III SA/Wr 169/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-10-28
Skład orzekający: Magdalena Jankowska – Szostak, Halina Filipowicz - Kremis, Jerzy Strzebinczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym popełnione przez pracownika, jeśli twierdzi, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł przewidzieć okoliczności, które do niego doprowadziły?Ratio decidendi
Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność administracyjną za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym popełnione przez pracownika, nawet jeśli twierdzi, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł przewidzieć okoliczności, które do niego doprowadziły. Ciężar udowodnienia zaistnienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność spoczywa na przedsiębiorcy, który musi wykazać, że dołożył należytej staranności i uczynił wszystko, co rozsądnie można było od niego wymagać przy organizacji przewozu.Stan faktyczny
W sprawie nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz za wykonywanie przewozu pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące. Przedsiębiorca twierdził, że jego pracownik dokonał przewozu z przyczepą bez jego wiedzy i zgody, a on sam nie mógł przewidzieć tej sytuacji. Organy administracji uznały, że przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność, ponieważ nie wykazał należytej staranności ani braku wpływu na powstanie naruszenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak, Sędziowie Sędzia NSA Sędzia WSA Halina Filipowicz - Kremis (sprawozdawca), Jerzy Strzebinczyk, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.
U Z A S A D N I N I E
Decyzją z [...] grudnia 2014 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w W. wymierzył stronie karę pieniężną w kwocie 10 000 zł, na co składały się: 8000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia (lp. 1.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym) oraz 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące (lp. 6.1.1. ww. załącznika nr 3). Organ uwzględnił przy tym treść przepisu art. 92a ust. 2 ustawy, zgodnie z którym suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10 000 złotych.
Od tej decyzji strona złożyła odwołanie. Zarzuciła w nim, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w szerszym zakresie, przez co nie wyjaśnił istotnych dla rozpatrzenia sprawy okoliczności. Skupił się natomiast wyłącznie na literalnym brzmieniu art. 33 ust. 1 oraz art. 87 ustawy o transporcie drogowym, pomijając zarówno jej wyjaśnienia, jak i wyjaśnienia K. G., a także zebrane dowody oraz okoliczności faktyczne zaistniałe w sprawie. Strona zarzuciła także naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie. Podkreśliła, że zlecając K. G. przewiezienie rur z L. do S. była przekonana, że uczyni to wyłącznie jej samochodem marki [...] o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 3,5 tony. Tymczasem K. G. dokonał tego przewozu zespołem pojazdów - dołączając, bez wiedzy i zgody strony, przyczepę marki [...], będącą własnością osoby trzeciej – K. W. o czym strona dowiedziała się dopiero po otrzymaniu postanowienia o wszczęciu postępowania. Nie miała więc realnego wpływu na zdarzenie, do którego doszło na skutek okoliczności, których nie mogła przewidzieć.
Decyzją [...] z dnia [...] lutego 2015 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 4 pkt 4, art. 33 ust .. irt. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6, art. 93 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414), lp. 1.3 i 6.1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z 20 grudni 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. G. U 370 z 31 grudnia 1985 r.), art. 2 ust. 1 lit. a, art. 3, art. 13 rozporządzenia nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniających rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylających rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 15 marca 2006 r. (Dz. Urz. UE. L 2001 z 11 kwietnia 2006 r.), po rozpatrzeniu odwołania od opisanej decyzji Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał ją w mocy. Na uzasadnienie organ odwoławczy wskazał, że dnia [...] września 2014 r. w miejscowości S. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę dokumentów kierowanego przez K. G. zespołu pojazdów składającego się z samochodu marki [...] (nr rejestracyjny [...]) oraz przyczepy marki [...] (nr rejestracyjny [...]) - o dopuszczalnej masie całkowitej [...] kg. W trakcie kontroli (na okoliczność której sporządzono protokół nr [...]), podpisany wraz z załącznikiem przez kierowcę bez jakichkolwiek uwag, stwierdzono wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczania wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące. Słuchany do protokołu kierowca zeznał, że jest pracownikiem "A", J.G., gdzie pracuje od około czterech lat. W dniu kontroli jechał z L. do S. z rurami na budowę prowadzoną przez firmę J.G., natomiast w chwili kontroli nie posiadał już towaru.
Pismem z [...] października 2014 r., Urząd Miasta L. poinformował Urząd Celny w W., że przedsiębiorca J.G. ([...]) z siedzibą w L. przy ul. [...] nie posiada zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne i zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika. Pismem z [...] listopada 2014 r. (doręczonym [...] listopada 2014 r.) Naczelnik Urzędu Celnego w W. zwrócił się do firmy "A" o złożenie wyjaśnień w zakresie wykonywanego przewozu drogowego oraz nadesłanie w terminie 7 dni: zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy lub zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, do którego zgłoszono pojazd poddany kontroli w dniu [...] września 2014 r.; umowy o pracę zwartej z K. G.; tytułu prawnego do kontrolowanego zespołu pojazdów; dokumentów potwierdzających zakres i lokalizację prac, które [...] września 2014 r. były realizowane przez Firmę "A"J.G. na terenie S. i których realizacja była związana z przewozem kontrolowanym zespołem pojazdów rur z L. do S.. Pismo pozostało bez odpowiedzi, w związku z czym postanowieniem z [...] listopada 2014 r., którego adresatem uczyniono Firmę "A" J.G., Naczelnik Urzędu Celnego w W. wszczął postępowanie w sprawie naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym.
W piśmie z [...] grudnia 2014 r. strona stwierdziła, że na samochodzie oraz przyczepie nie miała żadnego towaru, a więc nie dokonywała przewozu drogowego bez wymaganych zaświadczeń i dokumentów, a tym samym nie naruszyła przepisów o ruchu drogowym. Do pisma dołączono m.in. umowę z [...] lipca 2013 r. o pracę na czas nieokreślony z K. G. oraz zdjęcia dokumentów rejestracyjnych wspomnianego zespołu pojazdów.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej we nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. W jego ocenie jest ona prawnie uzasadniona i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Przede wszystkim organ stwierdza, że strona nie neguje w odwołaniu faktu dokonania tego przewozu, a jedynie stwierdza, że nie zlecała, by nastąpiło to przy użyciu dołączonej do pojazdu przyczepy. W tym stanie rzeczy zasadnym jest przywołanie ogólnych zasad dotyczących wykonywania przewozów pojazdami I zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony i stwierdzenie, że przejazd niewątpliwie miał charakter przewozu na potrzeby własne, albowiem spełnione zostały wszystkie wymogi wynikające z definiującego ów przewóz art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tymi wymogami niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, produkowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Ziszczenie w tej sprawie wszystkich przesłanek prowadzi do wniosku, że przewozu dokonywano z naruszeniem art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. zgodnie z którym przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane dopiero po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej do jego podstawowej działalności gospodarczej. Takim dokumentem strona w chwili kontroli nie dysponowała. Za naruszenie to ustawodawca przewidział karę pieniężną w kwocie 8000 zł (lp. 1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).
Odnośnie konieczności posiadania tachografu należy przywołać art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Stosownie do jego postanowień urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Wskazany art. 3 rozporządzenia obejmuje: a) pojazdy używane do przewozu osób w ramach przewozów regularnych, których trasa nie przekracza 50 km; b) pojazdy o dopuszczalnej maksymalnej prędkości nie przekraczającej 40 km/h; c) pojazdy będące własnością sił zbrojnych, służb obrony cywilnej, straży pożarnej i sił odpowiedzialnych za utrzymanie porządku publicznego, lub wynajmowane przez nie bez kierowcy, gdy przewóz wykonywany jest w związku z zadaniami powierzonymi tym służbom i pozostaje pod ich kontrolą; d) pojazdy używane w razie wypadków lub do prowadzenia działań ratunkowych, w tym pojazdy używane w niehandlowym przewozie pomocy humanitarnej; e) pojazdy specjalistyczne używane do celów medycznych; f) pojazdy specjalistyczne pomocy drogowej poruszające się w promieniu 100 km od swej bazy; g) pojazdy poddawane próbom drogowym do celów rozwoju technicznego lub w ramach napraw albo konserwacji oraz pojazdy nowe lub przebudowane, które nie zostały jeszcze dopuszczone do ruchu; h) pojazdy lub zespoły pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używane do niehandlowego przewozu rzeczy; i) pojazdy użytkowe o statusie pojazdów zabytkowych zgodnie z przepisami państw członkowskiego, w którym są użytkowane, wykorzystywane do niehandlowych przewozów osób lub rzeczy.
W rozpatrywanym przypadku nie występuje żadna z przywołanych sytuacji a skoro tak, nie znajdują zastosowania wyłączenia przewidziane w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. W szczególności w granicach swobodnej oceny dowodów (do której organ celny ma prawo po myśli art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego) mieści się ustalenie, że wobec niekwestionowanego przez stronę przewozu przez kierowcę rur przy jednoczesnym uwzględnieniu profilu jej działalności (roboty związane z budową pozostałych obiektów inżynierii lądowej i wodnej), wykonywany przewóz miał handlowy charakter.
Organ odwoławczy nie stwierdził również zaistnienia sytuacji, o której mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (w związku z art. 3 ust 2 rozporządzenia nr 3821/85 oraz art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czas pracy kierowców - Dz. U. nr 92, poz. 879 ze zm.), wyłączającym stosowanie przepisów art. 5 - 9 tego rozporządzenia. Za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące przewidziano karę pieniężną w kwocie 3000 zł (lp. 6.1.1załacznika nr 3).
Naczelnik Urzędu Celnego we W. zasadnie skorzystał przy tym z przepisu art. 92a ust. 2 ustawy, zgodnie z którym suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10000 złotych.
Jednocześnie organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania rozwiązań przewidzianych w przywołanym przez stronę art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. w art. 92a ust. 1 na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Z przepisu art. 92c ust. 1 wynika, że przedsiębiorca miał wpływ na zachowanie kierowcy naruszającego prawo wówczas, gdy mógł je przewidzieć i temu nie zapobiegł. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nie można uznać za okoliczność wyłączającą odpowiedzialność podmiotu wykonującego transport drogowy brak możliwości kontroli kierowcy w czasie, gdy wykonuje transport drogowy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 stycznia 2011 f. sygn. akt II OSK 118110). W orzecznictwie utrwalił się również pogląd, że zaistnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy powinien udowodnić on sam, ponieważ wywodzi skutki prawne z nich wynikające (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 989/08). Tak więc strona powinna przedłożyć dowody na okoliczności objęte hipotezą omawianego przepisu, z których wynikałoby, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę pojazdu lub że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń czy okoliczności, których nie mogła przewidzieć.
Dyrektor Izby Celnej w W. podziela pogląd, że nie mogą zwolnić strony z odpowiedzialności takie okoliczności, jak brak bezpośredniego wpływu na kierowcę w trakcie wykonywania przewozu. Stwierdzić bowiem należy, że wykonywanie przewozu przez kierowcę najczęściej odbywa się z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę, co jednak nie może oznaczać zwolnienia go z odpowiedzialności za naruszenia, których dopuszcza się kierowca. Dlatego też przewoźnik nie może skutecznie bronić się argumentem, że tego typu zdarzeń czy okoliczności nie mógł przewidzieć/skontrolować.
W rozpatrywanej sprawie strona nie wykazała, że dołożyła należytej staranności, to znaczy, że uczyniła wszystko czego można było od niej rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa, Wskazać można na brak jakichkolwiek dowodów - na przykład z przeprowadzonych szkoleń, kontroli czy dyscyplinowania kierowcy, z dokumentów, które potwierdzą, że poszczególne zadania przewozowe były starannie zaplanowane i zorganizowane w taki sposób, aby realizujący je kierowca miał możliwość przestrzegać podczas pracy przepisów. Zdaniem organu odwoławczego wyjaśnienia strony świadczą jedynie o braku nadzoru nad dysponowaniem sprzętem. Dodać trzeba, że to przedsiębiorca jest odpowiedzialny za działania kierowcy i ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Powinnością przedsiębiorcy jest także kontrolowanie wykonania powierzonych kierowcy obowiązków. Organ wswkazuje, że przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za właściwy dobór osób współpracujących (zob. np. wyroki: WSA w Opolu z 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAlOp 66/14, WSA w Lublinie z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt IIISA/Lu 770/13). Tak więc w ocenie Dyrektora Izby Celnej w W. strona nie wykazała, że dołożyła należytej staranności, tzn. uczyniła wszystko czego można było od niej rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszeń prawa. Końcowo organ zaznacza, że strona zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie nie współdziałała z organem celnym pierwszej instancji w dostateczny sposób przy jej wyjaśnianiu. Nie podnosiła również okoliczności, które znalazły się dopiero w odwołaniu. Te ustalenia prowadzą do wniosku, że w omawianej sprawie zasadnie wymierzono Stronie kary pieniężne w transporcie drogowym.
W skardze na ostateczną decyzję w sprawie strona wniosła o uchylenie zakwestionowanej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarga zarzuca naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenie warunków lub obowiązków przewozu drogowego wykonywanego w dniu [...] września 2014 r. przez pracownika K. G. W szerokim uzasadnieniu skarżący podnosi, że (jego zdaniem) nie można zgodzić się z ustaleniami organów, że dokonanego bez wiedzy pracodawcy przewozu drogowego zespołem pojazdów nie można zakwalifikować ani w kategoriach braku wpływu przedsiębiorcy, ani okoliczności, których nie można przewidzieć. Skarżący podnosi, że jego zdaniem ustalony stan faktyczny wskazuje, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Podtrzymuje swoje dotychczasowe twierdzenia, że miał uzasadnione przekonanie, że rury będą w tym dniu przewożone jedynie samochodem m-ki [...], zatem nie będzie miała tu zastosowania ani ustawa o transporcie drogowym, ani rozporządzenie Rady w sprawie urządzeń rejestrujących, stosowanych w transporcie drogowym. Pracownik (bez konsultacji ze skarżącym) zdecydował się na transport samochodem z przyczepą (stanowiącą własność osoby trzeciej) a wiadomość o tym skarżący uzyskał dopiero z postanowienia o wszczęciu postępowania. Tym samym nie mając żadnej świadomości o planowanych działaniach pracownika nie może ponosić za nie odpowiedzialności.
W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki sąd administracyjny zważył:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowią stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.
W ocenie sądu, wydane w sprawie przez kompetentne organy decyzje nie chybiają obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zdaniem sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny konieczny do podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów stanowiących normatywną podstawę wydanych orzeczeń.
Jak wynika z dołączonych do odpowiedzi na skargę akt administracyjnych, czego skarżący nie kwestionuje, funkcjonariusze celni w dniu [...] września 2014 r. w S. dokonali kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z samochodu marki [...] o nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 3500 kg i przyczepy marki [...] o nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej 750 kg. Z kontroli sporządzono protokół, stosownie do wymogu art. 74 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125 z 2007 r., poz. 847, ze zm.). Przesłuchany w charakterze świadka K. G. zeznał, że "jest zatrudniony w firmie G. W dniu kontroli wykonywał przewóz na potrzeby własne. Wyjechał z L. do S. z rurami na budowę prowadzoną przez firmę skarżącego. W chwili kontroli nie miał już towaru ani zaświadczenia na wykonywanie przewozu na potrzeby własne, nadto (z tego co świadkowi wiadomo) firma nie posiada licencji. Organy celne uznały, że skarżący wykonywał przewóz kwalifikowany jako transport drogowy bez wymaganej licencji oraz pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące. Natomiast strona podniosła, że to kierowca wykonujący przejazd samochodem z przyczepą podjął w tym zakresie samodzielnie decyzję, nie konsultując jej z właścicielem firmy. Zdaniem strony w efekcie skarżący nie był świadomy, że wykonywany transport objęty obowiązkiem posiadania licencji i spełnieniem innych obowiązków wynikających z przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, kontrola legalności decyzji wymierzającej karę pieniężną sprowadza się do oceny, czy prawidłowo, z zachowaniem przepisów proceduralnych, organy administracyjne ustaliły, że skarżący jako przedsiębiorcą prowadził transport drogowy objęty wymogiem licencji i posiadaniem innych urządzeń i uchybiła temu wymogowi.
W protokole kontroli podpisanym bez zastrzeżeń przez kierowcę, zapisano; jako właściciela pojazdu – skarżącego; jako rodzaj przewozu -przewozy na potrzeby własne. Natomiast w części opisu stwierdzonych naruszeń: wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia; wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenia rejestrujące lub cyfrowe urządzenia rejestrujące. Pismem z dnia [...] listopada 2014 r.. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. zwrócił się do strony z prośbą o wyjaśnienie szeregu kwestii związanych z protokołem kontroli, ale strona pismo top pozostawiła bez odpowiedzi.
Reasumując organy trafnie przyjęły, że skarżący jako przedsiębiorca nie spełniał warunków przewozu na potrzeby własne. Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Jak już wskazano, czego skarżący nie neguje, w sprawie pojazd samochodowy używany do przewozu był prowadzony przez pracownika. Z tego względu kierowanie pojazdem przez kierowcę będącego pracownikiem skarżącej wypełniało wszystkie wymogi wynikające z art. 4 pkt 4 przywołanej ustawy.
W analizowanym stanie faktycznym, trafnie organy celne uznały, że nie można uznać, iż bez znaczenia dla wyniku postępowania pozostaje okoliczność czy kierowca realizował przewóz z przyczepą samodzielnie, bez porozumienia z pracodawcą. W konsekwencji zasadnie przyjęły, że doszło do naruszenia art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.. Zgodnie z tym przepisem, przewozy własne mogą być wykonywane wyłącznie po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych na potrzeby własne, a takim dokumentem pracownik skarżącego w dniu kontroli się nie wylegitymował. Wskazuje na to zapis protokołu kontroli, protokołu przesłuchania kierowcy, okazane w czasie kontroli dokumenty. Wynika z nich, że podmiotem wykonującym przewóz był skarżący jako przedsiębiorca, a osoba kierująca pojazdem wykonywała funkcję kierowcy. Dokonywany przewóz związany był z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego, przewożony towar stanowił własność skarżącego, przewóz związany była z realizacją tej jego działalności gospodarczej. Kierowca wyraźnie oświadczył, że jechał z L. - do miejscowości gdzie prace były realizowane. Skarżący nie neguje faktu istnienia tych dokumentów, podnosi jedynie, że posługiwanie się przez kierowcę przyczepą było całkowicie poza jego kontrolą, a co za tym idzie nie mógł tej okoliczności przewidzieć i jej zapobiec.
Zdaniem sądu organy nie przekroczyły w prowadzonym postępowaniu zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 kpa; organ odwoławczy - biorąc pod uwagę protokół kontroli i jego wagę dla ustaleń faktycznych sprawy, wyjaśnienia kierowcy złożone w dniu kontroli, notatkę urzędową funkcjonariusza celnego oraz dokumenty uzyskane w toku prowadzonego postępowania- mógł przyjąć, że poczynione ustalenia wskazują na wykonywanie przez skarżącego transportu drogowego, bez wymaganych ustawowo warunków i dokumentów. Protokół kontroli jest to dokument urzędowy, korzystający z wiarygodności zawartych w nim ustaleń, sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół ów obrazuje stan faktyczny, który później nie sposób jest już odtworzyć. Dlatego - jak podkreślił organ - istotne jest wniesienie do tego protokołu wszystkich uwag mogących mieć wpływ na kwestię odpowiedzialności przewoźnika. Z akt sprawy wynika jednak, że żadnych uwag i zastrzeżeń kierowca nie zgłosił, zarówno do protokołu kontroli jak i do protokołu z przesłuchania jako świadka z czego należy wnosić, że potwierdzał poczynione przez organ celny ustalenia. Kierowca nie okazał zaświadczenia (nawet skarżący nie twierdzi, w skardze że dokumentem takim dysponował), z protokołu kontroli i przesłuchania wynika, że w/g niego firma żądanymi dokumentami nie dysponuje. Strona brała czynny udział w sprawie. Miała możliwości odniesienia się do dowodów w sprawie, była powiadamiana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się w sprawie.
W toku przeprowadzonego postępowania zbadane zostały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane ze sprawą oraz przeprowadzone dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 Kpa). Rozstrzygnięcie oparte jest na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonane po jego wszechstronnej oceny. Organ uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 kpa. Nie można wiec mówić w sprawie o naruszeniu wskazanych w sprawie przepisów proceduralnych.
Dokonane ustalenia musiały doprowadzić do wniosku, że pojazd winien być wyposażony w urządzenie rejestrujące, za którego brak ustawodawca przewidział karę pieniężną w kwocie 3000 zł (lp. 6.1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Stosownie bowiem do art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Wyłączenia określone w art. 3 i art. 13, o których mowa w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006 nie znajdują w sprawie zastosowania.
Dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia musiały także skutkować nałożeniem kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne – lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym w wysokości 8000 zł. łącznie z karą za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nie wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące lp. 6.1.1 załącznika- 3000 zł daje to 11000 zł. Jednakże z uwagi na treść art. 92a ust. 12 ustawy – suma nałożonych kar nie przekroczyła łącznej kwoty 10000 zł.
Podkreślić nadto należy, że wysokość kary nie podlega miarkowaniu, gdyż została sztywno ustalona przez ustawodawcę w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym poprzez przypisanie do konkretnego naruszenia kary w ściśle określonej wysokości w celu zapobieżenia naruszaniu ustawy. Odpowiedzialność administracyjna określona w art. 92a u.t.d. nie ma – jednak - charakteru absolutnego. Złagodzenie tej odpowiedzialności ustawodawca przewidział m. in. w art. 92c u.t.d. Stosownie do art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W wyroku z dnia 17 listopada 2010 r. o sygn. akt II GSK 976/09 (LEX nr 746376) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że jest to przepis wyjątkowy, odnoszący się do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Zdaniem sądu organy miały podstawy by uznać, że skarżący nie wykazał, iż naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń bądź okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Nadto winien znać konsekwencje naruszenia norm ustawy o transporcie drogowym albowiem prowadził zarejestrowaną działalność gospodarczą. Trzeba pamiętać, że ciężar dowodu w zakresie zaistnienia okoliczności, które zwalniają przedsiębiorcę z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z przepisu 92c ust. 1 pkt 1 ustawy W niniejszej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na to, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, ani nie mogła przewidzieć zdarzeń i okoliczności, które do naruszenia doprowadziły. Skarżąca decydując się na dokonanie transportu drogowego przez swojego pracownika podjęła tę decyzję na własne ryzyko.
Z racji braku naruszeń prawa materialnego lub procesowego – stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd skargę oddalił
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło