organ nie uwzględniając wniosku dowodowego. Stanowisko to jest zresztą szeroko reprezentowane w orzecznictwie. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 617/07 (te oraz pozostałe przywołane orzeczenia publ. w CBOiS) podkreślono, że organ nie ma obowiązku przeprowadzania dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności wyjaśnionych w postępowaniu. W takim przypadku winien wskazać konkretnie motywy takiego stanowiska, zgodnie z art. 78 § 2 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 971/17).
Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wobec braku zajęcia stanowiska w przedmiocie złożonego przez stronę wniosku dowodowego, nie budzi wątpliwości również naruszenie przez organ odwoławczy przytoczonego przepisu. Takie wybiórcze uzasadnienie w rozpoznawanej sprawie pociąga zaś za sobą naruszenie zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Zasada ta ma szczególne znaczenie przy stosowaniu środków represyjnych, taki jak zastosowano w niniejszej sprawie (kara administracyjna).
Podzielić również należy ocenę skarżącego co do naruszenia przez organy zasady prawdy obiektywnej, albowiem pominięcie wniosku dowodowego oraz brak przytoczenia stosownej argumentacji uzasadniającej jego nieuwzględnienie może podawać w wątpliwość obiektywizm organu, który winien przecież przeprowadzać dowody, które mogłyby ujawnić okoliczności podważające dotychczasowe ustalenia.
Sąd dopatrzył się również naruszenia przez organ odwoławczy zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie powiadomienia skarżącego o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i przystąpienia do sporządzenia rozstrzygnięcia w sprawie, a tym samym uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Biorąc pod uwagę, iż skarżący w konsekwencji tego naruszenia nie miał możliwości zweryfikowania, czy organ ustosunkował się choćby w zakresie przesłuchania świadków do jego wniosku dowodowego przed wydaniem decyzji, naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że przeprowadzone postępowanie nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec stwierdzenia tego typu uchybień za przedwczesne sąd uznał rozważanie zasadności zarzutów w zakresie naruszeń prawa materialnego.
W ocenie sądu, organy nie wyjaśniły i nie oceniły należycie istotnych okoliczności, a także pozbawiły skarżącego istotnych uprawnień jako strony postępowania zwłaszcza w zakresie postępowania wyjaśniającego. Należało zatem stwierdzić, że całkowicie pominięto wniosek dowodowy skarżącego, nie uzasadniając przyczyn odmowy przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, a także nie zawiadomiono skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a w konsekwencji nie przeprowadzono postępowania w sposób odpowiadający zasadom postępowania administracyjnego, przewidzianym w przywołanych przepisach.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze wysokość wpisu sądowego od skargi uiszczonego przez skarżącego w kwocie 1 500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 3 900 zł oraz opłatę skarbową uiszczoną od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło