III SA/Wr 108/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-05-10
Skład orzekający: Magdalena Jankowska-Szostak, Katarzyna Borońska, Annetta Chołuj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo odmówiły zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym, który pozwala na zwolnienie z odpowiedzialności za naruszenia, gdy miały one charakter niezależny od przedsiębiorcy i były wynikiem zdarzeń, których nie mógł przewidzieć, w sytuacji gdy przedsiębiorca twierdził, że wymagane dokumenty (wykresówki, tachograf) zostały skradzione?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji nie wyjaśniły w sposób wystarczający wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w szczególności nie zweryfikowały twierdzeń skarżącego o kradzieży dokumentów poprzez zwrócenie się o akta postępowania przygotowawczego. Brak należytego wyjaśnienia tych kwestii uniemożliwił prawidłową ocenę możliwości zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym.Stan faktyczny
Skarżący A. G. został ukarany karą pieniężną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, w tym za nieokazanie podczas kontroli wykresówek i danych z tachografu (lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do u.t.d.) oraz za niezgłoszenie zmian danych dotyczących używanych pojazdów (lp. 1.8 załącznika nr 3 do u.t.d.). Skarżący twierdził, że brak dokumentów wynikał z kradzieży, która miała miejsce w jego przedsiębiorstwie. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o nałożeniu kary, odrzucając argument o kradzieży jako niewiarygodny i nie znajdujący potwierdzenia w materiale dowodowym, w tym w dokumentach postępowania karnego. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie zasady dwuinstancyjności, nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i nieprawidłowe zastosowanie przepisów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającą ją decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego i zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę 450 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Anetta Chołuj, , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) po rozpatrzeniu odwołania A. G. (strona, skarżący) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej k.p.a.), art. 4 pkt 3, pkt 4, pkt 22 lit. a), lit. h) i lit. s), art. 8 ust. 2 i ust. 3, art. 14 ust. 1, art. 33 ust. 1, ust. 6 i ust. 7, art. 92a ust. 1, ust. 3 i ust. 6, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U z 2016 r., poz. 1907 ze zm., dalej u.t.d.), lp. 6.3.7, lp. 1.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 25 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1155 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (DWITD) z [...] października 2017 r. (nr [...]) o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000,00 zł.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.
Na podstawie upoważnienia z [...] kwietnia 2017 r. przeprowadzono kontrolę w siedzibie przedsiębiorcy A. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: "A" A. G., ul. N.[...], [...]-[...] B. K.
Do kontroli strona okazała zaświadczenie nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wydane [...] września 2012 r. ważne do [...] września 2017 r.
Przedmiotem kontroli było przestrzeganie przez przedsiębiorcę regulacji dotyczących okresów prowadzenia pojazdów i obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku kierowcy, a także regulacji dotyczących uprawnień do wykonywania przewozów drogowych oraz uprawnień do kierowania pojazdami.
Kontrolą objęto okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] kwietnia 2017 r. Zgodnie z okazanymi dokumentami, liczba kierowców wykonujących osobiście na rzecz przedsiębiorcy przewozy drogowe w okresie 6 miesięcy przed rozpoczęciem kontroli wynosiła dokładnie dwóch kierowców. Ustalenia kontroli utrwalono protokołem nr [...] z [...] lipca 2017 r. W wyniku kontroli stwierdzono naruszenia opisane w załączniku nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym: - lp. 6.3.7 - nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 500 złotych - za każdy dzień; - lp. 1.8 - niezgłoszenie na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który wydał zaświadczenie na wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne, zmiany danych, o których mowa w art. 8, w wymaganym terminie, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 800 złotych.
W złożonym odwołaniu strona zakwestionowała stwierdzone naruszenie z lp. 6.3.7 załącznika do ustawy, wyjaśniając, że nie miała wpływu na jego powstanie bowiem brak dokumentów był wynikiem kradzieży w przedsiębiorstwie w nocy z [...] na [...] maja 2017r. Strona wskazała, że pracuje w innej firmie i fakt zgłoszenia kradzieży dokonał pracownik, będący jednocześnie teściem skarżącego, który jest osobą zarządzającą. Skarżący podkreślił, że skradziono mu między innymi wykresówki i tachograf dlatego nie zostały okazane do kontroli.
GITD utrzymując decyzję organu I instancji w mocy przywołał podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia; art. 4 pkt 22 lit a) i lit. h), art. 92a ust. 1 i ust. 3, ust. 6, art. 92b ust. 1, art. 92 c ust.1 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 33 ust.2 rozporządzenia Rady (UE) nr 165/2014.
Organ II instancji odnosząc się do naruszenia, które stwierdzono w trakcie przeprowadzonej kontroli, o którym mowa w załączniku nr 3 lp 6.3.7 ustawy o transporcie drogowym wskazał, ze zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców w formie: 1) zapisów na wykresówkach; 2) wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego; 3) plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego; 4) innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności; 5) rejestrów opracowanych na podstawie dokumentów, o których mowa w pkt 1-4. GITD podkreślił, że zgodnie z art. 25 ust. 2 ww. ustawy, ewidencję czasu pracy, o której mowa w ust. 1, pracodawca: 1) udostępnia kierowcy na jego wniosek; 2) przechowuje przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego. W myśl art. 26e ustawy o czasie pracy kierowców: 1. ewidencję czasu pracy, o której mowa w art. 26d, przechowuje się przez okres dwóch lat po zakończeniu okresu nią objętego. 2. podmiot, na rzecz którego wykonywany jest przewóz drogowy wydaje osobom, o których mowa w art. 1 pkt lb, kopię ewidencji czasu pracy. Organ odwoławczy zaznaczył, że konsekwencją powyższego jest treść lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy.
Organ II instancji przypomniał, że w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli z [...] marca 2017 r. strona została poinformowana, że do kontroli powinna ona przygotować m.in. wykresówki, dane cyfrowe z kart kierowców i z tachografów cyfrowych z okresu objętego kontrolą, wydruki, dokumenty świadczące o nieprowadzeniu pojazdów i kartę ewidencji nieobecności. Natomiast pismem z dnia [...] kwietnia 2017r. D. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wezwał stronę do przedłożenia do kontroli m.in. wykresówek, danych cyfrowych wszystkich kierowców.
Organ odwoławczy po ponownym przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że wynika z niego, iż strona nie okazała podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówek z tachografu zainstalowanego w pojeździe o numerze rejestracyjnym [...] za dni, kiedy pojazdem wykonywane były przejazdy po drogach krajowych, za które to naruszenia została nałożona kara wysokości 38.000,00 zł. Organ orzekający odnosząc się do faktu kradzieży spornych wykresówek i tachografu, który został zgłoszony na Policję przywoła treść wyroku WSA w Olsztynie sygn. akt II SA/Ol 1328/12, w którym Sąd między innymi stwierdził, że przedsiębiorca powinien tak zabezpieczyć wykresówki, aby nie zostały one przejęte przez osoby trzecie, gdyż w myśl art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 3821/85 to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek przechowywania wykresówek. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że z dokumentów postępowania karnego nie wynika, że przedmiotem kradzieży były wykresówki (skradziono tachograf do samochodu ciężarowego oraz kartę kierowcy). Natomiast oświadczenie strony podniesione w odwołaniu co do faktu kradzieży wykresówek w świetle interpretacji dokumentów były w opinii GITD niewiarygodne.
Odnosząc się do kolejnego naruszenia zarzucanemu kontrolowanemu przedsiębiorcy Organ II instancji wskazał na przepisy art. 33 ust. 1, ust. 6 i ust. 7 u.t.d. oraz art. 8 ust. 2, ust. 3 u.t.d. i podkreślił, że stosownie do art. 14 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił: 1) zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego łub licencji wspólnotowej, zmiany danych, o których mowa w art. 7a, 2) licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, zmiany danych, o których mowa w art. 8 nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. GITD stwierdził, że konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 1.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W opinii organu skarżący dopuścił się popełnienia naruszenia wymienionego w zał. nr 3 lp. 1.8 do u.t.d., gdyż nie dopełnił obowiązku zgłoszenia w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił mu zaświadczenia nr [...] o wykonywaniu międzynarodowego przewozu na potrzeby własne, zmiany danych o których mowa w art. 8 ust. 3 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym, tj. danych używanych w swojej działalności pojazdów.
Organ ten wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego jak również z bazy danych Głównego Inspektoratu Transportu drogowego wynika, że [...] września 2012 r. organ ten wydał przedsiębiorcy zaświadczenie nr [...] na wykonywanie międzynarodowego przewozu na potrzeby własne. Przedsiębiorca ujawnił, że pojazd o nr rej. [...] został sprzedany [...] grudnia 2014 r. Ponadto przedsiębiorca posiadał prawo do dysponowania pojazdem (leasing operacyjny) pojazdem [...] o nr rej.[...], który to pojazd był przez niego wykorzystywany w działalności gospodarczej do [...] maja 2016 r., kiedy to pojazd ten uległ zniszczeniu podczas wypadku drogowego.
Na koniec organ odwoławczy zaznaczył, że w odwołaniu strona nie wskazała na żadne okoliczności, które w jej ocenie uzasadniałyby zastosowanie art. 92b i art. 92c ustawy o transporcie drogowym.
Z powyższą decyzją nie zgodził się A. G. i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze tej zarzucił naruszenia: 1) art. 15 k.p.a. oraz stanowiącego jego konkretyzację art. 127 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, jako gwarancji procesowej strony postępowania administracyjnego, wyrażającej się w możliwości żądania przez nią wyjaśnienia wątpliwości prawnych w ponownym rozstrzygnięciu jej sprawy indywidualnej załatwionej decyzją organu I instancji, 2) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ II instancji pomimo obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, oparł swoje rozstrzygnięcie na stanie faktycznym wyłącznie ustalonym uprzednio, nie dokonując należytej, a jednocześnie niezależnej oceny ustalonego w toku kontroli w przedsiębiorstwie stanu faktycznego jak i prawidłowej kwalifikacji zastosowanych w decyzji organu I instancji przepisów, 3) art. 7, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie uwzględnienie okoliczności samodzielnego wykonywania przewozów przez przedsiębiorcę, który miał obowiązek prowadzenia ewidencji niekoniecznie za pomocą wykresówek lub wyłączenia przewozów na gospodarstwie rolnym bez obowiązku rejestracji norm czasu pracy, tym samym ograniczenie czynności dowodowych i wydanie rozstrzygnięcia na podstawie okoliczności nie mających oparcia w materiale dowodowym, 4) Ip. 6.3.7 załącznika numer 3 ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, skutkujące usankcjonowaniem przejazdów, również nie pozostających w związku z działalnością transportową skarżącego i wyłączonego spod regulacji przepisów ustawy o transporcie i rozporządzenia 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego i art. 33 ust. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców z jednoczesnym deficytem ustalenia przez organ charakteru przewozu i celu przejazdu oraz tego, czy i kto wskazywane jedynie w datach przejazdy wykonywał, miał obowiązek stosowania wykresówek, 5) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie czynności dowodowych zmierzających jedynie do zbadania wiarygodności wyjaśnień kontrolowanego w zakresie okoliczności kradzieży z całkowitym pominięciem okoliczności związanych z ustaleniem obowiązku używania i posiadania wykresówek, 6) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i niewydanie decyzji w oparciu o całokształt okoliczności sprawy a także przez orzekanie bez kierowania się zasadą słuszności interesu strony oraz przepisami k.p.a. - art. 7a § 1 i art. 8ia, które nakazują rozstrzygać wątpliwości, co do stanu faktycznego lub wątpliwości prawnych na korzyść strony postępowania.
Wskazując na wymienione naruszenia skarżący wniósł o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającą decyzję organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy przyjął, co następuje;
W myśl art 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu, kontrola o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem, kierując się kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej przywoływana jako p.p.s.a) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Według art 135 p.p.s.a. sąd administracyjny stosuje zaś przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Ponadto sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą podstawy określone w art.156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach (art.145 § 1 pkt 3 ww. ustawy).
Uwzględniając przytoczone wyżej zasady dokonywania kontroli legalności decyzji administracyjnej, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie istnieje konieczność zastosowania art.145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., gdyż zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, podjęte zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza, że dla prawidłowego czyli zgodnego z prawem rozstrzygnięcia koniecznym jest ustalenie stanu faktycznego danej sprawy zgodnie z regułami postępowania administracyjnego zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego mającymi zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Przeprowadzone przez Sąd badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji D. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i § 3, art. 80 i art.107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji również z naruszeniem art. 92a ust.1 u.t.d.
Zdaniem Sądu decyzje organów obu instancji wydane zostały bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne, do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99.)
W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji, lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, pominięte przez organ pierwszoinstancyjny. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony, lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie, w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie. W pierwszym rzędzie wskazać zatem należy, że zgodnie z określoną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego każda sprawa administracyjna powinna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Obowiązkiem organu odwoławczego jest zatem ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie. W tym miejscu warto przytoczyć argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w wyroku z dnia 12 kwietnia 2013 r., którą skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że "złożenie odwołania ma ten skutek, że organ odwoławczy uzyskuje możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy, w której zapadła decyzja organu I instancji. Skuteczność prawna takiego środka prawnego powoduje przeniesienie całej sprawy przed organ drugiej instancji. Organ odwoławczy musi wniknąć w całość sprawy i wziąć na siebie odpowiedzialność za ponowne jej rozstrzygnięcie. Jeżeli więc w aktach znajdują się już określone dowody, to organ odwoławczy zobowiązany jest przeanalizować je i rozważyć czy są one wystarczające do wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy" (por. wyrok o sygn. akt I OSK 2123/11, CBOSA nsa.gov.pl). Postępowanie przed organem II instancji nie może zatem polegać tylko na kontroli postępowania organu pierwszej instancji, lecz powinno mieć miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa". Organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ I instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów a nadto obowiązany jest odnieść się do wszystkich istotnych dla sprawy zarzutów i wniosków odwołania. Pomięcie tego obowiązku prowadzi do zarzutu nie rozpoznania sprawy w jej całokształcie.
Wymogów powyższych, zdaniem Sądu nie dochował Główny Inspektor Transportu Drogowego w stopniu zezwalającym na wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia, a tym samym wydane rozstrzygnięcie jest co do meritum, co najmniej przedwczesne. Nie wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, o istotnym dla rozstrzygnięcia znaczeniu, zostały bowiem w trakcie postępowania administracyjnego wyjaśnione.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje przede wszystkim możliwość zastosowania wobec skarżącego regulacji art. 92a ust.1 u.t.d. Przepis ten konkretyzuje odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku. Zauważyć należy, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje ( zob. wyrok NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10, LEX nr 920618). Powyższa, argumentacja znajduje także oparcie w poglądach orzecznictwa, w tym Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06 wskazał, że "sankcje administracyjne - stosowane automatycznie, z mocy ustawy - mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne (vide: wyrok z 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 52/04). Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar pieniężnych należy zatem postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej." Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy. Powyższy przepis stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Niemniej nie można zapomnieć, że ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 ustawy, których - jako stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz - nie można interpretować rozszerzająco. Podkreślenia wymaga, że analiza art. 92b (określającego wyłącznie w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenie pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku przesłanek ekskulpujących takich jak: zapewnienie przez podmiot wykonujący przewóz właściwej organizacji pracy i dyscypliny pracy, jak i prawidłowe zasady wynagradzania) oraz ww. art. 92c ustawy o transporcie drogowym prowadzi do stwierdzenia, że przesłanki egzoneracyjne określone w przepisie art. 92c nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Takie rozumienie wskazanych przepisów znajduje również potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie ukształtowanym na gruncie obowiązującej do dnia 1 stycznia 2012 r. art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, wyłączającego możliwość nałożenia kary w sytuacji, gdy naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący nie mógł przewidzieć, jak i art. 92a ust. 4 odnoszącego się do braku wpływu takiego podmiotu na powstałe naruszenie. Stąd też w przywołanych przepisach ustawy o transporcie drogowym chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne, a nie związane z niewłaściwą organizacją pracy przedsiębiorstwa transportowego. Przepisy te wyraźnie określają odpowiedzialność obiektywną (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013r., sygn. akt II GSK 2460/11, LEX nr 1337143 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 89/11 oraz z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1854/10). Przedsiębiorca jest zobowiązany do takiego zorganizowania pracy przedsiębiorstwa transportowego, aby w przyjętym modelu i schemacie jego działania, uwzględnione zostały wszystkie określone w przepisach obowiązującego prawa zasady dotyczące prowadzenia tego rodzaju działalności, w tym również w zakresie dotyczącym prowadzenia ewidencji czasu pracy kierowców oraz przechowywania związanych z tym dokumentów.
Nieokazanie przez przedsiębiorcę wykresówki, danych cyfrowych kierowców lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu stanowi przejaw deliktu administracyjnego sankcjonowanego karą pieniężną. Od tej odpowiedzialności przedsiębiorca może się uwolnić, jeżeli wykaże, że niedopełnienie tego obowiązku jest następstwem zdarzenia lub okoliczności, których nie mógł przewidzieć, przy zachowaniu należytej staranności. Ponieważ jak już wyżej wskazano odpowiedzialność za naruszenie prawa, która ma postać deliktu administracyjnego, jest zobiektywizowana, to też nie jest wystarczające powoływanie się przez przedsiębiorcę na przesłankę braku winy w zaistnieniu zdarzeń i okoliczności, które były przyczyną naruszenia prawa. Natomiast przypadek winy, choćby nieumyślnej niweczy możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności. Przedsiębiorca nie może osiągnąć zamierzonego celu, gdy ma świadomość, że może swym działaniem wywołać ujemne skutki, lecz uważa, że zdoła ich uniknąć lub też tych skutków nie przewiduje, choć z łatwością mógłby i powinien to zrobić ( por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013r., sygn. akt II GSK 214/12, LEX nr 1337124).
Przepis art. 92c u.t.d. daje podstawę do umorzenia postępowania toczącego się w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w sytuacji, gdy: - okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub - za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.
W rozpoznawanej sprawie rozważenia wymaga, czy organy w sposób prawidłowy odmówiły zastosowania art. 92c u.t.d. ze względu na niewystąpienie okoliczności wskazanych w pierwszej z wymienionych wyżej przesłanek.
Istota sporu, jaki zaistniał pomiędzy skarżącym a organami sprowadza się do ustalenia, czy naruszenia stwierdzone w toku przeprowadzonej kontroli miały charakter niezależny do strony, co dawałoby podstawę do zwolnienia jej z odpowiedzialności, czy też nie. Strona nie kwestionuje bowiem ustaleń poczynionych w trakcie kontroli. Wskazane w art. 92c u.t.d., przesłanki zwalniające z odpowiedzialności odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć.
Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy stwierdzić należy, że ograny w tym zakresie przeprowadziły postępowanie w sposób pobieżny i nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W sytuacji gdy skarżący złożył oświadczenie zgodnie z którym wszystkie żądane dokumenty zostały utracone w wyniku popełnionego na jego szkodę przestępstwa, organ powinien zweryfikować tę informację zwracając się do Komisariatu Policji w B. K. o akta przedmiotowej sprawy.
Organ I instancji przyjął, że na podstawie analizy zgromadzonego w trakcie kontroli materiału nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d., wskazując na rozbieżności wynikające z postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego z 29 marca 2017 r. oraz oświadczenia strony co do zabezpieczenia okradzionego pomieszczenia, poddając w wątpliwość fakt kradzieży ze wszystkimi wykresówkami również i tachografu. Wskazując, że na ocenę wiarygodności zaistnienia kradzieży ma okoliczność, że do kradzieży doszło po poinformowaniu skarżącego o kontroli w przedsiębiorstwie.
Natomiast rozpoznający odwołanie Główny Inspektor Transportu Drogowego, stwierdził, że z treści dokumentów z postępowania karnego nie wynika, że doszło do kradzieży tarcz tachografów dokumentujących czas pracy kierowców.
Dokonując oceny legalności zapadłych rozstrzygnięć w tym oceny dokonanej przez organy, które z jednej strony podważały fakt kradzieży oraz z drugiej strony jakie dokładnie przedmioty w efekcie kradzieży zostały przez skarżącego utracone, Sąd nie może pominąć faktu, że w aktach administracyjnych z akt dochodzeniowych znajdują się jedynie: postanowienie o umorzeniu dochodzenia, zaświadczenia z [...] kwietnia 2017 r. wystawione przesz zastępcę komendanta Komisariatu Policji w B. K. oraz postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego. Takie skompletowanie materiału dowodowego nie jest, zdaniem Sądu wystarczające dla formułowania przedstawionych ocen. Tym bardziej, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie z [...] kwietnia 2017 r., z którego wynika, że pokrzywdzony zgłosił: "zaginięcie tarczek kierowców w tym weekendowe o od dni wolnych od pracy na dane osobowe M. G. i A. G.". Ponadto w wyjaśnieniach z [...] lipca 2017 r. skarżący konsekwentnie stwierdza, że z powodu włamania zostały skradzione między innymi wykresówki. Nadto na okoliczność tę powoływał się również w treści odwołania wskazując, że zostały mu skradzione wykresówki i tachograf. W tej sytuacji organ powinien był wyjaśnić w pierwszej kolejności czy doszło do kradzieży z włamaniem na którą powołuje się skarżący, czy w walizce zamkniętej na kłódkę do kradzieży której doszło, w wyniku kwestionowanego włamania znajdowały się dokumenty za nieokazanie których skarżący został ukarany. Takie informacje niewątpliwie znajdują się w aktach prowadzonego przez Komendę Policji w B. K. postępowania przygotowawczego. W szczególności w protokole przyjęcia ustanego zawiadomienia o popełnionym przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka osoby zawiadamiającej, w treści opinii powołanego w prawie biegłego. Ocena dokonana przez organy zdaniem Sądu nie znajdowała uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy wobec nie dysponowania dokumentami z dochodzenia, wobec konsekwentnych wyjaśnień skarżącego, któremu organy nie dały wiary.
Dopiero tak zebrany materiał dowodowy uzupełniony dowodem z przesłuchania w charakterze świadka pracownika przedsiębiorstwa co do okoliczności kradzieży i sposobu przechowywania skradzionych dokumentów zabezpieczenia budynku do którego się włamano, mógł stanowić podstawę do twierdzeń, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 92c u.t.d. W polu widzenia organu powinny być również poczynione przez Sąd rozważania na temat okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy.
W tym miejscu stwierdzić należy, że decyzję dotkniętą wyżej omówionymi wadliwościami, organ odwoławczy utrzymał w mocy, czym naruszył dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Zdaniem Sądu nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na treść wydanej w tej sprawie decyzji, konsekwencją tego było przyjęcie, że skarżący ponosi odpowiedzialność z art.92a ust.1 u.t.d., przy jednoczesnym braku podstaw do zastosowania przepisów ekskulpujących.
W ponownie prowadzonym postępowaniu należy przede wszystkim uzupełnić materiał dowodowy o akta dochodzeniowe, dokonać ustaleń w pierwszej kolejności co do wiarygodności dokonanej kradzieży, dalej: w zakresie jak przechowywane były skradzione dokumenty, co konkretnie skradziono, jak zabezpieczony był budynek przed włamaniem. Czy w związku z informacją o planowanej kontroli, przedsiębiorca podjął działania mające na celu skompletowanie niezbędnych dokumentów. Tak uzupełniony materiał dowodowy należy poddać wnikliwej analizie pod kątem regulacji zawartych w art. 92a ust.1 i art. 92c u.t.d. dokonując jego oceny prawnej i dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji zgodnie z wymogami art.107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło